اقتصاد مهندسی

صفحه 1:
yg 

صفحه 2:
۱7 rl 66 @ اقتصاد مهندسی ‎ENGINEERING ECONOMICS‏ دکتر سید حمزه خرم نسب ‎www.khoramnasab.ir‏ 

صفحه 3:
ES تعریف علم اقتصاد اقتصاد دانش اجتماعی است که مطالعه می کند چگونه افراد تصمیمات بهینه اتخاذ نمایند. اقتصاد علم تخصیص بهینه منابع کمیاب است نیازها و خواسته های بشری نامحدود است ولی ابزارهای رفع نیاز ها محدود هستند. ww.khoramnasab.ir 1 

صفحه 4:
0 در لقتصاد ۱ 7 5031011377 (اصل فراوانى در مقابل كميابى) الف: فراوانى يعنى در بهر مندى از كالاها و خدمات كوجكترين محدوديتى نداشته باشيم. ب: كميابى يعنى در بهرمندى از كالاها و خدمات محدوديت داشته باشيم. ؟) 211116161206 (اصل بيش خواهى) يعنى انسانها بيشتر را به كمتر ترجيح مى دهند. ۳ 183110221 (اصل عقلايى) تصميمات اقتصادى و اقدامات بشر بايد عقلایی و منطبق بر منطق باشد. ww.khoramnasab.ir 2, 

صفحه 5:
برخی واژه های اقتصادی economic economical Economically Econometrics economics economist اقتصادی صرفه جو- مقتصد از نظر اقتصادی اقتصاد سنجی علم اقتصاد اقتصاد دان ww.khoramnasab.ir 

صفحه 6:
موضوع اقتصاد مهندسی ومفاهیم اساسی آن اقتصاد مهندسی در حقیقت توجه اصلی خود رابه تصمیم گیری پر هبنای مقایسه عایدی طرحهای مختلف نسبت به هزینه های آنها معطوف میدارد. نکته قلبل توجه لین است که تصمیم گیریها از تنوع بسیار زیادی برخودار هی تاشند. ما به عبارت دیگر در اقتصاد مهندسی طرحهای مورد نظر اشخاص؛ شرکتها و..... در بخش خصوصی و همچنین طرحهای مربوط به بخش عمومی اقتصاد مورد ارزیایی قرار میگيرند. ww.khoramnasab.ir 

صفحه 7:
با وجودیکه اقتصاد مهندسی رابطه نزدیکی با مباحث اقتصاد خرد دارداما باید كفت که اقتصاد مهندسی خود دارای تاریخچه و مشخصات مستقلی است. یک متخصص اقتصاد مهندسی با تکیه بر اطلاعات و دانش مهندسی و اقتصادی راههاى مختلف استفاده از منابع كمياب موجود را شناسایی نموده و ارزیابی و محاسبات دقيق اولويت هاى طرحهاى مختلف را تعيين مى كند. در اقتصاد مهندسی با وجودیکه ارزیابی ها عمدتاً براساس الگوها و محاسبات دای صورت میگرد ولی تجربه نیز در ارزیابیهای نهایی نقش مهمی را ایفاء ww.khoramnasab.ir 5 

صفحه 8:
مفاهیم اساسی اقتصاد مهندسی یکی از اهداف مهم اقتصاد مهندسی استفاده از فنون تحلیلی برای ازریابی اقتصادی پروژه های مهندسی است. سرتاسر کل فررآیند برنامه ریزی» طراحی:ساخت اجرا و نگهداری سیستمهای مهندسی: مانند کارخانه های صنعتی.طرحهای ملی و... حاوی بسیاری تصمیمات مهم و اغلب پیچیده است. در تحقق هر پروژه جدید که نیازمند تکنولوژی مدرن است. توجه به ملاحظات فنى و اقتصادى امری مهم و اساسی است. ww.khoramnasab.ir 68 

صفحه 9:
خب ۱7 در بخش خصوصی ء شکست یک سرمایه گذاری جدید که برای تامین نیازها و تمایلات حس شده انجام می شود منجر به اتلاف سرمایه گذاری و نتيجتاً حذف از بازار خواهد شد. اما در بخش عمومی» شکست یک پروژه جدید جهت تامین نیازهای اتماعی کمتر آشکار است. زیرا رفاه عمومی را نمی توان به ساد گن و 2 راحتی اندازه گیری کرد. بتابراین در آماده سازی یک پروژه مهندسی, مهم است که قبل از انتخاب آن پروژه منافع و هزینه ها را ارزیابی کنیم.هر چند انگیزه های شروع پروژه در بخشهای عمومی و خصوصی متفاوت است. ww.khoramnasab.ir 7 

صفحه 10:
a wes ‏به طور کلی» . فرآیند تصمیم گیری برای آماده سازی پروژه‎ ‏مهندسى حاوى كامهاى اساسی زیر است:‎ ‎١‏ تعریف مسئله ‏۲ تعبين هدفها و معيارها ‏۳ _ تهیه طرحها و برنامه ها ‏۴ ارزیایی و انتخاب ‏۵ اجراو کنترل ‎ww. khoramnasab.ir 

صفحه 11:
نقش تحلیل اقتصاد مهندسی از زمان انقلاب صنعتی بدین سو توسعه تکنولوژیک را به عنوان راهی مطمئن ءبرای جوابگویی به نیازهای اجتماعی پذیرفته اند. توجه تکنولوژیک به روابط بین کا کرد مورد انتظار یک تحول تولیدی جدید و سرمایه گذاری مورد نیاز آن از منابع اجتماعی» به طور سنتی بخش از برنامه ریزی و طراحی کلیه کارهای مهندسی است. منظور از تحلیل اقتصادمهندسی, ایجاد فهم اساسی و پاسخهایی است که از دید گاه اقتصادی. در مورد سوالات «جه بايد ساخت؟» «کی باید ساخت؟» و آبا «اصلاً بايد ساخت؟» يديد مى آيد. ww.khoramnasab.ir 9 

صفحه 12:
به تعبير كلى؛ بايد كفت كه اين تحليل اصولاً بامفاهيم و روشهاى تحلیلی مربوط به مطالعه كارليى اقتصادى. يروثيه هاى مهندسى برای جامعه بر حسب منلفع حاصل از اين يروزهانسبت به هزينه آنهاء ارتباط دارد. به هر ‎Sle‏ + تجلیل اقتصاد مهندسی اولین گام مهم در جهت گسترش ديد كاههاى تصميم كيرنده است كه او رابا بينش و اعتماد پیشتری به درک پیامدهای تصميمهايش مجهز مى كند. ww.khoramnasab.ir 10 

صفحه 13:
برخی از سوالات و مسائلی که اقتصاد مهندسی قادر است به آنها پاسخ دهد عبارتند از ۱-کدامیک از طرحهایی که با یکدیگر رقابت می کنند باید تخاب شوند؟ ۲-آیا بهتر است ماشین موجود را تعمیر کرد و یا اینکه یک ماشین جدید را جایگزین آن نمود؟ ۳با توجه به محدودیتهای بودجه؛ کدامیک از طرحهای سرمایه گذاری موجود بايد تامين مالى شوند؟ ۴-آیا طرحهای بدون ریسک را پاید در اولویت قرار داد یا اینکه طرحهایی که متضمن ریک بالاتر می باشند را به خاطر اينکه دارای د رآمد بالاتری نیز می باشند باید در اولویت قرار داد؟ ۵-آیا منافع مورد انتظار ناشی از طرح خدمات عمومی دولت کافی است تا هزینه ای مربوط به طرح را توجیه نمود؟ 11 ww.khoramnasab. 

صفحه 14:
دو نکته درتمامی سوالات مشاهده می شود: اول اينکه این سوالات هریک به نحوی به مسئله انتخاب بین طرحهای مختلف توجه می کنند. دوم اينكه اين سوالات همكى در بردارندة ملاحظات اقتصادی می باشند. ww.khoramnasab.ir a2. 

صفحه 15:
رابطه اقتصاد با مهندسی از سوالات و موارد قبلی عی توان به طور خلاصه به رابطه بین اقتصاد و مهندسی و علت انتخاب واژه اقتصاد مهندسی پی برد. برای بررسی رابطه دقیق بین اقتصاد و مهندسی عی توان گفت که لین رابطه مانند رابطه بین مهندسی و فیزیک است. بدین معنی که دانشمندان اغلب اوقات خود رابه کشف و تشریح قوانین طبیعت اختصاص داده لند و مهندسان نیز با دانشمندان همکاری نموده تابتوانند کاربردهای عملی قوانین را در دنیای واقعی ‎OLS‏ دهند. ww.khoramnasab.ir 13 

صفحه 16:
خب ۱7 با وجود اينکه قوانین اقتصادی به اندازه قوانین فیزیک دقیق نیستند ولی کاربرد روز افزاون قوانین اقتصادی در زمینه تولید و استفاده از منایع کمیاب موجب شده است لین قوانین به صورت گر برد وه مهندسین قرار کرد شاید بتوان گفت کتاب «نظریه اقتصادی مکان راه آهن» نوشتةٌ 14 ‎js A. Wellington‏ سال ۱۸۸۷ میلادی را در حقیقت مبداً توجه مهندسین به ارزیابی اقتصادی دانست ولی از آن تاریخ به بعد مفاهیم و موضعات اقتصادی به صورت قابل توجهی مسائل و پررسیهای مهندسی را تحت تاثیر قرار داده است بطوریکه آمروزه تصمیم گیزی مهندسین بدون توجه به مفاهیم و مسائل اقتصادی» امکان پذیر ‏نیست. ‎ ‎ww.khoramnasab.ir 

صفحه 17:
همانرب ‏و‎ ‎Project & Plan به طور کلی هر نوع تصمیم گيري سرمایه گذاری در زمینه منابم مختلف در اقتصاد که متضمن هزینه باشد یک طرح نامیده می شود. منظور از برنامه در اقتصاد مهندسی نیز در واقع مجموعه چد طرح را برنامه می گویند بنابراین در یک برنامه اقتصادی چند طرح سرمایه. گذاري: وجود دار كه در طول دوره برنامه اجرا می شود. به عبارت دیگر منظور از یک طرح در واقع یک عمل سرمایه گذاری است و وجه مشخصه ‎OT‏ هزینه هایی است که باید صورت گیرد و در مقایل در آینده نیز نتظار می رود که از طرح سرمایه گذاری؛عایدی ایجاد شود. ww.khoramnasab.ir 15 

صفحه 18:
در حللت كلى هى توان سرمایه گذاری را به سرمایه گذاری مللی و سرمایه گذاری به شکل کالاهای سرمایه ای که در ولقع همان مفهوم سرمایه گذاری اقتصادی نيز می باشد تقسیم بندی نمود. منظور از سرمایه گذاری مللی در ولقع هر نوع خرید و فروش دارلیی است که هدف کسسب سود يله صسورت تصادفی می باشد. در اين نوه سرمایه گذاری چیزی به سرمایه اي واقعی (وجوه موجودی انبار) در اقتصاد افزوده نمی شودو فقط حق مالکیت از فردی به فرد دیگر منتقل می شود. ww.khoramnasab.ir 16 

صفحه 19:
برای مثال خرید و فروش اوراق قرضه یک عمل سرمایه گذاری مالی است (یا خرید و فروش املاک) در مقابل در سرمایه گذاری اقتصادی که در واقع همان سرمایه گذاری به شکل کالاهای سرمایه ای است. تغییرات واقعی در حجم سرمایه ای موجود ایجاد می شود. اين نوع سرمایه گذاری به شکل تجهیزات جدیدماشین آلات جدید. ساختمانهای جدید (مسکونی و غیر مسکونی)یاتغییر در موجودی انبار مشاهده می شود. در اقتصاد مهندسی طرحهایی که مورد ارزیایی قرار میگریند از نظر اهمیت و همچنین هزینه با یکدیگر متفاوت می باشند. به همین خاطر طرحها را می توان به اقسام مختلفی بندی کرد. 38 كذ ار 

صفحه 20:
طبقه بندي طرحها (Structural Projects) siz) ‏طرحهاى ساختارى‎ .] (Marginal Projects) ‏طرحهای حاشیه ای‎ Il ww.khoramnasab.ir 18 

صفحه 21:
خب ۱7 طرحهاي ساختاري يا بنياني ‎Structural Projects‏ طرحهایی هستند که در نتیجه انجام آنها تغییرات اساسی و عظیمی در اقتصاد کلان کشور یا یک منطقه ایجاد می شود و معمولاً اینگونه طرحها دارای هزینه ای بالایی نیز می باشند. از جمله اینگونه طرحها می توان طرح ایجاد سدهای عظیم؛ مترو و .... را نام بر ww.khoramnasab.ir 19 

صفحه 22:
خب ۱7 طرحهاي حاشیه اي Marginal Projects ‏طرحهای هستند که تاثیر کمی در اقتصاد کلان یک کشور و‎ ‏پایک منطقه داشته و فقط از دید انفرادی و اقتصاد خرد اهمیت‎ ‏دارند. مانند ایجاد یک شر کت خصوصی و...‎ 20 ww.khoramnasab.ir 

صفحه 23:
.آطرحهاى ‎(Independent Projects) i»‏ طرحهایی هستند که انجام یک طرح به دیگری بستگی ندارد و بنابراین طرحهای مستقل را می توان به ترتیب اولویت درجه بندی نمود. آطرحهای وابسته (210[66©1:5 ا08صووو) طرحهایی هستند که انجام یک طرح به طرح دیگر وابسته مى باشد. ww.khoramnasab.ir at 

