تاریخ تحلیلی صدر اسلام نصیری

صفحه 1:


صفحه 2:
تاريخ تحليلى صدر اسلام تألیف: دکتر محمد نصیری 

صفحه 3:


صفحه 4:
جلسة اول 

صفحه 5:
مباحث مقدماتى تاريخ *واژه شناسی تاریخ © لغت: تعيين و شناساندن وقت (از ارخ يا ورخ) #هرودوت (11820001005 :06 10060) (يدر تاريغ) علم تاريخ را به معناى مطالعه و بررسی روزگاران گذشته می‌داند. #ابن خلدون: دانشی سرچشمه گرفته از حکمت و نشان دهندهة سرگذشت ملتهاء سيرة پیامبران و سیاست پادشاهان #تاریخ: مجموعه‌ای از اطلاعات دربارة گذشته و نقش و تأثیر انسان در ارتباط با آن گذشته است. a ) 

صفحه 6:
#تقسیم شهید مطهری که تاریخ را یکی از منابع معرفت و شناخت انسانی می‌داند: تاریخ نقلی و عقلی ؟ایشان قواعد استنباطی تاریخ علمی را به حال و آینده تعمیم‌پذیر می‌داند. #تاريخ نقلى: #علم به وقایع و حوادث سپری شده و آگاهی از اوضاع و احوال گذشتگان: مثل زندگی نامه‌ها. فتح‌نامه‌ها وسیره‌ها * يرداختن به يك سلسله امور جزئی و فردی و علم به «بودن» هاست چون به گذشته تعلق دارد. ر 8 

صفحه 7:
#تاريخ علمى: *مطالعه. بررسی و تحلیل وقایع گذشته و استنباط قواعد و سنت‌های حاکم بر زندگی گذشتگان. © محتوای تاريخ نقلى (حوادث و وقایع گذشته) میادی و مقدمات این علم است و در استنباط قوانین کلی و روابط علی و معلولی سودمند است #علمیت؛ اعتبار و فایدة تاریخ * تاريخ مايه سركّرمى نیست؛ بلکه پل ارتباطی میان نسل‌های متوالی بشر برای دستیابی به تجربه‌ها و اندوخته‌های پیشینیان است. 

صفحه 8:
*از دیگر انگیزه‌های بررسی تاریخ #پاسخ به آرزوهای همیشگی انسان در کسب آگاهی از خود و دیگران شناخت علل و انگیزهْ ظهور و سقوط تمدن‌ها تمیز حق از باطل آشنایی با راه تکامل و نیکبختی دنیوی و اخروی بر این اساس انسان‌های متعالی و مصلحان بزرگ در تجربه‌های تاریخی دقت می‌کنند و از آن بهره می‌گيرند. ی( نم ۵ ‎ae ee‏ مة كاري را كو يرداختهام كه یکی از آنان شده‌ام. به سبب آگاهی از سرگذشت آنان. گویا با همه آنها از اولين فرد تا آخرينشان زندكى كرده: زلال و ياكى زندكانى آنان را از تيركىهاى آن و سودمندىاش را از زيان آن بازشناختهام (نامة 21( 8 

صفحه 9:
*سرگذشت پیامبران و ملت‌های پیشین در قرآن #در راه اعتلای کلم توحید به پیامبر دستور می‌دهد که از تاریخ استفاده کند و روزهای مقدس خداوند ‎wll)‏ الله) را به یادشان آورد. #برخی علم بودن تاريخ را قبول ندارند و می‌گویند کمتر می‌توان به آن اعتماد کرد. #دشواری ارزیابی دقیق علل رفتارها؛ روابط علی و معلولی آنها و تجزیه‌ناپذیری آن در تاریخ علمی و همچنین مشکل تأثیر بسیار غرض‌ها و تعصب‌ها و اهتمام خودکامگان و سیاستمداران به تدوین تاريخ این بدبینی را دوچندان کرده است. a 

صفحه 10:
#به دلیل اينکه وجود تاریخ. به عنوان مجموعه‌ای از معارف برخوردار از روش» موضوع و نظم و انسجام. تردیدناشدنی لست بیشتر محققلن نگاهی چنین بدبینلنه به شناسنامةً تمدن را واقع بینانه نمی‌دانند. #اولاً ملهیت برخی وقلیع به گونه‌ای است که امکان تحریف و دروغ در آن راه ندارد. #ثانیاً نمی‌شود همة افراد بشر را به سودجویی و دروغ‌پردازی متدم کرد. #ثلثاً محقق می‌تولند با توجه به شاخص‌هایی که برای مطللعة تاریخ وجود دارد درستی و نادرستی بسیاری از نقل‌ها و تحلیل‌ها را دریابد. ۳0 

صفحه 11:
#نظر ق رآن: #هم برداشت رولیی از یک پدیده طبیعی یا غیر طبیعی, یا نقل رفتار و کنش و واکنش یک شخصیت خوب یابد. زن يا مرد. يا کزارش یک فتح پا شکست. کامیلبی یا ناکامی یک قوم یا یک جامعه و یا فرهنگ و تمدن (تاریخ نقلی) میم است. هم تحلیل ساختارها: بررسی علل وقوع حوادث و شناختن و شناساندن زمینه‌ها و علل بروز حوادث و پدیده‌ها و پیامدهای آن (تاریخ تحلیلی) #هم کشف قوانین حاکم بر وقلیع تاریخی و تبیین کم و کیف تکرار آنبا (فلسفة تاریخ) نیز مورد اهتمام قر آن کریم و سخنان امام علی (ع) است 8 

صفحه 12:
#اسلمی برخی از سوره‌های قر تن چون ابراهیم. یونس. هود. کیف. مریم. انبیا و لقمان شخصیت‌های بزرگ تاریخی یا موضوعات میم تاریخی ؟آموزه‌های نیج البلاغه نیز همگام با قركن كزيدهاى از تاريخ تمدن كذشتة بشری, تصویری از مسائل سیاسی و اجتماعی عصر خود و پند و عبرتی برای آیند گلن است #قانون مندی تاریخ در نهج البلاغه *خطبة ۱۵۷: ای بندگان خداء بی گمان روزگار را با آیندگلن و گذشتگان شیوه‌ای است همسان که نه گذشته را ‎GUAT IL‏ است و نه شرلیط کنونی را جاودانگی..پس از آنچه مليةٌ عبرت است يند كيريد و از گردش روز کار عبرت پذیرید و از بیم دهند کلن (پیامبران) سود بر گیرید. a 

صفحه 13:
#فلسفة تاریخ. سنن و عوامل مح رک آن #همةّ تغیبرات جوامع در طول تاریخ پیش برنده نیست اما به طور کلی سير متعللی مجموع زند گانی بشر انکارناپذیر است #حاکمیت سنن, قوانین و حساب‌های دقیق و منظم بر تحولات تاريخ بشر انکارناپذیر لست. #فلسفة تاريخ عهده‌دار بررسی حقیقت و علت وجودی این تحولات. کشف سنن حاکم بر آنا. تعیین منازل برجستةٌ حرکت تاریخ. تبیین روش‌های پژوهش تاريخ ونیز ارزیلابی دستاورد لین پدیده‌هاست. با a شناخت این قوانین می‌توان تاریخ را چراغ راه آینده قرار داد. 

صفحه 14:
#اثبات نظرية قانون مندى تاريخ در ق رآن: #اشاره به مرک و زندکی جوامع. فراکیر بودن کیفر این جیانی و نابودی جوامع و امت‌ها بر اثر طرد پیلمبران #بیان مصداق سنت‌های تاریخ در ق رآن: #سنتهلى ملل يبشين و استثنانايذيرى آن. مبارزة رفاه‌طلبان نازپرور. رابطة جيركى ستم و نلبودى جامعه و ارتباط اجراى اوامر اللبى و فراوانى بركات و توليد #از نظر قركن وقتى فساد به اوج رسيد بايد انتظار فاجعه داشت. یا وقتى رفاه و فراولنى روزى و امنيت سياسىء راه به كفران و تضييع نعمت باز كرد. بايد منتظر تنكى معيشت و نلامنى و ترس بود a 

صفحه 15:
#پافشاری بر عامل واحد در همه دگر گونی‌های جح و حرکت تاریخ پذیرفته نیست. اما لین نکته که به هر حال نقش اصلی از آن انسان. غرایز. خواسته‌ها و روابطش با خود. خداء طبیعت و دیگران است انکارناپذیر است. #همیت و ارزش تاریخ اسلام #میراث‌های تاریخی و فرهتگی جهان اسلام در واقع حلفظة تلریخی ملت‌های مسلمان را شکل می‌دهد. کلهی از تاریخ لسلام و بارور نگاه داشتن لین میراث فرهنگی موجب امیدواری, نشاط. بیداری, پایداری و وحدت جبانی مسلمانان است و در پیروزی انقلاب جیانی اسلام آثری بنیادین دارد. a 

صفحه 16:
#علاوه بر این: - اثبلت مسئلة وحی و پیوستگی پیامبر به منبع لایزال البى و معجزة جلویدان وی. *- آگاهی از داز و رمز توفیق پیامبر در گذر از جلمعة جاهلی و دگر گونی بنیاد نظام قبیله‌ای جاهلیت و تبدیل آن به حکومتی منسجم و زنده. - دستیابی به بخشی کسترده از مبلنی نظری و سنت عملی پیامبر و ائمه در عرصه‌های فرهنگی, معنوی, اجتماعی, سیاسی و اقتصادی. - شناخت احکام شرعی . چگونگی و مراحل وجوب و مشروعیت آنها. #- وظيفةٌ ملی در آ کاهی از پيشينة آنچه سرنوشت ملی و میینی ما بر آن استوار است. a 

صفحه 17:
#ناریخ‌نگاری و اهتمام مسلمانان به آن #شروع تاریخ نکاری در اسلام با جستجو. کردآوری و نقل اخبار و روایاتی دربارة رویدادهای ‎ye‏ #از آنجا که شخصیت پیامبر و زتدگی ایشان الکوی همه مسلفانان بود تاريخ نكاران موّمن کار خود را با ثبت سيرة نبویتو امور مَریوط به نبردهای وی آغاز کردند. #طبقه‌بندی گونه‌های تاژیخ نکارزی اسلامی: برخی بر اساس اسامی کتب نوشتة شده: تقسیم نوشته‌هلی تاریخی به هفت گروه: سیره‌نگاری. تک‌نگاری. تاریخ نویسیی عمومی و تقویمی, ‎ENS BIE‏ بر اساس نسیب‌شناسی:سبک .خبری و پیوسته: تازیخ‌نگارق, محلی. تاریخ‌نگاری فرهنگی و اجتملعی. 

صفحه 18:
#برخی عنصر زمان, مکلن و موضوع دا در تاریخ‌تکاری لحاظ کرده‌اند. #برخی از مورخان از وجود بیش از ۶۰ شاخة تاریخ‌نگاری اسلامی خبر داده‌اند. #مکتب تاریخ‌نگاری چیست و مکایب معروف تلریخ‌نگاری اسلامی کدامند؟ #مجموع اندیشه‌های یک صاحب نظرکه در جمعی تفوّ3ّ يآفته و/تبعيت مىشود يا شيوة خا يا نظرية مشتركى راءکة گروهی از فلاسفه. متفكران. محققان و شاكرّدان آنيا د نبال مى كنند: #حداقل ينج مكتب تازيخ نكازى اسلامى داريم: ۴ مکتب تاریخ‌تگاری حچاز (مديثة): تركيب قرلن. فقتة و,احكام”با 4 ۱ ۶- مکتب تاریخ‌نگاری عراق (بضره):یشتر مربوط به فتوحات و با بیره گیری از ادبیات پیش از اسلام به ویژه انیتاب. ایام و اخبار 

صفحه 19:
- مکتب تاریخ نکاری شام: به تأثیر پندارهای جاهلی امویان و در پی کسب مشروعیت سیاسی و دینی حکومت آنان © يك مکتب تاریخ نگاری یمن ‎AS‏ نوعی در پاسخ به ادعاهای قومی و قبيلهاى امويان يديد آمد. #- مکتب تاریخ نگاری ایرلنی که ضمن ترجمة آثاز کین فارسى به تدوین مجموعه‌هلیی پرذاختند که بّه توحی احیاگر انديشة شعوبی گری (ضد نژاد عرب) بوده است. منابع مطالعاتی تاریخ اسلام: الفت) منابع شفاهی: روایات- احادیث و اشعار ‎(Oo‏ منلبع مکتوب: اسناد. متدارک: قراردادها: صلح‌نامه‌ها:و/کتاب‌های تاریخی ج) منابع تصویزی: شامل نقاشی,خط نقاشی و نقشه‌های تاریخق 

صفحه 20:
#د) منابع معماری: بنای مساجد. کاخ‌ها: معماری شهرها و باروها و جاده‌های برون شیری و درون شیری #دانش‌های کمکی برای مطالعةً تاریخ اسلام: #تفسیر قر آن-حدیث-فقه- اسماءالرجال- ادیان- کلام- منابع شعری و ادبی #دیگر دانش‌های یاری‌رسان تاریخ: #للف) زبان شناسی: به دلیل کسترده بودن سرزمین های جیان اسلام ب)سندشناسی: به دلیل نیاز به شناخت اصطلاحات خاص اسناد تاريخى #ج)سکه‌شناننتی: نیاز به بررسی وضع اقتصادی دوره ها 

صفحه 21:
#د) جفرافیا: ظرف مکانی تاریخ است ©0) اذبيات: آينةٌ تمام نمای تفکر. تخیل و عواطف انسانی است #علاوه بر آنجه بیان شد. علل و انگیزه های توجه مسلمانان به تاريخ نكارى: - قداست دانش و ارزش والای آن در اسلام ۶ تصدیق قر تن در برابر انبیای پیشین و گزارش سر گذشت اصول و مبانی تعلیماتی آنان. 8- ترغیب و تشویق قر تن دربارة مطالعه در زمین و عبرت گرفتن از سرنوشت منکران و.- 

صفحه 22:
۶ لزوم بیره گیزی از سنت و سيرة معصومان به عنوان انکوهای کامل دین #- اهتمام فرمانروایان به ماندکاری حکومت خویش و ارائة تصویری مناسب از خود ۴ ورود ملت های گوناگون جبان به آیین اسلام و داد و ستد فرهنکی با دیگر اقوام و ملل. 

صفحه 23:
جلسة دوم 

صفحه 24:
آسیب‌شناسی تاریخ اسلام و منابع آن #اسباب تحریف تاريخ اسلام - فاصلةّ زمانی و مکلنی میان مورخ و پدیده‌ها 

صفحه 25:
- اختلاف امت و پیدایش فرقه‌ها: انگیزه‌های غیر حق‌طلبانة برخی مورخان 

صفحه 26:
۳- تعصب: عقاید نژادپرستانة برخی از مورخان 

صفحه 27:
ع- فشار فرمانروایان 

صفحه 28:
©2- استفادة ناروای برخی از دانشمندان اهل کتاب از کم‌اطلاعی خلفا و اطرافیان آنها: کعب الاحبار - ابوهریره... نسبت دادن حوادث دروغین به اسلام 

صفحه 29:
#©ع- منع تدوین حدیث توسط خلفا: بخش نامة خليفة دوم در لزوم سوزاندن یا نابود ساختن لحادیث #اصول و قواعد عام تاریخ نگاری با تکیه بر ارزش‌های اسلامی - توجه به همه علل و عوامل پیشرفت یا انحطاط یک سلسله یا ملت و اعتماد بر اسناد و مدارک معتبر از زمان شکل گیری و پیدلیش آن سلسله. *- پرهیز از اظبار نظر دربارة موضوعی قبل از بررسی و تحقیق کامل 

صفحه 30:
- رعلیت عینیت و ولقعیت در تحقیق. حفظ امانت و درستی. برد سس هر ‎tale ri‏ وق ا a ~~ 

صفحه 31:
‎oe‏ در نظر گرفتن امکانات زمان وقوع حادثه و توجه به آداب. رسوم و سنن جامعةّ مورد نظر ‏- پرهیز از اعتماد همه جانبه و بدون بررسی و تحقیق به نظر نویسند کلن گذشته. به ویژه در موضوعاتی که به طور مستقیم با منافع افراد مرتبط است. ‎a‏ اهتمام فوق للعلده به نقش مردم و نه صرف پادشاهان و ‏درباریان. ‎ ‎ 

صفحه 32:
- جستجوی روح حوادث تاریخی, نفوذ به عمق و سیرت تاریخ, یافتن رولبط و پیوستگی اسناد و مدارک و پرهیز از انتقام‌جویی و تصفیه حساب های شخصی و گروهی. ۱ ۲٩۵ ft 4 

صفحه 33:
- ارائة نظریه. قانون و قلعدة سازنده به منظور ارزیابی بیتر زمان حال و پیش‌بینی و برنامه‌ریزی بیتر آینده. 

صفحه 34:
* معنا ويبشينة شرق ششناسى #يزوهشهاى دانشمندان غربى دربارة ملل, تمدن. مذاهب. ادبیات. زبان و تاريخ مشرق زمين را شرق شناسى كويند. #در اواخر سدةٌ نوزدهم مسئلةٌ تربيت آموزش يافتكلنى كه در مسائل شرق تخصص داشته بلشند ضروری تشخیص داده شد و کرسی درس تربیت اسلام‌شناس. ایران شناس و ... در دانشگاه های لروپا #رشد نیضت های اسلامی در جبان اسلام به ویژه مصر. تحولات پاکستان. رویدادهای افغانستان و به ویژه انقلاب اسلامی ایران سبب رویکرد جدی و بیشتر آنبا به پژوهش‌های اسلامی شد. 

صفحه 35:
خاستگاه خاورشناسی بسیاری افراد خاورشناسی را بخشی از شگردهای سیاسی قدرت‌های غربی شمرده ادعای دانش و بی طرفی را ناپذیرفتنی دانسته‌اند. *# کره خوردن شرق شناسی با انگیزه های استعماری: ** پیش‌داوری دربارة نصوص اسلامی و صدور احکام خودسرانه دربارةٌ ‎aT‏ *تحریف عمدی نصوص اسلامی 2 معرفی اسلام به عنوان فراوردة ادیان پیشین ** تلاش برای اثبات تثیرپذیری تشیع از آیین زرتشت ** ارائة چهره دیکتاتور و جنگ طلب از پیامبر اسلام و... 

صفحه 36:
#شرق شناسان جدید مدعی لند که مایل‌لند با هدف ارلئةٌ تصوير عینی و واقعی از اسلام, تاریخ. فرهنگ و تمدن آن به مطالعه و تحقیق دربارة اسلام. پیامبر خدا. مسلملنان و فرقه‌های کوناگون بپردازند. 

صفحه 37:


صفحه 38:
#ضرورت بحث #تولد اسلام با بعئت پیامبر #ارزيابى اين تحول با شنلسایی وضعیت جوامع است. #جزیرة العرب #الف) موقعیت جغرافیایی #در جنوب غربی آسیا با حدود سه میلیون و ۲۰۰ هزار کیلومتر مربع مساحت بزر گترین شبه جزيرةٌ جبلن است. 7 #برخی از بخش‌های لن به علت طوفان‌های شنی وحشتناک نلشناخته مانده است. 2 2 كه 

صفحه 39:
#از شمال به عراق و سوریه- از شرق به ‎GUA‏ فارس و خلیج عمان, از ‎wie GWA ao‏ 455 باب المندب. لقیلنوس هند و دریای عمان و از غرب به دریای سرخ محدود می‌شود. ‏#از نظر جغرافیلیی به سه بخش: شملل و غرب(حجاز)- مرکز و شرق (صحرای عرب)- جنوب (یمن) تقسیم می‌شود: ‏#حجاز: شیرهای میم مکه. مدینه. طائف. ینبوع. جده: سرزمینی کوهستانی و کم ‎v9) oT‏ تن دوران به دلیل وجود قنات‌ها استعداد کشاورزی داشت). ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 40:
#صحرای عرب: سرزمین بلند منطقة نجد. بیابان های وسیع ربع الخالی: انسان بدوی. شتر. نخل و ریگزار چهار بازیگر اصلی زند گی صحرا #کمی آب. گرمای زیاد. سختی راهپا ونایلبی غذا جيار مشخصة اين صحراها. 3 IRAK IRAN SAUDI-ARABIEN 

صفحه 41:
#یمن: در گذشته عربستان خوشبخت یا یمن نامیده می‌شد: سلحل دریای عرب دریای سر خط فرضى أظيران حضرموت ‎ple ee‏ این مثلث هستند. بخشی پرنعمت و دارای آثار تمدن درخشلن است. دولت معین. دولت حضرموت. قَتبان و سباً از حدود چپارده قرن قبل از میلاد مسیح تا شش قرن بعد از میلاد و آستنةٌ ظبور اسلام در این منطقه وجود داشته است. 

صفحه 42:
#دو اشلره به این منطقه در قر آن: #ملكة سباً (بلقیس) در داستلن حضرت سلیمان (ع) #شکستن سد مأرب (پنج قرن قبل از میلاد) و جاری شدن سیل ویرانگر در نتيجة فساد اجتماعی مردم سرزمین سباً و انکلر فرستاد گان ای (سورة سباً: ۱۶-۱۵) 

صفحه 43:
#همسایکان یمن از وجود ثروت در اين منطقه اطلاع داشتند و بارها به قصد تصرف به آن یورش برده‌اند. #در سل ۵۳۶ میلادی حکومت حمیریان یمن به موجب بللا گرفتن اختلافات مذهبی میلن ییودیان و میسحیان به دست حبشیان از میان رفت. از رویدلدهای میم دورة حکومت حبشیان لشکر کشی یکی از پلدشلهان حبشی (ابرهه) به مکه بود. او که انديشة ویرلنی کعبه و رونق کلیسای صنعا را در سر می‌پروراند قبل از کمتر: 

صفحه 44:
ب) وضعیت سیاسی جزیر هّالعرب بافت اجتماعی عربستان (بخش مرکزی) قبیله بود. #اعراب ساکن در جزیره العرب سه طبقه: - عرب بائده: قبایلی که سالها قبل از ظیور اسلام به سبب نافرمانی به وسيلة بلاهای آسمانی و زمینی از میان رفتند. #قوم عاد. ثمود و تبْع از معروفترین آنبا بودند. - عرب علربه- اصیل- باقیه- حاضره: #در یمن و نقاط جنوبی عربستان زند گی می‌کردندد. قبلیل فراوان لین منطقه از جمله اوس و خزرج. ُرهم. خزاعه... عرب اصلی به شمار میآمدند و نسب خود را به یعرب بن قحطان فرزند پنجم حضرت نوح می‌رساندند. 

صفحه 45:
بك عرب مستعربه- غیر اصیل: دارای نژاد عرب نبودند و از خلرج جزيره العرب آمده بودند. #از طريق عدنان و با جند واسطه از فرزندان حضرت اسماعيل (ع) شمرده مى شوند: قبيلة مُضَرٌّ- قضاعه-تميم - قريش #نبود فرهنك واحد و ايدئولوثى مشترك ميان اين قبيلدها. نبود راههلى ارتباطى مناسب. عامل جغرافيا. دورى مسافت ميان منلطق مسكونى و محدوديت منلبع اقتصادى سبب يراكندكى و استقرار نیافتن حاکمیت قانون و نظم سیاسی فراگیر در جزیره العرب بود. #سه رکن قبیله: نسب. حسب (شنلسنامة قبیله‌ای) و عصب (عرق 

صفحه 46:
#ضمیمه شدن روح جنگجویی که دستاورد طبیعی بیلبانیبای خشک و سخت عربستان است به لین عصبیت و ناسیونالیسم جاهلی توجیه گر بسیاری از جنگبای اعراب (ایام العرب) لست. گاه به سبب برخورد سادة میان دو فرد جنگ خونین قبیله‌ای به راه می‌افتلد. # گذشته از تمدن ممتاز سباً و مأرب یمن و عاد و ثمود (که آن نیز ‎Aelia‏ طلوع خورشید اسلام ساقط شد) در سرلسر عربستان به ویژه منطقة حجاز نشلنی از تمدن و سازمان اجتماعی حکومت به چشم نمی‌خورد. #دشمنی های توجیه نشدنی و زندگی تعصبی فردی قبیله‌ای آنان را در معرض سقوط جدی قرار داد بود ‎fg‏ .= . 0 

صفحه 47:


صفحه 48:
ج) فرهنگ و آداب و رسوم خصلت‌های پسندیده: #روحية سلحشورى- وفاى به عیید- بخشند کی و میمان نوازی- صراحت لیجه- حافظةٌ قوی و اهتمام به شعر و شاعری #دستاوردهای این خصلت‌ها: #به دلیل استضعاف فکری و فرهنگی استفادةٌ مناسب نداشتند #روحية حماسی: کینه و در كيرى ميان قبايل #شعر: اليام از عقدههاى قبيلهاى و خرافدها #مضامین ‎LST‏ ستايش یا نکوهش قبیله یا رئیس آن. تشویق به غارتگری. فتنه‌انگیزی. تجدید خاطره‌های سیاه گذشتگان. عشق حیوانی و شراب و شکار #بیترین قصیده‌های انتخابی سال را که بر حرير مصری و گاه با حروف طلایی می‌نوشتند وبه عنوان جایزه به دیوار کعبه می آویختند (معلقات) پشتوانة معنوی و معرفتی نداشت 

صفحه 49:
وفاداری به قبیله در هر موقعیت و پشتیبانی از افراد قبیلهٌ خود. بی توجه به ستمگر یا ستمدیده بودن آنیا. تبعیض نژادی و هم‌سنگ ندانستن غير عرب با عربها ؟آلودگی به کناهان مختلف که گاهی از هنجارهای اجتماعی شمرده می‌شد. به گونه‌ای که بسیاری از ارتکاب آن احساس شرم نمی کردند. قتل و غارت. دزدی. می گساری و انواع قمار و فحشا ؟ کمیت گرلیی. فخرفروشی. حاکمیت خرافات بازمانده از تحریف ادیان. افسانه‌های باستانی, اساطیری و موهومات تخدیری که نشان از انحطاط انديشة آنان بود 

صفحه 50:
# در بیترین قبایل (مثل قریش) شمار افراد قادر به نوشتن چنان کم بود که می‌تواند گواه روشن نقص اندیشه و توجیه گر بسیاری از ضعف‌های فرهنگی باشد سه | 2 

صفحه 51:
و د) زنان و نظام خانواده © زن در طول تاريخ به شكلهاى متفاوت و متناسب با موقعيتهاى فرهنكى-اجتماعى كوناكون با جاهليتى يايدار روبهرو بوده است © انديشة شىء انكارانة زن نشان از اوج جاهليت فرهنكى جزيرة العرب بود © سرنوشت زن مقهور ارادة مرد بود. مرد حق فروش. كشتن. زدن و آزار دادن زن را داشت در بسيارى از موارد زن در يذيرش و نيذيرفتن شريك زندكى اختيار نداشت © جندهمسرى بدون قيد و شرط بود.يك مرد مىتوانست ده زر آزاد اختيار كند كه امنیت حقوقی و خانوادگی زن را سلب کرده بود ۱ رواج انواع زناشویی مانند ازدواج صداق. متعه. اماء. مبادله. مشارکت خواهران. استبضاع. تعویضی, اجباری. شغار. رهط و مخادنه نظام خانواده را متزلزل ساخته و شأن زن را تا حد جانوران پایین آلورده بود #از لین ها گذشته در میان اعراب جاهلی ارتباط با زنان فاحشه مرسوم بود؛ زنلنی که بر در خلنه خود پرچم می افراشتند و هر گاه فرزندی از آنیا زاده می شد. او را بنا به تشخیص قیافه شناسان و کاهنان به یکی از مردلنی که با او ارتباط داشتند منتسب می کردند و آن مرد رسماً پدر آن نوزاد شمرده می شد. ‎a‏ 