صفحه 24:
خب ۱7 طرحهاي مکمل Completed Projects ‏طرحهایی هستند که انجام یکی منوط به انجام دیگری می باشد.‎ ww.khoramnasab.ir 22 

صفحه 25:
9ص سس ۱ طرحهاي جانشین طرحهاى حانشين يا کل 6رمعاناةةزللزة مب -) طرحهانی هستند که انجام و پذیرش یک طرح موجب رد طرح دیگر مى شود در این حالت فقط یک طرح قابل اجرا است. ‎ab ete was‏ اج و گر کی لگ مره کرد ‏معنایش رد سایر پیشنهادات است. ‏نمونه دیگر تصمیم گیری در مورد انتخاب سخت افزار و نرم افزار کامپیوتر ‏های یک شرکت است. اگر مدیر یک شرکت یکی از شر کتهای ‏کامپوتری را برای این منظور انتخاب کمتر معانیش این است که در واقع ‏از شرکت دیگری نمی تواند استفاده کند. ‎ww.khoramnasab.ir 23 

صفحه 26:
خب ۱7 جریان وجوه نقدي یک طرح ‎((Cash Flow of a P t‏ یر از ‎yale‏ ی بای أرى ماو مريت فى ان ی ‎ee‏ ‏در اقتصاد مهندسی جریان وجوه نقد به سه گروه تقسیم می شوند. ‎(nitial Flow)sJ5\ ou > -\‏ (operational Flow) jibes ob > -1 (Terminal Flow), .\¢ oy = -* ww.khoramnasab.ir 28 

صفحه 27:
nitial Flow aul ‏جر يان او‎ جریا يولى است كه قبل از شروع بهر بردارى طرح (دوره ساخت) صورت ميكرد..با توجه .به اينكه لين نوع جریان معمولا نوعی هزینه است لذا در اقتصاد مهندسی علامت ارقام مربوط به جریان اولیه منفی است. ww.khoramnasab.ir 28 

صفحه 28:
operational Elowlo< ‏جریان‎ منظور از جریان عملیاتی در واقع کلیه وجوهی است که در ارتباط با طرح در طول سالهای بهره برداری قابل پیش بینی می باشد. این جریان شامل کلیه عواید( علامت مثبت) و هزینه ها (علامت منفی)می شود که در طول سالهای بهره برداری طرح قابل بر آورد می باشد. منظور از عواید درآمدهایی است که از طریق تولید و اجرا ی. طرحها به وجود می آید. منظور از هزینه های عملیاتی شامل کلیه هزینه های مربوط به بهره برداری» حفظ و نگهداری» تعمیرات و غیره می باشد. ww.khoramnasab.ir 26 

صفحه 29:
Terminal Flow ‏جریان نهايي‎ منظور از جریان نهایی یا انتهایی در واقع وجوه نقدى مى باشد که در آخرین سال بهره برداری طرح قلبل پیش بینی میباشد. لین وجوه معمولا مثبت عی باشد زیرا این وجوه شلمل فروش دارائیهای مستهلک شده و یا ارزش اسقاطی عی باشد که درپایان طرح ایجاد می شود. ww.khoramnasab.ir 27 

صفحه 30:
منال: چنانچه یک طرح سرمایه گذاري كه 5 سال طول مي كشد دارات هزينة اوليه اي معادل 000ر50 ريال باشد و بيش بيني شود كه اين طرح در سال اول مبلغ 000ر25 ريال عايدي در سال دوم مبلغ 25,000 ریال هزینه, در سال سوم مبلغ 50,000 ریال عايدي ,در سال چهارم (برابري هی ‎Jey (cle,‏ مک در عمش سال ار طرح است مبلغ 000ر75 ریال عايدي داشته باشد در اینصورت جریان وجوه نقدي این طرح را به صورت نموداري نمایش دهید. ۱۷۲۸۰ 1100 

صفحه 31:
عمر طرح عمر طرح در واقعه افق زمانی است که در طول آن طرح مورد ارزیابی قرار میگیرد. معمولاً عمر طرح را با سال اندازه میگرند.بنابراین می توان گفت عمر طرح در حقيقت به تعداد سالهایی اطلاق می شود که جریان وجوه نقدی به شکلهای مختلف قابل 3 5 5 5 06 3 2 بيش بينى می باشد. در ارزيابى طرحها دو نوع عمر طرح مورد توجه قرار میگردد. ww.khoramnasab.ir 30 

صفحه 32:
عمر فیزیکی در حقیقت تعداد سالهایی است که براساس شرلیط فیزیکی و فنى؛ یک کالای سرمایه ای عی تولند مورد استفاده و بهر برداری قرار ‎at‏ این امر با توجه به مسئله استهلاک قابل محاسبه و برآورد میباشد در اینصورت طولانی ترین عمر فیزیکی کالای سرمایه ای مورد استفاده در طرح به عنوان عمر طرح در نظر گرفته می شود..به عنوان مثال در برخى طرحها که در آنها زمین به عنوان یک کالای سرمایه ای وجود دارد عمر طرح را مى توان بی نهایت در نظر گرفت زیر در طول زمان زمین از ميان نمی رود و یا در بعضی از مواقم با یک هزینه سالانه می توان مجددا" از آن در جریان تولید استفاده کرد. ww.khoramnasab.ir 31 

صفحه 33:
عمر اقتصاد Ss عمر اقتصادی باتوجه به مفهوم استهلاک اقتصادی تعریف می شود.به عنوان مثال یک ماشین از نظر فیزیکی و فنی ممکن است مستهلک نشده باشد ولی از نظر اقتصادی به خاطر نو آوری و پیشرفت فنی و ورود ماشین های جدید با کارایی به مراتب بیشتر استفاده از ماشین موجود مقرون به صرفه نیست در این موارد گفته می شود که از نظر اقتصادی ماشین فعلی در واقع مستهلک شده تلقی می شود. با توجه به اينکه از نظر علمی پیش بینی استهلاک اقتصادی کار ساده ای نمی باشد لذا در اقتصاد مهندسی منظور از عمر طرح در حقیقت همان عمر فیزیکی طرح می باشد. ww.khoramnasab.ir 32 

صفحه 34:
زش زماني پول به طور خلاصه چنانچه هیچ نوع رجحلنی بین دریلفت یک مبلغ معین یا مصرف در زمان حال و دریلفت لین مبلغ و پا مصرف در زمان آینده وجود نداشته باشدء درایتصورت گفته می شود که زمان دارای ارزش پولی نمی باشد و یابه زبان اقتصادی گفته می شود فرد بين مصرف حال و آینده بی تفاوت می باشد. درلین حللت برای مثال ۱۰۰۰ تومان فعلی با ۰ تومان یک یا ۲ سال دیگر یکسان تلقی می شود. مفهوم ارز با توجه به اينکه لین وضع عملاًاتفاق نمی افتد بتابرلین فرض میشود که زمان دارای ارزش يلاست و ارش يك ملع دز وهای ‎aan‏ ‏(سالهای مختلف) با یکدیگر برایر تمی باشد. ww.khoramnasab.ir 33 

صفحه 35:
خب ۱7 از دیدگاه اقتصادی چنانچه مصرف کننده بین مصرف در زمان حال و مصرف درزمان آیندهبی تفاوت باشد و یا هیچ نوع رجحلنی بین دریافت یک مبلغ معین در زمان حال و آینده نداشته شته باشد در لين صورت گفته می شود که نرخ ترجیح زمانی وی برابر صفر است. در مقلبل چنانچه فردی بین میک مبلغ معین در زمان حال و همان زمان آینده» مبلغ مربوط به زمان حال را ترجيح دهد در اینصورت گفته می شود که نرخ ترجیح زمانی وی برابر با صفر نیست . ترجیح زمانی يول یعنی افراد به دارا بودن مبلغ معینی از وجوه در حال حاضر بجای همان مبلغ در زمان آتی تمایل داشته ww.khoramnasab.ir 3 

صفحه 36:
خب ۱7 برای مثال چنانچه فرد مورد نظر بین دریافت مبلغ ۱۰۰۰ تومان در زمان حال و مبلغ ۰ تومان پس از یک سال‌بی تفاوت باشد در اینصورت گفته می شود که لین فرد.با یک نرخ ۰ درصدی بین زمان حال و آینده بی تفاوت خواهد بود. ‎a‏ ولقع نرخ ترجیح زمان وی را مشخص مي کند نشان می دهد که ارزش فعلی مبلغ ‎Wes‏ توملنی که یک سال دیگر قلبل دریلفت است ‎LB‏ ۰ تومان عی پاشد.به عبارت دیگر با نرخ ۲۰ درصد عی توان وجوه مربوط به یکسال آینده را تنزییل نمود. به همین علت نرخ ۲۰ درصد را نزخ تنزیل نیز می نامیم. ww.khoramnasab.ir 35 

صفحه 37:
اصطلاحات ارزش زمانی پول قبل از بحث در مورد جنبه های اساسی تحلیل اقتصاد مهندسی؛ لازم است در کی اساسی از ارزش زمانی پول بدست آوریم. مقدار معینی بول كه در زمانهای مختلف خرج یا دریافت می شود به دلیل اختلاف فرصتهای در دسترس ‎cle‏ سرمایه گذاری پول در امور اقتصادی مختلف و تولید در طول دوره های زمانی ارزشهای متفاوتی دارد. به همین دلیل است که نهادهای مالی تمایل به پرداخت سود به ذخیره های پولی دارند زيرا مى توانئد اين يول را به سرمایه گذاران قرض بدهند. اگر مقدارى يول در باتك يس انداز كنيم؛سود آن در فاصله هاى زمانى معين تحصيل مى شود. هریک از این فاصله های زمانی معرف یک دوره سود است که درانتها ی آن سود به دست آمده روی مبلغ اصلی؛ برحسب نرخ سودی مشخص شده محاسبه می شود. 36 ww.khoramnasab.ir 

صفحه 38:
خب ۱7 سود ساده: سود حاصل از تنها یک دوره سود واحد را سود ساده می نماند. سود م رکب: اگر سود به دست آمده در انتهای دوره سود از حساب خارج نشود و خود بخود بامبلغ پول اصلی در دوره بعدی سود پس انداز شود. سود حاصل در این کار را سود مر کب می:تافتد. ترخ سود: نرعی است که ارزش پول از حالا تاز مان آتی به آن مقدار افزایش می یابد. ww.khoramnasab.ir 37 

صفحه 39:
خب ۱7 نرخ تنزیل: نرخی است که ارزش پول از زمان آتی به زمان حال به آن مقدار کاهش می یابد. نرخ بهره: نسبت بهره سرمایه به اصل سرمایه نرخ بهره می باشد . بهره 0 سس < ] نرخ 38 ww.khoramnasab.ir 

صفحه 40:
۱ هریده استفاده از سرمایه را بهره می گویند. اصل سرمایه - اصل و فرغ سرمایه - بهره مثال ۱ ؛ (سود ساده) اگر شرگتی مبلغ ۰۰.۰۰ را ریال را به منظور سرمایه گذاری دربازار بورس در بانگی پس انداز گند گه ۷ درصد سود سالانه می پردازد و در نظر است فقط سود سالانه را صرف سرمایه گذاری در بازار پورس نمایند. سالانه چه مبلفی برای اراثه در بورس ‎abel‏ می شود؟ ww.khoramnasab.ir 39 

صفحه 41:
مثال ۲: (سود مر کب) مبلغ ۱۰۰۰ ریال را در حساب پس اندازی ۲ ساله که سود م رکب ۸ درصد در سال را مى دهد, سرمایه گذاری کرده ایم. کل مبلغی که درپایان ۲ سال دریافت می شود چقدر است؟ ww.khoramnasab.ir 40 

صفحه 42:
مثال ۳: (نرخ تغزب یک سازنده انتظار دارد که یک ماه پس از ارسال کالا به یک خرده فروش مبلغ ۲۰۲۰۰ ريال دريافت کند. سازنده مذ کور به پول نقد نیاز دارد و مجبور است با ارسال همزمان كالاها از بانک وامی به مبلغ ۰۰ در ۲۰ ریال با ترخ ۵ درصد دریافت کند. نوخ سود ماهانه ای که به صرفه است براساس آن وام دریافت کند چقدر است؟ 41 ww. khoramnasal 

صفحه 43:
راح وه 8 در ساده ترين مورد مبلغ يولى واحد را در نظر بكليريد كه براى بازده آآتىء درا حال حاضا سرهایه ‎(Seles eS‏ فرض كنيد ‎=i‏ در صد نرخ سود در هر دویم سود باشدلیزبرخ (در محاسبات بلعشار ظاهر می‌شود) ‎Gon‏ عناد دويه سود ‏8- مبلغ يولدر حللحاضر ‏۳ - مبلغ بوللتىدر لمنتهاى11دويه سود كه از حللاشروع موشود. ‏فرمول مبلغ پول آتی : ‏مبلغ بول در حال حاضر - ع 0 مبلغ بول آنی ‎ww.Khorammnasab.ir 2 ‎ ‎ 

صفحه 44:
خب ۱7 سوال این است : چه مبلغ پول (۳) ریال در پایان (10)دوره سود دریافت خواهد شد اگر مبلغ واحد (۳) ریال که در حال حاضر سرمایه گذاری مى شود.سودی دریافت کند که در انتهای هر دوره سود تر کیب شود؟ مقدار سود حاصل در هر دوره سود.مبلغ موجود در ابتدای یک دوره سود ضرب در نرخ سود در آن دوره است. پس مقدار پول در انتها هر دوره مساوی است با حاصل جمع مقدار پول در انتهای آن دوره و مبلغ سود در آن دوره. ww.khoramnasab.ir 43 

صفحه 45:
خب ۱7 بنابراین می توانیم مقدار پول انباشته در انتهای هر دوره سود را به صورت افزاینده از طریق ترکیب آنها به دست آوریم. پس مقدار پول در انتهای هر ‎plus’‏ از دوره ها با اضافه کردن مقدار پول در ابتدای آن دوره و سود حاصل در آن دوره بدست می آید. P+iP=P(1+i) 9393 Gb yal ‏بنابراین ارزش آتی "آبرای مبلغ واحد فعلی ۳ که با نرخ سود‎ سود ترکیب می شود برابراست با : ‎F=F1 +i)"‏ ww.khoramnasab.ir 5-4 

صفحه 46:
45 جدول سود م رکب برای یک مبلغ واحد ap ‏مبلغ در‎ P 0+ PL +1)? e+)" نوک ی کورة موز نکر ‎IP‏ ‎Ip +1)‏ ۴( +۱۳0 او pat = ۶) + ۶ ۳0+ (۴ ۳+۳ ww.khoramnasab.ir 

صفحه 47:
:مثال فردی مبلغ ‎٠٠٠١‏ ريال را براى مدت ؟ سال قرض گرفته و قبول کرده است که آنرا با نرخ سود م رکب 4۵ در سال باز پراخت کند کل مبلغ پولی که باید در پایان سال ۴ باز پرداخت کند چقدر است ww.khoramnasab.ir 46 

صفحه 48:
خب ۱7 نرخ درصدی سالانه و نرخ موثر سود سالانه: در بحنهای قبلی در مورد سود مرکب حاصل از نرخ سود در هر دوره برای تعدادی از دوره های سود تا کید داشتیم. همانگونه که عنوان شد در تحلیهای اقتصاد مهندسی دوره سود را معمولاً سال در نظر میگرند زیرا سرمایه گذاری در پروژه های مهندسی اغلب دراز مدت بوده و سال تقویمی دوره مناسبی برای حسابداری و محاسبات مالیاتی است ولی نهادهای مالی که فرصتهای سپرده گذاری را به وجود می آورند در محاسبه سود اغلب تعداد دوره سود در سال برای تر کیب سود را بیش از یک دوره در نظر میگرند. ww.khoramnasab.ir 47. 

صفحه 49:
خب ۱7 اگر یک نهاد مللی مانند بلنک شرایطی برای بیش ازییک دوره سود در 48 سال با تر کیب سود به نرخ مرکب ‎tals pdlel L‏ به تبلیغ نرخ درصدی سالانه اقدام کرده است. لما لین نهاد مللی به سپرده گذاران خود براساس نرخ موثر سود سالانه بادر نظر گرفتن تاثیر هر ت کیب در طی سال پرداخت می کند. فرض کنو 6 نرخ سود موثر سلانه آطرخ سالائه مرکب »ع 1 )1+2(= ‎os mn seo‏ ‎٩‏ دوره سود ‎ww.khoramnasab.ir 

صفحه 50:
2% است که نوخ در هو دوه ویر با براي هنال نرخ درصدي سالانه 7۸ که دو نيمسال تركيب مي شود به معني يعس در هو مورة #ملعد أوسال است. پسن سود ۱ زیال که در لتهای سال بدست می آید بزبر لست با ww.khoramnasab.ir 49, 

صفحه 51:
منال : بانکی پرداخت نرخ درصدی سالانه ۶ راکه در هر نیمسال تر کیب می شود تبلیغ کرده است. نرخ سود موثر سالانه چقدر است: ww.khoramnasab.ir 50 

صفحه 52:
بهره و نرخ بهره بهره پول قیمتی است که در اقتصاد بازار برای پول پرداخت می شود وقتی که مبلغ بهره به صورت درصدی از اصل پول یا وجه قابل استقراض بیان مى شود به آن نرخ بهرة پول گفته می شود. نرخ بهره پول ممکن است خللص یعنی بدون ریسک باشد یا آنکه شامل ریسک نیز 3 خالص بهره پول بدون ریسک عایدی ابتی است که طبق قرارداد به وجوه قابل استقراض یااصل وام پرداخت می شود. در حالیکه سایر نرخهای بهره بسته به ريسك تغير مى كند و عايدى ثابتى نصيب وام دهنده نمی نماید. براى روشن شدن اختلاف بين نرخ خالص بهره و سابر نرخهاى بهره مثال مى زليم. ww.khoramnasab.ir st. 

صفحه 53:
مثال : اگر شخصی یک ورقه قرضه (اوراق قرضه) ۱۰۰۰ ریللی شهرداری یا مربوط به یک بلنک رابه مبلغ ۰ ریال بخرد نرخ بهره بدست آمده را مشخص نمایید. نرخ بهره به صورت عایدی جاری که نصیب وام دهنده دد اطلاق می شود. 52 ww.khoramnasab.ir 

صفحه 54:
خب ۱7 مراحل ارزیابی طرحها: بطور كلى مى توان گفت در ارزیابی یک طرح که معمولاًبه صورت زارش اراثه می شود مراحل زیر وجود دارد: ۱- مرحله شناسایی ۲- مرحله فرمول بندی طرح ۳- مرحله ارزیابی ۴- مرحله انتخاب ۵- مرحله اجرا ww.khoramnasab.ir 53 

صفحه 55:
مرحله شناسایی در اين مرحله که در حقیقت مرحله اول می باشد شناسنامه کلی طرح بايد ارائه شود.به عبارت دیگر دراین قسمت مشخصات مربوط به نام طرح » محل اجرای آن.نوع کالاها و یاخدماتی که درنتیجه اجرای طرح عرضه می شوددر گزارش مربوط به طرح ارائه میگردد. ww.khoramnasab.ir Se 

صفحه 56:
لس ۱۱ مرحله فرمول بندی طرح در این مرحله برخلاف مرحله قبل که به شکل توصیفی اطلاعات کلی مربوط به طرح بیان شد لازم است یک سری اطلاعات آماری به شکل اعداد و ارقام مربوط به هزینه های مختلف و همچنین درآمدهای گوناگون در عمر طرح محاسبه و یا برآورد دد ww.khoramnasab.ir 55 

صفحه 57:
مرحله ارزیابی اين مرحله در حقیقت مهمترین مرحله اقتصاد مهندسی می باشد . در این مرحله با توجه به اطلاعات جمع آوری شده و با توجه به معیارهای مورد نظر » طراح از دید گاه اقتصادی ارزیابی می شود. آنچه در این زمینه حایز اهمیت است این است با باید توجه نمود که ارزیابی بر مبنا و ملاک خاصی صورت می گیرد و چنانچه اين ‎She‏ ‏تغییر نماید آنگاه ممکن است نتيجه ارزیابی تغییر کند . ww.khoramnasab.ir 56 

صفحه 58:
لوو سس مرحله انتخاب در این مرحله که در حقیقت مرحله گزینش میباشد با توجه به معیارهای مورد نظر‌طرح ممکن است قبول يا رد شود. همچنین چنانچه بين چندین طرح بخواهیم اولویت بندی نمائیم با توجه به مشخصات این طرحها و رابطه آنها با یکدیگر انتخاب مقرون به صرفه و اقتصادی انجام می شود. ww.khoramnasab.ir 

صفحه 59:
مرحله اجرا اين مرحله در حقيقت مرحله عملی می باشد كه يس از از اينكه طرح ارزيابى شده و انتخاب كرديد بايد در دنياى واقعى اجرا شود. به عبارت دیگر ۴ مرحله قبلى در حقيقت جارجوب نظرى طرح را مورد بررسى قرار مى دهند در حاليكه ابن جارجوب در مرحله اجرا مورد بررسى قرار مى كيرد. 58 ww.khoramnasab.ir 

صفحه 60:
معیارهای ارزیابیهای طرحها: در اقتصاد مهندسی ۲ نوع معیار جهت ارزیاببهای طرحها استفاده می شود. معیارهای سنتی معیارهای مدرن ww.khoramnasab.ir 59 

صفحه 61:
$e : ‏الف :مهمترین معیارهای سنتی ارزیابی طرحها عبار تند از‎ The urgency Criterion <.);3 jl. -\ The pay-Bak period of Capital ot: 228, 059 -Y (PBP) Accounting Rate of « )\..> 025) Retarn(akR) > ww.khoramnasab.ir 60 

صفحه 62:
ب: مهمترین معیارهای مدرن ارزیابی طرحها عبارتند از: The Pay- Bak period of capital(interest(s .¢ b)ale eae) ‏دوره‎ -١ rate) Net present value (NPV) (all> (be (35)! -1 Internal Rate of Return(IRR) ‏بازده اصلى‎ wr ؟- معيار فايده به هزينه ‎Cost- Benefit Analysis(CBA)‏ ww.khoramnasab.ir 6 

صفحه 63:
الف: معیارهای سنتی ارزیابی طرحها یکی از مشخصات معیارهای سنتی ازریلبی طرحها لين است كه در لين معيارها به طور مستقیم به مفهوم ارزش زمانی و یا تنزیل وجوه توجهی نمی شود. ۱) معیار فوربت یکی از معیارهلیی که اغلب در کشورهای در حال توسعه در ارزیلبی طرحها مورد 2 استفاده قرار میگرد معیار فوریت یا ضرورت اجرای یک طرح می باشد. براساس لین معیار چنانچه با توجه به شواهد موجود ضرورت اجرای طرح تشخیص داده شود در اینصورت طرح باید اجرا گردد. 62 ‎ww.khoramnasab.ir‏ 

صفحه 64:
۲) معیار نرخ بازده حسابداری این معیار که اطلاعات آن با توجه به دفاتر موجود در شر کتها قابل محاسبه است و بر نسبت کل سرمایه گذاری اولیه و نسبت به متوسط سرمایه سود خالص سلانه (يس از كسراستبلاك)- لرخ بازده حسايداري به كل سرمايه كذاري اوليه کل سب ری لب ‎cd gaan ib bs jy le lbs‏ متوسط رای ری متوسط سرمايه تكذارى سلانه ww.khoramnasab.ir 6 

صفحه 65:
خب لس 7ب لتر طرحی با سرمایه گذاری ۱۰۰۰۰۰ ریال که عمر مفید آن ۱۰ سال و سود حالص سالانه مورد انتظار پس از کسر استهلاک برای سالهای اول تا پنجم ‎ay‏ ٠٠م‏ ۲۰ ریال و برای سالهای ششم تا دهم سالانه ۰ ۱۰ ریال می باشد. نرخ بازده حسابداری این طرح را براساس متوسط سرمایه گذاری انجام شده سالانه بدست آورید. ww.khoramnasab.ir 64 

صفحه 66:
خب ۱7 منظور از دوره برگشت سرمایه در حقیقت مدت زمانی است که هزینه اولیه سرمایه گذاری از منافع خالص ناشی از طرح در دوره بهره برداری آن برگشت می شود. از دیدگاه اين معیار هر چه طول اين مدت کمتر باشد طرح مورد نظر از اولویت بالاتری برخوردار است. ww.khoramnasab.ir 65 

صفحه 67:
:منال ۱ 9" طرحی است با هزینه اول ۱۰۰۰ میلیون ریال هر سال برای مدت ۲۰سال 2 مبلغ ۰ میلیون ریال عایدی ایجاد می کند. دوره بر گشت .سرمايه اين طرح را محاسبه نماييد ww.khoramnasab.ir 66. 