صفحه 52:
#كرجه ازدواج با محارم مثل مادر و خواهر ممنوع بود. ازدواج با همسر پدر (ازدواج مقت) منع قانونی نداشت #شواهد بسیاری وجود دارد که تأیید می‌کند پس از مرگ شوهر. پسر بزرگش اگر تمایل به تصاحب زن او (ناملدری‌لش) داشت, پارچه‌ای بر سرش می‌افکند و به عنوان سم ارث. او را صاحب می‌شد. اگر ملیل بود با او ازدواج می‌کرد و گرنه او رابه ازدواج شخصی دیگر درمی آورد و از میر او استفاده می‌کرد. در صورت تمایل حق داشت او را به کلی از ازدواج با مردان دیگر محروم کند تا پس از مرک مالش را تصاحب کند. آیات ‎۱٩‏ و ۲۲ سورة نساء نلظر به تحریم لین ازدواج است ۳0 

صفحه 53:
#چنانکه قرآن می‌کوید بسیاری. دختر را ننک می‌شمردند و حتی برخی دختران خود را زنده به گور می‌کردند و اگر پدری دخترش را زنده می گذاشت مرگ زودرس او را سعادتی برای ره مهرد 

صفحه 54:
#معمول بود که هر کس دارای دختری می‌شد به وی می گفتند خدا شما را از نگ او لیمن بدارد. هزينة او را فراهم سازد و قبر را خلنة داماد قرار دهد #در شعری آمده: برای پدری که ماندن دخترش را دوست دارد سه نوع داماد است: خانه‌ای که زیر سای تن قرار گیرد. شوهری که او را حفظ کند و قبری که او را فروپوشاند. ولی بیترین آنبا قبر است #شبهه: ممکن است گفته شود دختر کشی فط در میان عشایر بیابان گرد مطرح بوده و در جوامع شیرنشین نبوده و نگرانی اعراب بیابان گرد از داشتن دختر به اين ‎o>‏ نبوده که زنان دارای ارزش اجتماعی و حقوقی نبوده‌اند بلکه صرفاً به دليل ناتوانی از حفظ زنان و کودکلن در آن شرایط حساس بوده است. ۳0 

صفحه 55:
#ملت عرب برای زن مقام والای قائل بوده, چنلنکه چند هزار سال قبل از میلاد مسیح بلقیس را به عنوان پادشان خویش پذیرفتند و مردم حیره نیز دختر لقملن بن منذر را پادشان انتخاب کردند. در مکه نیز حضرت خدیجه از موقعیتی ممتلز برخوردار بود 

صفحه 56:
#پاسخ: شواهد رواج انحراف دختر کشی در میان اعراب از جمله در مکه: ۴- یکی از موارد نخستین پیمان عقبه با یثربیان (سال ۱۲ بعئت) خودداری از زنده به گور کردن دختران بود - قیس بن عاصم پس از اسلام آوردن خدمت پیامبر عرض کرد در مان جاهلیت هشت دخترم را زنده به كور کرده‌ام. اکنون پشیملنم چه کنم؟ حضرت فرمود: به جای هر یک از آنبا برده‌ای آزاد کن یکی از شرلیط بیعت زنان با پیامبر در قر تن پرهیز از کشتن فرزندان ن شده است * بيعت ييامبر با زنان از يك سو نشان از مردمى بودن نظام اسلامى و دادن حق شركت در قراردادهاى اجتماعى به زنان در زمانى است كه در هيج كشورى براى زنان جنين حقى قائل نبودند #از طرف دیکر نشان از کراهت مردم عرب از داشتن دختر داشت که حتی زنان به دلیل نجات از سرافکند گی خویش نزد شوهر اقدام به نابودی نوزادان دختر می‌کردند ۳ 

صفحه 57:
> #طلاق: نه مقدماتی داشت نه شرط و پیامد قانونی. مرد می‌توانست بدون هیچ بیانه‌ای به آسانی زن را طلاق دهد بدون نياز به شاهد و نفقه و هزینه #انواع طلاق رایج در بین عرب جاهلی: ظیار: تشبیه زن به مادر یا خواهر برای تحریم ابدی #ایلاء: سو گند خوردن و بلاتکلیف گذاشتن زن #طلاق ضرار: گرفتار کردن زن بین طلاق و رجوع‌های مکرر 

صفحه 58:
۰ وضعیت اقتصادی #پشتولنة اقتصادی عربستان داد و ستد جواهر و سنگبای قیمتی. کشلورزی. دامداری و درآمد حاصل از زیارت مکه در ایام خاص بود #در ميان قبليل غارت و دزدی, غنیمت. برده گیری, قمار. ربا کم فروشی و دادوستدهای نادرست (که قر تن هم تصریح کرده است) هم از عوامل کسب يا از دست دادن اموال بود ارزنده‌ترین پديدة اقتصادی در عربستلن تن روز بازارها و نمایشگاه‌های فصلی برای رونق بخشیدن به تجارت داخلی و خارجی در هر شیر و منطقه متناسب با موقعیت جغرافیایی و اجتماعی بود ۳0 

صفحه 59:
#دومة الجندل. مشقر. صحار. عدن. صنعا و عکاظ از بازارهای موسمی آن زمان #در حلشية نمایشگاه‌ها برای رونق بازار مراسم خوش گذرانی, شادی, موسیقی و شعرخوانی برپا می‌کردند 

صفحه 60:
#اشاره به وضع معاش اسفبار عرب در خطبةّ ۲۶ نیج البلاغه #شما اى قوم عرب بدترين آيبن را بركزيده بوديد. در بين سنكباى خشن و مارهلى كزنده مىخوابيديد. از كب تيره مىنوشيديد. غذاى خوبى نداشتيد. خون يكديكر ريا می‌ریختید. پیوندتان را از خویشان می‌بریدید و جنگ می‌کردید.. 

صفحه 61:
: p e ‏و) اوضاع دینی‎ #عنصر اصلی دین قبلیل عرب جاهلی شرک و بت پرستی یا به تعبیری آمیزه‌ای از تعدد خدایان و طبیعت پرستی بود #اعتقلد به جن, ارواح. پرستش مله و ستارکان به ویژه ستارةٌ شعراى يمانى در بين برخى از قبايل رواج داشت زر د د ها 

صفحه 62:
#بت‌ها و بتواره‌هلی عرب (که در آستانةٌ ظیور ۳۶۰ عدد بودند) اگر به شکل انسلن بود صنم. و گر شکلی خاص نداشت وثن نامیده می‌شد مانند سنگیای مقدس و برخی از خانه ها و درختان 

صفحه 63:
#بت‌های اختصاصی هر قبیله : سواع. ودّ. یغوث, یعوق و نسر © بتهايى كه قبایل عربستان مر کزی عبادت می‌کردند: لات. منات ‎She‏ #بت هبل به شکل انسان و بسیار مورد احترام بود و داخل کعبه نگاه داشته می‌شد #البته مراسم تعظیم. طواف کعبه و توقف در عرفه در ساية اعتقاد به یک خدای مقتدر و مجرد که در آسمانباست و از عبادت خدایان دیگر جلوگیری # کروهی از عربیا بدون پیوستن به یبود و مسیحیت. از بت پرستی و انحرافات پرهیز می‌کردند و خود را پیرو دین ابراهیم و اسماعیل (ع) می‌خواندند که به. ‎ARMs cr jad HA bau‏ #مسیحیت و دین يبود در نقاطی مانند نجران و پثرب گسترش داشت #در مناطقی مثل حیره دین مانی و زرتشتی هم مورد توجه بود #برخی از قبلیل با وجود تحریف شده بودن آداب و احکام یبودیت و مسیحیت به آنیا روی می آوردند: از جمله لخمیان و غسانیان مسیحی شدند 

صفحه 64:
#بسیاری از اسطوره‌ها. باورهای موهوم و آداب و رسوم خرافی در ميان عربها را مىتوان از آموزه هاى تحريف شدة آيبن يبود و مسيحيت شمرد #یعقوبی بیش از هشت نوع عقيدة دينى براى عربها مى شمارد كه ميمترين آنيا شرك و دهريت (قائلين به قدم دهر و نسبت دادن حوادث به دهر) است #تبيين كيفيت دين عرب جاهلی, امام على (ع): ©... شما اى قوم عرب بدترين دين را داشتيد... در ميان ‎Ue La‏ افراشته و كناهان بال شما را بسته بود. *و كنتم على شفا حفرةٌ من النار فأنقذ کم منیا: حقیقت مشکلات فرهنگی جامعة جزيرة العرب a 

صفحه 65:
تاریخ جاهلیت و مفهوم آن #جاهلیت از جیل: نادانی. حماقت. سفاهت و بی خردی #جاهل در قر آن فقط به نادان اطلاق نشده است: هر انسان متکبر خودرآی جاهل است #جاهلیت دورانی است که مردم از ارزشیای معقول, موازین فرهنگی-منطقی و باورهای معنوی و امیدوار کننده تبی باشند جاهلیت. نخستین بار به وسيلة قر آن: دربارة مردمان قبل از بعثت به کار رفته است #جاهلیت نام زمان. مردم. قبیله یا گروه خاص نیست #البته محدودة زمانی و مکانی یاد شده در قر تن مصداق کامل جاهلیت است. چون در سرزمین شیخ انبیا حضرت ابراهیم (ع) دچار شوك بودند 

صفحه 66:
#چپار مصداق روشن جاهلیت در قرآن: - پیروی از حکم و حکومت ‎gal‏ رفتار خلاف قانون البی و مبتنی بر هوا و هوس و روی گردانی از دستورهای البی که نبی شده است (حکم الجاهلیة) -بی توجهی به وعده و وعیدهای خداوند و بداندیشی دربارة افعال البی. که دربارة گروهی از یاران پیامبر است که با اکیاه و نفاق در جنگ احد شر کت کرده بودند (ظن الجاهلیة) ۴-بی پرولیی زنان در جامعه و نمایاندن زیور و آرایش‌های زنلنه که در هشدار به زنان پیامبر و جلوه گری آنان است (تبرج الجاهلیة) ©8- تأكيد بر خواستدهاى نابجاء تعصب دربارة آ گاهی‌های ناچیز و جانبداری بی دلیل از عقاید (حمية الجاهلیة) #علاوه بر لین در قر آن بارها به عقلید احکام و اخلاق ناپسند جاهلی و جاهلیت اشاره شده است 

صفحه 67:
#غیر از بت پرستی که دین اغلب مردم جزيرة العرب بود برخی عقاید خرافی آنبا: #پرستش بت برای نزدیکی به خدا #فرشتگلن فرزند دختر خدا و پرستش آنبا به قصد شفاعت #فقط اعتقلد به زندگی دنیا : ما زنده می شویم و می میریم و جز طبیعت (دهر) چیزی ما را نابود نمی کند #ذبح قربانی برای غیر خدا: برای بتها و خوردن مردار. گوشت خوک. خون و نیم خورده حیوان درنده از احکام جلهلی است کوشش در تغبیر ملهیبای حرام و موسم حج و قرار دادن آن در ماهیبای مناسب از نظر فصل طبیعی و موسم تجارت. افتخار به نیاکان و فخرفروشی به آن. سوت زدن و دست افشانی پیرامون کعبه از نشانه‌های اعمال عبادی جلهلی بود 

صفحه 68:
#نمودهلی جاهلیت از نظر امام على (ع): #لجاجت در برابر حق. حميت و تعصب بیجا و شیطانی, خودپسندی و غرور. ترک انديشه و دین فیمی, به کار نبردن عقل در خداشناسی. میراث‌دار فرهنگ منحط گذشته بودن و پیروی از پیشوایان ستمگر ؟امپراتیی ایران در عصر ساسانیان #يكى از دو همساية بزرک شبه جزيرة عرب با بیش از ۰ع۱ میلیون نفر جمعیت: بخشیایی از عراق, قفقاز. بخلر؛ سمرقند. خوارزم و غزنه را هم دربر مى كرفت دست كم يازده قرن يبش از ظهور اسلام داراى حكومت بود و يكى از دو قطب مقتدر كن روزكار بود. در آستانة ظيور به دلايل متعدد لاا ل حاکم بوذ ۳0 

صفحه 69:
#الف) حکومت و سازمان جامعه #نوع حکومت سلطنتی و استبدادی. پادشاهان خود را موجوداتی برتر از بشر. فرزندان خدا و دارای شخصیت ربانی می‌دانستند #خسروپرویز در سال ۱٩۵م‏ به سلطنت سید و هنگام طلوع اسلام حاکم ایران بود دربارةٌ خود می گوید: آدمی فناناپذیر از میان خدایان و خدای بسیار جليل در ميان مردمان و صاحب شیرتی بسیار و کسی که در طلوع با آفتاب قرین است. © حكومت موروثى بود ولى بين خاندان سلطنت گاه در گیری ایجاد می‌شد. گاه پدری پسرش را نابینا می‌کرد و می‌کشت و گاهی پسری شکم پدر خویش می‌درید. گاه کودتا و آشویهای پیاپی چنان هرج و مرجی ایجاد می کرد که در فاصلة چبار سال ده پادشاه زن و مرد به سلطنت می‌رسید #درباریان ساسانی به ویژه خسروپروزی در خوشگذرلنی افراط می‌کردند و علاقة وافر به زراندوزی داشتند 

صفحه 70:
حقوق اجتملعی و روابط انسلنی بر اساس تقسیملت طبقه‌ای بود هر کس فقط مس توانست درون طبفقة خود استحل هایش زرا برور دهد و از مواهب طبیعت برخوردار باشد ؟گروهی دارای فرة ایزدی و درخور پادشاهی. کروهی شايستةٌ دبیری و ارتشی و بیشتر مردم وظيفة پرداخت مالیات برای تأمین نیاز درباریان و دیگر مخارج بودند *#اردشیر بابکان قانونی وضع کرد که فرزند آهنگر کاری جز آهنگری و فرزند کشلورز کاری جز کشاورزی انجام ندهد #در قلنون دیگر مقرر شد که کسی جز اشراف (سلاطین و دبیران) حق درس خواندن ندارد اداستان مرد کفشگر که فردوسی در شاهنامه آورده و از انوشیروان تقاضای درس خواندن برای فرزندش داشت و او نپذیرفت گویای اين واقعيت تلخ است ‎a‏ 

صفحه 71:
#در امپراتوری ساسانی اقلیتی حدود یک ونیم میلیون نفر (حدود یک درصد) همه چیز را دراختیار داشتند و بیش از ‎٩۹۸‏ درصد مردم چون برده از حقوق اساسی محروم بودند ب) نظام خانوادگی و حقوق زن مرد ریلست مطلق داشت. از نظر تعداد همسر محدودیتی نداشت و ازدواج با محارم به دلیل تشویق برخی از منابع زرتشتی رواج داشت زن از شخصیت حقوقی بی بیره بود و در زمره وسایل زندگی به شمار می آمد پدر می‌توانست کود کلنش را بفر وشد یا همسر یا یکی از همسرانش را به مردی دیگر بسپلرد تا از خدماتش بیره گیرد #ج) وضعیت مذهب #ادیلنی مانند زرتشتى: بودی. مسیحی. مانوی. صابتّی و مزدکی رواج a داشت 

صفحه 72:
#دین رسمی مورد حمایت شاهان ساسانی زرتشتی بود لین آیین در موضوعلتی مثل معلد. پیشت و دوزخ و... از ادیان آن روز ‎yd abel‏ های آسمانی نزدیک تر بود و زرتشت اصلاحات اقتصادی, اعتقادی, اجتماعی و تاریخی پدید آورد ‎ob?‏ آيين زرتشتی زملن ظیور اسلام آمیخته با خرافات بود که حتی روحانیان (حامیان اصلی دین زرتشت) نگران بودند و از اجرای شعلیر آن سرپیچی می کردند ‏#ويزكى اصلى اين دين در زمان ساسانیان اعتقاد به ثنویت جبانی بود ‏#اهورامزدا و اهریمن: به سبب تعالیم مانی در آیبت زرتشت پدید آمد و جبان و آفریدکار آن دو مبداً داشت: خیرات و شرور ‏#تراکم روبه انفجار تضادهلی طبقلتی, تمر کز قدرت و ثروت. انحرافبای اخلاقی و فرزندان بی هویت در بدنة جامعه. ورشکستگی افکار دینی و در ابعادی تصلب ادیلن. سست شدن تظام خانواده مردم را به ستوه آورده بود و آمادهْ تحولی همه جانبه بودند ‎a‏ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 73:
جلسة جهارم 

صفحه 74:
امپراتوری روم شرقی همساية مقتدر شمالی جزيرة العرب امپراتوری بیزانس بود که شامل آسیای صفیر (تركية امروزی)» شامات. مصر و بخش‌های عمدة اروپای کنونی و آفریقا بود و پایتختش قسطنطنیه (استانبول کنونی) بود 

صفحه 75:
امبراتور معروف بيزانشن: در قرن:ششم ‎as In ۳‏ پنجاه جنک و دورانش دراك رفك ‎i Glos‏ 4 7 رسواکننده ‎(eb)‏ حوادت 00 بود ‎Dering sp ery‏ 0 ‎PROD RS PROSE Dee aor tar core ovt)‏ ‎mag seny‏ ال ا 0 0 شد 5 ‎EVEL OC) coe.‏ انامه داش2 شورش نيكاً 9 تون در نازيم ‎a‏ ا ۳9 ا اذ 0 75 

صفحه 76:
‎Boll?‏ روم با استبداد وییلطنت/و تشکیلات پیچیده ‎2910). 3 ‏#8 لیات روز.به روز تتتگیرز تر می شد و همة اش بر دوش تهیدسیتال بود ‏*مأموران ماليات هنكام گرفتن مالياث محرومان را ‏می‌آزردند و زندان و شکنجه می‌کردند. ‏»خودكامكى يه«قتيصض تلد اتطزط اخلاقی و ‎Soles jl wits Lu sul sb So‏ نارضایتی ‏مردم بور ‎a ‎ ‎ 

صفحه 77:


صفحه 78:
3 3 نك ‎i Spb‏ 9 ماهس مسبحان که عم تحت تلنتن‌یهودیان ۴ 3 يان را بيرو عقاید باطل و جهنمی میب ‎ey‏ = #دادگاه‌های ‎veo‏ 4“ تب هر گونه نواوری حتی 8 ۱ 

صفحه 79:
۲. “اريخ بيامبر اسلام, ولادت, بعنت ۳۰ سنج #هقاهم ربیع الاول سال 570 میلادی (53 سال قبل از هجرت) تولد حضرت همراه حوادث شگرف لو درباره حوادي شب ولادت با وید لا پیامبر, |يوات كلد 35 به لرزه درآمد و 9 طلست و ۱ كر آن فرو ریخت. آتشکده فارس که پیوسته روشن بود. خاموش شد. دریاچة ساوه خشکید ‎MIs.‏ 9 رید که شتران 32207 همراه اسهای عربی, از دجله گذشتتهو ور ان ۳ شدند.» #عبدالمطلب یادگارعتدالله را ای به علت تاکافی بودن شیر امن با به رسم بزرگان عرب همراه حلیمه سعدیه به روستا (بادیه) فرستاد © قبيلة بنی سعد به شجاعت و فضاحت معروف بودند 

صفحه 80:
Was: oy tsi, فقر خانة ابوطالب او را با گ ایوطالب. و همسرش فاط عبدالمطلب پیرو مذهب ابرا ابوطالب محمد را فرزند خود 

صفحه 81:
إل عاط ید سالها بو ای اسد در مدینه وفات کرد پیامبر در مراسم کفن و دفن او حاضر شود و جامة خويش به او بپوشاند. © محمد بر اساس سنت جوامع قدیم وربه نب تاکافی بودن درآمد اتوظالت ‎is lacey o.com Matas‏ ‎paw 92°‏ تجاری در 12 و 24 سالگی هم در همین جهت اززيابى؛:شده است ؟ کلید شخضیت محمد در نوجوانی و جوانی "و ديك" ابر سالها تشد کم یماسا رواخ اند *لقبی که حضور سرنوشت سازش در نصب حجرالاسود فقط موجب ظهور بیشتر آن شد #در دوران جوانی که رهال)|کوفاپی ‎cle dell § Rilke‏ محمد هرگز تأثیر نادرست تپذیرقت و قلتیمنانش هو آو را آمین می‌خوانذند #امین به فرد امانتدار, راستگو, باوقار. خوش خلق, کریم و شرافتمند گفته می‌شود که از هر ناپاکی اجتناب می‌کند 5 

صفحه 82:
در مکه نوشیدن شراب قمار و فساد اخلاقی رلیج بود. مجللس لهو و خوشگذرانی قریش معروف است. محمد در هیچ یک حضور نداشت #جوانی #در بيست سالگی با شرکتم در پیمان جوانمردی و نیکوکاری (حلف الفضول) به دادخواهی مظلومان برخاست #در ۲۵ سالگی در رویداد گردهمایی بزرگان قریش به منظور ترمیم بنای کعبه که با خویش بازگرداند. ©ازدواج 

صفحه 83:
‎a‏ خديجه را ‏پیشام اذ كد به«تللل فاميلت: شرافة ‎Slee‏ » زاستگوبی ات به ازدواج با تو ‎ ‎ ‎ ‎ ‏© اخبار معنوی دل انگیر افزایش داد و با ‎pul‏ ‏خانوادگی, امانتداری علاقه‌مندم # خدیجه تصمیم ‎Ss‏ خود مهریه و هزينة عروسی رادار 2 سال ازعمر خود زا -تمأم دوزان جوانی اش- با خدیجه بود ‎ ‎۹ ‎ 

صفحه 84:
*آغاز رسالت © رجب در چهِلّ-سیالگی در نیمه شب امین وحی فرمان بخوان را به او ابلاغ كرد »حضرت در حاللى_كثربا )ككش شب كيل تينيب می‌کرد و پیام أسمانى وى (4ى محهمنووبيامبر حذايى و ین فرشتة وخی خدایم) در دل و جانش طبر ی‌افکند از غار حرا ببرون امد و 4997 منزل شد # خدیجه در پانزده سال زندگی جز راستی و درستی از مر ندیده بود رسالتش را تبریک گفت و بی درنگ ایمان آورد *ایمان خدیجه تیه گاهپیامبر در راه دشوارش "یود علی نوجوان ده اکن پیشتر عمزل ]3 خانة رسول ‎he‏ ‏گذرانده و زیر نظرش پرورش يافته بود به یگانگی خدا و رسالت حضرت محمد (ص) ایمان آورد #مسلمانان اولیه: بعد از خديجه و علی, زید بن حارثه. زینب. رقیه, امكلثوم (دختران پیامبر ‎PERS Uc sow,‏ ابوذر, زییر بن عوام, ‎leit‏ طلحه... 

صفحه 85:
»دعوت خصو صى - ينهانى 3 تبلیغ عملی *اعلان يكبارة دعوت توحیدی در فضای شرک: آلود مکه جز برای گروهی خاص از ‎Jal‏ معرفت تجمل پذیر نبود 8دعوت خصوصی با پنهانی ‎a‏ دال عضوگیری ور تزبیت هسته‌های اصلی تبلیغ زمينة اعلام ایکا ‎[crop ete‏ فراهم می‌آورد 1 ©در دوران سه سالة دعوت خصوصى همراة ‎ule‏ و خديجه و كمى بعدتر زید بن حارثه در مراکز پرجمعیت مکه مانند مسجدالحزام و ‎lis‏ به ‎owls‏ خدا می‌پرداخت #نمانزا را كة مجموطة ,معارزف معنؤفا بترا ف« ارتباظ يا معبود است. در بای کوه صفا ص فا درم 39 از مسلمانان *سه مسلمان نخست و جهت گیری اجنماعق] ۴0 

صفحه 86:
4 > #اسلام هر یک از سه گروندة اولیه اعلام مبارزه‌ای بود بر علیه ارزش‌های جاهلى| #خدیچه: مردسالاری پثفی شد *عل#إعتبار فزونى الال نفى شد زيد بن خآره که كلاماثازه آزاد شدة پیامبر بود: ۳ برده‌داری “1 Aksd kgs ys ol lig sid) dino 5 اك ‎Za‏ ‏به دستور ور ۳ ‎te‏ sth ge 

صفحه 87:
#اى فرزندان عبد المطلب! به خدا سوگند من در میان عرب جوانی را _سراغ ندارم که برای ‎pe‏ خود جيزى بهتر از أنجه من براى شما آورده‌ام آورده باشد, مر پزای شما خویی دنیا و آخرت آورده ام و خدا دستور داده تا لا را بدان دعوت کنم, اینک کدام یک از شما هرا در این . ‎Sis‏ سه بار سخن خود ی ‏جات يانه 007 ايفاك اوؤدقام و ياورت ‎ ‏مف كيين قبيله بود) ‏و شرا بهانگها مسدود ‎ ‎ 

صفحه 88:
»دعوت عمومى و آغاز صف بندی موحدان #در سومین مرحله دعوت عمومی شد #بس از فرمان وحی فرشته «فاصدع بما تومر» طنین «یاصباحاه» او در کوه صفا پیچید این جمله را عرب زمانی می گفت که مورد هجوم غافلگیرلنه دشمن قرار می‌گرفت» برای اينکه همه را با خبر سازند و به مقابله برخیزند کسی صدا می‌زد "یا صباحاه ۳ انتخاب کلمه "صباح " به این دلیل بود که هجوم‌های غافلگیرانه غالبا در اول صبح واقع sc مردم بسیار از قبایل مختلف به سويش شتافتند و چشم به او دوختند. با جذبه‌ای حیرت‌انگیز گفت: ای مردم! هر گاه به شما خبر دهم که دشمنان می‌خواهند با مداد یا شبانگاه بر شما بتازند آیاباور می‌کنید و راستگویم می‌شمارید؟ همه گفتند: ما در سراسر زندگی‌ات از تو دروغ نشنيده‌ايم. پیامبر فرمود: شما را از عذاب الهی بیم می‌دهم و به بندگی خدای یگاه فرامی‌خوانم. 