صفحه 68:
مثال ۲: 9" طرحی است باهزینه اولیه ۱۰۰۰۰۰ ریال که برای ۱۰ سال اول هر سال مبلغ ۰ ريال و براى سالهاى يازدهم تا سيزدهم هر سال مبلغ مر ۲ ريال عايدى ايجاد مى كند. دوره بركشت سرمايه اين طرح را محاسبه نمایید. ww. khoramnasab.ir 67 

صفحه 69:
‎rl‏ م 7ب لتر ‏معیارهای جدید ارزیابی طرحها: ‏همانطور که قبلاً نیز بیان شد منظور از معیارهای جدید در ارزیابی طرحها در حقیقت معیارهایی هستند که از مفهوم ارزش زمانی پول و نرخ بهره استفاده می کنند. ‏۱) دوره بر گشت سرمایه با بهره در معیار دوره بر گشت سرمایه بابهره پرخلاف دوره بر گشت سرمایه معمولی ‏به مفهوم ارزش زمانی پول توجه می شود. به این معنی که به باقیمانده :سرمایه گذاری پس از کنر عایدی هر سال بهره تعلق میگرد ‎ww.khoramnasab.ir 6 

صفحه 70:
مثال : هزینه اولیه سرمایه گذاری طرحی ۱۰۰۰ ميليون ريال بوده كه اين طرح در سال اول مبلغ ۴۷۵ میلیون ریالء سال دوم ۴۰۰ ميليون ريال و در سال سوم مبلغ ۳۳۰ میلیون ریال عایدی ناخالص داشته است. اگر فرض کنیم نرخ بهره ۱۰ درصد باشد عایدیهای خالص این طرح و بهره ای ایجاد شده را محاسبه کنید نکته :(عایدی خالص پس از کسر بهره از عایدی ناخالص ایجاد می شود) ww.khoramnasab.ir 6 

صفحه 71:
سال سوم مجموعه عایدی های خالص سال اول و دوم ۵/۷۱۲- ۳۷۵+۵/۳۳۷ سرمایه گذاری باقیمانده برای سال سوم ۰ ۱۰۰۰-۵/۷۱۲-۵/۲۸۷ بهره سال سوم ۸ -(۵۱۲۸۷(۵۰۱۰) عایدی خالص سال سوم ۱ ۳۳۰-۷۵۱۲۸ این محاسبات را باید آنقدر ادامه داد تا مجموعه عایدیهای خالص سالهای مختلف باهزینه اولیه سرمایه گذاری برابر شود برای محاسبه دوره برگشت سرمایه بهره دقیقاً مانند روش معمولی (بدون بهره ) عمل می شود با این تفاوت که باید رقم مربوط به عایدهای, خالص هر سال را مد نظر قرارداد. ww.khoramnasab.ir 58 

صفحه 72:
Net presnt value) ‏؟) ارزش فعلى خالص‎ (NPV) ارزش فعلی خالص در حقیقت تفاوت بین ارزش فعلی منافع و یا عایدی هاي یک طرح و ارزش فعلی هزینه های آن طرح می ‎aah‏ بنابراین با توجه به اينكه براى. محاسبه ارزش فعلی نیاز به نرخ تنزیل است لذا این معیار وابستگی شدیدی به این نرخ دارد. ww.khoramnasab.ir v2. 

صفحه 73:
چنانچه ارزش فعلی عایدیهای یک طرح رابا نو ارزش فعلی هزینه ای آنرا با نمایش دهیم در اینصورت ارزش فعلی خالص طرح برابر است با: NPV=b-c ‏ارزشفعلی‌منلفع (عایدیهای)یکطرح‎ : ‏م):ارزشفعلی‌هزینه هاىبكطرح‎ ww.khoramnasab.ir 73 

صفحه 74:
لوو سس براساس این معیار طرحی در اولیت بالاتری قرار میگرد که دارای ارزش فعلی خالص بیشتری باشد. اگر ارزش فعلی خالص مثبت باشد سس طرح پذبرفته می شود. اكر ارزش فعلى خالص منفى باشده طرح يذيرفته نمى شود. اگر ارزش فعلی خالص صفر باشده هیچگونه رجحانی برای اجرای آن وجود ندارد و فرد نسبت به اینگونه طرحها بی تفاوت می باشد. ww.khoramnasab.ir 5 

صفحه 75:
مثال: قطعه زمینی وجود دارد که هی تولند در یکی از ۴ مورد زییر استفاده شود. ارزش فعلی منلفع و ارزش هزینه های هر یک از موارد بصورت زیر نمایش داده شده است. ‎pol‏ فعلی خللص هر مورد را محاسبه کرده و باتوجه‌به ارزش فعلی خالص چگونگی انتخاب بهترین طرح را بیان کنید؟ ‏ارزش فعلی ماع (8) | ارزش فعلیهزیه ها 6 ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ww.khoramnasab.ir 55 ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 76:
۱ IPR ۳)نرخ بازده داخلی ( ¢ یکی از معیارهایی که به طور ضمنی به مفهوم ارزش زمانی پول توجه می اكند معیار رخ بازده داخلی است. منظور از نرخ بازده داخلى يك طرح سرمايه كذارى در حقيقت نرخ تنزيلى است كه در آن ارزش فعلى خالص طرح (/111”1)برابر باصفر شود. به عبارت دیگر چنانچه نرخ تنزيلى (براى مثال18) وجود داشته باشد كه دراين نرخ بتوان نوشت . NPV= (%R)=0 ‏در اينصورت 18 نرخ بازده داخلى این طرح نامیده می شود.‎ ww.khoramnasab.ir 76. 

صفحه 77:
مثال : ارزش فعلی خالص یک طرح در نرخهای مختلف تنزیل در جدول زير وارده شده است (ارقام به میلیون ریال می باشند) نرخ بازده داخلی این طرح را به دست آورید. ww.khoramnasab.ir ۳ 

صفحه 78:
(Cost- Benefit Analysis) (CBA) «30 ‏۴)معیار فایده به‎ این معیار در ارزیابی طرحها کاربرد زیادی, دارد و یکی از معیارهای است که از ابتدای تحلیل ارزیای طرح مد نظر قرار میگرد. در حقیقت تحلیل هزینه فایده که دراین معیار مورد استفاده قرار میگرد پایه اساس ارزیابی طرحها می باشد. بر اساس معیار نسبت فایده به هزینه لازم است برای هر طرح ارزش فعلی فایده ها و هزینه ها را په طور مجزا محاسبه نموثه و آنها را به ترتیب در صورت و مخرج یک کسر قرار داد. 78 

صفحه 79:
به عبارت دیگر چناچه ارزش فعلی عایدیهای یک طرح را با ط و ارزش فعلی هزینه های آنرا با 6 نمایش دهیم در اینصورت نسبت فایده به هزینه را می توان بصورت زیر نشان داد 8- زوش فلي سسفع (عايدي )يك :طرخ ‎ye?‏ ‏ع ارزش فعلي ‎oes‏ ww.khoramnasab.ir 79 

صفحه 80:
مثال: سه طرح ۸۸,(آرن) وجود دارند و هزینه اولیه آنها به ترتیب برابر با ۸۰۰۰ ۱۰۰و ۰۰در۱۰۰ ریال می باشد. جریان وجوه عايدى اين طرح در جدول ذیل نشان داده شده است براساس نسبت فایده به هزینه این ۳ طرح مستقل را از نظر اقتصادی ارزیابی نمایند. طوح ‏ |ارزش فعلى مناقع (8) ‎A‏ ۱-۶ 8 ۱/۵۴۳ ۹۹۲ c 80 ارزش فعلی هزین 190 ضیمت قانیه به هززینه 2۳8/6 مس ۱۱۵۴ عقوت ww.khoramnasab.ir 

صفحه 81:
مباحث نوين تصمیم گر مدل هاى تص ى جند معياره 266151012 ‎MCDM (Multi Criteria‏ ‎Marking‏ 1) MADM (Multi Attribute Decision Marking); 5 25 2) MODM (Multi Objective Decision Marking) ‏تصمیم گیری‌هدفه‎ ww.khoramnasab.ir ot 

صفحه 82:
۱7 rl تكنيك هاى ‎MADM‏ 1) SAW 2) TOPSIS 3) ELECTRE AHP ‏کریمی‎ ‎4) A 5) ANP AHP ‏بینگریند.‎ ww.khoramnasab.ir 

صفحه 83:
1. TOPSIS (Technique For Order Preference by Similarity to Ideal Solution) لسامدل 1028515 در سال ‎Hwang and) 9, 5 Sip bg 14a)‏ 31 پیشنهاد شده این مدل یکی از بهترین مدلهای تصمیم گیری چند شاخصه است.در اين روش 10 گزینه به وسیله 10 شاخص مورد ارزیابی قرار ‎Se‏ لسأاساس این تکنیک بر اين مفهوم استوار است که گزینه انتخابی بايد کمترین فاصله را با ایده آل مثبت (بهترین حالت ممکن) و بیشترین فاصله را با ایده آل منفی (بدترین حالت ممکن) داشته باشد. ww.khoramnasab.ir 83 

صفحه 84:
۱7 rl ماتریس تصمیم = لام سا 

صفحه 85:
خب ۱7 روش مستلزم طی گام هاي ذیل است: تر ۳ 2 ‎os‏ برای این منظور از ‎oe,‏ گام ۲- وزنهای اختصاصی داده شده را در ماتریس بی مقیاس ضرب se .گام ۳- ایده آل مثبت و منفی را بدست می آوریم ww.khoramnasab.ir 85 

صفحه 86:
خب ۱7 گام ۶- فاصله هر گزینه را با ایده آل مثبت و منفی به .دست مى أوريم براى اين منظور فاصله عناصر هر سطر را از مقادير ايده حر ى...,3 1-12 i=1,2,3,...,.m ww.khoramnasab.ir 86 

صفحه 87:
گام ۵- رتبه بندی و انتخاب گزینه برتر (به ترتیب از صعودی به نزولی) ww.khoramnasab.ir 5 

صفحه 88:
جدول مقادیر کیفی و معادل کمی آنها معیار کیفی ‎PS‏ = متوسط زياد خيلى زياد معیار کمی ۱ ۳ ۰ ۷ 4 معيار كيفى ضعيف متوسط | خوب 9 عالی عيب ww.khoramnasab.ir 88 

صفحه 89:
: مثال فردی قصد دارد که یکی از خودروهای تیب مورد نظرء با چهار شاحص هزینه. سرعت. کیفیت خدمات پس از فروش و ضمانت. مورد ارزیابی قرارمیگیرد. شاخص هزینه از نوع منفی و سه شاخص ‎Soo‏ نشان داده شده است. با روش 10035158 گزینه ها را ربه ند كتيل هزينه سرعت کیفیت خدمات پس از فروش ضمانت : پراید 3 5 0-١-1 ‏اص‎ ایده پژو ۶۰۵ را خریداری کند. خودروهای 10 12 حر 

صفحه 90:
1ج 11 2.AHP (Analytic Hierancy Process) روش ۸11۳ توسط فرد عراقی به نام توماس ال ساعتی در سال ۱۹۷۰ پيشنهاد شد. این روش مانند آنچه در مغ انسان انجام شود به تحلیل مسایل می پردازد. بر سه لصللستوار لست 1( اصل درخت سلسله مراتبی ۲ اصل تعیین اولويتها ۳ اصل سازگاری منطتی قضاوتها ww.khoramnasab.ir 50 

صفحه 91:
7 کاربرد های ‎‘AHP‏ ۸۳۳ کایبرد هایزیادی‌دارد. بسه عنولنم ثللدر انتخابچند پیمنکر ممکرلست معیار هایم ختلفیاز جمله هزینه دریافتمدستیما‌لنجام کار و ... مدنظر باشد در لین مورد به هر گزینه باتوجه به لمتیاز های خصيصيافته در مقليسه و باهم لمتبازیداده می‌شود. ‎oO‏ عنوان مثال دیگر تصور کنید كه از بين چهار اتومبیل (2,1) ,۸۵,3 می خواهیم ‏یکی را انتخاب کنیم. در انتخاب اتومبیل سه معیار هزینه. کیفیت و زیبای مطرح می باشند. درخت سلسله مراتبی برای این مثال به این صورت است. ‎ww.khoramnasab.ir ‏و‎ ‎ 

صفحه 92:
هر کدام از معیار ها نیز میتوانند دارای زیرمعیار هایی باشند. مثلا شاخص کیفیت می تواند دارای زیر معیار های کیفیت خدمات پس از فروش و ایمنی باشد ww.khoramnasab.ir ‘oy 

صفحه 93:
تکنیک ۸11۳ شامل گامهای ذیل است ۱ گام اول جمع عناصر هر ستون ماتریس اولیه را بدست می آوریم. گام دوم : عناصر هر ستون را به مجموع عناصری که در گام قبل بدست آورده ايم تقسيم ميكنيم. كام سوم : ميانكين اعداد هر سطر را بدست می آوریم. گام چهارم : همین مراحل را برای هر کنام از شاخص ها تکرار می کنیم. گام پنجم : ستونهای میانگین هرکدام از معیار ها را در ماتریس میانگین اولیه ضرب می کنیم. گام شنم : انتخاب گزینه برتر: گزینه ها را به ترتیب از صعودی به نزولی رتبه بندی می کنیم. ww.khoramnasab.ir 93 

صفحه 94:
شترکبی می خواهد ماشیتی بخرد که سازندگان تن سه کشور روسیه(3) آلمان(0۵» انگلیس(2) هستند. شانعص های اولیه ی تصمیم گیری عبارتند از: ۱. ظرفیت. ۲خدمات بس از فروشء 4. قیمت. ۵قابلیت نگهداری و تعمی 7.هزینه ی تعمیرات ۷.دوام ۸فرآیند تولید. پس از مطالعه ی دقیق لین شانعص ها و غربال سازی آنهاء چهار شاخعص ظرفیت خدمات پس از فروش, قیمت و فرآیند تولید. به عنوان شاعص مهم انتخاب شدند. با استفاده از تکنیک ۸۸11۴ گزینه های موجود را رتبه بندی کنید. مقایسات زوجی شاخص ها ‎ay‏ خدمات ظرفیت شاخص ها 6 3 2 1 ظرفيت 3 2 + خدمات 5 1 قیمت ‎a5 1‏ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎94 ‎ ‎ww.khoramnasab.i ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 95:
95 

صفحه 96:
مد مت مت ط 96 )اقتصاد مهندسی برای تحلیل سرمایه گذاری( تالیف : تانگ آو- توماس پی .او ترجمه : دکتر محمد تقی بانکی )مدیریت مالی( مولفین : دکتر احمد احمد پور - دکتر محمود یحیی زاده فر )مبانی اقتصاد مهندسی ( تالیف: د کتر احمد جعفری صمیمی )مدیریت و کنترل پروژه ( تالیف : علی حاجی شیر محمدی ) مدیریت پروژه( تالیف: دکتر محمد جواد عاصمی پور ww.khoramnasab.ir 

صفحه 97:


بسم الله الرحمن الرحیم دکتر سید حمزه خرم نسب ‏www.khoramnasab.ir تعريف علم اقتصاد اقتصاد دانش اجتماعي است که مطالعه مي کند چگونه افراد تصميمات بهينه اتخاذ نمايند. اقتصاد علم تخصيص بهينه منابع کمياب است نيازها و خواسته هاي بشري نامحدود است ولي ابزارهاي رفع نياز ها محدود هستند. 1 ‏www.khoramnasab.ir  Axiomدر اقتصاد ( Scarcity V plenty)1اصل فراواني در مقابل کميابي) الف :فراواني يعني در بهر مندي از کاالها و خدمات کوچکترين محدوديتي نداشته باشيم. ب :کميابي يعني در بهرمندي از کاالها و خدمات محدوديت داشته باشيم. ( Pruference )2اصل بيش خواهي) يعني انسانها بيشتر را به کمتر ترجيح مي دهند. ( Rational )3اصل عقاليي) تصميمات اقتصادي و اقدامات بشر بايد عقاليي و منطبق بر منطق باشد. 2 ‏www.khoramnasab.ir برخی واژه های اقتصادی www.khoramnasab.ir اقتصادی economic مقتصد-صرفه جو economical از نظر اقتصادی Economically اقتصاد سنجی Econometrics علم اقتصاد economics اقتصاد دان economist 3 موضوع اقتصاد مهندسي ومفاهيم اساسي آن اقتصFاد مهندسFي در حقيقت توجFه اصFلي خFود را بFه تصFميم گFيري بFر مبنFاي مقايسFه عايFدي طرحهFاي مختلف نسبت به هزينه هاي آنها معطوف ميدارد. نکتFه قابFل توجFه اين اسFت کFه تصFميم گيريهFا از تنFوع بسيار زيادي برخودار مي باشند. به عبFارت ديگFر در اقتصFاد مهندسFي طرحهFاي مFورد نظFر اشFخاص ،شFرکتها و .....در بخش خصوصFي و همچFنين طرحهFاي مربFوط بFه بخش عمFومي اقتصFاد مFورد ارزيابي قرار ميگيرند. 4 ‏www.khoramnasab.ir با وجوديکه اقتصاد مهندسي رابطه نزديکي با مباحث اقتصاد خرد دارداما بايد گفت که اقتصاد مهندسي خود داراي تاريخچه و مشخصات مستقلي است. يک متخصص اقتصاد مهندسي با تکيه بر اطالعات و دانش مهندسي و اقتصادي راههاي مختلف استفاده از منابع کمياب موجود را شناسايي نموده و ارزيابي و محاسبات دقيق اولويت هاي طرحهاي مختلف را تعيين مي کند. در اقتصاد مهندسي با وجوديکه ارزيابي ها عمدتًا براساس الگوها و محاسبات رياضي صورت ميگرد ولي تجربه نيز در ارزيابيهاي نهايي نقش مهمي را ايفاء ميکند. 5 ‏www.khoramnasab.ir مفاهيم اساسي اقتصاد مهندسي يکي از اهداف مهم اقتصاد مهندسي استفاده از فنون تحليلي براي ازريابي اقتصادي پروژه هاي مهندسي است. سرتاسر کل فرآيند برنامه ريزي ،طراحي،ساخت اجرا و نگهداري سيستمهاي مهندسي ،مانند کارخانه هاي صنعتي،طرحهاي ملي و ...حاوي بسياري تصميمات مهم و اغلب پيچيده است. در تحقق هر پروژه جديد که نيازمند تکنولوژي مدرن است، توجه به مالحظات فني و اقتصادي امري مهم و اساسي است. 6 ‏www.khoramnasab.ir در بخش خصوصي ،شکست يک سرمايه گذاري جديد که براي تامين نيازها و تمايالت حس شده انجام مي شود منجر به اتالف سرمايه گذاري و نتيجت​ًا حذف از بازار خواهد شد. اما در بخش عمومي ،شکست يک پروژه جديد جهت تامين نيازهاي اجتماعي کمتر آشکار است ،زيرا رفاه عمومي را نمي توان به سادگي و راحتي اندازه گيري کرد. بنابراين در آماده سازي يک پروژه مهندسي ،مهم است که قبل از انتخاب آن پروژه منافع و هزينه ها را ارزيابي کنيم.هر چند انگيزه هاي شروع پروژه در بخشهاي عمومي و خصوصي متفاوت است. 7 ‏www.khoramnasab.ir فرآيند تصميم گيري به طور کلي ،فرآيند تصميم گيري براي آماده سازي پروژه مهندسي حاوي گامهاي اساسي زير است: .1تعريف مسئله .2 تعيين هدفها و معيارها .3تهيه طرحها و برنامه ها .4ارزيابي و انتخاب .5اجرا و کنترل 8 ‏www.khoramnasab.ir نقش تحليل اقتصاد مهندسي از زمLان انقالب صLنعتي بLدين سLو ،توسLعه تکنولوژيLک ه ي جوLابLگLوLيLي LبL L ن L،بLرا L ه عنLواLن راLهي LمLطLمئ L را LبL L ‏L ک LبLه زهLاLي LاجLتمLاعLي L LپذLيLرفتLه LLانLدL .تLوجLه LتLکنLوLلوژيL L نيا L ي د L ک تحLولL LتوLليL L ورLد Lا LنتLظLار LيL L رLواLبLط بيLن کL LارLکردL LمL L ع د نLيLاز آنL Lاز منLاLب L ي LمLوLر L ه گLذار L جدLيLد Lو LسLرLماي L ‏L و اجتمLاLعي ،بLه LطLور LسLنتLي بLخش اLز برLنامLه رLيLزي L طراحي کليه کارهاي مهندسي است. منظLور از تحليLل اقتصادمهندسLي ،ايجLاد فهم اساسLي ديLدگLاه LاقLتصLادي ،دLر LمLوردL ه اLز L L ت کL L و Lپ LاسLخهايLي LاسL L و ه باLيLد سLاLخت؟» «Lکي LبايLد LسLاLختL؟» L ‏Lاالت «LچL L سLو L صًال بايد ساختL؟»پديLد مي آيLد. آيا «ا L 9 ‏www.khoramnasab.ir به تعبFير کلي ،بايFد گفت کFه اين تحليFل اصFوًال بامفFاهيم و روشFهاي تحليلي مربFوط بFه مطالعFه کFارايي اقتصFادي پFروژه هFاي مهندسFي بFراي جامعFه بFر حسFب منFافع حاصFل از اين پروژهانسبت به هزينه آنها ،ارتباط دارد. به هFر حFال ،تحليFل اقتصFاد مهندسFي ،اولين گFام مهم در جهت گسFترش ديFدگاههاي تصFميم گيرنFده اسFت کFه او را بFا بينش و اعتمFاد بيشFتري بFه درک پيامFدهاي تصFميمهايش مجهFز مي کند. 10 ‏www.khoramnasab.ir برخي از سواالت و مسائلي که اقتصاد مهندسي :قادر است به آنها پاسخ دهد عبارتند از - 1کداميک از طرحهايي که با يکديگر رقابت مي کنند بايد انتخاب شوند؟ - 2آيا بهتر است ماشين موجود را تعمير کرد و يا اينکه يک ماشين جديد را جايگزين آن نمود؟ - 3با توجه به محدوديتهاي بودجه ،کداميک از طرحهاي سرمايه گذاري موجود بايد تامين مالي شوند؟ - 4آيا طرحهاي بدون ريسک را بايد در اولويت قرار داد يا اينکه طرحهايي که متضمن ريسک باالتر مي باشند را به خاطر اينکه داراي درآمد باالتري نيز مي باشند بايد در اولويت قرار داد؟ - 5آيا منافع مورد انتظار ناشي از طرح خدمات عمومي دولت کافي است تا هزينه اي مربوط به طرح را توجيه نمود؟ 11 ‏www.khoramnasab.ir دو نکته درتمامي سواالت مشاهده مي شود: اول اينکه اين سواالت هريک به نحوي به مسئله انتخاب بين طرحهاي مختلف توجه مي کنند. دوم اينکه اين سواالت همگي در بردارندة مالحظات اقتصادي مي باشند. 12 ‏www.khoramnasab.ir رابطه اقتصاد با مهندسي از سFواالت و مFوارد قبلي مي تFوان بFه طFور خالصFه بFه رابطFه بين اقتصFاد و مهندسFي و علت انتخFاب واژه اقتصFاد مهندسي پي برد. براي بررسFي رابطFه دقيFق بين اقتصFاد و مهندسFي مي تFوان گفت کFه اين رابطFه ماننFد رابطFه بين مهندسFي و فيزيFک اسFت .بFدين معFني کFه دانشFمندان اغلب اوقFات خFود را بFه کشFف و تشFريح قFوانين طFبيعت اختصFاص داده انFد و مهندسFان نFيز بFا دانشFمندان همکFاري نمFوده تابتواننFد کاربردهاي عملي قوانين را در دنياي واقعي نشان دهند. 13 ‏www.khoramnasab.ir با وجFود اينکFه قFوانين اقتصFادي بFه انFدازه قFوانين فيزيFک دقيFق ه ي دFر FزFمينF F نFيسFتFند وFلي FکFاFربرFد FرFوز افFزاوFن FقFوانFين FاقFتصFاد F تولFيFد و FاسFتفFاFدهF FاFز FمنFاFبعF FکمFيFابF FمFوجFب FشFدFه FاFسFت FاFينF قFوانيFن بFه صFوFرت FچشFمگيرFي مFورد FتوجFه مهFندسFين قFرار گيرند. شايد بتوان گفت کتاب «نظريه اقتصادي مکان راه آهن» نوشتة آرتورولينگتن A.Wellingtonدر سال 1887 ميالدي را در حقيقت مبدًا توجه مهندسين به ارزيابي اقتصادي دانست ولي از آن تاريخ به بعد مفاهيم و موضعات اقتصادي به صورت قابل توجهي مسائل و بررسيهاي مهندسي را تحت تاثير قرار داده است، بطوريکه امروزه تصميم گيري مهندسين بدون توجه به مفاهيم و مسائل اقتصادي ،امکان پذير نيست. 14 ‏www.khoramnasab.ir طرح و برنامه ‏Project & Plan به طور کلي هر نوع تصميم گيري سرمايه گذاري در زمينه منابع مختلف در اقتصاد که متضمن هزينه باشد يک طرح ناميده مي شود. منظور از برنامه در اقتصاد مهندسي نيز در واقع مجموعه چد طرح را برنامه مي گويند بنابراين در يک برنامه اقتصادي چند طرح سرمايه گذاري وجود دارد که در طول دوره برنامه اجرا مي شود. به عبارت ديگر منظور از يک طرح در واقع يک عمل سرمايه گذاري است و وجه مشخصه آن هزينه هايي است که بايد صورت گيرد و در مقابل در آينده نيز انتظار مي رود که از طرح سرمايه گذاري،عايدي ايجاد شود. 15 ‏www.khoramnasab.ir در حFالت کلي مي تFوان سFرمايه گFذاري را بFه سFرمايه گFذاري مFالي و سFرمايه گFذاري بFه شFکل کاالهFاي سFرمايه اي کFه در واقFع همFان مفهFوم سFرمايه گFذاري اقتصFادي نFيز مي باشFد تقسيم بندي نمود. منظFور از سFرمايه گFذاري مFالي در واقFع هFر نFوع خريFد و فFروش دارايي اسFت کFه هFدف کسFب سFود بFه صFورت تصFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFادفي مي باشFد .در اين نFوه سFرمايه گFذاري چFيزي بFه سFرمايه اي واقعي (وجFوه موجFودي انبFار) در اقتصFاد افFزوده نمي شFودو فقط حق مالکيت از فردي به فرد ديگر منتقل مي شود. 16 ‏www.khoramnasab.ir براي مثال خريد و فروش اوراق قرضه يک عمل سرمايه گذاري مالي است (يا خريد و فروش امالک) در مقابل در سرمايه گذاري اقتصادي که در واقع همان سرمايه گذاري به شکل کاالهاي سرمايه اي است ،تغييرات واقعي در حجم سرمايه اي موجود ايجاد مي شود .اين نوع سرمايه گذاري به شکل تجهيزات جديد،ماشين آالت جديد ،ساختمانهاي جديد (مسکوني و غير مسکوني)ياتغيير در موجودي انبار مشاهده مي شود. در اقتصاد مهندسي طرحهايي که مورد ارزيابي قرار ميگريند از نظر اهميت و همچنين هزينه با يکديگر متفاوت مي باشند .به همين خاطر طرحها را مي توان به اقسام مختلفي تقسيم بندي کرد. 17 ‏www.khoramnasab.ir طبقه بندي طرحها Structural( طرحهاي ساختاري يا بنياني.I )Projects )Marginal Projects( طرحهاي حاشيه اي.II www.khoramnasab.ir 18 طرحهاي ساختاري يا بنياني ‏Structural Projects طرحهايي هستند که در نتيجه انجام آنها تغييرات اساسي و عظيمي در اقتصاد کالن کشور يا يک منطقه ايجاد مي شود و معموًال اينگونه طرحها داراي هزينه اي بااليي نيز مي باشند .