صفحه 89:
* ابولهب با توهین به پیامبر گفتارش را دروغ خواند. فرشتة وحی نازل شد و با فرود آوردن سورة مسد و سرزنش ابولهب به جيهة حق یاری رساند #منطق نیرومند پیامبر و نسیم آیات الهی که بر سه محور یکنایی خداء پرستش خدای واحد و سرزنش بت‌پرستی و رستگاری در پرتو توحید استوار بود نظر بسیاری را جلب کرد. ۴گروهی اسلام آوردند. دسته‌ای به تفکر فرو رفتند. گروهی نیز ‎pean‏ ‏*مطیعان کورکورانه از نياکان *#دلسپردگان به خوشی های دنیا و منافع خود *#افرادی که خود را برتر و طبقات پایین اجتماع را بی مقدار حا #معتقدان به جبر ۴سرتان ردابلاعلاعی که دی باس وی اررشی یا و خاندانش را بپذیرند | #لجوچان و متعصبان که شخصیتشان مسخ شده بود و بیداری ۳ ‎ee‏ 0 

صفحه 90:


صفحه 91:
#علل مخالفت با اسلام #سه گروه مشرکان, یهودیان و منافقان ‎Gin cudnt 6‏ و یی دعوت ‎٩‏ مخالتطت ماه بارالهه اعزاب و دین رایج و موروثی حاکم بر مکه مهم ترین علت مخالفت قریش بوده است ‏*شعار قولوا لاله الالله تفلحوا ثفی ز اتکار خدایان دیگر و تأیید گمراهی سران شرک ‏*مراجعات مکرر بززگان قرش به جناب ابوطالب برای برحذر داشتن محمد از نکوهش خدایان آنان. سبک شماری عقل آنان و گمراه خواندن پدران آنان نیز موّید همین امر است. ‏۶6 جهت گیری اجتماعی دعوت و اسلام آوردن محرومان و جوانان نتیجه‌اش فرویاشی تظام اچتماعی-قبیله‌اي حاکم بود ‏مد حملا :مكو نطامافتصادعا جامعه را سرزنش کرد بود و معبود شدن ثروت و سرمایه را تقبیح کرد و ثروت را عامل طفیان معرفی کرد (متال سورة مسد) ‏۶8 رقابت‌های قبیلگی و حسادت وززیدن به موقعیت ارزشی بنى هاشم و فرزندان عبدمناف (پیروزی پیامبر موازنة قدرت را نفع بنى هاشم تغيير مى ‏داد) 8 

صفحه 92:
“a / ابوجهل از تيرة بنی مخزوم: با فرزندان عبدمناف در شرف منازعه می‌کردیم: اطعام مردم. بخشش به مردم... پیامبرشان را چگونه جبران کنیم؟ نه به او ایمان می‌آوریم و نه او را تصدیق ۶۴ روی آوردن مستضعفان به آن حضرت - اعتقاد به جبر (اگر خدا می‌خواست چیزی جز او را نمی‌پرستیدیم) - درخواست‌های نابجا و ناممکن (چرا غذا می خورد و در بازار راه می‌رود! چرا فرشته‌ای همراه او نیست يا كنج يا باغ ...) ©4- اطاعت كوركورانه از نياكان ‎-١٠١©‏ دلدادكى به دنيا ‏© اقدامات مشركان ‏#شكردهاى مسالم تآميز ‏#از ابوطالب خواستند دست از حمايت محمد بردارد يا او را به آنها بسيارد ‏© تدبير عاقلانه و سخنان نرم ابوطالب در سران قريش اثر كذاشت و او را رها کردند 8 ‎ ‎ 

صفحه 93:
#شورای مشورتی قریش برای بار دوم سراغ ابوطالب رفت #عتبه بن رییعه: تو میان ما و قریش مقام و منزلتی بزرگ داری. يست شمردن افكار خويش و خرده گیری بر خدايانمان را تحمل نمی‌کنيم. اگر جلویش را نگیری جنگ می‌کنیم. © ابوطالب قول داد نظرشان را به محمد بگوید واز او بخواهد با قریش مذاکره کند #پیامبر: به خدا سوگند اگر خورشید را در دست راست و ماه را در دست چپم قرار دهند و بخواهند از پیگیری هدفم -که تبليغ آيين اسلام است- درست بردارم؛ هرگز چنین نخواهم کرد تا آنکه خداوند آن را بیروز گرداند با در این راه کشته شوم. ابوطللب: سوگند به خدا هیچ گاه از پاری ات دست برنخواهم داشت. حمایت از محمد را خواست و آنها هم پذیرفتند. #نیرنگ‌های مردم فریب و مجمع تهمت هماهنگ وعدة ثروت» سروری و بزرگی» فرمانرولیی و زیباترین همسر پس از برشماری فضلیل قربش و لزوم حفظ وحدت #پیامیر با قرائت آیات ابتدایی سورة فصلت عتبه را متأثر کرد به گونه‌ای که همفکرانش او را ) سرزنش کردند ۳0 از هاشمیان و مطلبیان هم 

صفحه 94:
۶ قدم بعداستهزای پیامبر بود #پیامبر گاه دلگیر می‌شد ولی آیات امیدبخش قلبش را نیرو می‌بخشید:(انا کفیناک المستهزئین) #ادعاق. تبوت و مُعراج: گزارش‌های مرتوط ثبه نجمت‌های بهشتی و اپیروی" محروطان جامعة از ييامبر ينرخى از زمینه‌های انتتهزا بود #شکنجه‌های جسمی و روانی. بهانه‌گیری های بی پایه, درخواست.انجام دادن کارهای فراتشری, پرسش از اسرار آفزینش واتازتخ و زندگی| پیشینیان؛ ‎Cho‏ سحر و جنون... ازا ذيكر شيوههاى مبارزة مشركان بود *نمُونَة معروقك إشيوة مشركات” هماهتكك قريش در ايراد تهمت به پیامبر ادر آستانة موسم حج: کاهن, شاعر, دیوانه و إستاخر كه نهایتاً ولید بن مغیره ساحر بودن را تأیید کرد چون شخن پیامبر چون جادو باعث جدایی بین پدر و پسر و زن و شوهر و خویشاوندان شده بود. 

صفحه 95:
#*پاسخ پیامبر با مهربانی: ای مردم اگر سخنم را پپذیرید سود دنیا و آخرت خواهید برد و در صورت انکار. صبر و مقاومت می‌کنم تا خدا ميان من و شما حكم كند. *اقدامات عليه بنيان فكرى نهضت ؟کارسازترین سلاح پیامبر پیام نهفته در آیات قرآن بود #قرآن از آفرينش: وحّدت آفریدگار, غایت مندی هستی و ضرژورت کمال انسان در زمین سخن می‌گفت و بهسازی مناسبات فکری, فرهنگی, اقتصادی و اختماعی را سر كسان قعرفی می‌کرد.این عاقلا 0 *مشرکان مکه مجبور به,واکننن شدنه: ۴- تحریم شنیدن,فرّلن*حتی بَة مَسافرّانی که بزای طواف کعبه به مکه می‌آمدند دستور دادتد از شنیدن ستخنان پیامبر پرهیز کنند و نزدیکش"نروند * داستان طفيل بن عمر دوسی از بزرگان قببلة بنی غنم و اسعد بن زراره *۴اين قانون احمقانه بود و خود تصویب کنندگانش هم به آن ‎er:‏ ‏نماندند و خود در شمار نخستین قانون شکنان جای گرفتند 

صفحه 96:
- ایجاد هیاهو و جنجال هنگام تلاوت قرآن - اسطوره افسانه و شعر شمردن قرآن © *- سركرم كردن مردم به وسيلة معرکه گیرلنی چون نضر بن حارث و نقل داستانهای عوام پسند ۵ تردید در وحیانی بودن قرآن ۶ ترویج افسانه‌های منطق ستیز چون افسانة غرانیق #اقدامات علیه حامیان نهضت یکی از راههای گسترش اسلام سخت گیری به اسلام آوندکان بود ‎case‏ کم دو لثر داشست: بارکشت قازه اسادم آورندکان به دامان کفر کاهش با از میان رفتن گرایش به پیامبر ‏* گروهی مأمور تفتیش عقاید مسلمانان شدند ‏#اگر شخص تازه مسلمان قبیله دار و از طبقات بالای جامعه شمرده می‌شد کشتن و آزارش ناممکن بود ولی اگر از افراد متوسط یا برده بود شکنجه و گاه شهید می‌شد ۳0 ‎ ‎ 

صفحه 97:
/ 8گستردگی شکنجه و دشواری,مقاومت -که امنیت و گاه آزادی اجرای فرایض را از مسلمانان, سلب می‌کرد- در آیات مکی که به صبر سفارش م كيد يه روشنی پیداست. ۴#به دلیل سختی‌ها بر مسلمانان پبامپر بة از خدا پیشنهاد هجرت به حبشه را مطرح کزد. در سال پتجم بعنت/در مرحلة اول يازده مرد و چهار زن شرکت کردنا. *مهاجرث به جبشه : تقوبت روح‌,امید + هموازسازي عمل به تکالیف اسلامی و استمرار تبیغ در خارج از مکه *مهاجرت دوم به فاصلة چند/ماه از هجرت نخست عده ای بیشتر بُرای حفظ ایمان آوارگی در سرزمین ناشتاخته را پدیرفتند. © نفر به سرپرستی جغفر بن آبی طالب نماینده پیامبر به حبشه هجرت کردند #قريّش | نمایندگانی از جملّه عمرو بن.عاص را با هدایابی نزد نجاشی پادشاه حيشه فرستاد تا مهاجران راابترگرداند #فراریان طغیان کرده بر قوم خویش را که به آیینی غی راز ما و شما گرویده‌اند برگردانید ‎ar‏ 

صفحه 98:
#جعفر بن ابی طالب در حضور پادشان حبشه وضعیت جامعة آن روز ۰ ۱ ۰ ۱ لت هرت و دلیل پذیرش آوارگی را چنین بیان کرد: #مردمی جاهل بودیم, بت می‌پرستيدیم, مردار می‌خورديم, به فحشا می‌پرداختیم. نیرومندان تاتوانان را می‌بلعیدند... خداّند, مردی را از میان ما به پیامبری برانگیخت که نسبش زا می‌شناختقم, و به درتقی, امانت‌داره هلک دای اش مان داشگم. ۲ او حا فراخواند تا خدا را یگاته بدانیم...به ما دستور داد راست بگوییم, آمانت دار باشیم. پیوند خویشاوندی را محترم داریم؛ با همسایه به نیکی رفتار کنیم. از خونریزی و کارهای جرام دست بکشیم.. مال یتیم نخوریم. تهمت نزنیم, نماز بخوانيم روزه بگیریم زکات بپردازیم... چون دیدیم راست می‌گوید پیامبری اش را تصدیق کردیم و به او ایمان آوردیم... همشهریانقان بر ما سخت گرفتند که از دینمان دست برداریم و عرصه را با تتگ گرفتند به کشور تو هجرت کردیم دل به حمایت تو بستیم... بندگان.قربش از ا اختلاف عقاید مسلمانان و مسیحیان در 

صفحه 99:
#نجاشی باشنیدن آبلظا آا لاز 1028 #تسييوكنت: به خدا قسم عیسی جز این نبوده است و خودرا به حمایت از مسلمانان متعهد دانست «بيه خط انان يلتبا اشرا.. كه ( شوه الثبى فقط با تحليل دین‌باورانه و استعداد تعامل خوب ادیان ابراهیمی توجیه پذیر است. # در مرحلة بعد به دلیل بروز بیشتر کارکردهای اجتماعی فرهنگی ‎op‏ ‏جدید رهبران شرک تصمیم به ترور پیامبر گرفتند “لالب پس از اطام از ايناتصميم گفت: ۴به خدا سوگند اینان به تو دست نخواهند یافت مگر روزی که من در خاک مدفون باشم. زیرا می‌دانم دینی که تو آورده‌ای بهترین دینی است که بر بشر عرضه شده است. #با وجود ابوطالب نقشة ترور ناکام ماند و به طرحی دیگر روی آوردند © انزواى سیاسی و محاصرة اقتصادی *اسلام آوردن حمزه, اظهار علاقة جوانان روشن ضمیر به اسلام. در حبشه و نفوذ اسلام در بیرون از مکه بر نگرانی سران کفر افزود ‎a‏ 

صفحه 100:
#تصور کردند با انزوای سیاسی اجتماعی و حصر اقتصادی بتوانتد مسلمانان را تسلیم کنند #سران قباٍیل و اشراف بانفوذ قريش عهدنامبه ای تصویب كرد ند و |ضمن أوبْختن در کعبه سوگند ياد کردند دز صورت تسلیم نشدن محمم در بوابر خواستة آنان تا هنگام ‎Soe‏ به آن وفاذار باشتد ۴ ,باید هر گوئه خرید.و فروش با هواذاران محمد متوقف ‎gi‏ ‏۴- ارتباط, مغاشرت"و,پیوند زناشویی با قسلمانان ممنوع **- جبهة قخالف محمد در تفام چوادث و پیشاقدها باید مورد *۴با پتشنهاد ابوطالت. بني هاشم و بنی عیدالمَظلب از اول SB ‏در‎ L ‏تمام روابطشان‎ Wane ‏محرم شال‎ ‏ا‎ ee Geet pn 

صفحه 101:


صفحه 102:
#در این دوران سه ستاله فقط سالی دو بار (ذق حجه و رجب) می‌توانستند از ‎Craw‏ خارج شوند و فقذاری کالا خریداری کنند؛ سخت ترین فشاژهای روانی و معیشتی را تحصل؛کردند. ۴اه ناگزیر به خوران+چیزی می‌شدند که ماهیت غذایی نداشت #از نظر عفل معاش, و»عافیتِ نگر جرّریرد و رئج چیژی نصیب مسلماناق ‎ww‏ #جز,یقین مشلمانان, و پیشوای حماسة جاوید تحمل سختئىهائ تشيعب دليلئ تاشت #افزون برو يشيمائى كووهى. از کفار از امضای پیمان نامدا حضور ابوطالب و"بياق خورده شدن پیمان"نامه توتثط موریانه باعث مكلك بود ا #ابوطالب گفت براذرزاده‌ام می‌گوید,پیهان نامه در کعبه را موریانم خورده اسّت و فقط نام ‎SI seul pile WSL Ins‏ راست:گفت محاصره زا بشکنید و ‎et eee A's‏ بنج خواهم سپرد 

صفحه 103:
) وفات ابوطللب در هشتاد سالگی پس از تحمل فشار حوادت. گرسنگی‌های پیاپی شعب. بیداری در شب برای پاسداری لز جان رسول خدا و نگرانی و اضطراب شدید. روحی در آخرین لحظات عمر هم هاشمیان را به حمایت از رسول امین سفارش می‌کرد. تحلیل عقلانی رفتار ابوطالب در دفاع سرسختانه از پیامبر: ایمان به گفتار پیامبر حضرت خدیجه هم در سال دهم بعشت (عام الحزن) از دنیا رفت گراز دلدادگی خدیجه: يشت يا زدن به زندگی اشرافی و خواستگاران متمول به دلیل آرامش, صداقت؛ وقار و معرفت حضرت محمد بود #تحمل زندكى تحقیرآمیز و سخت در شعب ابی طالب برای فقرا هم سخت بود جه رسد به خدیجه که زندگی‌اش سرشار از لذت‌های رفاه و دارایی بود & 

صفحه 104:
*موفقیت دعوت در مکه و زمینه‌های هجرت به مدینه گاز محتوای موضع گیری و شعارهای مشرکان مکه مشخص می‌شود که اسلام مبانی ارزشی نظام کهن قبیله ای را متزلزل کرده بود ولی در مکه حکومت اسلامی شکل نگرفته بود و بیشتر مردم مسلمان نبودند #برای رسیدن به فضای مناسب ظهور اسلام و تغیبر جفرافیای دعوت پیامبر دو گونه کار کرد: ۶- از طریق عرضة اسلام -دعوت به پرستش خدا و رویگردانی از بتها- بر قبایلی که برای حج یا تجارت به مکه می‌آمدند. ولی شدت عمل بزرگان قریش مثل ابوجهل و ابولهب تازه واردها رابه تأمل فرو می‌برد و حمایت از پیامبر رابه صلاح خود نمی‌دیدند. - سفر به خارج مکه مانند سفر به طلثف در سال دهم بعشت که منجر به اسلام آوردن عداس نصرانی خدمتکار دو تن از بزرگان قریش شد و زمينة امضای پیمان عقبة نخستین با برخی از مردم یشرب را فراهم آورد ‎a‏ 

صفحه 105:
*ماجرای پیمان عقبه: #در مراسم حج سال یازدهم بعئت با چند تن از افراد قبیلةٌ اوس و خزرج دیدار کرد و آنان را به اسلام که دین صلح و برادری است دعوت کرد ت آنان در یثرب (به ویه سعدین زراره و زکوان) موجب شد در سال دوازدهم عده‌ای بیشتر به حج بیایند. ثربیان به دلیل معاشرت با بهودیان و شنیدن سخنان آنان دربارة بشت پیامبر و آیین یکتاپرستی جهانی او آمادگی ذهنی داشتند اختلافات ریشه‌دار آنان با طایفة وس و آموزه‌های فطری و دلنشین ييامبر سبب شد با جان و دل قبول کنند و پیمان ببندند به خدا شرک نورزند» دزدی نکنند. زنا نکنند. فرزندان خود را نکشند» تهمت نزنند و در کارهای نیک نافرمانی نکنند یثربیان تقاضای مبلغ کردند و پیامبر مصعب بن عمیر را به پثرب فرستاد مصعب برنامة دیدار کاروانی متشکل از ۷۵ زن و مرد یثربی با پيامبر را تنظیم کرد © بسيارى از قبليل اوس و خزرج در شبانگاه سیزدهم ذیحجه در بلندای عقبه در دامن کوه منا با پیامبر دیدار و گفت و گو کردند. ۳3 و 

صفحه 106:
* یثربیان پيشنهاد مهاجرت حضرت رسول به یثرب را مطرح کردند و چون از موافقت پیامبر آگاه شدند با شادی و غرور متعهد شدند از پیامبر و اهدافش مانند حمایت از زن و فرزند خود حمایت کنند. © انتخاب دوازده نقيب با مشورت یثربیان در عقبة دوم نشان از سازماندهی پیامبر برای برنامه‌های تبلیغی در خارج از مکه بود ؟آخرین توطئه و هجرت پیامبر به مدینه © همان شب خبر بیعت یثربیان با پیامبر به گوش سران شرک رسید. هر روز شکنجه و آزار مسلمانان مکه بیشتر می شد. پیامبر با پیام خدا فرمان هجرت مسلمانان به پثرب را صادر کرد: ؟همة مسلمانانی که به معرفت عقلی, رشد نفسانی, طرد وسوسه‌ها و وابستگی عاطفی رسیده بودند مخفیانه با کمترین ژاد هجزت کردند * احتمال هجرت پیامبر به مدینه مشرکان را ترساند. در مهمترین نشست وم رک ۴- به زنجیر کشیدن و به سیاه چال افکندن رسول خدا © 2- تبعید به نقطه‌ای دوردست:3- کشتن پیامبر به وسيلة نمایندگان کارآزمودة هر قبیله 106 

صفحه 107:
#نظر سوم تصویب شد. #پیامبر علی را فراخواند و امانت‌های مردم را به وی سپرد تا به صاحبانش بازگرداند. به علی فرمود در بسترم بخواب و روپوش مخصوص بر خویش بیفکن. علی پرسید ایا شما جان سالم به در خواهید برد. فرمود: بله. © اين فداکاری علی آن قدر خالصانه و مهم بود که خداوند ستود: اا ‎Meee, Oe‏ ام مر بالعباد #پیامبر در حالی که آیاتی از سورة «یس» [و جعلنا من بين ایدیهم سدا و من خلفهم سدا فاغشیناهم فهم لایبصرون] را می‌خواند از منزل خارج شد و به طرف غار ور در بیرون مکه رفت. ابوبکر که تا لن زمان موفق به هجرت نشده بود از رویداد آگاهی یافت و همراه پیامبر روانة یثرب شد. ee a al ‏اسح‎ 

صفحه 108:
‎Lad?‏ چهارم: تاریخ پیامبر اسلام هجرت و حکومت #هجرت و نقش دینی» اجتماعی و سیاسی آن ‏وا هجرت که مشتقات آن بیش از بیست بار در قرآن آمده است ‏#در عرف دینی به معنی کوج و خروج از سرزمینی به منظور حفظ و تحکیم مبانی عقیدتی و ایمانی است ‏در عرف جامعه‌شناسی اقوام مهاجر کسانی هستند که به انگیزه‌های شغلی و معیشتی مانند کار و تجارت یا علل طبیعی مثل زلله و سل و قحطی به منطقه‌ای دیگر کوج می‌کنند ‏#در عرف سیاسی هم مهاجر به سبب گرایش‌های سیاسی اجتماعی خود در وطن از ‏امنیت جانیف مللی و حیثیتی برخوردار نیست وبه سرزمین دیگر می‌گریزد یا پناهنده یه بر اساس آموزه‌های دینی, وظيفة افراد خواهان تکامل لین است که از جامعه‌ای که در آن ظلم. زشتی, انسان پرستی و ... رواج دارد هجرت کنند و به جمعی که شرایط _زمينة یکتاپرست شدن و ماندن در آن بیشتر است بپیوندند ‎a‏ ‎ ‎ 

صفحه 109:
“هيج فردى در وضعيت اجتماعی ظالمانه حق کوتاهی ‎aren‏ و غفلت ندارد و نمی‌تواند به بهانة استضعاف در آن جامعه هضم شود #حدیث امام صادق (ع): خانه و سرزمینی که در آن معصیت خداوند می‌شود جای ماندن نیست. ‎ally GED‏ مهاجرت را عامل مهم بر ‎v‏ ستمدیدگان از مواهب دنیا یاد می‌کند *در کنار هجرت آفاقی ‎le‏ از هچرت آفاقی است . ‎ah‏ eas ‏در شرت ابرهیم‎ ah hunks cael, an Pearce weal ‏شا‎ #در بین اقوام غیر مسلمان هم هجرت منشاً فت بوده است: آریایی ها مهاجر بودند. مهاجران اروپایی در آمریکا تمدنی وسیع ایجاد کردند *دو نکته دربارة هجرت: - پیامبر با وجود آمادگی مردم ‎Cots‏ پیش از پیروانش مکه را 7 

صفحه 110:
شیم 

صفحه 111:
ديق تزجیح تلات با ا " تقویم تاریخ اسلا ‎ae‏ ‎zc!‏ "آغاز هجرت .ابغام اجتُماعى اتسباسى و مناني و ییفنتر ن شده است ود ‎lel‏ 13 اه ات ‎ee ee 8 :‏ ف را ‏5 بود , ‎Sl" ‏ما 9 مهاجزرق ذیز نیلست؛‎ Soca ‏زمینی ضرورت ندارد ,هچرت در 5 حلقة ايمان ات‎ ۱ ow ‏18 نت و ترش سم ۳ ‏۲ زوز,دوشنبه در دهكدة قبا در ‎wh»‏ مدینه مورد دس ی از مردح قدینهومکه قار گرفت تا ۲ گه فْتظر كاروان اهل بت نبوت و دیگر مسلمانان بودئد ‏ار انس ‎Saige‏ ياد مى رث ‎i‏ ‎ ‎ ‎SOT Ae eS ‏ال ا‎ ‎ ‎ 

صفحه 112:
نا پردا< رد 0 با ‎ioe‏ : جدالنبى ب تمعن «نتبان از نآل مرکز پرستش و آموزش و پرورش مهمترین 5 ام عملی پیامبر در جهت پُیوند دین و داتش بود. ‎Se‏ ‏را هم خود حمل کرد. ۱ ر كنار مستجد هم مسکني ‎Sl»‏ بینوایان 1 خته شد و معلعق,وظيفة آموختن قرآن و خواندن و نو م ليه ‎ee‏ ۴ ‎eer‏ 9 ۶ 

صفحه 113:
* عقد اخوت باعث می‌شد خطر اختلافات زبان, نژاد و زادگاه و قبیله کم شود. ‎ae‏ که همة ۶ دارایی‌شان» را در مکه به سودای حفظ دینشان نهاده و تن از اوس یا خزرج ‎iGo ain‏ با اين كار هك از بروناهي» 

صفحه 114:
#همزیستی مسالمت آمیز در قالب نخستین قانون اساسی جناح‌ها و جریان‌های مدینه می‌توانست تمام امکانات دفاعی هماهنگ سازد و همگان را از آزادی‌های اجتماعی و #برخی از بندهای قانون عمومی مدینه: 

صفحه 115:
مسلمانان ملتی واحدند. ۲ مسلمانان باید عدالت‌پیشه باشند و در بربر ستمگران متحد گردند؛ هرچند ستمکر, فرزند خودشان باشد. ۳. مسلمانان باید یار و غمخوار هم و یاری‌کنند؛ بینوایان باشند. ۴ خون همه مسلمانان ارزش یکسان دارد و هیچ امتیازی میان آنان نیست. ۵. هر مسلمانی که به کسی پناه دهد. پناه او نزد همه مسلمان‌ها محترم است. ۶. اگر مسلمانی مسلمان دیکری را بکشد. باید قصاص شود؛ مکر آنکه اولیای مقتول از قصاص چشم بپوشد. ۷ همه مسلمانان باید در پیمان صلح شرکت کنند و هیچ مسلمانی حق ندارد بدون حضور دیگران پیمان صلح منعقد سازد. ۸ آگر فردی از یود اسلام آورد. از کمک و باری مسلمانان برخوردار خواهد شد و با مسلمانان دیگر تفاوتی ندارد. ‎roe A‏ بنی‌عوف او سایر یهودیان| با مومنان در حکم یک امت شناخته می‌شوند! با این ‏تفاوت که بپیود مطایق دستور دین خود عمل می‌کند و مسلمانان بر اساس اوامر دین خود. ۰ اگر مسلمانی پیمان بست. حق ندارد پیمان شکن باشد. ۱ تنها مرجع اختلافات قضایی, حقوقى و جنايى؛ رسول خدا ‎WY‏ امضا کنندگان این پیمان دفاع مشترک از یثرب را به عهده دارند۱ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 116:
۰ E> ۶ ‏رت‎ ۳۱ ol ‏فرماندهى داشت نه غزوه به دركي ۳۳ بد‎ خندق, خیبر, بنی قربظه, فتح مکه, حنین, ود ق. در هیچ جنگی مسلمانان آغازگر نبودند. 

صفحه 117:
Xess 2 کمت‌دلی تدریجی مان ۱۳ عدالت ‎j‏ ‏3 مهن مصادیق عدال م آموزش‌های پا مبرعدالت|قتصادق بود. الت اقتصادی چه بسا باؤرهاى اجتماعي را با آسلب‌های جدی روبه می‌شازد و رمیتغهای! درونى قصیلت گریزی. ' و فسا را تشدیذ می‌کند. ۲ ا از سالهاي آغازین هجرت: ۳ [قوانیق مختلف,را بیان می‌کرد. ‎Tl oe Pete lsk Blasts sug> eel) od‏ اقتصای زمینه‌های | اجتماغی, برنا ریزی اقتصادی را آشکار مي‌کر3: در چنین موقعیتی»,جکم برراخت. ها تخلف "تايذير زكّات که “اعلآم وابنه اجرأً كذاشته سرییچی اران ‎Qh Apter tds‏ شد. ۱ ۱ بیش از آنار ظاهری مالیات. پیوند ای بن اجتماعی با سیاست تزکیه اهمیت داشت. برداخك زكات عملى عبادی+ همراهی فرمان زکات با نماز درقرآن + توجه ه موارد هشتگانة مصرف زکات 

صفحه 118:
بخشی دیگر از سیاست‌های اقتصا تخنیدقلمرومالکیسا» تیا تحریم تدریجی ربا #ماهیت جنگهای پیامبر 3 از گامها و طرحهای شیطانی"ازء اسباب نزاع معرفی شده است. 

صفحه 119:
#تا جایی که یکی از عوامل بعثت انبیا رفع اختلافات و اسباب درگیری گفته شده است: فبعث الله النبیین مبشرین و منذرین و ال وم رات تا لقق لیحکم بین التاس خیها اختلفما که جنگ نکوهیده اس و انسان در ساية صلح و آرامش بیشتر به تکامل وجودی و مقصود از آفرینش عالم و ادم دست می‌یابد : ینت برای جلوگیری مق کامگی. ستمکاران: ‎ae‏ و برداشتن, ی از مسير راه تکامل 

صفحه 120:
#اى اهل كتاب بياييد بر آن سخن حق که میان ما و شما یکسان است استواری بورزیم. (آل عمران: ۶۴) #سيرة عملی پیامبر در همة درگیری‌ها با مشرکان» کفار یا بهودیان بر ترک تجاوز و ستم استوار بود و اساسا فلسفة جهاد در اسلام برقراری عدالت و تأمين مصالح ‎a‏ 3 آزادی‌های مردم بر اساس ارزش‌های انسانی و دینی ۱- استقبال از رزمندگان و بدرقة آنان 

صفحه 121:
Boe) - برخورد جدی با کانونهای تبلیغاتی ضد جنگ و شایعه سازان - نوبد پیروزی و تشویق رزمندگان ۴-پیشگام نمودن خویشان در صف مقدم جبهه ‎۵٩‏ طرح لََْةُ شهادت به مثابه کمال آرمانی انسان و بیان اهمیت جهاد در راه خدا ‏6 ۱ ای تبلیغاتی مانند اشعاره سرودها و تلاوت قرآن با صوتی دلنشین - مانورهای نظامی و تبیْغاتی در هنگام اعزام ‎ve‏ ‏۴ و ‎tls‏ برای پیروزی ۱ ‎Cal ۳‏ و پایاری "کم ط ‎‘fh‏ ۱ 5 ‎th‏ را ‎sity My 1.” apie‏ دن زنان در جریان دفاع ورسهيم گرداندن نان در تشویق ‎a‏ ‏- دیدار با مجروحان و دلجویی از 

صفحه 122:
و کامل ‎a‏ رن ‎OA» Solas) ‏فشاك‎ ‎ ‎ ‎ ‏کنو ‎geo! wen‏ ‎> ‏مرا موی جمعآورى اظلاعات, آما ‎ 

صفحه 123:
Se ‏ش حکومت اسلامی پیامبر در هنگام رحلت حضرت بیش از یک میلیون‎ ‏کیلومتر مربع‎ ‏علت گسترش اسلام نه جنگ و ضربت شمشیر مسلمانان و نه معجزه بوده است‎ 

صفحه 124:
أرادةُ نیرومند روحية تزلزل ناپذیر رٍی» تمرکز نیروها و 

صفحه 125:
*روحية ایمانی و جنگاوری مجاهدان #هدف و انگيزة توجیدی, توکل ببه خداء یقین به/ نصرت و يناري خذاء آموزش ,و سازمان دهی صجیح و سلاخ مناسنب و ذلدادگی سربازان به فرمانذه از جملة اين صؤارياشك *لسببه خژرجی: در جنگ اخد وقنی حلقة اللخاضرة پامبر تنگ تر شدن دلاورّانه ۷شمشیر برکشید و جنگید. ,شیزده زخم برداشبت,»و پی هوش شد. پس از به هویثق امُدن» دربارق, شوهر و دو فرزند رزمنده‌اش نيرسيد و نحستين ذال ايك بوه رکه سول ‎LG cal MLS‏ #رعایت عدالت ذر جنک با دشمن - تمام نبردهای پیامبر دفاعی و برای تحکیم پَایّة‌های ضلح بوده است (صلح‌جوب ی"غی. از تسلیم پذیری و تحمل ذلت است) ©2- غير نژادی و غیر مادی بودن و جنبة آرمانی و اعتقادی داشتن نبردها - 27و ‎Re‏ آ ارما 1 ‎oe:‏ ۲۱۲۰ 

صفحه 126:
#اسیران باسواد را به,آموزشق"خواندن»و,نوشتن به یک مسلمان ‎pata)‏ لحن ‎Sab‏ آزادشان می‌کرد. ‎ee‏ را كه نضاعت و عده ای را نیز #ابوعزیز از ۱ *از بدر که مرا اسیر کردند تا مدبنه به ثوبت» بتن از انصار مأمور محافظت از من بودند و به سفارش اکید را ‎dad‏ اینان در هر منزلی که قزود.می‌آمدند هنگام صرف ‎QU ILE‏ خود را'يه من می‌دادند. تأ جایی گه من از شرمندکی نان را به آثبا برمی گرداندم. 

صفحه 127:


صفحه 128:
#حضرت محمد (ط) و مخالفان *یهودیان #سه طايفة بزرگ و مستقل بنی قریظه. بنی نضیر وابتّی قینقاع که خود وا آگیزند ایسجاقاه#6بسرائیل بات از اعراب می‌دانستند و در قلعه‌هایی که کنار یثرب ساخته بودند" زو زگال می گذزرانحند. *یکی از علل مهاجرات این, قومابم سرزمین حجاز را مسئلة انتظار منجّی سوعود و پیامبری که عهدین به نام 5 و ویژگی هایش ایناره کردم‌بودند می‌دانند؛ *فرآن؛ یهودیان و ‎ele olan‏ اسلام را می‌شناختند. 1 2 و مسیحیان | ‎tea‏ عهد به تورات و شایر کنب بهودیان و بر ل,های,چهارگانه و ‎ply‏ كد بان است. ۷۷/۸۲۷۸ 

صفحه 129:
مخیریق - که در جنگ احد در رکاب پیامبر به شهادت رسید- یکی از بزرگان و ثروتمندان حقیقت طلب بهود بود که در اولین ملاقات به پیامبر ایمان آورد. افراد قبیله اش رابه ایمان تشویق کرد و هنگام عزیمت به احد وصیت کرد اگر کشته شدم همه اموالم از آن رسول خدا باشد. #پیامبر در بدو ورود به یثرب با بهودیان پیمان ترک تعرض و همزیستی مسالمت‌آمیز امضا کرده بود. #بيمان ناشى از انديشة فرادینی پیامبر اسلام بر اساس بنیادهای مشترکی چون یکتاپرستی» نبوت» معاد و حتی قبلهٌ مشترک و شامل همه حقوق اهل ‎LS‏ بود © بخشى از مواد این پیمان: 

صفحه 130:
‎.١‏ مسلمانان و يهوديان همججون امتى وأحد إجامعهاى توحيدى) در مدينه خواهند بود ‏۲ هر گروه در انجام مراسم دینی خو أزاد است. ۲ چنانکه جنگی رخ دهد هریک به ديكرى ‏ اكر متجاوز ناش کمک خواهند کرد ۴ هرگاه مدينه مور ورش دشمن قراگیرده هر دوگروه در دفع شرکت ‎AS‏ ‏۵ صاح ب دشمن با مشورت هر دو طرف انجم خواهد شد ‎ol Sl ۶‏ مان ا خيرخواهى ونيكرقارى دركثار هم بعسر خراهند برد" ‎ ‎ 

صفحه 131:
*یهودیان به سبب روحية قوم گرایی و نژادپرستی نتوانستند در برابر گسترش اسلام آرام بمانند و به بهانه های مختلف پیمان را نقض, کردند. “به طور رسمی یه سراغ قبایل مکه رفتند و فرش را علیه اسلام و مسلمانان تحریک کردند. ۴بني قینقاع با تجاوز به حقوق یکرنْ ففتلمَان؛ انش درگیری با مسلمانان را شعله‌ور شاخت. #جنگ احزاب نتيجة توطنة بهودیان بنی نضیرر است. ۴بنی فریظه هم در جنگ خندق به نفع فریش وارد تبرد | شدند واپیمان شکنی کردتلا: و از دلایل مخالفت شدید بهودیان با اسلام,و,پیامبر خدا: ۱ احبار بهود بر انکار اتصال. دیتی با دیگر لایان,رخقاد 

صفحه 132:
*جریان نفاق و منافقان, *ماهیت نفاق فریب و دورویی نظر قرن و دلایل دیگر, کشتزار تخم نفاق مدینه بود و علت عمدة قدرت متشکل و سازمان ساسی و اجتماعی,دولت در آن ثتهر بوده است. © نقشرن| منفی» ؛خبانک آلود و کارشکنان؛ منافقان درارویداد احل» بنی‌مصطلق, تبوک» بنی‌قینقاع, احزاب و منبجد ضرار بسا آشکار است. پدیدار بیشتر توطه های منافقان به نوعی همدستی میان منافقان و بهودیان مدینه به چشم می خورد. #در پی جنگ بدر و ضربه هولناك ‎Gl‏ شکست بر اشرافیت قریش. مشرکان در انتظار فرصت برای انتقام بودند. #سپاه قریشح با سه هزار جنگجو (که فقط هفتصد زره پوش سواره داشت) به سوی مدینه رفتند. #سياه اسلام با هزار تن و امکانات بسیار محدودتر تصمیم به جنگ در خارج از مدینه كرفت. 5 

صفحه 133:
۴در ‎gil‏ شرایط, منافقان به فرماندهی عبدالله بن آبی با سیصد تن از سپاه مسلمانان خارج شدند و با برخی تبلیغات و شایعه پراکنی زمينة آشفتگی در سپاه مسلمانان را فراهم آآوردند ‎alee‏ برخی از رزمندگان محافظ درة احلقم‌یاعث شکست مسلمانان "3 حد شد و بهترین باران پیامپر به شهادت رسیدند از جمله عمویش حمزه. ‏*#پس ازیروزی مسلمانان در ژوّیداا نی مصطلق (سال ششم هچوّی) سرکردة نفاق با اراثة طرح اقتصادی تاکید کرد که ارب پپامبر و مسلمانان کمک ماألی نشود اصحاب از گرد او پرزاکنده می‌شوند و مدینه را,ترک,می‌کنند. ‏*هنوز سخنان خیّانت آلود او زمينة فتنة دافتگیر را فراهم نیامده بود که آباٍت آول سورة منافقین تکلیفپیامبر با آنان و بطلان ادعاهایشان را به صراحت بیان کرد. فرزندش به پیامبر گفت اگر قصد کشتن او را دارید اين وظیفه را به من کج کنید که پیامبر فرمود: نه با او مدارا خواهیم کرد. 

صفحه 134:
#در آغاز سورة بقره. چهار آیه برای خصوصیات مؤمنان و دو آيه براى خصوصيات کفار آمده است ولی بیش از ۱۳ آیه منافقان را معرفی می کند. ق بیماری رولنی است. بیمار نه زندة سالم است ونه مرده. منافق هم نه نور ایمان دارد و نه گستاخی و جرئت کافر را. مبارزه با مشرکان و کفار دشوارتر است. “برخى از ويزكيهاى منافقان: : 

صفحه 135:
#يك توطئة منافقان: #وقتى مسلمانان خود را براى جنك تبوك آماده می‌کردند به پیامبر گزارش شد كروهى از منافقان در منزل سويلم يهودى كرد آمده اند و راههاى جلوكيرى از را ا ا ا ا كروهى را مأمور ساخت تا هنكام انعقاد جلسه توطئهكران را غافلكير كنند. #وقتى سياه آماده شد و به سوی تبوک حرکت کرد منافقان خود را در شمار لشكر اسلام قرار دادند و در ركاب آن حضرت از مدینه بيرون رفتند. ولى هنوز نيمى از راه را نرفته بودند که به رهبری عبداللّه بن ابی بازگشتند. بازگشت لین گروه که شمارشان را حتی یک سوم لشکر اسلام نوشته‌لند ضربة روحی بزرگی به سربازان اسلام وارد ساخت. #توطئة ديكر اتحاد منافقانبا عربهای بیابلنی (بدوی) برای تصرف مدینه يبس از خروج مجاهدان به سمت تبوک بود. پیامبر که از توطثة آنها آگاه شده بود قبل از حرکت علی را در مدینه جاتشین ساخت. وقتی بدخواهان دریافتند مدینه غالی نیست و شخصی چون علی بن لبی طللب ادارة آن را بر عهده دارد از تصرف شهر منصرف شدند. ۳0 

صفحه 136:
#آنها شایعة ناجوانمردانة دیگری مطرح کردند: على به دلیل شدت گرما و دوری راه از شرکت در جنگ خودداری کرده یا مورد بی مهری پیامبر قرار گرفته است. #پیامبر در دفع لین شایعه فرمود: آیا خشنود نمی شوی که مثل تو نسبت به من مثل هارون نسبت به موسی باشد. جز اينکه بعد از من پیامبری نیست. از دیگر دشمنی‌های منافقان: * کارشکنی و توطته در جنگ خندق > نقشه براى كشتن ييامبر به وسيلة گروه دوازده نفری در بازگشت از تبوک هم پیمان شدن با یهودیان بنی نضیر 7مسخره کردن مسلمانان *اظهار بی ادبی به پیامبر *#یکی از مسائل کلیدی تبیین تجربیات تاریخ اسلام لين است که بعد از انقطاع وحی چگونه به حیات خود ادامه داد و کدام جریان سیاسی و اجتماعی بعد از رحلت پیامبر عهده دار استمرار پا دفاع از مواضع آنان گردید؟ 

صفحه 137:
#*مهمترین اسباب و علل نبردهای معروف پیامبر »جنك بدر: آزار و شكنجة کفار و مشرکان مکه و مصادرة دارايى ناجيز آنها- اسلام و دفاع از حقوق حياتى مسلمانان و ختثاقاكؤدن انقئيةةهاى قريش جنگ احد: دفاع؟ در ‎uly‏ "ریش که درضدد جبران شکست بدر بوذ جک اخزاب:۳دفاع ٍر,برابومشرکان مکذ"گه به تحریک گروهی از تهودیان بنی نصَی بوای"نابودی اسلام به ‎aiid‏ ‏#جنگ بنی ‎tale 3S‏ کت سیون سق با مسلمانانم را در‌جریان جنگ احزاب نادیده گرفث: و بهیاری قریش شتافت و در موارد بشیاری به تحزیک ون هایی خظرناک برداخت 3 جنگ بنی امصطلق ؛ ‎ees hs‏ عدم ‎ee‏ هتسه ب بسسمسسسی : 

صفحه 138:
#جنگ موته: رومیان نامه‌رسان پیامبر به روم, حارث بن عمير را کشتند. در این جنگ که رومیان صد هزار جنگجو داشتند لشکر اسلام سردارانی چون جعفر بن ابی طالب. زید بن حارثه و عبدالله بن رواحه را از دست دادند و چون توان مقاومت را از کف دادند به مدینه بازگشتند. 5 *فتح مکه: مکیان که در.ضلح حذیبیه اشير ييمان بستند كه به مسلمانان و هم بيمائاة كان ام خودزانکستند و1 با قبيلة بني بکر همکازی کردند, تا قبيلة-خزاحه رابكةه :از هم پیمانان , مسلمانان "بوَدتذ نابود سازند. از طرفی شماره علاقه مندارن‌سیه, اسلام ‎ob aSarpo‏ شدي بود .و خود را بؤاق استقبال اژ پیامبر, آفاده,مني کردند. با لشیکزکشی مسلمانان»,مکه بدون" "خونریزی از سلطة کافران خارج شد؛ *#حنین و طایفن قبِلة/ هوازن , سباهمتضده اسلا قرزاهم ‎isl‏ ‎SSM ASS Cs PHOT El aw a: bly‏ را شکشست داد. بسن انأ ‎ax pdlavh Sats) ol‏ بیراغ اطاگف رف که اهمدست ,هوازن و تجریک کنندة آنان_بود ولی ‎lal‏ مقاومت کزنند و پپامبر به لت دارو فى 

صفحه 139:
#اعلام جهانی رسالت: #در سال ششم هجری که موقعیت دعوت توحیدی اسلام در مدینه و اطراف آن تثبیت شده بود زمینه مناسب عرضة اسلام به سایر ملل جهان شد. و ما تو را نفرستادیم جز برای اينکه عموم انسانها را بشارت و بيم دهى (سبأ: ۲۸) ای رسول ما به همه انسانها بگو که من فرستاده خداوند به سوی همه شما هستم (اعراف: ۱۵/۸) در یک روز از محرم سال هفتم هجرت شش سفیر با شش نامه از مدینه خارج شدند و ‎a‏ دربار شش تن از زمامدا اران آن روز جهان رفتند. گاز میان ۱۸۵ نامه و میثاق نامه که برای دعوت به اسلام یا پیمان نوشته شد ۶۸ نامه برای پادشاهان» بزرگان قبایل و راهبان بود. #نامه به خسروپرویز #درود بر آنکه حقیقت جوید وبه خدا و پیامبر خدا ایمان آور... من به فرمان خدا تو را به سوی او می خوانم. او مرا برای هدلیت هم مردم فرستاده است تا همه را از خشم او بترسانم و حجت را بر کافران تمام کنم. اسلام بیاور تا در امان باشی و اگر از ایمان و اسلام سربرتافتی گناه ملت مجوس (ز منحرف شده) بر گردن تو است. ‎a‏ از محمد فرستادة خدا به كسراى بزرگ ابران: و 

صفحه 140:
#عبدالّه بن حذافه سهمی قرشی در سال هفتم هجرت این نامه را به خسروپرویز داد. خسروپرویز ضمن توهین و بی احترام به نام پیامبر به فرماندار یمن که دست نشاندة ساسانیان بود نوشت: به من گزارش رسیده ‎ys) ane sical‏ مه ماعی وت ات و شر از اف رای ارت ود راید سوی او اعزام کن تا از احوال وی پرس و جو کنند و او را دستگیر کنند و برای من بفرستند. #نامه به قیصر روم: 3° محمد فرزند عبدالّه به هرقل بزرگ روم. درود بر پیروان هدایت. من تو را به آیین اسلام دعوت می‌کنم.. ای اهل کتاب ما شما را به یک اصل مشترک دعوت مىكنيم: غير خدا را نپرستیم وکسی را شریک او قرار ندهیم... #دحية کلبی مأمور شد نامه را به قیصر برساند.. قیصر روم احتمال داد نويسندة نامه همان موعود انجیل و تورات باشد. دحیه را احترام کرد و پاسخ نامة پیامبر را با هدیه ای به مدینه ارسال کرد. 

صفحه 141:
#مباهله: #نجران تنها منطقة حجاز بود که مردم آن به عللی از بت پرستی دست کشیدند و مسیحی شدند. * پیامبر نامه ای به اسقف نجران نوشت و ساکنان آنجا را به اسلام دعوت کرد. اسقف نجران پس از خواندن نامه برای تصمیم گیری شورایی از بزرگان مذهبی بل دام شور ب لین تتیچه رسید كه هی به مدیه بود وهای توت رسول دا رامیت لین هیعت قصت نفره به سربرستی مه بیفوای بررگ مذهبی. وارد مدینه شدند و پس از گفتگو از پذیرش اسلام امتناع کردند و با پیامبر احتجاج کردند و در نهایت پيشنهاد مباهله کردند. * پیامبر اکرم به فرمان خدا در حللی که حسین (ع) را در آغوش و دست حسن را در دست داشت. و فاطمه (س) و علی بن لبی طللب پشت سرش حرکت م ىكردند به میدان مباهله گام نهاد. #اسقف نجران گفت: من چهره هلیی می بینم که اگر دست به دعا بردارند و از درگاه الهی بخواهند بزرگترین کوهها را از جای بکند بی درنگ کنده می شود 

صفحه 142:
© 8 فتح مبين و عفو عمومى #صلح حديبيه يا فتح مبين كه سال ششم رخ داد مورد اعتراض برخى از اطرافیان پیامبر قرار گرفته بود. بيشتر مؤمنان و ييروان حضرت رسول أن را يذيرفته بودند. #از فوايد اين ييمان اين بود كه ده سال جنك بين دو طرف ممنوع شد و مبلغان مسلمان با خاطری آسوده در داخل و عربستان تبلیغ کردند گرفت و آمد مردم مکه و مدینه آغاز شد * پردة آهنین میان مردم مكه و اسلام از ميان رفت #كفتكوى سران قريش و ييامبر هنكام بستن بيمان بسيارى از عقده هاى روحی آنان را کشود و همه با اخلاق تیک و رفتار منصفانة آن حضرت آشنا شدند. #با آنکه تا سال هشتم هجری قریش موادی از قطعنامه را نقض کرده بود در اين سال عليه هم بيمانان ييامبر وارد جنگ شد. پیامبر در ماه رمضان با ده ) هزار تن مخفیانه و به آرامی وارد مکه شد. ۳2 

صفحه 143:
و #سعد بن عباده رئيس تيرة خزرج گفت: امروز روز كشتار و تلافى است. پیامبر علی (ع) را فرستاد و به او كفت يرجم را بكير و اعلام كن امروز روز رحمت است. #بتهاى كعبه و بت خانه هاى اطراف كعبه ويران شد #قريش كه بيست سال ييامبر و يارلنش را آزرده بود خود را مستحق كيفرى سخت ‎ce‏ داس با ندای بیامر که فرمود همة شما آزادید شگفت رده شدند. #حج برائت و حج ولایت ثار جنگ تبوک در سال نهم: چند معاهدة صلح با مرزداران و امرای محلی منطقة تب #جبران شکست از رومیان در جنگ موته بسا دشتان داخلی و خاری از قدرت اسادم که مي‌تولند در تقاط دورد با متجاوزان مقابله کند #اسلام آوردن سایر قبایل مدینه ‎ue‏ نزول آیات سورة برلئت (توبه) پیامبر مأمور شد از مشرکلنی که تا آن زمان بر اماس ‎eee ee ees Gla ney GS‏ بيرارى ك2 ‎a‏ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 144:
و “a / #مقرر شد که ابوپکر صحابی پیامبر لین آیات را در روز عید قربان در اجتماع حاجیان بخواند. پس از رهسپار شدن ابوپکر به سمت مکه وحی الهی نازل شد و به رسول خدا دستور داد که لازم است که لین پیام را فقط خود تو یا کسی که از تو است به مردم ابلاغ کند. #با دريافت این پیام رسول خدا به على بن ابى طالب فرمان داد به سمت مکه حرکت کند و در راه آیات را از ابوبکر گرفته در اجتماع حاجیان به مشرکان ابلاغ کند. #واپسین حج با حچ ولایت #با نزول آية وجوب حج. جمعیتی انبوه از مسلمانان مدینه و اطراف آن عازم حج شدند. #سال دهم هجرت است و بیابان حجاز شاهد حدود نود یا ۱۲۰ هزار مسلمان بود که با لباس احرام غبارآلود و اشک ‎tale,‏ شعار لبیک لبیک سر داده برادروار و فرشته‌صفت خدا را غیادت مي کردند. #ييامبر هم خوب می‌دانست که امت اسلام امامی عادل و آگاه نیاز دارد تا رنج‌های چندین ساله اش بی ثمر نشود. هه 

صفحه 145:
گوقتی فریضة حج پایان يافت و مردم به سوی شهرهای خود حرکت کردند. صدای منادین پیامر در صحرای ار طنین افکند و مسلمادان رایه توقت فراخواند. زیرا فرشتة وحی پیامی جدید آورده بود: ‎L®‏ ها ار ول یک مابرل الیک من ریک وان ثم تعل فما بلقت ره اه وله یعصمک من الناس ان اه لایهدی القوم الکافرین (مائده: ۷ع) ‏ی با ما راولش و را کی ی ی رسالت واداى وطيقه تكردداى و خذاونة :. را ار سر و آزار مردمان حفط مک ‎ ‏#رسول خدا همة مردم را در مكانى به نام غدير خم كرد آورد. ‏#يس از انجام فريضة ظهرء پیامبر بر فراز منبری بلند از جهاز شترها قرار كرفت و پس از نبلیش بروردگای خبر نودیک بودن رحلت خویش را اعلام ترد آن كاه فرمود: ‏#مردم من برای شما چگونه پیامبری بودم؟ ‏* یکباره همه فریاد برآوردند: ای رسول خدا هرگز در اندرز دادن کوتاهی نکردی و در تربیت ما غفلت نورزیدی. خدا تو را پاداش نيك دهد... ۳0 ‎ ‎ 

صفحه 146:
أبيامبر فرمود: كتاب خدا و عترت (اهل ‎ee ne‏ دوش هم راهب شمايند. شما با به درستى بيرو انها ۳ به ديكران ‎ou‏ 7 "هنوز جمعیت پراکنده نشده بود که روپاش خداوند را ابلاغ كر ی اکیلت لکم دینکم واتممت سام دیا (مانده: 3) کی دین شما را به کمال رسانيدم و پر شتا ۱9۳ کردم و بهترین آیین را که ادم ‎Rel it‏ برگزیدم . وحی مهر کمال و پیام م نعمتی و رضیت ‎PS)‏ 

صفحه 147:
گبه نظر شیعه. آخرین سند وصیتی بود که اگرچه نانوشته ملند از هر ند مکتوب و ا مسا رانک #موضوع غدیر و حدیث آن بر اعلان ولايت و جانشينى على بن لبى طلب مشهور و متواتر است. #تشكيك در مفاد حديث غدير توسط برخى از علماى اهل سنت مثل فخر رازى و قاضى عضدالدين ايجى #مولى در حديث غدير افادة دوست و ناصر و مانند آن است. ييامبر لزوم دوستى ‎alesse es le‏ #مفعل (مولی) در لغت به معنای افعل (اولی) نیامده است. #علامه امینی با بررسی دقیق علمی و با ذکر شواهد فراوان قرآن, حدیث. لغت و سهان نه لحان آدیبان و لعت شتاسان رک اثبات کرده اسنت که در هر .2 عرصه. کاربرد مولی به معنای اولی رایج و شایع است. یرای نمونه مولی در آیات زیر به حکم سیاق و جولنب دیگر نمی‌تولند معنلیی جز ولىء متولی امر و صاحب اختیار داشته باشد. ‎a‏ 

صفحه 148:
الوم لیخد منکم فذیةٌ ولا مق الذینَ كَفَرُوا مََوَاكُمُ از هی ‎Guy pSV ZS‏ الْمَصيرٌ (حدید: 10 یس امروز نه از شما ونه از کسانی که کافر شدطند عوضی پذیرفته نمی‌شود. حارگاهتان آنش است آن سراوار شماست و چه بد سوانجامی است. التَصيرٌ (حج: 00/4 اج لافرین لا لیم (محمد: ‎a)‏ ‏#چرا که خدا روت سای اس کهلیمن آورت ولی کران را تبرت ره ‎Gh‏ یک دراه دا یرای مامت داشته هرگر به ما نمی اذ موه مایت مزا ‎aa |‏ توکل کنند. ۳ ‎ ‎ 

صفحه 149:
#در حديث نيز آمده است: ايما امرأة نكحت بغير اذن مولاها فنکاحها باطل: #محدثان و فقها مولى را در اين حديث متولى امر زن تفسير كرده اند. #علامه امينى 71 معناى محتمل براى مولى برشمرده و اثبات كرده است كه ارادة بعضى از آنها در خطبة پیامبر مستلزم کذب. ارادة یکی از آنها مستلزم كفر, بعضى ديكر غير ممكن و برخى لغو و بى فايده يا سخيف است و فقط مىتوان «اولى بالشىء» را اراده كرد. سپس ایشان سخنان و استدلالهای چهارده تن از برجسته ترین محدثان و داننمندان اهل سنت را که مولی را در خطیة غدیر به معنای اولی بالشی» دانسته‌اند آورده است. از آن جمله شمس الدین ابومظفر سبط بن جوزی حنفی (۶۵۲-۵۱۱ق) گوی پس از ذکر خطبة غدیر ده معنای محتمل برای مولی ذکر کرده و دربارة نه معنا مناقشه نموده و فقط ‎(cline‏ دهم (اولی بالشی) را تأیید می کند و آیة ۱۵ سورة حدید را شاهد می‌آورد و تعبیر مولی را تص صریح در اثبات امامت علن (ع) و پذیرش اطاعت او می‌داند. 