از جمله اينگونه طرحها مي توان طرح ايجاد سدهاي عظيم ،مترو و .....را نام برد. 19 ‏www.khoramnasab.ir طرحهاي حاشيه اي ‏Marginal Projects طرحهاي هستند که تاثير کمي در اقتصاد کالن يک کشور و يايک منطقه داشته و فقط از ديد انفرادي و اقتصاد خرد اهميت دارند .مانند ايجاد يک شرکت خصوصي و.... 20 ‏www.khoramnasab.ir نوع ديگر تقسيم يندي ‏I.طرحهاي مستقل ()Independent Projects طرحهايي هستند که انجام يک طرح به ديگري بستگي ندارد و بنابراين طرحهاي مستقل را مي توان به ترتيب اولويت درجه بندي نمود. ‏II.طرحهاي وابسته ()Dependent Projects طرحهايي هستند که انجام يک طرح به طرح ديگر وابسته مي باشد. 21 ‏www.khoramnasab.ir طرحهاي مکمل ‏Completed Projects طرحهايي هستند که انجام يکي منوط به انجام ديگري مي باشد. 22 ‏www.khoramnasab.ir طرحهاي جانشين ‏Substition )-Incompatitible ‏Projectsالجمع طرحهاي جانشين يا (مانعه طرحهايي هستند که انجام و پذيرش يک طرح موجب رد طرح ديگر مي شود در اين حالت فقط يک طرح قابل اجرا است. مزايده ها حالت مانعه الجمع دارند .زيرا اگر شخصي برنده يک مزايده شود معنايش رد ساير پيشنهادات است. نمونه ديگر تصميم گيري در مورد انتخاب سخت افزار و نرم افزار کامپيوتر هاي يک شرکت است .اگر مدير يک شرکت يکي از شرکتهاي کامپوتري را براي اين منظور انتخاب کمتر معانيش اين است که در واقع از شرکت ديگري نمي تواند استفاده کند. 23 ‏www.khoramnasab.ir جريان وجوه نقدي يک طرح ))Cash Flow of a Project منظور از جريان وجوه نقدي يک طرح در حقيقت کليه عايدي ها و هزينه هايي است که در طول عمر طرح در سالهاي مختلف برآورد مي شود. در اقتصاد مهندسي جريان وجوه نقد به سه گروه تقسيم مي شوند. -1جريان اوليه()Initial Flow -2جريان عملياتي()operational Flow -3جريان نهايي()Terminal Flow 24 ‏www.khoramnasab.ir جريان اوليه ‏Initial Flow جريFان پFولي اسFت کFه قبFل از شFروع بهFر بFرداري طFرح (دوره سFاخت) صFورت ميگFرد .بFا توجFه بFه اينکFه اين نFوع جريFان معمFوال نFوعي هزينFه اسFت لFذا در اقتصFاد مهندسFي عالمت ارقFام مربFوط بFه جريFان اوليFه منفي است. 25 ‏www.khoramnasab.ir جريان عملياتي operational Flow منظور از جريان عملياتي در واقع کليه وجوهي است که در ارتباط با طرح در طول سالهاي بهره برداري قابل پيش بيني مي باشد .اين جريان شامل کليه عوايد( عالمت مثبت) و هزينه ها (عالمت منفي)مي شود که در طول سالهاي بهره برداري طرح قابل برآورد مي باشد. منظور از عوايد درآمدهايي است که از طريق توليد و اجرا ي طرحها به وجود مي آيد. منظور از هزينه هاي عملياتي شامل کليه هزينه هاي مربوط به بهره برداري ،حفظ و نگهداري ،تعميرات و غيره مي باشد. 26 ‏www.khoramnasab.ir جريان نهايي ‏Terminal Flow منظFور از جريFان نهFايي يFا انتهFايي در واقFع وجFوه نقFدي مي باشFد کFه در آخFرين سFال بهFره بFرداري طFرح قابFل پيش بيFني ميباشFد .اين وجFوه معمFوًال مثبت مي باشFد زيFرا اين وجFوه شFامل فFروش دارائيهFاي مسFتهلک شFده و يFا ارزش اسقاطي مي باشد که درپايان طرح ايجاد مي شود. 27 ‏www.khoramnasab.ir مثال: چنانچه يک طرح سرمايه گذاري که 5سال طول مي کشد داراي هزينه اوليه اي معادل 000ر 50ريال باشد و پيش بيني شود که اين طرح در سال اول مبلغ 000ر 25ريال عايدي در سال دوم مبلغ 000ر 25ريال هزينه ،در سال سوم مبلغ 000ر 50ريال عايدي ،در سال چهارم (برابري هزينه و عايدي) و در سال پنجم که در حقيقت سال آخر طرح است مبلغ 000ر 75ريال عايدي داشته باشد در اينصورت جريان وجوه نقدي اين طرح را به صورت نموداري نمايش دهيد. 28 ‏www.khoramnasab.ir عمر طرح عمFر طFرح در واقعFه افFق زمFاني اسFت کFه در طFول آن طFرح مورد ارزيابي قرار ميگيرد. معموًال عمر طرح را با سال اندازه ميگرند.بنابراين مي توان گفت عمر طرح در حقيقت به تعداد سالهايي اطالق مي شود که جريان وجوه نقدي به شکلهاي مختلف قابل پيش بيني مي باشد .در ارزيابي طرحها دو نوع عمر طرح مورد توجه قرار ميگردد. 30 ‏www.khoramnasab.ir عمر فيزيکي عمFر فFيزيکي در حقيقت تعFداد سFالهايي اسFت کFه براسFاس ي مFي FتFوانFد مFوردF ي سFرFماFيه FاF F ‏Fاال F شFرFايFط فFيFزيFکFي F Fو FفFنFي ،FيFک Fک F ر بFاF FتوجFه FبFه FمسFئFله ن FامF F ه و FبهFر FبFرFدFا Fري FقFرFار FگFيFرFدF F.اFي F ‏FاسFتفاFد F ‏Fوالني ‏F د Fد Fر اFيFنFصFوFرت ط ک F FقFابFلF FمحFاسFبهF Fو بFرآFوFر Fد FمFيبFاشF F ‏Fال F ‏FاسFتهF فاFده FدFر FطFرFح ماFيه FاFي FمFورFد اFسFتF F ‏FاليF FسFرF F ن FعمFرF FفFيزFيکFي FکFاF تFري F ل ن مFثFا F عنFوا F ه F ي شFو Fد F.بF F بFه عنFواFن FعمFر FطFرFح Fدر FنFظFر FگرFفتFه FمF F ‏Fاالي سFرمايه عنFواFن يFک ک F در بFرخي طFرحهFا FکFه د Fر آنهFا زFمين بFه F ا ي وجود دارد عمر طرح را مي توان بي نهايت در نظر گرفت زير در طول زمان زمين از ميان نمي رود و يا در بعضي از مواقع با يک هزينه ساالنه مي توان مجدداً ​از آن در جريان توليد استفاده کرد. 31 ‏www.khoramnasab.ir عمر اقتصادي عمر اقتصادي باتوجه به مفهوم استهالک اقتصادي تعريف مي شود.به عنوان مثال يک ماشين از نظر فيزيکي و فني ممکن است مستهلک نشده باشد ولي از نظر اقتصادي به خاطر نو آوري و پيشرفت فني و ورود ماشين هاي جديد با کارايي به مراتب بيشتر، استفاده از ماشين موجود مقرون به صرفه نيست، در اين موارد گفته مي شود که از نظر اقتصادي ماشين فعلي در واقع مستهلک شده تلقي مي شود .با توجه به اينکه از نظر علمي پيش بيني استهالک اقتصادي کار ساده اي نمي باشد لذا در اقتصاد مهندسي منظور از عمر طرح در حقيقت همان عمر ‏www.khoramnasab.ir 32فيزيکي طرح مي باشد. مفهوم ارزش زماني پول به طFور خالصFه چنانچFه هيچ نFوع رجحFاني بين دريFافت يFک مبلFغ معين يFا مصFرف در زمFان حFال و دريFافت اين مبلFغ و يFا مصFرف در زمFان آينFده وجFود نداشFته باشFد، دراينصFورت گفتFه مي شFود کFه زمFان داراي ارزش پFولي نمي باشFد و يFا بFه زبFان اقتصFادي گفتFه مي شFود فFرد بين مصFرف حFال و آينFده بي تفFاوت مي باشFد .دراين حFالت بFراي مثFال 1000تومFان فعلي بFا 1000تومFان يک يا 2سال ديگر يکسان تلقي مي شود. ًال اتفFاق نمي افتFد بنFابراين با توجFه بFه اينکFه اين وضFع عم ​ فFرض ميشFود کFه زمFان داراي ارزش پFولي اسFت و 33ازرش يFک مبلFغ در زمانهFاي مختلFف (سFالهاي مختلFف) ‏www.khoramnasab.ir از ديFدگاه اقتصFادي چنانچFه مصFرف کننFده بين مصFرف در ‏Fا ‏FزمFان FحFالF Fو FمصFرف FدرزمFاFنF FآينFدFه FبFي FتفFاFوFت باشFد Fو Fي F هFيچ FنFوFع رجحFاني FبينF FدريFافFت يFک مFبلFغ معFيFن دFر زFمFان حFال ‏Fو آFينFده FندFاشFته بFاشFد Fدر Fاين FصFورت FگFفتFه FميF FشFود FکFه نFرخ ترجيح زماني وي برابر صفر است. در مقابFل چنانچFه فFردي بين يFک مبلFغ معين در زمFان حFال و را ن FحFاFلF F همFاFن FمبلFغ FدFر زFمFاFن FآFينFده F،FمFبلFغ FمرFبFوFطF FبFه FزFمFا F ‏F ه FنFرخF FتFرجFيحF تFرFجيFح دFهFد دFر FايFنصFورتF FگFفتFه مFي FشFوFد FکF F ‏Fني ‏FزمFاFني Fوي FبرFابFر FبFا صFفFر FنFيسFت .تFرFجيح F FزمFاني پFوFل Fيع F ‏Fر ن مبلFغ م FعيFني از FوجFوه دFر حFال حاض F افFرا Fد بFه دارFا بFود F بجاي همان مبلغ در زمان آتي تمايل داشته باشند. 34 ‏www.khoramnasab.ir براي مثFال چنانچFه فFرد مFورد نظFر بين دريFافت مبلFغ 1000تومFان در زمFان حFال و مبلFغ 1200تومFان پس از يFک سFال بي تفFاوت باشFد در اينصFورت گفتFه مي شFود کFه اين فFرد بFا يFک نFرخ 20درصFدي بين زمFان حFال و آينFده بي تفFاوت خواهFد بFود .اين نFرخ کFه در واقFع نFرخ تFرجيح زمFان وي را مشFخص مي کنFد نشFان مي دهFد کFه ارزش فعلي مبلFغ 1200تومFاني کFه يFک سFال ديگFر قابFل دريFافت اسFت فقFط 1000تومFان مي باشFد .بFه عبFارت ديگFر بFا نFرخ 20درصFد مي تFوان وجFوه مربFوط بFه يکسFال آينFده را تنزيFل نمFود .بFه همين علت نFرخ 20 درصد را نزخ تنزيل نيز مي ناميم. 35 ‏www.khoramnasab.ir اصطالحات ارزش زماني پول قبل از بحث در مورد جنبه هاي اساسي تحليل اقتصاد مهندسي ،الزم است درکي اساسي از ارزش زماني پول بدست آوريم. مقدار معيني پول که در زمانهاي مختلف خرج يا دريافت مي شود ،به دليل اختالف فرصتهاي در دسترس براي سرمايه گذاري پول در امور اقتصادي مختلف و توليد ،در طول دوره هاي زماني ارزشهاي متفاوتي دارد. به همين دليل است که نهادهاي مالي تمايل به پرداخت سود به ذخيره هاي پولي دارند ،زيرا مي توانند اين پول را به سرمايه گذاران قرض بدهند. اگر مقداري پول در بانک پس انداز کنيم،سود آن در فاصله هاي زماني معين تحصيل مي شود .هريک از اين فاصله هاي زماني معرف يک دوره سود است که درانتها ي آن سود به دست آمده روي مبلغ اصلي ،برحسب نرخ سودي مشخص شده محاسبه مي شود. 36 ‏www.khoramnasab.ir سود ساده: سود حاصل از تنها يک دوره سود واحد را سود ساده مي نماند. سود مرکب: اگر سود به دست آمده در انتهاي دوره سود از حساب خارج نشود و خود بخود بامبلغ پول اصلي در دوره بعدي سود پس انداز شود ،سود حاصل در اين کار را سود مرکب مي نامند. نرخ سود: 37نرخي است که ارزش پول از حاال تاز مان آتي به آن ‏www.khoramnasab.ir نرخ تنزيل: نرخي است که ارزش پول از زمان آتي به زمان حال به آن مقدار کاهش مي يابد. نرخ بهره: نسبت بهره سرمايه به اصل سرمايه نرخ بهره مي باشد . 38 ‏www.khoramnasab.ir بهره : هزينه استفاده از سرمايه را بهره مي گويند. اصل و فرع سرمایه = بهره اصل سرمایه - مثال ( : 1سود ساده) اگر شرکتي مبلغ000ر000ر 1ريال را به منظور سرمايه گذاري دربازار بورس در بانکي پس انداز کند که 7درصد سود ساالنه مي پردازد و در نظر است فقط سود ساالنه را صرف سرمايه گذاري در بازار بورس نمايند .