صفحه 150:
#امامت و ولایت علی (ع) و فرزندانش از نسل فاطمه زهرا (س) به هیچ وجه محدود و منحصر در ولایت امرو حاکمیت سیاسی و اجتماعی نیست #آنچه مهمتر است مرجعیت علمی و هدایت دینی و ولایت معنوی است. * با وجود اين ویژگی ها در صورت تقاضای مردم و وجود دیگر شرایط و آمادگی‌های لازم نوبت به اعمال ولایت سیاسی واجتماعی می رسد. امامت نه فقط از ابعاد اعتقادی برخوردار است به جهت نظری و عملی و رفتایی در دیانت مسلمانان هر عصر و دوره نقشی بسا دارد. پذیرش امامت علی و فرزندانش بدین معناست که آنان پس از پیامبر مهمترین مأخذ حقلیق دینی و الگوی رفتار اسلامی هستند و تفسیر آنان از قرآن کریم و ای اند ‎eal EN‏ ® چنانکه تعالیم عملی آنان سرلوحة اعمال و الگوی رفتاری مسلمانان است. رولیت پیامبر که هر کس بمیرد وامام زملنش را نشناسد به مرگ جاهلی مرده ريشه در همین امر دارد. 

صفحه 151:


صفحه 152:
#اصول. شیوه‌ها و اهداف حکومت حضوت محمد (ص) * ييامبر در دوران سیزده سالك درگیری با نظام جاهلی به جای غلبه و قهر از راه روحیة اخوت میان مسلمانان همدلی به وجود آورد. پیروی کورکورانه از آبا و اجداد را گمراهی خواند و شخصت. مسلمان را مستقل از خاندان و طایفه شکل داد. # تبعیض نژادی را محکوم. حکم به ناحق را باطل و افتخارات جاهلی را ناروا شمرد. حق فرلتر از پیوندهای نسبی و عصبیت‌های قومی دانسته شد و خداوند برتر از تمام خویشاوندان مورد توجه قرار گرفت. #با طرح مفهوم سیاسی بیعت از همان ابتدا انذار خویشاوندان نزدیک) و سپس در بیعت عقبة اول بستر سازمان فكرى و ايده فرهنگی واحد را فراهم ساخت. شمار اندک مسلمانان در شعاعی محدود با نظام ولایی و حدود و قیود 9 Ey Si ites lags #در ييمان عقبة دومء جبهة دینی واحدی که افراد از چند قبیله هستة اولية آن را تشکیل می‌دادند تشکل سیاسی روشنی پدید آمد. دوازده نفر به عدد ‎a‏ عیسی. (ع) عهده دار تبلیغ اسلام. دعوت به توحید» شرایط پذیرش اسلام و بیان مسئوا مسلمانان شدند. 

صفحه 153:
#اساسی ترین اقدام برای شکل گیری امت اسلامی و تثبیت حکومت. هجرت از مكه به مدینه بود که با پشتولنة آیات نورلنی قرّن به عنوان تکلیف شرعی مورد تأکید قرار گرفت. روش حکومت ن حضرت در ایجاد قسط و بسط عدللت را ملاطفت و بر پایة منافع عمومی اعلام کرد و از اصل مشورت در مشارکت دادن مردم در امور سیاسی, اجتماعی, نظامی و فرهنگی بهره گرفت. © ييامبر ‎ee‏ امر دفاع. تغییر موضع داد و در احد رأی ونان ‎sient‏ واشت بر رای ود ‎Roe cise‏ #در محاصرة احزاب. پیشنهاد سلمان فارسی در حفر خندق و شیوة تدافعی را به کار پست. #حکومت از دیدگاه پیامبر خاتم وسیله بود نه هدف. وسیله برای اجرای احکام رهایی‌بخش اسلام و گسترش عدالت اخلاق و همة فضایل و ارزش‌های انسانی. #حکومت اسلامی مدینه مشروعیت خود را با نص و انتصاب از جانب خداوند گرفته و مقبولیتش را با بیعت و پذیرش مردم به دست آورده بود. ‎a‏ 

صفحه 154:
و #پیامبر در پرتو تعالیم اسلام نظام اجتماعی و حکومتی خود را بر پاية تعاون و همکاری میان دولت و ملت قرار داد؛ #مطرح کردن قانون و قدرت اجرایی در کنار اخلاق» تعیین شرایط برای مالکیت. مصرف و تصرت در دارلیی» اختلافات مالی و معیشتی را به حداقل ممکن کاهش داد. #به منظور جلوكيرى از دست به دست كشتن ثروت در ميان كروهى خاص در كنار ماليات هاى واحب. ماليات داوطلبانة (صدقه) را نب مورد سفارش اکید قرار داد. #تعالیم قرلن از مردمی که تاراج مال و تملک زن و فرزند همدیگر کار روزمرده و سل رشن ود اسان‌ها ی ساحت کی با هه کرت بر ‎Dies Calls‏ موجودی دیگران به آن حرمت می‌گذاشتند و حتی دارایی خود را به هم نوعان خود می‌بخشيدند. بيامبر بر اساس آموزه‌های الهی به مسلمانان آموخت که علاوه بر دفاع از جان و مال و ناموس, میهن» آزادی و استقلال و دین خویش, دفاع از ستمدیدگان سایر کشورها که به تنهایی از عهدة دفاع از خود برنمی‌آیند و از مسلمانان استمداد دب خی اجب الست: ‎a‏ 

صفحه 155:
#وظیفة جهاد از آن سبب که رضایت پروردگار را هدف خود می‌دانست. خالصانه بود و از تعدی و تجاوز پیراسته بود. جهادگران به دنبال اغراض فردی, سودجویانه. سلطه طلبلنه و همراه وحشی گری نبودند و جهاد فقط به دفع تجاوز تجاوزکاران محدود بود. #برهيز از بخل, حسد» طمع و مردم قریبی؛ آراستگی به عفو مهربانی با مردم. پارسایی و ساده‌زیستی اصول ‎Ads!‏ زندگی پیامبر را تشکیل می‌داد. ۴بسیاری از دشمنانش در شمار سربازانش قرار گرفتند. ‎e‏ = غ ا؛ دشمنتاء = ری و کر هم نی بش ار شمتان دس 4 شور درد ‎ ‎ ‏* در بیش از ده جنگ شرکت کرد و یک گام به عقب بازنگشت. ‎eo‏ ‏در همة نبردهایش تربیت مقدم بر غلبه و پیروزی بود. ‏بر تاریخ بشر نخستین کسی بود که پس از پیروزی» دشمن را بخشود و سعادتش را خواستار شد. ‏#در تمام رفتار سیاسی‌اش انديشة رستگاری همة ‎Will‏ بود: ‏#قولوا لااله الا الله تفلحوا... ۳0 ‎ ‎ ‎ 

صفحه 156:
5 | #علل و عوامل گسترش اسلام نبود سلطة خارجی بر مکه تقدس مکه برای قبایل. امن بودن. مرکزیت تجاری و ویژگی های عرب‌ها برخی از علل گسترش اسلام دالسته شده است. #همچنین موضعیت و اوضاع مدينه. به لحاظ اختلافات قبیله‌ای. وجود پیروان ادیان بزرگی چون یهودیت و مسیحیت و وجود امکانات اقتصادی و رفاهی بیشتر هم تأثیرگذار بوده است. #البته هر يك از اين عناصر از جهات و با توجیهلتی ممکن است ملنع گسترش اسلام به شمار آید (مئل مخالفت بهودیان مدینه) | *برای بررسی علل گسترش اسلام باید به دو نکته توجه کرد: ‎-١ ©‏ بين بحث هاى تاريخى و مسائل امروزی نمی‌توان به آسانی تفکیک کرد. باید علل و عواملی که در گذشته نقش اسلی را داشته و در حال حاشر تیز می‌تواند همین نقش ‎oF Gand OS Ell,‏ ‏اسولاً اسلام دعحتش را میتی بر مه اصل حکمت. ند نیو و مجادلة احسن قرار دلده است تابلوى جاودلنة نفوذ و كسترشش را «لا اكراه فی الدین» و «فبشر عبادی الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه» قرار داده است. ‏1 امروز هم انسان‌ها ملیل لند جبهه های نظامی رابه صحنه‌های گفتگوی فرهنگی و علمی ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‏تبدیل کنند. | بس بهتراست به ابعادى تأکید شود که در این دنیای جدید سازنده و پیش‌برنده است. ۳ ‎ ‎ 

صفحه 157:
#مهمترین علت و سبب موفقیت و گسترش اسلام قرلن و در مرحلة بعد سیره و رفتار پیامبر اکرم بوده است. قرآن کریم و گسترش اسلام #حداقل چهار خصوصیت عمده وجود دارد: - تصویر قرّن از خدای متعال به گونه‌ای خردپسند است که به آسانی فهمیده و تصدیق می‌شود. برخلاف تصویر ادیان تحریف شده دیگر که اشکالاتی دربارة هريك از اين ديدكاه ها وجود دارد. #خداوند نه در آسمانهاست ونه اعماق زمينء نه در باركاه شاهان و نه همراه تهگران و عستگیران: #و اذا سألک عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوة الداع اذا دعان #چون بندگلنم دربارث من از تو پرسند هملنا من نزدیکم. دعوت هر خواننده را که مرا بخواند پاسخ می‌دهم. آرحمت خداوند با وجود قدرت و قهاریت بر خشم و غضبش چیره است. #تمام سور قرآن با بسم الله الرحمن الرحيم آغاز شده است. 5 

صفحه 158:
بر خلاف تصور بهود. دست خدا هماره بر خیررسانی گشاده است #نعمت و فضل خدا به جهانیان و نه فقط مسلمانان و مومنان بی شمار است. - مطالبی در قرآن وجود دارد که فرلتر از اوضاع و احوال و زمان و مکان خاصل است. تا انسان انسان است لین مطللب برای زندگانی فردی و اجتماعی او روابطش با خود. خداء همنوع و حتی طبیعتی که در آن زندگی می‌کند سودمند است: #به کسانی که جنگ بر آنها تحمیل شده رخصت جهاد داده شده است. چرا که مورد ستم قرا ر گرفته اند و البته خداوند بر یاری شان بسیار تواناست. #و البته نبليد دشمن ی گروهی شما را بر آن دارد كه عدللت نكنيد. عدللت كنيد كه آن به تقوا نزديكتر است. "در نيكوكارى و برهي زكارى با يكديكر همكارى كنيد و در كناه و تعدى دستيار هم #خداوند به دادكرى و نيكوكارى و بخشش به خويشاوندان فرمان مىدهد. #يس هر كس بر شما تعدى كردء همان گونه که بر شما تعدی کرده بر او تعدبى ‎ns‏ 7" هه 

صفحه 159:
هر کس از زن و مرد کار شایسته کند و موّمن باشد قطاً او را با زندگی پاکیزه‌ای حیات حقیقی بخشیم. هر که بدی کند جز به مانند آن کیفر نمی‌یاید... روزی که هر کس یآنچه کار نیک به جای آورده حاضر شده می یابد... يس ه ركس هم وزن ذره اى نيكى كنيد آن را خواهد دید. #در دين هيج اجبارى نيست و راه از بيراهه به خوبى آشكار شده است. يس تذكر ده كه تو فقط تذكر دهنده اى بر آنان تسلطى ندارى. در حقيقت خدا هم وزن ذره اى ستم نمى كند. لي ر حقيقت كسانى كه اموال يتيمان را به ستم می‌خورند جز این نیست که تشی در شکم خود فرو می برند. ای اهل ایما ن آنان (مشرکان و دیگر ملت ها) را که غیر خدا را می‌خوانند دشنام مدهید. چرا که آنان به دشمنی و نادانی خدا را دشنام خواهند داد. 

صفحه 160:
- خصوصیت جاودانة دیگر قرآن این است که هیچ دین ومذهبی را به طور کلی نفی نمی‌کند. بلکه معمولاً بر وجه اشتراک خود با دیگران تکیه می‌کند. از این رو مسامان می تواند بلکه بایه مسج را دوست ناشتة باشد. چتانکه بات موسی, نوج وربراهيم را قبول داشته و عمیفا دوست لانته ‎Bil‏ ‏#اصولا اگر فرلن با اهل کتاب محالفت مي‌کند به لین دلیل است که به تورات و #بكو اى اهل كتاب. بياييد بر سرسخنی که میان ما و شما یکسان است بایستیم که جز خدا را نپرستیم و چیزی را شریک او نگردانیم و بعضی از ما بعضی دیگر ‎al,‏ جاى خذايى نكيرد. پس اگر از اين بيشتهان اعراض کردند بگویید: شاهد. باشید که ما مسلمانیم (نه شما). #ابراهيم نه بهودی بود ونه نصرانی. بلکه حق گرایی فرمانبردار بود و از مشرکان نبود. #بگو ای اهل کتاب چرا به آیات خدا کفر می‌ورزید؟ با آنکه خدا بر آنچه می‌کنید تال ات هه 

صفحه 161:
ت واجهره اش زخمى و خونى شد ياران كفتند جه هدايت كن كه ايشان (خير و صلاح خود را) نمی دانند. با ری وی کوت موم کوسفت ا رار ار ل 026 آلوده شده است. زن بهودی ناگزیر اعتراف کرد. پیامبر که در تمام عمر خود از کسی انتقام نگرفت از انتقام روی گرداندو او را عفو کرد. ۳- در جنگ خیبر روزی چوپانی به نام اسود که اجیر یهودیان بود و گوسفندان آنها را به چرا می‌برد به ترد پیامیر آمد و اسام آورد پس از اسلام آوردن گفت با لین کوسنتتان چه کنم که صاحبانش در حال جنگ با شما هستند؟ حضرت فرمود گوسفندان را به صاحبش برگردان و اجازه نداد که بر مالی| که دشمن به عنوان امانت به جویان سپرده بود حیانت شود. ۴- در جنگ خیبر پس از مصالحه با يهود. پیامبر دید که گروهی از مسلمانان شتابان به سوی نخلستانهای بهودیان می روند. فرمود: اموال بهودیانی که ما با آنها پیمان بستیم بر کسی حلال لت هی فرم ود کی که ید هم مت عار ملفا لشت كن بار او عط یه بااو راید کاری بیش از طاقتش وادارد یا از او چیزی بدون رضایتش بگیرد من روز رستاخیر معا [ خواهم بود. ۳ امن به لعن و نفرین مبعوث نشده ام بلکه برای دعوت و رحمت برانگیخته شده‌ام. بارخدایا قوم مرا 

صفحه 162:
۵#-با آنکه اهل مکه در آزار و افیت رسول خدا چیزی کم نگذاشتند او را به ترك زادگاهش مجبور کردند. برای دستگیری اش جایزه تعیین کردند. برای کشتنش توطثه کردند. در جنگ اجد دندان مبارکش را شکستند در روز فتح مکه به مکیان كفت: فلنى اقول كما قال اخى يوسف: لاتثريب عليكم اليوم يغفر الله لكم و هو ارحم الراحمين: اذهبوا فانتم الطلقاء #©ع در هيج نبردى از برابر دشمن نگریخت. در جنگ احد که یارلنش كريختند به كواهى تاريخ شجاعلنه ايستاد و همراهان را به بازكشت و مقاومت دعوت كرد. امام على (ع) فرمود: هنگامی که آتش جنگ برافروخته و خونین می شد مابه پشتیبانی رسول خدا خود را از خطر محفوظ می داشتیم. با آنکه هیچ یک از ما نزدیک تر به دشمن از پیامبر نبود. - از لبن عباس نقل شده است که گفت: رسول خدا متواضعلنه بر زمین می‌نشست و روی زمین غذا می‌خورد و گوسفندان رابه دست خود می‌دوشید و دعوت غلامان را می‌پذیرفت. ©6- از انس بن مالک رسیده است که گفت: رسول خدا چون از کنار کودکان می‌گذشت به ایشان سلام می کرد. ‎a‏ 

صفحه 163:
LO / ۴- سیمای پیامبر اغلب خندان بود. عبداللهبن حارث مى كويد: هيج كسى را به مانند رسول خدا خندان نديديم. © علی (ع) فرموده است: رسول خدا جنان بود كه كسى جون بى مقدمه او را می دید از هیبتش بیم داشت و چون به وی نزدیک می‌شد و او را می‌شناخت به وی عشق می ورزید. به فرماندهان جنگی اش قبل از اعزام مى فرمود: مکر نکنید خیلنت نورزید. دشمن را قطعه قطعه نکنید؛ هيج درختى را جز به ناجارى قطع نكنيد و هيج ييرمرد فرتوته و كودك و زنى را نكشيد. - چین دیگران فزونی عبادتش را مشاهده می‌کردند به دلسوزی می‌گفتند: شما که بار گناه بر دوش ندارید. چرا لین همه به خود رنج می‌دهید؟ می‌فرمود: آیا بندة وظیفه شناس و سپاس گزار نباشم؟ - شاگرد خصوصی اش علی (ع) در وصف سادگی آن حضرت گفته است: پیامبر خدا بر روی زمین غذا می خورد لنه بر سفر شاهلنه) و همچون بردگان ساده و بی تکلف بر خاک می‌نفست و با دست خود کففش را وصله و اباسش را رفو می‌کرد. 

صفحه 164:
6 » - رهبانیت و زیاده روی در شهوات را به یک نسبت محکوم می‌دانست. مسلمانانی را که می‌خواستند همه وقت خود را به نماز و روزه سپری کنند و به کارهای زندگی بی اعتنا باشند می‌فرمود: بدن شماء زن و فرزند و یارانتان همه بر شما حقوقی دارند که بايد رعايت كنيد. - علاوه بر ماه رمضان و قسمت مهمی از شعبان در ساير ايام سال يك روز در ميان روزه بود. دهة آخر ماه رمضان را در مسجد به عبادت معتکف می شد. ولی دربارة دیگران ساده می‌گرفت و میفرمود: در هر ماه سه روز روزه بگیرید. همیشه به اندازة توان خود عبادت کنید. عمل پیوسته نزد خدا محبوب‌تر از عمل بسیار و خسته کننده است. ۶- با آنکه در خلوت ساعات های طولانی شب‌زنده‌داری می‌فرمود در نماز جماعت برای رعایت حال نمازگزاران به اختصار می‌کوشید و می‌فرمود: دلم می‌خواهد بیشتر در نماز بایستم وبا پروردگار عالمیان صحبت کنم ولی همی که صدای گرية طفل یکی از زنان را -که در صف نماز جماعت است- می‌شنوم از قصدم منصرف می‌شوم ونمازم را کوتاه ادا می‌کنم. ‎ae‏ بيوسته مى فرمود: اللهم ولاتكلنى الى نفسى طرفة عين ابداً. هه ‎ ‎ 

صفحه 165:


صفحه 166:
#مقدمه: سرشت حق جوی انسان #پافشاری شگفت انگیز گروه‌های انسانی و بسیاری از دانشمندان جهان بر مسائلی مان جانشینی پیامبر اکرم (ص) نشان دهندة: انسان در پی اثبات و توجبه باورهای خویش است و همه نیروهای حیاتی را بسیج می‌کند تا گذشت قرنها گرد فراموشی بر موضوع مورد اعتقادش نپاشد. سس بدان علت که حق است, هر چنه جنبة اعتفادی نداهفه باشد. مورد حفاع جدی نوع انسان است. #تا جايى كه بسيارى از متفكران ملز ل غير مسلمان در موضوع خلافت و بیان حق و یت مردان صحنة خلافت. با اندیشه. منطق و استدلال وارد میدان مطالعه. تحقیق و اظهار نظر شده اند. * چنانکه همة انسانهای آگاه هنوز از حکم نادرست علیه سقراط. گالیله و... تأسف می‌خورند. #در مسائل تاریخی آنچه بیش از اصل پژوهش اهمیت دارد جلوگیری از حاکمیت احساسات! در نتیجه گیری از تحقیق و استفادة ناروا از پژوهش است ۳ و 

صفحه 167:
#تکیه بر منلبع اصلی و مورد قبول در مسائل اختلافی مورد پژوهش و بهره‌گیری از روش علمی و بررسی جوانب مسئله در تحلیلها و استنتاجها بسیاری از حساسیتها را کاهش می‌دهد و راه استفادة ناروای دوستان نادان و دشمنان حیله گر را مسدود می‌سازد. *در بررسی واقع بينلنة رخدادهای بعد از رحلت پیامبر (ص) به طور طبیعی بازگشت به گذشته و طرح چند پرسش مناسب است: - ضرورت و انگيزة نیاز به جانشین چیست؟ - انتظار معقولانه از پیامبر (ص) در این زمینه چه بوده است؟ ۴- معنای پیشوایی امت در جانشینی و وظایف ولی امر مسلمانان بعد از پیامبر چیست؟ #علم کلام عهده دار ياسخ به اين يرسشهاست ولى اشارة کوتاه لازم است. 27 

صفحه 168:
#برخی از دلایل نیازبه جانشینی پیامبر عبارت است از: دلایل و فلسفة بعشت پیامبران مانند قانون ثابت و ضروری هدایت عمومی ‎ye‏ نیاز جامعه به زمامدار ‏۴ لزوم ارتباط بین عالم ربوبی و عالم انسانی ‎FO‏ تفسیر و بیان اصول کلی دین و آیات قرآن ‏تأکیدهای قرآن بر نقش جانشین پیامبر در تکمیل دین و اتمام نعمت. ‏(سصحعععععععععععع« ص«ص« ‏ 3 ‎ 

صفحه 169:
چنان بود که در سفرهای کوتا‌مدت یک یا چند روزه؛ برای سیر مستمر پا خود جانشين نعيين مىكرد. پس چگونه ممکن است در سفر طولانی و بدون بازگشت (مرگ)؛ امت را بدون راهنما و رهیر رها سازد؟ یا معقول است شخصیتی که عقل کل به‌شمار می‌آید. دین را نسخة شفابخش بشر در همه زمانها می‌داند. از خود مردم به آنان مهربان‌تر بوده, برای سعادت و هدایتشان سخت‌ترین آزارها را به‌جان خریده است. در به ساحل نجات رساندن امت و ثمربخش کردن دين؛ ندیبری نیندیشیده باشد؟! آيا ساحت مقدس شخصیت والا و سمناز نبی‌اکرم 2 چنین کوتاهی را برمى تابد؟ 

صفحه 170:
سره دی پیامیران تبر دلک بر اتصاب حاشین درد ‎Ul‏ نادیده کرفن اين امر از سوی پیامبر خاتم کوتاهی در انجام دادن رسالت شمرده نمی‌شود؟! “ييام نص قرلن كه با تأكيد «بلغ» و تهديد «ان لم تفعل» و تضمین و ‎Wile Vines Keen ally eb‏ اذش ونم را در کرء ان قرالا می‌دهد جیست؟ 1 ار ۸ سیاسی و مرزبندی با کفار نمی‌تولند پاسخ لین پرسش باشد. زیرا همه اين موارد پیشتر در آیات متعدد بیان شده بود. از سوی دیگر. اعلان محبت به یکی از یاران فداکار و باخلاص پیامبر هم اند ل ان 2 1 ده ‎eS ell‏ از مردم به عنوان «اولی به تصرف» نی 

صفحه 171:
#در موقعیتی که: - منافقان انديشة کودتا در سر دارند - گروهی با ادعای دروغین نبوت در اطراف مدینه طبل افرمانی و ارتداد می‌کوبند - بیامیر مسافر سرای دیگر است ® جز تعیین جانشین کدام مسئله انتظار می‌رود؟ #جر ابلاغ رسمی و عمومی امامت و رهبری چه چیزی می‌تولند هم‌سنگ رسالت 9 نبوت قرار گیرد؟ #در حللی که عايشه. جناب ابوبكر. عمر و عبدالله عمر به لزوم تعيين جانشين و سريرست براى جانشينان بعد از ييامبر تأكيد داشتهاند. آيا مىتوان كفت كه پیامبر به ضرورت تعیین جانشین پی نبرده باشد؟ توجه به شناختی که از اصحاب داشتند و اهمیتی که برای دین و لزوم استواری و ماندگاری آن بدون تحریف و انحراف قائل بوده‌اند 

صفحه 172:
8 ۳» #چنانکه بعداً خواهد آمد. ابوبکر طی وصیتی برای بعد از خود جانشینی تعیین و معرفی کرد ‎peace‏ دی ۰ موه اس اد( انتخابی‌اش را پذیرفت ‏از اعضای ‎ ‏#عبدالّه ین عمر به پدرش گفت: مردم می‌گویند تو نمی‌خواهی کسی را جانشین خود سازی! اگر تو ساربان يا چوپانی می‌داشتی, او نزد تو می‌آمد و شتران یا گوسفندانت را رها می‌کرد. بی تردید می‌گفتی چوپان مقصر است. اگر کسی را برای سرپرستی بندگان خدا به جای خویش تعیین نکنی. چون نزد خدا روی چه پاسخی می‌دهی؟! لین لبی الحدید معتزلی هنگام نقل گفتگوی خود با نقیب علوی دربارة مسئلة خلافت و رویداد سقیفه می‌گوید: به نقیب گفتم دلم راضی نمی‌شود بگویم اصحاب پیامبر گاه ورفند و حلاش كفنة او کام دادن وعس عدیر را بر تا نهادند ند در جواب گفت: دل من نیز راضی نمی‌شود بگویم پیامبر اهمال کار بود و امت را همین گونه بی سرپرست رها کرد و رفت. چگونه ممکن است برای پس از مرگش کسی را امیر مسلمانان قرار ندهد. ‎a‏ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 173:
#عايشه -همسر ييامبر- به عبدالله بن عمر كفت: يسرم سلام مراجه يدرت برسان و بكود امت محمد را بى سريرست رها مكن. كسى را در ميان آنان جانشين خود سا می‌ترسم آشوب برپا شود. #اكر كسى يا كروهى معتقد بود «پیامبر فقط در دریافت وحی و حداکثر ابلاغ آن عسم داد و سح او در فعط در مسالل احروی حجت است و مردم علدی در آمور دنیا از او عالم‌ترند» مجالی برای قبول سخن پیامبر در بسیاری از مسائل عبادی و اجتماعی از جمله جانشینی و هراعر دیگری باقی می‌ماند؟ #یه نظر شیعه و نیز چنانکه بررسی حوادث زمان رسول خدا (ص) نشان می‌دهد. با وجود مراتب معنوی اصحاب به طور کلی. سرپیچی از فرمان پیامبر در میان آنان بی سابقه نبوده است. #به درستی می‌توان گفت هنوز ناخالصی‌هایی در برخی از مسلمانان آن روز وجود داشت سياسى آنان همسو نبود. با نوعی خودریی و اجتهاد ناموجه می‌خواستند پيامبر را از تصمیم خود منصرف سازند یا دراجرای آن کوتاهی يا به آن اعتراض میکردند. a 

صفحه 174:
۳ » | colas® آیات قرلن بر لزوم تبعیت از دستور پیامبر تأکید دارد و به مسلمانان هشدار می‌دهد که از تمرد فرمان پیامبر پا سبقت بر او خودداری 

صفحه 175:
‎ey at as dakar‏ نم لآ بجدوافی آفیهن خرجاً ما یت یلوا عن 85 ‏وما هيج بيامبرى را نفرستاديم مكر آنكه به توفيق الهى ازاو اطاعت كنند. واكر ‏آنان وقتی به خود ستم کرده بودند. پیش تو می‌آمدند و از خدا آمرزش ‏می‌خواستند و پیامبر ایز) بای آنان طلب آمرزش می‌کرد. قطعاً خدا را توبهيذير ‏مهربان می‌یافتند. ولی چنین نیست. به پروردگارت قسم که ایمان نمی‌آورند. مگر آنکه تو را در مورد آنجه ميان آنان مايه اختلاف است داور گردانند؛ سپس از حکمی که کرده‌ای در دل‌هایشان احساس ناراحتی [و تردید] نکنند. و کاملاً سر تسلیم فرود آورند. ‎ ‎ 

صفحه 176:
رک ی گر مقس رخ دی لتق کیش زقز ۲ لین منطو ‎ty‏ الا ‎whic tl‏ ای‌کسانی که ايمان أوردهايدء خدا و فرستاده أو را فرمان برید و زا روی برتاپید در حلی که اسخنان و را شنود. 

صفحه 177:
خطاب کردن پیامبر را در میان خود. مانند خطاب کردن بعضی از خودتان به بعضی [دیگر] قرار مدهید. خدا می‌داند [چه] کسانی از شما دزدانه لاز نزد او می‌گریزند. پس کسانی که از فرمان او تمرّد مىكنند بترسند که مبادا بلایی بدیشان رسد یا به عذابی دردناک گرفتار شوند. امین و لامومتذذ ی اه رشوله را آن یکون هم لح من فص هوهق ضل طلاا ی ۲ و هیچ مرد و زن مومنی را نوسد که چون خدا و فرستاده‌اش به کاری فرمان دهند, برای آنان در کارشان اختیاری باشد؛ و هر کس خدا و فرستاده‌اش را نافرمانی کند قطعاً دچار گمراهی آشکاری گردیده است. 

صفحه 178:
ای کسانی که ایمان آورده‌اید, در برابر خدا و پیامبرش [در هیچ کاری| پیشی مجویید و از خدا پروا بدارید که خدا شنوای داناست. ای کسانی که ایمان آورده‌اید, صدايتان را بلندتر از صداى بيامبر مكنيد و همجنانكه بعضى از شما با بعضى ديكر ند سخن مكوييد باأوبه ‎ig ba aise hash gl‏ بدانيد كردههايتان تباه شود. كسانى كه بيش بيامبر خدا صدايشان را فرو می‌کشند همان کسانند که خدا دل‌هایشان را برای پرهیزگاری امتحان کرده است؛ 

صفحه 179:
آنان را آمرزش و پاداشی بزرگ است. کسانی که تو را از پشت اتاق‌هاژی مسكوني تو به فرید می‌خواننده بیشترشان نمی‌فهمند. و اگر صبر کنند تا بر آنان درآیی» مسماًبرایشان بهتر است و خدا آمرزنده و مهربان است. ای کسانی که ایمان آورده‌اد. اگر فاسقی برایتان خبری آورده نيك وارسى كنيد, مبادا به نادانی كروهى رأ آسيب برسانيد و إبعد.] از آنچه کرده‌اید پشیمان شوید. و بدانید که پیامبر خدا در میان شماست. اگر در بسیاری از کارها از ارأی و میل] شما پیروی کند. قطعاً دچار زحمت می‌شوید, لیکن خدا ایمان را برای شما دوست داشتنی گردانید و آن را در دل‌های شما بیراست و کثر و پلیدکاری و سرکشی را در نظرتان ناخوشایند است. آنان [که چنین‌اند] ره‌بافتگانند. 

صفحه 180:
اصرار پیامبر بر اعزام سپاه اسامه ‎ue‏ آنکه مسائلی چون ظهور مدعیان دروفین پیامبری برای اتحاد دینی مسلمانان خطری جدی به شمار می‌آمد. خطر رومیان جدی‌تر بود. ‏ييامبر سپاهی منظم از مهاجر و انصار گرد آورد و افرادی سرشناس چون ‎Sagi‏ ‏عمرء ابوعبیده و سعد وقاص را به حضور در میان جمع سپاهیان وظیفه‌مند ساخت. ‏گلّن بزرگوار با دست خود پرچم فرمانده جوان (اسامه) را بست و به او فرمان حرکت داد. ‏#دانشمندان علوم و فنون نظامی و فرماندهان نبردهای قدیم و جدید این را پذیرفته‌اند که جملات و حتی کلمات به کار گرفته شده در طرح‌ها و فرمانهای نظامی حساب‌شده است و تفسیر و دلیلی ویژه دارد. ‏در این برنامه و فرمان رسول خدا نکاتی سزاوار تأمل است: ‏چرا در بزرگ‌ترین سپاه که به جنگ یک امبراتوری اعزام می‌شود جوانی حدود بیست ساله به فرماندهی انتخاب می‌شود؟ ‎a‏ ‎ ‎ 

صفحه 181:
#هر چند این امر بر گروهی از صحابه گران آمد و ناخرسند شدند» ولی از نظر آشنایان با سيرة انبیا و کارشناسان مسائل مدیریتی» امری تفسیرپذیر و گویاست. زیرا در مکت اسلام تقسیم مسئولیت بر الساس شخصیت» لیاقت و کاردانی افراد است. آیا عمل پیامبر امری نمادین نبوده است؟ چرا رسول خدا علاوه بر فرمان عمومی تجهیز سپاه. در فرمانی جداگانه به افرادی خاص دستور حرکت و حضور در سپاه داد؟ آیابه سبب تجربة نظامی آنهاست؟ اگر چنین است چرا آنها را فرمانده نساخت؟ ‎Ve‏ چرا علی که مجاهدت و روح تسلیم و شجاعتش زبانزد خاص و عام بود و بیش از همه افتخار پرچم داری و فرماندهی سپاه اسلام را در سابقه داشت. به شرکت در سپاه و حرکت با آ ن مامور نشد؟ ‎FO‏ چرا وقتی اسامه از فرمانده کل قوا خواست به او اجازه دهد تا بعد از بهبودی پیامبر از بیماری سپاه را حرکت دهد حضرت موافقت نکرد و ‏دستور حرکت داد؟ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 182:
6 » اس #الف- چرا رسول خدا اين همه بر حرکت سریع سپاه پای می‌فشرد؟ #ب- به رغم پاسخ روشن پیامبر به درخواست مکرر اسامه. چه دست‌های مرموزى و به جه دليل در حركت سياه از لشکرگاه «جرف» کارشکنی م ىكردند؟ #پیامبر با تب شدید با حللت خشم به مسجد آمد و ضمن نکوهش کارشکنان» متخلفان از حرکت سریع سپاه را ملعون خواند. #آیا نمی‌توان دور ساختن برخی از شخصیت‌های از مدینه هنگام رحلت. يا طبیعی نمایاندن امارت جوان کمتر از بیست سال بر همة صحابه و خنثی کردن بهانة كم سن بودن على را هدف اين هم ترغيب و تأكيد ييامبر به شمار أورد؟! © بروز شكافها: خانة پیامبر از بزرگان صحابه و مومنانی که برای دیدارش آمده بودند پر بود. ر هه 

صفحه 183:
و #پیامبر با آگاهی از نزدیکی رحلتش فرمود: نوشت افزار آورید تا نامه‌ای بنویسم که بعد از من گمراه نشوید. #یکی از حاضران گفت: درد بر او چیره شده. نمی‌دلند چه می‌گوید! آن گاه به حاضران کت فرآن برد ماست و همان ما را کفایت م ی کند: #در ميان حاضران اختلاف يديد آمد و به یکدیگر پرخاش کردند. برخی سخن عمر با تأیید کردند و گروهی گفتار رسول خدا را #بدین ترتیب از نوشتن نامه جلوگیری شد. #بعدها لبن عباس بارها با آه و حسرت از آن حادث که در روز پنجشنبه تحقق یافت یاد می‌کرد و می‌گریست و چنین می‌گفت: یوم الخمیس و ما یوم الخمیس.. #هر مومنی حق دارد بپرسد: موضوعی که پیامبر می‌خواست بنویسد چه بود؟ #نگارش آن برای چه کسانی زیان بار بود و چه زیانی داشت؟ آيا اساساً بيامبر اجازه دارد در لحظة آخر زندكى اين جهانىآش براى جلوكيرى از كمراهى مسلمانان وصيت نامه بنويسد يا خير؟ 

صفحه 184:
#دانشمند مصری اهل تسنن, احمد حسین یعقوب دربارة علت پافشاری نکردن در نوشتن معتقد است: #چنانچه پیامبر بر نگارش اصرار می‌ورزیدند. شخص معترض و طرفدارانش بر نظر خود اصرار می‌کردند و حتی برای به کرسی نشاندن مدعا و خواستة خویش به کوشش‌هایی دستد می‌زدند. کمترین دستاورد این تلاش بی ثمر شدن لن نگاشته بود. در کنار آن خطر بزرگی اصل دین و تمام دعوت ۲۳ سالة پیامبر را تهدید و حتی قرآن را نیز از اعتبار ساقط می‌کرد. #جریان سقیفه و شکل گیری خلافت ® خلافت ابوبکر (۱۳-۱۱ ) #پس از انتشار خبر رحلت پیامبر یکی از صحابه گفت هر کس بگوید او مرده است گردنش را با شمشیر می‌زنم او به آسمان‌ها رفته است و بازمی‌گردد. گابن عباس به او نزدیک شد و آية «و ما محمد الا رسول قد خلت. من قبله الرسل افان مات او قتل انقلبتم علی اعقابکم..» را خواند. مرد قلنع نشد و تهدید کرد اگر کسی بگوید پیامبر مرده است دست و يليش را قط a ‏می‌کنم!‎ 

صفحه 185:
*ابوبكر از راه رسید و آیه‌ای را که لبن عباس خوانده بود دوباره تلاوت کرد و گفت: پیامبر درگذشت. اما خدایش زنده است. هنوز اندوه و ناله‌های مردم ادامه داشت و هنوز مراسم تجهیز و تکفین پیامبر برپا نشده بود که پیکی آهسته به ابوبکر گفت: عمر تو را می‌خواند. #ابوبکر که حضور در مراسم را مهمتر می‌دید ناخشنود شد و سخن پیک را نادیده گرفت. قاصد دوباره پیام آورد. ابوبکر این بار اجلبت کرد و همراه عمر و ابوعبیده روانة # چند پرسش دربارة سقیفه: - سقیفه گنجایش چند نفر را داشت؟ چرا اجتماع در لن هنگام و در آنجا برقرار شد؟ - چرا گروهی از انصار در سقیفه گرد آمده بودند و چه کسی انصار را به اجتماع دعوت کرد؟ - ایا مقدمات اجتمع از قبل برنامه ریزی شده بود؟ ‎a‏ 

صفحه 186:
- چه کسانی از انصار در آن محفل حضور داشتند؟ و آیا گردهملیی انصار برای انتخاب جانشین بود و جنبة سیاسی داشت؟ ۵#- کدام یک از انصار و با چه انگیزه‌ای پیش از همه بیعت کرد؟ آیا جز آن سه تن هیچ یک از مهاجران از رخداد سقیفه آگاه بود؟ ©/- ابوبكرء که اواخر عمر خود را می‌گذرلند و به پیامبر نیز اظهار اخلاص می‌کرد. چگونه پس از آگاهی از رخداده بیکر پیامبر را رها ساخت و روانة سقیفه شد؟ ۸#- چرا به هیچ مهاجر دیگر و افرادی که گرد جسم پاک پیامیر می‌گریستند اطلاع ندادند؟ - چرا در جلسه‌ای که سرنوشت مسلمانان تعیین می‌شد. خاندان پیامبر و صحابة بزرگ را به حساب نیاوردند؟ - اصولاً لین همه شتاب برای چه بود؟ آبا واقعاً فتنه تا آن حد نزدیک شده بود که نمی‌بایست یک روز نیز صبر کرد؟ اگر خطر منافقان کیان اسلام را تهدید می‌کند چرا پیامبر نباید برای آن چاره اندیشد و جانشین خود را مشخص سازد؟ آیا نباید گفت در آن روز کسانی فقط در انديشة حکومت بودند؟ ‎a‏ 

صفحه 187:
- چرا و چگونه نی اسلم» به مدینه وارد شدند؟ چرا لین گروه به جای شرکت در مراسم تدفین پیامبر یا دیدار با دیگر مهاجران به سقيفه و بيعت با خلیفه روی آورد؟ #ماهیت و انگیزة اقدام انصار: طرح لین مسئله در آن ساعات رویارویی با کردار برخی از مهاجران بود نه موضع گیری در برابر وصایای پیامبر. #شايد بتوان تخلف برخی از سران مهاجر از پیوستن به سپاه اسامه و اخلال در حركت لنء به رغم تأكيد ييامبرء جلوگیری از آوردن کاغذ و دوات برای پیامبر و پیشگویی لن حضرت دربارة ایش اشوبها در آيندة نزدیک را از ‎Ce ee ee‏ خود به شمار آورد. کاس حال لین ظربه که اتسار تا کاهنه مبری طرح ساب شده دیگران شدند نیز با قراینی تقوبت می‌شود. حضور به ظاهر تصادفی طايفة بنی اسلم در مدینه و بیعت شتابان آنها با ابوبکر چه بسا گواه درستی این نظریه باشد. a 

صفحه 188:
"در سقيفه. مهاجرت. قریشی بودن. قدمی در اسلام و دوستی با ‎ee‏ ‏کهنسالی آشکار شد. زمزمه‌هایی دربارة غیبت اهل بیت. بنی هاشم و دیگر مهاجران و شخص على بن ابيطالب به كوش می‌رسید. #سركرم بودن كن حضرت به كار تجهيز ييامبرء دور بودن بنى هاشم از صحنة سیاست‌های گروهی, رقابتهاى طايفهاى و حسادتهاى شخصى جاهلى دو قبيلة اوس و خزرج زمينة موفقيت كاركردانان اخذ بيعت را فراهم آورد. سرانجام طايفة اسلم با جار و جنجال و به شکل پلیسی وارد معرکه شدند و با ابویکر بیعت کردن و پیروزی را قطعی ساختند. لد همان ملس كان سه رفاك فتل مد ین تیاده انشاری را که نامزد جانشینی بود. پيشنهاد دادند ولی با دخللت هوادارانش ‎a‏ 

صفحه 189:
گابوبکر بن ابی قحافه در شصت سالگی به خلافت رسید او به پیر نسب دان قریش شهرت داشت و بشارت ظهور پیامبری با آیین جهانگیر را شنیده بود گبه گواهی همه تاریخ نگاران او در شمار نخستین مسلمانان جای داشت. ولی در سال اسلام آوردنش اختلاف فراوان هست. او به رغم سرزنش پدرش ابوقحافه. با صرف بخشی از دارایی‌اش هفت برد مسلمان را از بردگی و تحمل شکنجة اربابان مشرک آزاد ساخت. #ابوبکر در بسیاری از غزوات شرکت داشت و گفته‌لند کسانی چون عثمان. طلحه. زبیر سعد بن ابی وقاص و عبدالرحمن بن عوف به راهنمایی او مسلمان شدند. جنگ های ره و واقعیت از دین برگشتگان #ابوبكر در بدو خلافت با دو بحران ظهور متنسان (مدعیان پیامبری) نظیر طلیحذ اسدی و مسیلمه و سرپیچی اعراییان تازه مسلمان از پرداخت زکات مواجه شد. این امر منجر به جنگ‌هایی موسوم به جنگ‌های ارتداد (حروب الرده) ۳0 

صفحه 190:


صفحه 191:
#حکومت در رویارویی با لین دو پدیده با قدرت عمل کرد. خشونت عوامل خلافت دراين امر چنان بودن که حتی عمر بن خطاب لب به اعتراض گشود. برخی از کسانی که مهر ارتداد بر پیشانی شان خورد افرادی بودند که سازمان سیاسی و حکومتی جدید را قبول نداشتند و پرداخت زکات به این حاکمان را ادای وظیفة الهی و رهایی خود از تکلیف نمی‌دانستند. #سخن آنها لین بود: تا زملنی که معلوم نشود رهبر واقعی کیست و رسول خدا يس از خود چه کسی رابه جانشینی گمارده است مابه او زکات نمی دهیم و آن را میان نیازمندان قبیلة خود تقسیم می‌کنیم. #برخی دیگر هم چون پیامبر را یک رئیس با اختیارات سیاسی و اجتماعی در نظام قبیله‌ای می‌دیدند. با وفات او لزومی به عمل به تعهدات خویش در مقلبل جانشینش تمد یدید بيعت حضرت على (ع) #على بن لبى طللب مهم ترين مرد خاندان بيامبر و ياران نزميك وى و خاندان هاشم ا آنها وقتى اين موضوع را شنيدند كه ابوبكر با شده به عنوان خليفه همراه حاميانش به مسجد ييامبر درآمد. 5 

صفحه 192:
#شاید در این لحظه بود که گروهی از حامیان حضرت علی (ع) در خانة فاطمه (س) گرد آمده بودند و دربارة آنچه باید انجام داده شود به گفتگو پرداختند. #ابوبکر و عمر با آگاهی کامل از حقانیت علی (ع) و احترام خاصی که او در میان گروهی از اصحاب داشت» در حللی که از واکنش جدی وی و پیروانش بیمناک بودند. آنان را به بيعت در مسجد فراخواندند. ولی آنها سرباز زدند. #كروه مسلح خلنة علی (ع) را محاصره و تهدید کردند که اگر علی و هوادارنش از خانه خارج نشوند و با خلیفه بیعت نکنند. خانه را با اهلش به آتش خواهند کشید. #علی (ع) بیرون آمد و کوشید با مطرح کردن حق خود. اعتراض خویش را آشکار سازد. #بلافاصله». خشونت و شدت آشکار شد. شمشیرها از نیام برآمد و عمر و گروهش کوشیدند به درون خانة فاطمه (س) نفوذ کنند. #فاطمه خشمگین در برابرشان ایستاد و با لحنی ملامت آمیز فریاد زد: شما پیکر رسول خدا (ص) را بر زمین نهادید و بدون مشورت و محترم شمردن حقوق ما تصمیم گرفتید. شتابان از اینجا برون روید و گرنه به پیشگاه خداوند شکایت می‌کنم. ۳ 

صفحه 193:
#كروه مسلح بدون به دست آوردن بيعت على (ع) يس از رفتارهايى نامناسب ناكزير خانه را ترك كفتند. #علی (ع) تا زملنی که اساس دین را در معرض خطر ندید. بر لین موضع خویش استوار ماند. چون احتمال پایمال شدن رنج‌های رسول خدا (ص) جدی شد. علی و پیروانش ناگزیر با خلیفه مصالحه کردند. #در کنار بنی هاشم برخی از بزرگان اصحاب پیامبر (ص) که به خلافت ابوبکر اعتراض داشتند و تا مدتها آن رابه رسمیت نمی‌شناختند عبارت لند از : حذیفه یوب انصاری. سهل و عثمان بن حنیف براء بن غفاری, عمار بن ياسرء مقداد بن عمروء سلمان ١ ‏بن يمان خزيمة بن ثلبت.‎ ‏ابوذر‎ orale od} Db wile Baur gy ale 5 gals #فدک نمادی از معنایی عظیم یکی از اقدامات ابویکر که به ظاهر در پی گردآوری زکات و سامان بخشیدن درآمدها انجام گرفت تصرف منطقة اقتصادی فدک است. #انكيزة اصلی ابوبکر از تصرف فدک چه بود؟ 

صفحه 194:
5 #آیا در اينکه در زمان حیات پیامبر درآمد اين ملك به فاطمه (س) و بنی‌هاشم تعلق داشت اختلاف نظر بود؟ آيا واقعأ دركيرى بر سر بافستان بود؟ #منازعة فدک در واقع فریاد اعتراض یادگار رسول خدا به انحراف پدید آمده در جهان اسلام است. 4 

صفحه 195:
چون حضرت زهرانت؛ همراه زنان پنی‌هاشم به مسجد آمد تا دربرة فدک با خليفه به كفتكو ببردازد' ابوبكر باكروهى از مباجران و انصار نشسته بودند. أه سوزان و دردناک دخت جمعيت را متأثر ساخت. خداى را سباس كفت و به يكانكى أو و رسالت حضرت محمدتلگواهی داد. همه را به حفظ قرآن»كه امانت بزرگ الهی است سفارش کرد ... پس از تبيين مشروح فلسفه و هدف احكام, به قاطعيت و زحمات ‎Bly‏ 99 تقويت راه هدايت و سعادت مردم اشاره كرد. نقش مهم على :1 در دفاع از اسلام و بيامبراكرميكة را يادأور شد ودر انتقاد از بی‌فایی مردم فرمود: شما آنقدر صبر نکردید که بحران فروکش کند و اندکی از مصیبت بگذرد شتبانفتنه را دامن زدید شعلههای اخلال و فساد را بافروختید. احکام هی ‎HE‏ را ترى كرديد و به أهلبيت و خانوادهاش ستم و خبانت روا داشتید, ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 196:
؟استدلال سرور بانوان جهان دربارة فدک: ای پسر ابوقحافه آیا در ‎ols‏ است که تو از پدرت ارث ببری ولی من از پدرم ارث نبرم؟! «لقد جئت شتا فریا: کاری عجیب و ناپسند کرده‌ای». #آیا به عمد. کتاب خدا را ترک کرده احکام آسمانی‌اش را پشت سر می‌اندازید؟ خدایند می‌فرملید: هو ورث سلیمان داود». در داستان حضرت یحیی بن زکریا می‌فرماید: «فهب لی من لدنک ولا يرثنى و يرث من لل یعقوب» و نیز می‌فرماید: «ان ترک خیرا الوصية للوالدین و الاقربین بالمعروف حقاً علی المتقین». #آيا خداوند متعال در اين آيه همه مردم را به طور عموم در نظر نگرفته همة طبقات شامل لین آیات نیستند؟ آیا شما در تشخیص عموم و خصوص و دلالت آیه از پدر و پسرعمویم آگاه ترید؟... واگ ات کف ها را کف ی ار حواري تما را فرا کته و کف حفیقت با شما سودی ندارده ولی چه کنم اندوه طفیان کرد» سینه‌ام تنگ شد و اتمام حجت كردم. 5 

صفحه 197:
»۳ 4 #در سخنان آن حضرت با زنان مهاجر و انصار نیز لین هدف سیاسی به روشنی آمده است: © جكونه رهبری امت را از پایگاه رسالت و قواعد استوار نبوت و منزلگاه روحالامین دور ساختید و قرآن را از دست آگاهان به دنیا و دین بازگرفتید؟ بلید بدانید که اين کار زیانی آشکار است. گبه خدا اگر ملنع نمی‌شدید و علی زمام امور امت رابه عهده می‌گرفت. کاروان امت را چنان عادلانه و بزرگوارلنه پیش می‌برد که در لين كاروان خه مركب رنجى ببيند و راد ات بل ‎ee, oli‏ بات کلف فا سیر اه بدون اينکه در برابر این مسئولیت در پی سود و بهره‌ای برآید. مگر اينکه فقط شدت ‎ele‏ حود ره حرعه نی و حتف کرک رنه نتب حسک فروست و درآ صورت برکات الهی از آسمان و زمین بر آنان گشوده می‌شد. اما دریغا! این کار را تکردید و عداود شما رایدین کرتان مواحده حواهد کرد از دیگر فعالیت‌های خليفة اول پافشاری بر گسیل سپاه اسامه به مرزهای روم بود. #آثار آن: تقویت روحية مسلمانان پس از رحلت پیامبر- پاسخ مناسب به دشمنان إر خارجی که گمان می‌کردند مسلمانان بس از رحلت بيامبر آسيب يذير سم وهم 

صفحه 198:
#فتح ناحية حیره در سال ۱۲ هجری و پیروزی بر شام و بخشهایی از سرزمین رومیان در سال بعد بخشی از فتوحات و فعالیت های حکومت در خارج از جزيرة العرب بود. #در حللی که پس از رحلت پیامبر و تعیین جانشین از جلنب ایشان انکار و غیر لازم شمرده می‌شد. ابوپکر در بستر بیماری و بر اساس برخی از نقل‌ها در حال تب و لحظاتی بیهوشی اقدام به وصیت بر جانشینی عمر نمود. نه کسی مانع كارش شد و نه كسى توهينى به او روا داشت... خلافت عمر بن خطاب (۲۳-۱۳ قمری) #در سال ۱۳ هجری با وصیت ابوبکر زمامدار مسلمانان شد. #با اقتدار کامل قریب ده سال ادارة سرزمینهای اسلامی را به دست گرفت. #قلمرو خلافت عمر با طراحی ویثْة نبردها در عمق خاک همسایه‌های قدرتمند ایران و روم در حال گسترش بود. #نخستین خلیفه‌ای بود که امیرالمومنین خوانده شد. a 

صفحه 199:
#در دورة خلافت و پیش از آن ثروتمندان قرش شناخته می‌شد. به آشرافی گری و تن‌پوش‌های گرانبها و گردآوری طلا و نقره دلبستگی نداشت و کارگزارانی که چنین نبودند را نیز توبیخ می‌کرد. “يس از فتح فلسطین سادگی و مهابت او در ورود به بيت المقدس توجه و تحسین مسیحیان را برانگیخت. #در غذا قناعت داشت و در پیراهن پشمین او اغلب وصله‌ای چرمین دیده ای گبه اتفاق مورخان تندخو و سخت‌گیر بود و در رسیدگی به کارهای مورد نظر خود مبالغه‌ای افراطآمیز داشت. او خود اعتراف می‌کرد که مردم از تندی‌اش وحشت بسیار دارند. از دستاوردهای خلافت ده سالة عمر: وضع مقررات دربارة اهل ذمه. قرار دادن دیوان و دفتر برای مالیات و بیت‌المال, ایجاد پایگاه‌های نظامی» تسخیر سراسر جزیره آلعرب. جداسازی شام و مصر از چنگ امپراتوری روم و فتح ايران 8 

صفحه 200:
#بی‌توجهی خلیفه به شکایت ابولولوة (فیروز) از بی عدالتی و رفتار تبعیض‌آمیز اربابش مغیره بن شعبه (امیر کوفه) را سبب اصلی کشته شدن خلیفه به دست وی دانسته‌اند. #در حللی که با بررسی منابع و متون و حوادث بعدی که اتفاق افتاد شاید بتوان دست امویان را در ترور خلیفه نشان داد و ثابت کرد ابولولة نیز ابزار دست امویان قرار گرفته است. گانگیزه‌ها و اسباب فتوحات عملکرد خلفا در راهاندازی جنگ‌های داخلی و خارجی از دو نظر اهمیت دارد: ضرورت نبردها و پیامدهای آن و علل و اسباب داخلی و خارجی فتوحات #انگیزه و ضرورت فتوحات: اهتمام افزون خلفا به جنگ و گسترش حوزة نفوذ اسلام از راه خشونت و لشکرکشی با دیدگاه نظری و سیره عملی پیامبر در طول دوران تبلیغ رسالت -یعنی فتح دلها و انقلاب درونی نیروهای انسانی - ناسا زگار می‌نماید. 