ساالنه چه مبلغي براي ارائه در بورس ايجاد مي شود؟ 39 ‏www.khoramnasab.ir مثال ( :2سود مرکب) مبلغ 1000ريال را در حساب پس اندازي 2ساله که سود مرکب 8درصد در سال را مي دهد ،سرمايه گذاري کرده ايم، کل مبلغي که درپايان 2سال دريافت مي شود چقدر است؟ 40 ‏www.khoramnasab.ir مثال ( :3نرخ تنزيل) يک سازنده انتظار دارد که يک ماه پس از ارسال کاال به يک خرده فروش مبلغ 20200ريال دريافت کند .سازنده مذکور به پول نقد نياز دارد و مجبور است با ارسال همزمان کاالها از بانک وامي به مبلغ 000ر 20ريال با نرخ 5درصد دريافت کند .نرخ سود ماهانه اي که به صرفه است براساس آن وام دريافت کند چقدر است؟ 41 ‏www.khoramnasab.ir رابطه هاي بين مبلغهاي واحد پولي در ساده ترين مورد مبلغ پولي واحد را در نظر بگيريد که براي بازده آتي ،در حال حاضر سرمايه گذاري شده است. فرض کنيد =iدر صد نرخ سود در هر دوره سود باشد اين نرخ (در محاسبات بااعشار ظاهر مي شود) =nتعداد دوره سود =Pمبلغ پول در حال حاضر = Fمبلغ پول آتي در انتهاي nدوره سود که از حاال شروع مي شود. فرمول مبلغ پول آتي : 42 ‏www.khoramnasab.ir سوال اين است :چه مبلغ پول ( )Fريال در پايان ()nدوره سود دريافت خواهد شد اگر مبلغ واحد ( )Pريال که در حال حاضر سرمايه گذاري مي شود،سودي دريافت کند که در انتهاي هر دوره سود ترکيب شود؟ مقدار سود حاصل در هر دوره سود،مبلغ موجود در ابتداي يک دوره سود ضرب در نرخ سود در آن دوره است .پس مقدار پول در انتها هر دوره مساوي است با حاصل جمع مقدار پول در انتهاي آن دوره و مبلغ سود در آن دوره. 43 ‏www.khoramnasab.ir بنابراين مي توانيم مقدار پول انباشته در انتهاي هر دوره سود را به صورت افزاينده از طريق ترکيب آنها به دست آوريم .پس مقدار پول در انتهاي هر کدام از دوره ها با اضافه کردن مقدار پول در ابتداي آن دوره و سود حاصل در آن دوره بدست مي آيد. )P+iP=P(1+i بنابراين ارزش آتي Fبراي مبلغ واحد فعلي Pکه با نرخ سود iدر طي nدوره سود ترکيب مي شود برابراست با : ‏F=P 44 ‏www.khoramnasab.ir جدول سود مرکب براي يک مبلغ واحد 45 ‏www.khoramnasab.ir :مثال فردي مبلغ 1000ريال را براي مدت 4سال قرض گرفته و قبول کرده است که آنرا با نرخ سود مرکب %5در سال باز پراخت کند کل مبلغ پولي که بايد در .پايان سال 4باز پرداخت کند چقدر است 46 ‏www.khoramnasab.ir نرخ درصدي ساالنه و نرخ موثر سود ساالنه: در بحثهاي قبلي در مورد سود مرکب حاصل از نرخ سود در هر دوره براي تعدادي از دوره هاي سود تاکيد داشتيم. همانگونه که عنوان شد در تحليهاي اقتصاد مهندسي دوره سود را معموًال​سال در نظر ميگرند زيرا سرمايه گذاري در پروژه هاي مهندسي اغلب دراز مدت بوده و سال تقويمي دوره مناسبي براي حسابداري و محاسبات مالياتي است ولي نهادهاي مالي که فرصتهاي سپرده گذاري را به وجود مي آورند در محاسبه سود ،اغلب تعداد دوره سود در سال براي ترکيب سود را بيش از يک دوره در نظر ميگرند. 47 ‏www.khoramnasab.ir اگFر يFک نهFاد مFالي ماننFد بانFک شFرايطي بFراي بيش از يFک دوره سFود در سFال بFا تFرکيب سFود بFه نFرخ مFرکب را اعالم نمايFد ،بFه تبليFغ نFرخ درصFدي سFاالنه اقFدام کFرده اسFت ،امFا اين نهFاد مFالي بFه سFپرده گFذاران خFود براسFاس نFرخ مFوثر سFود سFاالنه بFادر نظFر گFرفتن تFاثير هFر تFرکيب در طي سFال پFرداخت مي کند. 48 ‏www.khoramnasab.ir www.khoramnasab.ir 49 مثال : بانکي پرداخت نرخ درصدي ساالنه %6 راکه در هر نيمسال ترکيب مي شود تبليغ کرده است .نرخ سود موثر ساالنه چقدر است: 50 ‏www.khoramnasab.ir بهره و نرخ بهره بهLره پLول قيمLتي اسLت کLه در اقتصLاد بLازار بLراي پLول پLرداخت ه LبLه صLورت LدرصLدLي اLز اLصLل پLوLل د وقLتي LکLه LمLبلLغL LبهLر L مي LشLوL L ‏L قاLبLل LاسLتقLراLض LبيLان LمLي شLود بLه آن LنLرLخ بLهLرة پLول يLا وجLه L گفته مي شود. نرخ بهLره پLول ممکن اسLت خLالص يعLني بLدون ريسLک باشLد يLا ل LرLيسLک LنLيLز LشLودL.نرخL LخLاLلص LبLهLره LپLول LبLدوLن م L ‏LآنLکLه شLا L ‏Lل ه قاب L د بLهL LوجLوL L ي ثL LابLتي LاسLت LکLه LطLبLق LقLراLردLاL L عاLيLد L رLيسLکL ، سLاير ‏L اLسLتقرLاض LيااLصLل واLم پLرLداLخLت مLي شLوLد .دLر حالLيLکLه نرخهLاLي بLهLره بسLته LبLه رLيسLک تLغLير Lمي کنLد و LعايLدي ثLاLبتي نصيب وام دهنده نمي نمايد. براي روشن شدن اختالف بين نرخ خالص بهره و ساير نرخهاي بهره مثال مي زنيم. 51 ‏www.khoramnasab.ir مثال : اگFر شخصFي يFک ورقFه قرضFه (اوراق قرضFه) 1000 ريFالي شFهرداري يFا مربFوط بFه يFک بانFک را بFه مبلFغ 950 ريال بخرد نرخ بهره بدست آمده را مشخص نمايید. نکتFه :نFرخ بهFره بFه صFورت عايFدي جFاري کFه نصFيب وام دهنFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFده ميگردد اطالق مي شود. حل: 52 ‏www.khoramnasab.ir مراحل ارزيابي طرحها: بطور کلي مي توان گفت در ارزيابي يک طرح که معموًال به صورت گزارش ارائه مي شود مراحل زير وجود دارد: -1مرحله شناسايي -2مرحله فرمول بندي طرح -3مرحله ارزيابي -4مرحله انتخاب -5مرحله اجرا 53 ‏www.khoramnasab.ir مرحله شناسايي در اين مرحلLه کLه در حقيقت مرحلLه اول مي د اLرLائLهL بLاشLد LشLناسLنامLه LکلLي طLرLح LبايL L شLLوLدL.به عLبLLارت LديLگLLر دLراLين قLسLLمتL م طLرح L،مLحLل ه نLاL L مشLخصLات مLربLوط بL L ‏L ه اLجLرLاي آLن،نLLوع LLکاالهLا Lو LLياخLLدمLاتي LLکL L درنتيجLه اجLراي طLرح عرضLه مي شLوددر گزارش مربوط به طرح ارائه ميگردد. 54 ‏www.khoramnasab.ir مرحله فرمول بندي طرح در اين مرحلLه بLرخالف مرحلLه قبLل کLه بLه شLکل توصLيفي اطالعLات کلي مربLوط بLه طLرح بيLان شLد الزم اسLت يLک سLري اطالعLات آمLاري بLه شLکل اعLداد و ارقLام مربLوط بLه هزينLه هLاي مختلLف و همچLنين درآمLLدهاي گونLLاگون در عمLLر طLLرح محاسبه و يا برآورد گردد 55 ‏www.khoramnasab.ir مرحله ارزيابي اين مرحلLLه در حقيقت مهمLLترين مرحلLLه اقتصLLاد ه ه بL Lا توجLه بL L مهنLدسLي مي LباشLد .دLر اLين LمرLحلL L اطالعLاLت جمLع آوLري شLده و بLا توجLه بLه معياLرهLاي ‏L مLورد نظLر ،طLراح از ديLدگاه اقتصLادي ارزيLابي مي شود. آنچLه در اين زمينLه حLايز اهميت اسLت اين اسLت بLا بايLد ي ک خاصL L و مLال L ه LارLزLيLابLي بLر مLبنLا L L تLوجLه نLمLوLد کL L ر نماLيLد ن مالک تغيLي L و LچنانLچLه ا Lي L ت مLي گLيردL L صLورL L آنگاه ممکن است نتيجه ارزيابي تغيير کند . 56 ‏www.khoramnasab.ir مرحله انتخاب در اين مرحلLه کLه در حقيقت مرحلLه گLزينش ميLبLاش Lد LبLLا تLوج Lه LبLLه LمLعLياLرهLLاي LLمLLورLد ‏L د LشLوLدL. کنL LاسLت LقبLوLلL LيLا Lر L نLظLر،طLرحL LممL L چنLانLچLه LبيLن LچنLدين طLرح LبخLوLاهيLمL هLمچLنينL L م بLا توجLهL LبLه مشLخصLاتL ي نمLاLئي L اLولLويت LبنLد L اLين طLرحهLا و راLبطLه آLنهLا بLا LيکLديگر انتخLاب مقLرون بLه صLرفه و اقتصLادي انجLام مي شود. 57 ‏www.khoramnasab.ir مرحله اجرا اين مرحلLه در حقيقت مرحلLه عملي مي باشLد کLه پس از از اينکLه طLرح ارزيLابي شLده و انتخLاب گرديLد بايLد در دنيLاي واقعي اجLرا شLود .بLه عبLارت ديگLر 4 مرحلLه قبلي در حقيقت چLارچوب نظLري طLرح را مLورد بررسLي قLرار مي دهنLد در حاليکLه اين چLارچوب در مرحلLه اجLرا مورد بررسي قرار مي گيرد. 58 ‏www.khoramnasab.ir معيارهاي ارزيابيهاي طرحها: در اقتصاد مهندسي 2نوع معيار جهت ارزيابيهاي طرحها استفاده مي شود. معيارهاي سنتي معيارهاي مدرن 59 ‏www.khoramnasab.ir مهمترين معيارهاي سنتي: الف : ارزيابي طرحها عبارتند از The urgency Criterion معيار فوريت-1 The pay-Bak period of دوره برگشت سرمايه-2 Capital (PBP) Accounting Rate of نرخ بازده حسابداري-3 Return(ARR) www.khoramnasab.ir 60  مهمترين معيارهاي مدرن ارزيابي:ب :طرحها عبارتند از The Pay- Bak period of) دوره برگشت سرمايه(با بهره- 1 capital(interest rate) Net present value (NPV) ارزش فعلي خالص -2 Internal Rate of Return(IRR) نرخ بازده اصلي-3 Cost- Benefit Analysis(CBA) www.khoramnasab.ir معيار فايده به هزينه-4 61 الLف :معيارهLاي سLنتي ارزيLابي طرحها يکی از مشخصFات معيارهFاي سFنتي ازريFابي طرحهFا اين اسFت کFه در اFين معيارهFا بFه طFور FمسFتFقيFم بFه مFفهFوFم FارزFش زمFاني Fو يFا تFنزيFل وجوه توجهي نمي شود. )1معيار فوريت يکي از معيارهFايي کFه اغلب در کشFورهاي در حFال توسFعه در ارزيFابي طرFحهFا مFوFرFد اFسFتفFاFده قFرFاFر مFيFگFرFد معFيFار FفFوريتF FيFا FضFرFورتF FاجFراي ‏F يFک طFرح مFي باشFدF .FبراسFاس FايFن معيFارF FچناFنچFه بFا FتFوجFه FبFه FشFواهFد مFوجFود FضFروFرت FاجFراي طFرFح تشFخيص دادFه شFود Fدر اFينصFورت طرح بايد اجرا گردد. 62 ‏www.khoramnasab.ir  )2معيار نرخ بازده حسابداري اين معيار که اطالعات آن با توجه به دفاتر موجود در شرکتها قابل محاسبه است و بر نسبت کل سرمايه گذاري اوليه و نسبت به متوسط سرمايه گذاري محاسبه مي شود. 63 ‏www.khoramnasab.ir مثال: طرحي با سرمايه گذاري 000ر 100ريال که عمر مفيد آن 10سال و سود خالص ساالنه مورد انتظار پس از کسر استهالک براي سالهاي اول تا پنجم ساالنه 000ر 20ريال و براي سالهاي ششم تا دهم ساالنه 000ر 10ريال مي باشد. نرخ بازده حسابداري اين طرح را براساس متوسط سرمايه گذاري انجام شده ساالنه بدست آوريد. 