صفحه 201:
برخی با عنایت به پیامد فتوحات در کمتر از نیم قرن. معتقدند این فتوحات ل ل ‎Eb ON‏ #چون قرآن به صراحت بیان می‌کند که هدف بعثت انبیا و حکومت آنان گسترش عدللت اجتماعی و تربیت معنوی مردم است نه تأسیس امپراتوری ‎Grad‏ و کسرایی. استثمار. برده گیری عمومی و به دست آوردن غنایم بی‌شمار جنگی. #مردمی که برای نفوذ اسلام به اعماق روحشان و تربیت صحیح و یافتن ‎cols‏ آنسانی اسمی به تازکی [ماده مت ا ‎es pals all pues‏ بودند که در گرداب جنگها فرو افتادند. در غنيمت‌ها و ثمرات مادی پیروزی‌ها غرق شدند و معنوبت اندکی را که تازه در پناه دین اندوخته بودند به طوفان خوشگذرانی‌ها سپردند. #سيرة نبوی نشان می‌دهد که آن حضرت در تمام دوران سبزده سالةٌ مكه به هیچ کس حتی اجازة دفاع نداد. تا آنجا که مسلمانان به تنگ آمدند و گروهی با اجازة حضرت راه حبشه ييش كرفتند. 5 و 

صفحه 202:
در سال دوم مهاجرت به مدینه بود که رخصت جهاد (دفاع) داده شد. #مسلمانان در تمام دور مکه آموزش دیدند» با روح اسلام آشنا شدند و فرهنگ اسلامی تا حدی در اعماق وجودشان نفوذ یافت. #يس از ورود به مدینه همه مبلغ واقعی اسلام شمرده می‌شدند و رسول اکرم آنها را به اطراف می‌فرستاه و موفق بازم ی گشتند. #تعبير امام على (ع) دربارة آنان: سربازان اسلام بصیرت‌ها و اندیشه‌های روشن خود را بر شمشیرهای خود حمل می کردند. #در دوران خلفا همگام با گشوده شدن دروازه‌های اسلام به روی انبوه مردم کشورهای مغلوب. فرهنگ اسلامی به آنها آموزش داده نشد. #قدرت و نفوذ حکومت مرکزی بسیار گسترش یافت و سربازان اسلام زياد شدند ولی از مسلمانان مومن و پرهیزگار چندان خبری نبود. یکی از مشکلات و زیان‌های تازه اسلام آورندگان این بود که مورد استفادة ناروای اشخاص مغرض فرار گرفتند و به نام اسلام و قرلن به جنگ قرتن ناطق گسیل شدند. آین امر در زمان خلفای بنی امیه و بتی اعباس اداسه بافت. ‎a‏ 

صفحه 203:
#حکومت اسلامی به امپراتوری‌های چون ایران و روم تبدیل شد و بسیاری از صحابه در سای مقام یا ثروت به فساد گراییدند.. #علل و اسباب فتوحات #فتح سرزمینهای مختلف یکسان نبوده است. مثلاً سرزمین‌های امپراتوری روم و ‎“oly‏ #فتح مناطق مختلف یک امپراتوری هم یکسان نبوده است. #برای مثال. در فتح ایران برخی نبردها -مثل قادسیه و قتح مداین- به طول اناما و با کشته‌های بسیار ممراه بوده اد اما در بسیاری از متاطق با حداقل خونریزی و با تسلیم و صلح و سازش و تعیین جزیه و خراج به سامان رسیده است. #علل ‎eee‏ 9 و تجمل‌پرستی کارگزاران ساسانی و تبعیض‌ها و امتیازات طبقاتی آنان سپاه ساسانی گبرخی بر تأکید کرده‌اند. ‎a‏ 

صفحه 204:
برخی بی روح شدن آیین زرتشتی برخی فقدان انگیزه‌های دفاعی در سطح متفاوت فرماندهی تا سربازان معمولی #همراهی فعال مسیحیان عرب مجاور مرزهای امپراتوری ساسانی با عربهای مسمان و مهاجم #برخی بر جنابیت و دلنشین بودن اصول وحدت و برابری و عدالت خواهی اسلام #ایمان جنگجویان مسلمان و تعصب به اعتقادات و مأموریت و اهداف دینی ‎oe‏ از این عوامل موّثر بوده است #رستم سردار ایرانی با گفتگو با نمايندة مسلمانان سخنان آنان را ستود و کوشید ‎coarsely ems cle ye‏ واه فرش ان نان نا سرد اما آنان نپذیرفتند. * سخنان ربعی ابن عامر سفیر دیگر مسلمانان در قدیمی ترین متون تاربخی: a 

صفحه 205:
ما ‎pall‏ تا بندگان خدا را از بندكى انسانها نجات دهيم و بندة خدایشان كردايم ونيز آنان را از مشقّات دئيابى برهانيم و أسايش دنيوى را به آنان ‎bin‏ دهيم. همجنين أنان را از ستم اديان به سوى عدالت اسلام رهنمون كرديم. ما ديانت الهى را به مردمان عرضه مى داريم. هركس كه آن را بذيرا كشت ما نيز او را مى بذيريم (با أو برادر مى شويم) وأو و سرزمينش رأ به خودش وا مىنهيم. ولى هر کس که از پذیرش و تسلیم بهخداوند سربنافت با اومی‌جنگیم نا بس از شهادت ۱ به پهشت رویم یا پیروز گردیم. 

صفحه 206:
#سرانجام پس از فرستادن چند سفیر از سوی مسلمانان و نپذیرفتن ساسانیان. تبردى جهار ووزه در كرفت و ساسانيان که کدی هم نداشتند در مقابل مسلمانان كه قائل به احدى الحسنيين بودند شكست خوردند. #ظلم و ستم يادشاهان زوركو در ايران و روم و اميد مردم كن بلادها براى رهايى از آن ظلم از مهمترين علل ييروزى مسلمانان بود. #علاوه بر اينء مسلمانان درصدد سركوب عقايد مردم و تحميل اسلام به آنها تبوسد و پیروان ادیان محتلف را در حفظ ععلید و اداب خود آراد كناشطة ريه اخذ مختصر جزیه‌ای در سال راضی بودند؛ جزیه‌ای که به مراتب از مالیات ساسانی و خراج رومی کمتر بود. #ممنوعیت نگارش احادیث #منع تدوین حدیث که از زمان خلیفة اول آغاز شده بود با بخشنامة خلیفة دوم شدت پافت. به بهانة حمایت از قران احادیث نیوی را می‌سوزاندند. #ييامد منع حديث در کلام علی (ع): هم داستان شدن مردم در فساد و جنایت. فاصله گرفتن از دین... ۳ 

صفحه 207:
‎SEES gas UNS eS alle Meee) Sap bl JUD :‏ رو به گسترش مسلمانان از درک حقیقت اسلام و قرآن محروم ماند. ‏#نمونه‌هایی دیگر از فعالیت‌های خلیفة دوم: ‏* تبعيضات قومى ميان مهاجران و انصار در تقسیم اموال. تفاوت نهادن ميان مسيحيان عرب و غير عربء جلوكيرى از ورود غير عرب به مدينه به بهانة پیشگیری از آلوده شدن شهر... ‎ ‎ 

صفحه 208:
جلسة یاز دهم 

صفحه 209:
#خلافت عثمان (۲۵-۲ق) #با شورليى كه خليفة دوم پیش بینی کرده بود اشراف قریش فرصت یافتند پس از وی در كار جامعة اسلامی - که خود و پدرانشان سالها با آن مبارزه کرده بودند- دخالت عثمان هفتاد ساله به مخالفت بیش از هفتاد نفر از صحابه با خلافتش توجهی نکرد. #برخلاف شیخین, به خوش نشینی و تجملات علاقة فراوان داشت. برای خود خانة خوب ساخت و رخت و کالای بسیار فراهم آورد. میدان را برای تاخت و تاز دوستان و خویشان باز می‌گذاشت. *ابوذر غفارى» از ياران نزديك بيامبرء به جرم انتقاد از بنى اميه و دنيادكى آنان مورد آزاد و شكنجة عثمان قرار كرفت و در نهايت به صحراى سوزان ربذه تبعيد شد. "شان ير ‎as ob‏ عمار باسر را که حامل نامه انتقاد و اندرز جمعی از اصحاب برای خليفه بود با تنبيه و جراحات سخت بدنی از خانه بیرون کنند a 

صفحه 210:
#عثمان كروهى از صحابه جون صعصعة بن صوحان و عدى بن حاتم را به جرم مخالفت به شام و ساير بلاد تبعيد كرد. #راندكان پیامبر (حکم ین لبی العماص و عبدالرحمن بن لبی سرح) رابه مدینه بازآورد و به آنان جایزه داد در حالی که ابوبکر و عمر هرگز راضی نشدند تبعیدیان رسول اللّه به مدینه بازگردند. #ثروت هنگفت به دست آمده از فتوحات بدون تدبیر خردپسند و برنامة مناسب, در جهت ساخت کاخ ها و تجملات فرعونی به مصرف رسید و اطرافیان و بستگان خلیفه در خوش گذرانی فرورفتند. #خلیفه در روز عروسی دخترش صد هزار درهم و به روایتی دویست هزار درهم از بیت‌المال به دامادش هدیه داد. ۰ سای بزرک هنگام مرک پنساه هزار دیتار له صدها کنیز و کاخ‌هانی در کوفه و بصره داشت. 

صفحه 211:
)> 4 * کار جولیز و هدایای خلیفه از بيت المال به آنجا كشيد که مسئول بیت المال (لبن مسعود) به مسجد رفت و به مردم گفت: عثمان چنان می‌پندارد که من خزانه‌دار او و خویشاوندانش شده‌ام. من خود را خازن بيت المال شما مردم می‌پندارم و نمی‌خواهم ‎ol‏ را به عثمان تسلیم کنم. آن گاه کلید بيت المال را نزد مردم افکند و با ناراحتی از مسجد خارج شد. #داستان یکی کردن مصاحف قرن, به ویّه به علت سوزاندن نسخه‌های گوناگون قرآن مورد نفرت واقع شد. مجموع خطاهای پیدا و پنهان خلیفه و کارگزارانش» سستی اراده و ضعف در ادارة کشور کنار گذاشتن بیاری از سنت‌های معمول زمان شیخین, عزل والیان شایسته و قرار دادن خویشاوندان و بنی اميه در مناصب کلیدی, خشم عمومی را چنان برافروخت که حتی مداخلة علی (ع) و دیگر بىطيفان نيز سودمند نیفتاد. # شهیدی از مورخان معاصر: اگر خلیفه اندکی از محبت به خویشاوندان خود می‌کاست. اگر ملنع ترک تازی‌های امویان و قریش می‌شد. اگر به جای مروان و پسر ابی سرح مشاورلنی بانقوا و کاردان برای خود برمی‌گزید. ممکن بود آتش فتنه به لب تدبیر فرونشیند. اما بیجا نیست که تاریخ نویسان مسلمان این سالها را سالیان آزمایش نام نهاد‌اند. اصحاب پیامبر (ص) در لین چند سال آزملیش شدند و متأسفانه جز دسته‌ای اندک از عهدة امتحان برنیامدند. ) هه 

صفحه 212:
و #در آخرين لحظات به عثمان ييشنهاد شد از خلافت استعفا دهدء اما با آنكه هشتاد سال داشت نپذیرفت. #کارگزاران خلفا: #الف- كاركزاران ابوبكر * بيشتر دوران دو سال و سه ماه حكومت ابوبكر در جنك كذشت © كاركزارانش جز در موارد معدودى» فرماندهان جنكى و امراى لشكر بودند. #ابوبكر بعد از انتخاب شدندء دوست ديرينش عمر بن خطاب را مشاور خود و متصدی امر قضا و ابوعبيده جراح را متولى بيت المال نمود. #زيد بن ثابت كاتبش بود و عثمان بن عفان اخبار را مىنكاشت. #خللد بن وليد فرماندة نظاميان بود. خللد در بيشتر جنك ها بر ضد رسول خدا جنكيده و در خبرد احد با يورش ناكهلنى بر مسلمانان تاخته بودء به م ىكسارى و ارتكاب زشتى شهرت داشت. اشدت سرسيردكى اش به حدى بود كه برخى از رؤساى شورشيان و تخلفكنندكا پرداخت زکات را می‌سوزاند و حتی به اعتراض عمر بن خطاب توجه نمی‌کرد. ‎a‏ 

صفحه 213:
#ب- كاركزاران خليفة دوم #خط مشى شخص عمر بن خطاب يايبندى به نصب نكردن بنى هاشم در مناصب حكومتى در طول بيش از ده سال حكومتش و ايجاد فاصلة ميان آنها و منابع قدرت از یک سو و مهيا كردن خواسته يا ناخواستة زمينة بسط قدرت و نفوذ امويان از سوى ديكر بوده است. ‎ue‏ وجود سرشت سخت كير خليفه به ويه در مسائل اقتصادى و مللى؛ برخى از كاركزاران وی به ثروت اندوزی پرداختند تا جایی که گاه خلیفه مجبور می‌شد آنها را توبیخ کند و نیمی از اموالشان را به بیت المال با گرداند. ‏© يكى از كاركزاران خليفة دوم ابوهریره بود که اواخر عمر پیامبر ایمان آورد. ‏#ظاهراً دليل مهم انتخاب وی به فرمانداری نواحی بحرین سرسپردگی بی قید و شرطش به خليفه بود وگرنه ابوهریره در میان صحابه به دروغ گویی و تدلیس شهرت داشت. ‏#عمرو بن عاص ديكر كاركزار خليفة دوم (فرماندار حوزة مصر) پیش از اسلام آوردن با هفتاد بيت شعرء پیامبر را هجو کرده بود و تا وقتی که همةٌ روزنه‌های امید غلبه بر پیامبر ‏را بسته ندید اسلام نیاورد. ‎a‏ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 214:
“a / کارگزار دیگر خلیفه معاویه بود. هر پژوهشگری که سیرة عمر را بررسی کند درمی‌یابد که نه فقط با بنی امیه و در رلس آنان معاویه و برادرش یزید هيج مخالفتی نداشت. معاویه را از گروه مولفة قلوبهم خارج و در شمار مسلمانان جای داد و والی شامات گرداند. #ليا ستيز مستمر لین افرد در سالهای متمادی با اسلام و پامبر خدا ایجاب نمی‌کرد مسئولیتهای| کلیدی امور مسلمانان به آنها واگذار نشود؟ از سویی دیگره چه ویژگی خوبی داشتند که خلیفه چنین به آنها لطف کرد؟ ‎UI‏ از مجاهدان صدر اسلام بودند یا در شمار مهاجران جای داشتند؟ آیا از نزدیکان پیامبر بودند یا از دانشمندان برجسته به شمار می‌آمدند؟ #ج- كاركزاران خليفة سوم © هنكام به قدرت رسیدن عثمان, ابوسفیان خطاب به بنی امیه گفت: خلافت را مانند توپ به یکدیگر به ارث بسپارید. من همواره در آرزوی این روز بودم. بر این اساس» عنمان با آنکه پذیرفته بود کارگزاران عمر را برکتار نسازده در زمانی کوتاه همذ آنان وا کنار گذاشت و خویشاوندانش رابه جای آنها گمارد. منابع موجود نشان مر كه مقاميافتكان عصر عثمان از تقوای مللی» سیاسی» دینی یا هر سه بی‌بهره 

صفحه 215:
#حکومت امام علی بن ابی طالب (ع) ؟امام علی (ع) همراه با پیامبر (ص) تلد در سيزده رجب سی سال بعد از عام الفیل (۵9۹ یا ۶۰۰ م و ۲۳ سال قبل از هجرت در کعبه به دنیا آمد. #دوران حساس کودکی و نوجولنی را در خلنة حضرت محمد (ص) وبا تربیت وی به سر برد. این تربیت او را از قلب حساسء ديدة نافذ و كوش شنوا برخوردار ساخت گبه گونه‌ای که می‌توانست چیزهایی ببیند و صداهایی بشنود که دیدن و شنیدن آن برای دیگران ممکن نبود. #امام صادق (ع) مىفرمود: على (ع) بيش از رسالت پیامبر (ص) همراه آن حضرت نور نبوت را می‌دید و صدای فرشته را مى شنيد. * بيشكام بودن آن حضرت در يذيرش و ابراز اسلا ارزشی است که قرآن بر آن تکیه کرده آشکارا می‌گوید: پیشگامان در اسلام تزد خداوند ارزشی والا دارتد. ‎a‏ 

صفحه 216:
»۳ 4 #سبقت در پذیرش اسلام در قرن مهم است: کسانی را که پیش از فتح مکه ایمان آورده جان و مال خود را در راه خدا بذل کرده‌لند از ایمان آورندگان و جهادگران پس از پیروزی برتر شمرده است؛ چه رسد به کسانی که پیش از هجرت و در سالهای نخست ظهور اسلام مسلمان شده اند. از نظر تربیتی» حتی لحظه‌ای دل به بت پرستی نیالودن و پرستش خدای یگلنه در اولین لحظات خودشناسی بسیار مهم است. #اعلام پشتیبانی همه جانبه از پیامبر در اولین دعوت بستكان اعلام جانشینی علی (ع) از سوی پیامبر #فداکاری حضرت در لیلة المبیت که سبب خشنودی خداوند و نزول برکت شد در پیمان اخوت اسلامی پیامبر او را به برادری خویش برگزید ایستگی همسری حضرت فاطمه (س) #دلاوری در همة غزوات زمان پيامبر: کشتن هشت تن از سران کفر در نخستین جنگ- دفاع از رسول خدا در جنگ احد پس از فرار بسیاری از افراد- کشتن عمرو بن عبدود در غزوة خندق که در کلام رسول از عبادت جن و انس برتر شمرده شده است 0 

صفحه 217:
< 4 #در جنك خيبر يبامبر براى فتح دزهاى نفوذناينير يهوديان يرجم سفيد راجه ترتيب به ابوبكر و عمر بن خطاب سيرد و أنها را براى كرفتن قلعة قموص فرستاد كه بدون توفيق بركشتند. أن گاه حضرت فرمود: فردا پرچم رابه دست کسی خواهم داد که خدا و رسولش را دوست دارد همان طور که خدا و رسول او را فوست دنه و خدیند به دست او مسامانان را به پروزی می‌رسانده پی در پی حمله می‌کند و بدون فرار و عقب نشینی است. * فرداى كن روز يرجم راجه على سبرد. فتح نمایان آن حضرت در کانون توطة بهودیان زبانزد خاص و عام است. اعلان یکی از بزرگترین مواضع اصولی اسلام. يعنى برلئت از مشركان در مراسم حج که به فرمان موّکد خداوند صورت گرفت از دیگر صفحات زرین زندگی علی (ع) در عصر رسول خداست. *امام على (ع) و خلفاى سه كانه * مقايسة كردار على (ع) در طول زندكى ييامبر و نقش وى يس از رحلت أن بزركوار نشاندهندة نكرش انفعالى او به قدرت حاكم است. © شخصيتى كه به دليل توان و شايستكى لازم در دوران حيات رسول اكرم در همة ابعاد جامعة اسلامى نقش اول رابا كمال اخلاص. و كارليى مناسب دارد از لين يس فقط در زوايايى ب محدود مورد توجه قرار می‌گیرد. 

صفحه 218:
از سوی دیگر توجه به ایمان راسخ علی و شایستگی کاملش برای جانشینی پیامبر و زحمات طاقت فرسایی که در طول این مدت انجام داده بود اين انتظار را كاملا موجه می‌سازد که او برای احقاق حق خود و اعتلای اسلام راستین تا آخرین نفس جنگیده باشد. ۰ به یفن شال و درک قدا مسلحانه و حشون ابر وی عل حدی داشته است. *مهمترین فعالیت های امام در دوران خلفا - تفسیر قرآن و بیان مراد واقعی بسیاری از آیات - پاسخ به پرسش‌های دانشمندان به ویژه دانشمندان اهل کتاب بیان حکم شرعی رویدادهای نوظهور و قضایای پیچیده‌ای که قضات از داوری دربارهٌ آن ناتوان بودند (لولا علی لهلک عمر...) ۳- پرورش انسانهای برخوردار از ضمیر پاک و روح آماده و تربیت شاگردانی مانند عبدالله بن عباس و افرادى جون ابوذرء اویس قرنی» مقداده عمار, مللک اشتر» کمیل» میثم تمار» حبیب ابن مظاهر و مسلم بن عوسجه 

صفحه 219:
۵- کوشش برای تأمین زندگی نیازمندان و درماندگان. حضرت با دست خود باغ و قنات پدید می‌آورد و در راه خدا وقف می‌کرد. به کار کشاورزی بسیار بها می‌داد و می‌فرمود: نزد خدا کاری محبوب تر از کشاورزی نیست شرکت در نشست های رایزنی خلفا و ارائة صادقانة راه حلها. #مرور چگونگی حاکمیت خلفای نخستین گذشته از معلیب و محاسن لین شیوه برای تصدی جانشینی پیامبره به نظر می‌رسد آنچه دربارة سه خليفة نخستین اتفاق افتاده است نه فقط نمی‌توان نام انتخاب آزاد مردم نها حتی تظاهر به ایجاد مجال برای مشارکت مردم نیز نبوده است. “لين سه حادثه رابه هيج روى نمىتوان يبرو هيج قاعده و ضابطه‌ای جز عنصر قرشی بودن دانست. #اكر قرار است خدا و رسول به هر دليل مجاز به تعيين و معرفى جانشين صاحب رسالت نباشندء استناد.به حديث «الائمه من قریش» بدون در نظر گرفتن آغاز و پایان آن وجهی ندارد. 

صفحه 220:
چرا که با یکی از مهمترین اصول دعوت خلتم انبیا یعنی اصل لعو امتیازهای تژادی و قومی و قبیله نی منافات دارد. #علاوه بر اينكه به هیچ روی نمی‌توان اقدام خليفة اول و دوم را فقط پیشنهاد و معرفی فراد برای بیعت مردم دانست. ترس همراه با رقلبت انصار در برابر قریش و اقدامهای مشکوک چند تن از مهاجران به ویئه در هفته های پایلنی زندگی رسول خدا سبب شد تا با بی‌توجهی به بیعت خویش با امام على (ع) در غدیر به سقیفه روی آورند. گفتمان سقیفه ۰ عمر پس از شنیدن لین سخن که بیعت با ابوبکر از روی دوراندیشی و تدبیر نبوده است در پی توضیح و پاسخ برآمد و گفت: گپس از رحلت رسول خدابه ما خبر دادند که اتصار با سعدین عباده در سقیفه بنی ساعده اجتماع کرده اند. من و ابویکر و ابوعبیده به آنجا رفتیم. سخنران انصار در سقیفه ضمن سخنانی گفت: ما انصار لشکر منسجم اسلام هستیم و شما ای قریش گروهی از ما و اقلیتی درمیان مایید ‎a‏ 

صفحه 221:
© من خواستم بكويم: اما ابوبكر ملنع شد و گفت: البته آنچه شما ان است. ولى عرب اين امر (جانشينى بيامبر) را جز براى قريش نمىشناسد. آنان از نظر نسب و اصالت خانوادكى برترين عرب شمرده می‌شوند. من پیشنهاد می‌کنم با عمر یا ابوعبيده بيعت كنيم. * سخنگوی انصار اعتراض کرد و در نهایت گفت: امیری از ما و امیری از شم باشد. من (عمر) پاسخ دادم: دو شمشیر در یک غلاف جای نخواهد گرفت. #آنگاه دست ابوبکر را گرفته با او بیعت کردم. چس انصار با او بیعت کردند. ما بيم داشتیم از آن جمع جدا شویم و آنان با دیگری بیمت کنند و ما مجبور شویم ناخواسته با او بيعت كنيم يا با 0 خود فسادی پدید آوریم. البته بیمت با ابوبکر ناگهلنی و بدون دوراندیشی بود اما خداوند شر أن را برطرف كرد! *عهدنامة جلنشين © ابوبكر به عبدالرحمان بن عوف كفت: براى جلوكيرى از فتنه درصدد است عمر را جانشين خود سازد. عبدالرحمن ضمن ستايش ابوبكرء عمر را فردى عصبانى خواند. * ابوبكر ياسخ داد: اكر زمام امور را در دست بكيرد آرام خواهد بود. #عثمان؛ شخص دیگر مورد مشورت گفت: باطن عمر از ظاهرش بهتر است. ‎a‏ 

صفحه 222:
بر پلیة اسناد معتبره عثمان که در تمام دور بیماری ابوبکر کلتب و ملازم او بوده از سوی أو مأموريت يافت عهدنامة جانقینیبنویسد. با نوشتن أغاز عهدء ابوبكر به حللت بيهوشى فرورفت وعثمان عهدنامه رابه نام عمر بن خطاب به يايان برد. ابوبكر بعد ازبه هوش آمدن» نوشتة او را تأيبد كرد و عهدنامه را همراه عمر و يكى از غلامانش به مسجد فرستاد تا به اطلاع مردم رسانده شود. ابن ابی الحدید می نویسد: ی در راه از عمر پرسید: در لین نامه چیست؟ عمر گفت: نمی دلنم هلی من اولین کسی هستم که از ن اطاعت می‌کنم. آن شخص گفت: اما من می‌دانم. نست تو او را به خلافت گماردی و اکنون او تو را به خلافت می‌گمارد. اصل استخلاف و تعیین خلیفه به لين شيوه بدون هیچ پیشینه در سیرة رسول خدا به عنوان اصلی مشروع در فقه سیاسی اهل سنت پذیرفته شد و عمربا لین عهدنامه به خلافت منصوب شد و بیعت مردم فقط نوعی اظهار وفاداری و فرمانبرداری بود و در خلیفه شدنش تأثیر نداشت. هه 

صفحه 223:
*شووای شش نفری تعیین خلیفه هر چند ادعای وجود مجلس مشاوره‌ای منظم که یتولند در نظام حکومتی نقش ایفا کند با واقعیات آن زمان و گزارش‌های تاریخی سازگار نیست مشورت‌های موردی امری مرسوم بود. ® چنانکه مشورت خليفة دوم با اصحاب دربارة احادیث پیامبر و نهی از نگارش, به رغم نظر اصحاب. مشهور است. نظر خلیفه. امر خلافت یکی از مصادیق مشورت بود. او برای اولین بار دربارة انتخاب ابوبکر به یک حقیقت اعتراف کرد و ضمن سخنرانی اش در مدینه گفت: آن انتخاب با مشورت مؤمنان نبود. از اين يس بايد خلافت بر ياية مشورت با موّمنان باشد و اگر کسی بدون مشورت با فردى بيعت کرد بايد همراه بيعت شونده كشته شود. © هرجند لین بیان نشان دهندة نوعی احتیاط است؛ گروهی تن را نوعی سردرگمی و درماندگی تلقی کرده‌اند. ۰ شواهد تاریخی درستی این تلقی را گواهی می‌دهد: وی به فص ‎BOTs ORM ee Giz Sle A yt es pe‏ وی گفت: اگر تو چوپانی برای گوسفندانت داشتی و آن چوپان... 