64 ‏www.khoramnasab.ir منظور از دوره برگشت سرمايه در حقيقت مدت زماني است که هزينه اوليه سرمايه گذاري از منافع خالص ناشي از طرح در دوره بهره برداري آن برگشت مي شود. از ديدگاه اين معيار هر چه طول اين مدت کمتر باشد طرح مورد نظر از اولويت باالتري برخوردار است. 65 ‏www.khoramnasab.ir :مثال1 طرحي است با هزينه اول 1000ميليون ريال ،هر سال براي مدت 20سال مبلغ 100ميليون ريال عايدي ايجاد مي کند .دوره برگشت .سرمايه اين طرح را محاسبه نماييد 66 ‏www.khoramnasab.ir مثال :2 طرحي است باهزينه اوليه 000ر 100ريال که براي 10سال اول هر سال مبلغ 5000ريال و براي سالهاي يازدهم تا سيزدهم هر سال مبلغ 000ر20 ريال عايدي ايجاد مي کند .دوره برگشت سرمايه اين طرح را محاسبه نماييد. 67 ‏www.khoramnasab.ir معيارهاي جديد ارزيابي طرحها: همانطور که قبًال نيز بيان شد منظور از معيارهاي جديد در ارزيابي طرحها در حقيقت معيارهايي هستند که از مفهوم ارزش زماني پول و نرخ بهره استفاده مي کنند. )1دوره برگشت سرمايه با بهره در معيار دوره برگشت سرمايه بابهره برخالف دوره برگشت سرمايه معمولي به مفهوم ارزش زماني پول توجه مي شود .به اين معني که به باقيمانده سرمايه .گذاري پس از کسر عايدي هر سال بهره تعلق ميگرد 68 ‏www.khoramnasab.ir مثال : هزينه اوليه سرمايه گذاري طرحي 1000 ميليون ريال بوده که اين طرح در سال اول مبلغ 475ميليون ريال ،سال دوم 400 ميليون ريال و در سال سوم مبلغ 330 ميليون ريال عايدي ناخالص داشته است. اگر فرض کنيم نرخ بهره 10درصد باشد عايديهاي خالص اين طرح و بهره اي ايجاد شده را محاسبه کنيد نکته (:عايدي خالص پس از کسر بهره از عايدي ناخالص ايجاد مي شود) 69 ‏www.khoramnasab.ir سال سوم مجموعه عايدي هاي خالص سال اول و دوم =5/712 375+5/337 سرمايه گذاري باقيمانده براي سال سوم 1000-5/712=5/287 )%10(= 75/28 بهره سال سوم ()5/287 عايدي خالص سال سوم 330-75/28=25/301 اين محاسبات را بايد آنقدر ادامه داد تا مجموعه عايديهاي خالص سالهاي مختلف باهزينه اوليه سرمايه گذاري برابر شود براي محاسبه دوره برگشت سرمايه بهره دقيقًا مانند روش معمولي (بدون بهره ) عمل مي شود با اين تفاوت که بايد رقم مربوط به عايدهاي خالص هر 71سال را مد نظر قرارداد. ‏www.khoramnasab.ir  )2ارزش فعلي خالص Net presnt )value)(NPV ارزش فعلي خالص در حقيقت تفاوت بين ارزش فعلي منافع و يا عايدي هاي يک طرح و ارزش فعلي هزينه هاي آن طرح مي باشد. بنابراين با توجه به اينکه براي محاسبه ارزش فعلي نياز به نرخ تنزيل است لذا اين معيار وابستگي شديدي به اين نرخ دارد. 72 ‏www.khoramnasab.ir چنانچه ارزش فعلي عايديهاي يک طرح رابا Bو ارزش فعلي هزينه اي آنرا با cنمايش دهيم در اينصورت ارزش فعلي خالص طرح برابر است با: ‏NPV=b-c : Bارزش فعلي منافع (عايديهاي )يک طرح :Cارزش فعلي هزينه هاي يک طرح 73 ‏www.khoramnasab.ir براساس اين معيار طرحي در اوليت باالتري قرار ميگرد که داراي ارزش فعلي خالص بيشتري باشد. اگر ارزش فعلي خالص مثبت باشد طرح پذيرفته مي شود. اگر ارزش فعلي خالص منفي باشد طرح پذيرفته نمي شود. اگر ارزش فعلي خالص صفر باشد 74 ‏www.khoramnasab.ir مثال: قطعFه زميFني وجFود دارد کFه مي توانFد در يکي از 4مFورد زيFر اسFتفاده شFود .ارزش فعلي منFافع و ارزش هزينFه هFاي هFر يFک از مFوارد بصFورت زيFر نمFايش داده شFده است. ارزش فعلي خFالص هFر مFورد را محاسFبه کFرده و باتوجFه بFه ارزش فعلي خFالص چگFونگي انتخFاب بهFترين طFرح را بيان کنيد؟ 75 ‏www.khoramnasab.ir )3نرخ بازده داخلي ()IPR يکي از معيارهايي که به طور ضمني به مفهوم ارزش زماني پول توجه مي کند معيار نرخ بازده داخلي است. منظور از نرخ بازده داخلي يک طرح سرمايه گذاري در حقيقت نرخ تنزيلي است که در آن ارزش فعلي خالص طرح ()NPVبرابر باصفر شود. به عبارت ديگر چنانچه نرخ تنزيلي (براي مثال )Rوجود داشته باشد که دراين نرخ بتوان نوشت . ‏NPV= (%R)=0 در اينصورت Rنرخ بازده داخلي اين طرح ناميده مي شود. 76 ‏www.khoramnasab.ir مثال : ارزش فعلي خالص يک طرح در نرخهاي مختلف تنزيل در جدول زير وارده شده است (ارقام به ميليون ريال مي باشند) نرخ بازده داخلي اين طرح را به دست آوريد. 77 ‏www.khoramnasab.ir )4معيار فايده به هزينه (Cost- Benefit( )CBA )Analysis اين معيار در ارزيابي طرحها کاربرد زيادي دارد و يکي از معيارهاي است که از ابتداي تحليل ارزياي طرح مد نظر قرار ميگرد. در حقيقت تحليل هزينه فايده که دراين معيار مورد استفاده قرار ميگرد پايه اساس ارزيابي طرحها مي باشد. بر اساس معيار نسبت فايده به هزينه الزم است براي هر طرح ارزش فعلي فايده ها و هزينه ها را به طور مجزا محاسبه نموئه و آنها را به ترتيب در صورت و مخرج يک کسر قرار داد. 78 ‏www.khoramnasab.ir به عبارت ديگر چناچه ارزش فعلي عايديهاي يک طرح را با bو ارزش فعلي هزينه هاي آنرا با cنمايش دهيم در اينصورت نسبت فايده به هزينه را مي توان بصورت زير نشان داد 79 ‏www.khoramnasab.ir مثال: سه طرح C,B,Aوجود دارند و هزينه اوليه آنها به ترتيب برابر با 000 ،1000ر 10و 000ر 100ريال مي باشد .جريان وجوه عايدي اين طرح در جدول ذيل نشان داده شده است براساس نسبت فايده به هزينه اين 3طرح مستقل را از نظر اقتصادي ارزيابي نمايند. 80 ‏www.khoramnasab.ir مباحث نوین تصمیم گیری MCDM (Multi Criteria Decision Marking) مدل های تصمیم گیری چند معیاره 1) MADM (Multi Attribute Decision Marking) تصمیم گیری چند شاخصه 2) MODM (Multi Objective Decision Marking) تصمیم گیری هدفه www.khoramnasab.ir 81 MADM تکنیک های 1) SAW 2) TOPSIS 3) ELECTRE AHP گروهی 4) AHP 5) ANP www.khoramnasab.ir AHP بازنگری شده 82 )1. TOPSIS (Technique For Order Preference by Similarity to Ideal Solution ‏مدل TOPSISدر سال 1981توسط هوانگ و یون ( )Hwang and Yoonپیشنهاد شده این مدل یکی از بهترین مدلهای تصمیم گیری چند شاخصه است.در این روش m گزینه به وسیله nشاخص مورد ارزیابی قرار میگیرد. اساس این تکنیک بر این مفهوم استوار است که گزینه انتخابی باید کمترین فاصله را با ایده آل مثبت (بهترین حالت ممکن) و بیشترین فاصله را با ایده آل منفی (بدترین حالت ممکن) داشته باشد. 83 ‏www.khoramnasab.ir  www.khoramnasab.ir ماتریس تصمیم 84 انجام این روش مستلزم طی گام های ذیل است: 85 ‏www.khoramnasab.ir  www.khoramnasab.ir 86  www.khoramnasab.ir 87 ل مقادیر کیفی و معادل کمی آنها معیار خیلی کیفی کم معیار متوس کم خیلی زیاد ط 1 3 زیاد 5 9 7 کمی معیار کیفی خوب ضعیف متوس ط 88 بسیار خوب عالی ‏www.khoramnasab.ir  شاخص ها گزینه ها 89 4 13 8 5 2 9 10 4 3 6 12 8 )2.AHP (Analytic Hierancy Process روش AHPتوسط فرد عراقی به نام توماس ال ساعتی در سال 1970پیشنهاد شد .این روش مانند آنچه در مغز انسان انجام شود به تحلیل مسایل می پردازد. AHPبر سه اصل استوار است: )1اصل درخت سلسله مراتبی )2اصل تعیین اولویتها )3اصل سازگاری منطقی قضاوتها 90 ‏www.khoramnasab.ir کاربرد های :AHP AHPکاربرد های زیادی دارد .به عنوان مثال در انتخاب چند پیمانکار ممکن است معیار های مختلفی از جمله هزینه دریافتی مدت زمان انجام کار و ...مدنظر باشد ،در این مورد به هر گزینه با توجه به امتیاز های تخصیص یافته در مقایسه و با هم، امتیازی داده می شود. به عنوان مثال دیگر تصور کنید که از بین چهار اتومبیل A,B,C,Dمی خواهیم یکی را انتخاب کنیم .در انتخاب اتومبیل سه معیار هزینه ،کیفیت و زیبای مطرح می باشند .درخت سلسله مراتبی برای این مثال به این صورت است. 91 ‏www.khoramnasab.ir سطح هدف انتخاب بهترین اتومبیل زیبایی هزینه کیفیت سطح معیارها سطح گزینه ها ‏D ‏C ‏B ‏A هر کدام از معیار ها نیز میتوانند دارای زیرمعیار هایی باشند. مثال شاخص کیفیت می تواند دارای زیر معیار های کیفیت خدمات پس از فروش و ایمنی باشد. 92 ‏www.khoramnasab.ir تکنیک AHPشامل گامهای ذیل است گام اول :جمع عناصر هر ستون ماتریس اولیه را بدست می آوریم. گام دوم :عناصر هر ستون را به مجموع عناصری که در گام قبل بدست آورده ایم تقسیم میکنیم. گام سوم :میانگین اعداد هر سطر را بدست می آوریم. گام چهارم :همین مراحل را برای هر کدام از شاخص ها تکرار می کنیم. گام پنجم :ستونهای میانگین هرکدام از معیار ها را در ماتریس میانگین اولیه ضرب می کنیم. گام ششم :انتخاب گزینه برتر :گزینه ها را به ترتیب از صعودی به نزولی رتبه بندی می کنیم. 93 ‏www.khoramnasab.ir مثال: شرکتی می خواهFد ماشFینی بخFرد کFه سFازندگان آن سFه کشFور روسFیه( ،)RآلمFان( ،)Gانگلیس( )EهسFتند .شFاخص هFای اولیFه ی تصFمیم گFیری عبارتنFد از .1 :ظFرفیت.2 ،خFدمات پس از فFروش.4 ، قیمت.5 ،قFابلیت نگهFداری و تعمFیر.6 ،هزینFه ی تعمFیرات.7 ،دوام، .8فرآینFد تولیFد .پس از مطالعFه ی دقیFق این شFاخص هFا و غربFال سFازی آنهFا ،چهFار شFاخص ظFرفیت ،خFدمات پس از فFروش ،قیمت و فرآینFد تولیFد ،بFه عنFوان شFاخص مهم انتخFاب شFدند .بFا اسFتفاده از تکنیک AHPگزینه های موجود را رتبه بندی کنید. فرایند 94 ظرفیت خدمات قیمت مقایسات زوجی شاخص ها 6 3 2 3 2 1 5 1 1 1 شاخص ها ظرفیت خدمات قیمت فرایند ‏www.khoramnasab.ir ظرفی ت R G E خدما ت R R 1 2 3 R 1 1 2 G 1 E E فراین د R R 1 G E قیم ت R R 1 G E G 1 2 G 1 E G E 1 1 G E 1 1 95 منابع: .1 .2 .3 .4 .5 96 )اقتصاد مهندسي براي تحليل سرمايه گذاري( تاليف : تانگ آو -توماس پي .او ترجمه :دکتر محمد تقي بانکي )مديريت مالي( مولفين :دکتر احمد احمد پور – دکتر محمود يحيي زاده فر )مباني اقتصاد مهندسي ( تاليف :دکتر احمد جعفري صميمي )مديريت و کنترل پروژه ( تاليف :علي حاجي شير محمدي ) مديريت پروژه( تاليف :دکتر محمد جواد عاصمي پور ‏www.khoramnasab.ir پایان