صفحه 224:
#اما واقعيات نشان دهندة تدبیر و برنامه ریزی خلیفه در امر جانشینی است. #خليفه نه فقط شورلیی را برای مشورت و گزینش خلیفه مشخص ساخت. روش انتخاب و احا ممکن رات پیش نی کرد و ره حل اند کرد #اعضای شورا -یعنی علی؛ زبیربن عوام. سعد ین لبی وقاص, عبدالرحمن بن عوف» عثمان ‎atl,‏ که همه از مهاجران بودند- بلید در خانه‌ای گرد آیند و پنجاه نظام اتسار از آنان مراقبت کنند تا این گروه یک نفر <نه دونفر راازمیان خود برکزین» ‎SIP‏ پنج تن کسی را برمی‌گزیدند و یک نفر مخالفت می‌کرد باید کشته می‌شد. ‏#اگر دو تفر با رای چهار تن مخالفت می‌کردند باید کشته می‌شدند. ‏*اگر سه نفر یک ری و سه تن رلّی دیگر داشتند باید به داوری عبدالله بن عمر راضی می‌شدند. وگرنه ری گروهی که عبدالرحمن در میان آنان بود مقدم می‌شد و سه تن دیگر در صورت مخالفت کشته می‌شدند. ‏#عبدالرحمن به علی گفت: اگر با تو پیعت کنیم» می‌پذیری که به کتاب خدا و سنت پیامبر و روش شیخین رفتار کنی؟ ‎ ‎ ‏علی پاسخ داد: من به دانش خود. کتاب خدا و سنت پیامبر رفتار خواهم کرد. ‎ ‎ 

صفحه 225:
#عبدالرحمن آن شرط را با عنمان (بیادرخواندهاش) در میان گذاشت و او پذیرفت. بعد از برگزیدن عبدالرحمن, سایر اعضای شورا موافقت خود را اعلام کردند. هر چند امام علی در آغاز با عثمان بیعت نکرد تدبير خليفة دوم بر لزوم کشتن مخالف وى را به بيعت ناگزیر ساخت. بدین ترتیب» شاخه‌ای از قریش که چهرة سیاسی داشت و دارای زندگی اشرافی بود قدرت را در دست گرفت. #به حکومت رسیدن علی (ع) #پس از بی نتیجه ماندن نقش میانجی گرانة امام علی و برخی از اصحاب در رخداد شورش عليه خليفة سوم آن كاه كه خليفه كشته شد و خشم عمومى فرونشستء مردم دريافتند حوزة مسلمانى بى سريرست مانده است. رفت و آمد و كفتكوها آغاز شد. #با آنكه كروهى از صحابةُ اعضاى شوراى عمرء به ويثِه طلحه كه مورد حمليت عايشه نيز بو سدع خلاقت ‎AR es en lesion ine‏ اسب پدر شار أ مكار قاریان کوفه. انصار و ... به خانة على هجوم أوردند. #امام در ياسخ تقاضاهاى مكرر مى فرمود: رهايم كنيد و از غير من بخواهيد. ۳0 

صفحه 226:
از محمد بن حنفیه نقل شده: #علی گفت: من وزیر شما باشم بهتر از ن است که امیرتان باشم. آنان گفتند: جز بیعت با تو چیزی نمی‌پذيريم. بیعت نمی‌تولند پنهانی باشد و باید در مسجد صورت بگیرد. در اجتماع جد كه انار و ا ان حفر فس له و زیر بر رنه لحت كرت لل بن أن وقاص گفت: بعد از همة مردم بیعت می‌کنم و کسی متعرض او نشد. از انصار گروهی اندک از عنمانیه. چون کعب بن مللک و تنی چند از بهره‌مندان خوان نعمت خلافت عثمان مانند عبدالله بن عمر بیعت نکردند و کسی متعرض آنان نشد. #برخی اقدام طلحه و زبیر مبنی بر شتاب در بیعت با امام علی را همراهی با افکار عمومی به منظور رهیدن از احتمال کشتن عثمان دانسته‌اند. امام علی خود دربارة کیفیت بیعت مردم می‌فرماید: ۰ سوگند به خدا من خواستار حلافت و علاقه مند به حکومت نبودم ولی شما مرا دعوت کردید ‎steely yl ang‏ بعت شماتا من بنون اندیشه نبود. شما مانند شتران تشه کد اطراد؛ حوض های آب گرد می‌آیند پیرامونم اجتماع کردید به طوری که پنداشتم هر گاه خواست شما را نپذیرم مرا خواهید کشت یا برخی از شما در حضور من کشته می‌شوید. بلین سبب دست كشادم و شما در كمال اختيار با من بيعت كرديد. ‎a‏ 

صفحه 227:
#نكاتى دربارة خلافت امام على (ع): © ١-با‏ جشم يوشى از مسائل كلامى در مسئلة امامت على (ع) بدون اينكه كسى او را نامزد كند يا رقباى أو را از صحنه خارج كندء با حضور و بيعت اكثريت مردم مدينه بركزيده شد. در واقع !2 © 1- يافشارى مردم بر لزوم علنى بودن بيعت» آن هم در مسجدء توهم هر كونه توطئة نفى مىكند. هم جنان كه رد كردن جند بارة تقاضاها و مجال انديشه دادن به مردم پندار ناكهانى بودن بيعت را از ميان برد. © ابا آنكه امام مىتوانست» ‎Gib‏ روال جارى و سنت تسليم و بيعت وادارد هركز كسى را به بيعت ناكزير نساخت. © 6- يس از خليفة دوم شرط بيروى از روش شيخين در بيعت وارد شدء ولى امام على آن را نبذيرفت و فرمود حتى ابوبكر و عمر نيز اكربه جيزى جز كتاب خدا و سنت رسول خدا عمل کند برحق فستنل. امام با برخی از بستگان عتمان که مشروع 0 سوی آمام را شرط بیعت قرار دادند. مخالفت کرد و همواره تأ کید می‌کرد کتاب خدا و سفنت رسول ملاگ کردار اوست. ©ه- نكتة بسيار مهم نطق رسمى آن حضرت در روز دوم مراجعة مردم و انتخاب است ‎a‏ نها بیعت و انشتايی بود که می‌توان آن را بیست ات ين: كروه اندك غير موافقان را به 

صفحه 228:
علىنية در بى اصرار انبوه مردم که متقاضی خلافت او بودنده فرمود: خداوند خود می‌داند که من به خلافت» از آن جنبه که رياست و قدرتی است علاقه ندارم... آن گروهی كه دنيا آنها ر در خود فرق ساخته؛ برای خویش املاک و نهرها و اسبان عالی و كنيزكان تهيه کر‌اند.فردا وقتی همه اینها را از آنان می‌گیرم و ببه بیت‌المال برمی‌گردانم و بهاندزة حقشان به آنها می‌دهم, نگویند علی 18 ما را ضریفت؟ اول: چیزی می‌گفت ر اكنون كونهاى ديكر عمل مىكند. من از همين حالا برنامة رون خود را اعلام مىكنم.... من منكر فضيلت صحابى بودن و سابقة خدمت افراد نيستم. اما اينها جيزهايى است كه خداوند خود ياداش آن را خواهد داد. اين امور نبايد ملاك نبعيض 1١ ‏واقع شود,‎ BO ‏رز‎ 

صفحه 229:
#علی بن لبی طللب می‌توانست مدت زملنی کوتاه خواسته‌های نامشروع طلحه و زبیر را برآورد و معاویه را بر مسندش باقی بدارد و پیشتر از اینها پیشنهاد عبدالرحمن ابن عوف را بپذیرد که می‌گفت: اگر تعهد بسپاری که به موازات سنت پیامبر, از روش ابوبکر و عمر پیروی کنی خلافت را به جای اعطای آن به عثمان به تو خواهم سپرد. اما اگر وی چنین می‌کرد مفهوم عدالت و صداقت را برای همیشه از سیاست جدا می‌ساخت و يان سیاست را بر بی‌صداقتی و نیرنگ پایه گذاری می‌کرد و هرگز هیچ كس به استوارترين عهد و پیمان‌های دولتهای دادگر و عادل نیز اعتماد نمی‌کرد و هر فرمانروای تبهکاری می‌توانست پیمان شکنی خود را به آسانی توجیه کند وکسی نیز بر وی خرده نگیرد. #لولا الدین و التقی لکنت ادهی العرب (لکنت من ادهی الناس): اگر تعهد به دين و ارزش‌های الهی نبود من زیرک ترین (سیاست بازترین) انسان ها بودم. *موانع و مشکلات حکومت علی (ع) گبی عدالتی اقتصادی, نابسامانی اجتماعی» انحراف ها و بدعت هاء رفاه گرلیی و تضعیف ارزشهاى دينى. ‎a‏ 

صفحه 230:
جلسة دوازدهم 

صفحه 231:
- ناعدالتی اقتصادی خليفة دوم دیوان را بر اساس سوابق اسلامی افراد و ترکیب قبیله‌ای قرار داده بود. قریش بر غير قریش, مهاجر بر انصاره عرب بر غیر عرب و موللی ترجیح داشتند. در حللی که ‎ee‏ لین وضعیت در کنار بخشش های عثمان فاصلة غنی و فقیر را تحمل‌ناپذیر کرد. خمس غنایم. مالیات و جزيهٌ سرزمین‌های فتح شده که به همه مردم تعلق داشت فقط در اختیار افراد و گروه‌های خاص قرار می‌گرفت. بر اساس گزارشها, عنمان یک پنجم غنلیم آفريقا را -حدود ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار دینار- به مروان بخشید. #به ابوسفيان هدایای ۲۰۰ هزار درهمی اعطا کرد. #يكد هشتم ثروت عبدالرحمن بن عوف (برادرخوانده و داماد عثمان) پس از مركش ميان چهار همسرش تفسیم شدو به هر یک ۸۰ هزار دینار رسید. a 

صفحه 232:
#امام علی (ع) در سخنرانی خود سیاست مالی برگرفته از سیرث پيامبر را مطرح کرد؛ برتری مهاجر و انصار بر دیگران را معنوی خواند و فرمود: هر که دعوت خدا و رسول را بپذیرد و به قبلهٌ مسلمانان نماز گزارد از همه حقوق بهره مند می‌شود و حدود اسلام دربارة همه اجرا خواهد شد. #مخالفت‌ها از همین جا آغاز شد. امام در برابر اصحاب معترض به لین روش که به سنت استناد می‌کردند. فرمود: آیا روش و سنت پیامبر خدا شايستة پیروی است یا روش عمرا * بسیاری از مورخان نوشته‌اند: علت جدا شدن برخی از اعراب از امام علی (ع) و پیوستن به صف محخالفان لین بود که می‌گفتند: علی در تقسیم اموال ملاحظه اشراف را نمی کند و عرب را بر عجم و موالی آنها برتری نمی‌دهد. - نابسامانی اجتماعی یکی از آثار فتوحات اختلاط نژادهای مختلف بود. موللی یا اسیران آزادشده در قیاس با عربها از حرمت اجتماعی و حقوق مدنی کمتری برخوردار بودند. جامعه برتری عرب بر ‎lips‏ ی 

صفحه 233:
#در حللی که عمر دستور داده بود بردگان عرب را از ببت المال آزاد کنند امام هیچ تفاوتی ميان بردكان عرب و عجم نمی‌گذاشت. حضرت هنگام تقسیم اموال می‌فرمود: حضرت آدم نه غلام به دنیا آوردنه کنیزه بندگان خدا همه آزادند.. اکنون مالی نزد من است و من میان سفید و سیاه فرقی تخواهم گذاشت. در پاسخ به اعتراض گروهی از عربها فرمود: من در قرآن. برتری عرب بر عجم را ندیده‌ام. - انحراف ها و بدعت ها #انحرافات دینی مهمترین مشکل حکومت امام علی (ع) بود. ناآگاهی جامعه از دین و نبودن برنامة منسجم در جهت روشنگری مردم ایعاد این دشواری را پیچیده تر می‌ساخت. © بسیاری از سخنان پیامبر متروک شده بود. بنیان این انحرافها در کنار بستر بیماری پیامبر خدا با شعار «حسبنا کتاب الّه» گذاشته شد وبا سخن خليفة اول در توجیه اشتباهاتش به صورت یک نظریه درآمد. © توجیه ابوبکر: پیامبر با وحی یاری می‌شد. ولی دست من از وحی کوتاه است و به مصلحت‌اندیشی و اجتهادم عمل می‌کنم. 2 

صفحه 234:
)> 8 #نتيجة طبیعی لین کژروی گشایش راه نفوذ شبهه‌ها و انحراف آموزه‌های اسلام از ‎ee ieee‏ *بدين سبب امام علی در برابر پافشاری مردم بر بیعت با وی فرمود: 

صفحه 235:
مابا مسائلى جند جهره و پیچیده]مواجهیم؛ب‌طری که دلها بر أن أرام نمكيرد و عقول بر آن ثابت نمىماند. افقها مدألود و ناريك شده و صراط مستقيم وراه وروش سلوك زمان ‎yell ly cal Hd BE pl‏ احوال] بدانيدكه اكر دعوتنان را ببذيرم, بر طبق آنچهخود میم بشما رفار ‎Sash Ri aya psa‏ فر رهم اد 

صفحه 236:
#آن حضرت در نامه‌ای به مالک از آن سالها چنین یاد کرده است: #دين اسير دست شروران بوده هوس ها و دنياى خود را از آن طلب می‌کردند. ©4- رفاه كرايى و تضعيف ارزشهاى دينى #بيدليش شكافهاى اجتماعى از دوران خليفة دوم آغاز شد: تبعيض در توزيع بيت المال و احای کرایش‌های قومی که پیامیر با آن شدینا متالف بود #ايرانيان و روميان بیش از سایر گروهها تحقیر شدند. تا آنجا که شخص خلیفه از ورود ان به مدینه جلوگیری کرد. #تلاش برخی از نویسندگان اهل سنت و برخى از متفكران شيعه كه به عمد يا سهوه انحرافات رابه نیمه دوم دوران حكومت عثمان مربوط مىسازند نوعى توجه به روبناست و در حقيقت بازتاب سياست خليفة دوم در لین دوران خودنمایی داشته و آثار خود را نشان داده است. بعضی از نویسندگان معتقدند استدلال خليفة دوم در تبعيض «ربارة بيت المال به آية دهم سورة حديد بود (لايستوى منكم من انفق من قبل الفتح و قلتل اولئك اعظم درجة من الذين انفقوا من بعد و قاتلوا). ولى حقيقت خلاف آن است ‎go‏ 

صفحه 237:
و #زيرا اكر لين آيه مجوز برترى مادى در دنيا بود بايستى رسول خدا خود قبل از عمر به كار می‌گرفت. فت كه خليفة دوم اجتهاد در برابر نص بر همین اساس, بعد از اینکه علی (ع) در روز دوم بیعت برنامة فعالیت خود را در ترک تبعیض اعلان كردء فرداى لمن روز مردم حاضر شدند و على به كاتبش عبدالله بن لبى رافع فرمود: از مهاجران آغاز كن وبه هر يك سه دينار بده ويس از آن در رتبة بعد با انصار همين كونه رفتار كن و نيز با هر كس از مردم كه حاضر است از سرخ و سياه همين سهم را بده. #سهل بن حنيف كفت: اى امير مؤمنان لين شخص تا دیروز غلام من بوده و امروز آزاد شده الت اباب و نير كل ‎Kool gente © esl‏ #على (ع) فرمود: سهم او با تو برابر است. در لين روز طلحه. زبيرء عبدالته بن عمرء سعید بن عاص ومروان بن حکم و بعضی دیگر از مردان قریش حاضر نشدند. فردای آن روز که مردم در مسجد جمع شدند طلحه و زییر به مسجد آمدند و در گوشه‌ای دور از علی (ع) نشستند. ‎a‏ 

صفحه 238:
#به تدریج مردان دیگری از قریش آمدند و مدتی آهسته با هم سخن گفتند. سپس ولید بن عقبه به نمایندگی از جلنب آنان نزد علی (ع) آمد و گفت: ای اببالحسن تو خود می‌دانی که از هر یک از ما فردی را در جنگ‌ها کشته‌ای و پدر خود من در بدر به دست تو کشته شد و دیروز برادرم عثمان را نیز یاری ندادی تا کشته شد و يدر سعيد بن عاص را نيز در جنگ بدر کشتی ... #در حللی که ما با تو از نظر افتخارات قومی برابريم و هم ما همانند تو فرزندان عبد مناف هستيم. از لين رو فقط به شرطى با تو بيعت مىكنيم كه با ثروت ما كه در دوران عثمان به دست آورده‌ليم کاری ندافته باشى و كشتدكان عفمان را هم قصاص تملیی والا اكر ار ناحية تو امنیت نداشته باشیم تو را رها ساخته به شام می‌گريزيم. #امام علی (ع) فرمود: اما اينکه افرادی از شما در گذشته کشته شده‌اند سئولیت آن با من نیست بلکه با خداست که فرمان جهاد داده است. #اما اينکه با ثروت شما کار نداشته باشم من حق ندارم که نه از شما و نه از غیر شما حق حقدار را بازنستانم. #وقتی کسانی چون لبن مسعود دانشمند و مفسر بزرگ قرن فقط به دلیل دفاع از بیت المال مسلمانان و تن ندادن به تقاضاهای غیرمنطقی اطرافیان خلیفه با وضعی دلخراش تنبیه و از مسجد بیرون رانده شود... 

صفحه 239:
و #وقتى شخصيتهاى ارجمندى جون عمار ياسر كه ييامبر او را معيار حق بودن جبهة نبرد شمرد فقط به ذليل انتقاد از کارگزاران حکومت مورد اهانت و ضرب و شنم قرار گیرد.. وقتی ابوذر به صحرای خشک و بدون امکانات ربذه تبعید شود... #طبيعى است كه يسرخالة خليفه. عبدالقه بن عامر كه از فرط بيكانكى با اسلام در اولين خطبداش آيهُ قرآن را اشتباه خواند فرماندار شود... #عبدالله بن سعد ابى سرح كه مورد غضب خدا و رسولش بود والى مصر كردد #امام در يكى از خطبههاى خود جامعة عصر خلافت خويش را جون جامعة جاهلى معرفى می‌کند و یادآور می‌شود اين جامعه بايد غربال شود... #ابعاد دیگر دشواری‌های دوران حکومت امام علی (ع): کارگزاران فاسد و استانداران بی لیاقت نومسلمانان ناآشنا با الفبای اسلام؛ منافقان که پیکار با آنان از پیکار با کفر و شرک مشکل تر است و حتی گاه ناممکن می‌نمای... #علل ناخشنودى از حكومت على (ع) © موضع سرسخته على (ع) در حكومت و كوشش در جهت اجراى كامل عدالت در همة ابعاد سبب ناخشنودى و مخالفت بسيارى از مسئولان حكومت يبشين و حتى برخى از ‎ah‏ 

صفحه 240:
#اساس قرار دادن مساوات در حقوق و رعلیت استحقاق‌ها, کنار نهادن روش شیخین در تقسیم بیت المال که مردم سالها به آن خو گرفته بودند برتری ندادن اشراف و عرب بر دیگران و ترک تسامح در برایر سران قبایل آن طور که رسم پادشاهان و سیاست مداران است کار آسانی نبود. طلحه و زییر صاحبان مطامع دنیوی و طرفداران جدی تبعیض نژادی در اولین اقدام عملی, وقتی که علی حاضر به سازش و انعطاف نشد نقض عهد کردند (ناکئین) و منافقانه به بهانة عمره رهسپار مکه شدند تا با پیوستند به عايشه چاره‌ای بیندیشند. در چنین شرایطی, در مکه افراد سرشناس سرمایه‌داران. سیاسیون برکنار شده رياست طلبان نالایق, مجرمان و ناراضیان از عدالت کرد آمدند و به تجهیز سپاه علیه امام پرداختند (جنگ جمل). #ام سلمه همسر يارساى بيامبر عايشه را از رفتن به بصره نهى كرد و كفت رفتن او خلاف دستور قرآن به زنان ييامبر است «و قرن فى بیوتکن» #اما عايشه به عنوان نظريه يرداز وضعيت جديد به همراه طلحه و زبير به سمت بصره حرکت کرد. ‎a‏ 

صفحه 241:
ام سلمه کوشید با ياد كردن سخنان ييامبر دربارة علی نزد هر دوی آنها او را از رفتن پارار ‎ALAS) yi, laste‏ آمام واعراف به اک سعنان باس راید خاطر در ‎ely eter elses cs‏ رو ‎oe See‏ #شعلة آتش صفين به وسيلة قاسطين (ستمكران) نيز به همین دلیل برافروخته شد. "#معاویه که از به زیر سلطه درآوردن همه قلمرو حكومت اسلامى ناميد شده بودء فرمان داد به امام علی (ع) بنویسند که شام و مصر را برای او بگذارد تا وی رابه عنوان خلیفه به رسميت بشناسد. #امام كه تلاشهاى مسالمت آميز و صلح جويانه را بى نتيجه يافته بود به او نوشت: * يبشتر نيز جنين تقاضايى از من كردهاند ولى نيذيرفتم و جنين نخواهد شد. خداوند مرا به گونه‌ای نخواهد دید که گمراه کنندگان را یاور گیرم. #معاويه كه در سياست و فريب كارى بى نظير بود به خوبى مىدانست دير يا زود نوبت ابرسی وی فرامی‌رسد. بنابراین به بهانة کشته شدن عثمان, جنك صفين را به راه a گامام که معاویه را خوب می‌شناخت به افشای اهداف وی پرداخت: 

صفحه 242:
#سبب حقیقی جنگ ما با شامیان دشمنی آنان با اسلام و سنت پیامبر است. حرکت سپاه شام ادامک حرکت احراب ساسی علبه اسلام و دنل جنگ خی در عصر بامیر به مار می‌آید. #فتنة خوارج نيز از ضعف فكرى اين كروه از مسلمانان و ناآكاهى آنان از سنت پیامبر و حقيقت قرآن سرجشمه مى كرفت. #دركيرىهاى غير ضرورى خلفا و برنامه نداشتن آنان براى تبليغ و تبيين صحيح دين و در نتيجه شكوفا نشدن استعداد عقلانى و منطقى مسلمانان سبب شده بود كه عقايد دينى گروه‌هایی از مسلمایان با حهالت و تعسب کشک بامرد و به راحتی ابزار دلت سودجویان شوند. #شاهد جهللت خوارج پشیمان شدن دو سوم آنان (حدود هشت هزار نفر) در پی سخنرانی امام و نمایندکانش در همان اردوگاهی است که برای جنگ با امام بریا کرده بودند. امام ملنع ورود خوارج به مساجد نشدند هر چند آنان مسجد را محل تبلیغ بر ضد امام کرده بودند. همچنین سهم آنان از بیت المال قطع نشد و در امنیت و آزادی بودند و تا رسماً مبارزة مسلحانه را شروع نکردند امام با آنان نبرد نکرد. 

صفحه 243:
© امام خطر نفاقء دنياكرايان و رياست طلبان را یادآور شد و فرمود: يس از من خوارج را مکشید. زیرا ‎ol‏ که به طلب حق درآید و راه خطا پیماید همانند آن نیست که باطل می‌جوید و بدان دست يابد (مانند معاویه و اصحابش). * سيرة على بن ابی طالب و سیمای حکومت علوی امام علی (ع) فرصت نيافت تا در خلافت جهار سال و نه ماهة خود اوضاع نابسامان جامعة اسلامی را به طور كامل جون زمان ييامبر سازد. #ولى انحرافاتى را كه مىرفت جهرة اسلام را نزد انسانهاى آزادة جهان مخدوش كند زدود و دلهاى مشتاق مدينة فاضلة رسول الله را اميدوار ساخت. © حضرت كسانى را كه بيعت نكردند به اين شرط كه بر ضد مسلمانان فتنه نكنند رها كرد. * هر كاه از طرف ياران و سربازانش دربارة تأخير جنك با ناكثين انتقاد مىشد مى فرمود: به خدا قسم هر روز كه جنك رابه تأخير مىاندازم به آن سبب است كه اميد دارم كروهى از ايشان به جمع ما بييوندند و هدايت شوند. در جنكه جمل زملنی که زبیر کشته شد و شمشیرش را نزد امام آوردند آن حضرت از شدت اندوه بی قرار شد و از خدمات او به اسلام و رسول خدا یاد کرد. گو اينکه سابقة درخشان و کوشش مفید دشمن ترین افراد را نیز فراموش نمی‌کند. ‎a‏ 

صفحه 244:
#امام بر مردمی که در شهر انبار به استقبالش شتافتند و طبق آداب و ‎pow)‏ عصر ساسانی در برابرش به خاک می‌افتادند فرمود: #جه كناه بى لذتى مرتكب مىشويد! زجر می‌کشید. خود را خوار می‌کنید و با تعظیم به بندة خدا به خداوند شرک می‌ورزید. #در تبيين رابطة حقوق مردم با حاکم اسلامی می‌فرمود: 

صفحه 245:
آگاه باشید, حق شما بر من این است که مگر در مواردی خاص, مانند جنگ رازی رأ برشما بوشيده ندارم؛ جز در حكم شرعی» كارى را بدون مشورت با شما انجام ندهم وذر رسأئدن حفى كه بجاست كوتاهى نكنم .. ‎Ge Gl‏ من بر شما بيروى و فرمانبردارى است؛ جون شما را خواندم درنگ مكنيل؛ در أجه صلاح ست بلى بس مكذاريد ودر سخنىهاى رأه حق فرو رويد. أكّر جنين بايدار نباشيده كسى نزد من خوارتر از كجرفتار شما نخواهد بود وكيفر أورا سخت كردانم و رخصت رهابى را أززمن تخواهد شنود. ‎Oo ‏زر‎ ‎ 

صفحه 246:
گبه فرماندارانش نوشت: # قبل از اينكه به فكر دريافت ماليات باشيد بر آن شوید که زمین را آبد و وسایل کشت و زرع فراهم سازید. مبادا کسی رابه گناه ندادن زکات تازیلنه زنید یا حبس کنید. اگر شتری آبستن در اموال عمومی است مبادا آن را به كار كيريد يا سوارش شويد. * برخورد علی (ع) با برادرش عقيل و دخترش ام كلثوم به روشنى نشان دهندة مراقبت بيوستة وی كناك امك #به فرماننارانش دريارة مردم و رسيدكى به آنان بسيار سفارش مىكرد و اينكه بليد بتوانند بدون هراس و لكنت با آنها سخن بكويند #در مسائل كوناكون عقلى؛ دینی و اجتماعی حدود یازده هزار سخن کوتاه از آن حضرت باقی مانده است. * گفته می‌شود آنچه امروز از کتاب شریف نهج البلاغه در دست است یک دهم سخنان حضرت است... اشتفال طولانی به جنگ هم امام را از فعالیت جدی فرهنگی بازنداشت. #با آنکه بر ارتقای سطح مادی زندگی مادی و رفاه مردم تأکید می‌کرد. هیچ كاه توسعة اقتصادی را بر توسعةٌ فرهنگی مقدم ندانست. همواره می‌فرمود: "بدون تردید مردم به فرهنگ و ادب صحیح نیازمندترند تا به طلا و نقره. ‎a‏ 

صفحه 247:
#در وصیت حضرت ‎dy‏ اين امور اشاره شده است: توحید و رسالت خاتم الانبياء تقواء خويشاوندان» ایتام, همسایگان» قرآن, نمازه خانة خدا و حج. روزة ماه رمضان» زکات» ظلم نشدن به ‎Cael‏ پاران پیامبر, فقراء زیردستان» امر به معروف و نهی از منکر» هدیه و خیررسلنی به هم دوری از جدایی خواهی و انحطاط اخلاقی» یاری به هم در تقوا و احسان و پشتیبانی نکردن از هم در گناه و ستمگری... 

صفحه 248:
جلسة سیزدهم 

صفحه 249:
۴امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) و مقتضیات زمان ورس کی تارج و سره طاه ‎alles‏ هر یک از امامان انسانی ۲۵۰ كاله را نشان می‌دهد که در موقعیت‌های آسان و دشوار در مسیر حراست از دين و تبیین آن و زندگی شرافت‌مندانه گام برداشته است. امام خامنه‌ای در کتاب عنصر مبارزه در زندگی ائمه علیهم‌السلام: #به طور طبیعی هر انسانی که از عقل و حکمت برخوردار باشد در حرکتی بلندمدت روش‌های و اختیارهای موضعی خواهد داشت. گاه ممکن است لازم باشد تند حرکت کند و گاه کند؛ گاهی حتی ممکن است به عقب‌نشینی حکیملنه دست بزند. اما همان عقب‌نشینی هم از نظ ركسانى که علم و حکمت و هدفداری‌اش را می‌دنند حرکتی به جلو محسوب می‌شود و با لين ديد زندكى يازده امام حركتى مستمرء به هم ييوسته و معنادار در راستاى اهداف انبيا در طول تاريخ شناخته مىشود. 

صفحه 250:
در عمر ۲۵۰ سا امامت معصومان (ع) با آن همه دشواری‌ها و مولتع» یک لحنله وی ار و و #با آگاهی کامل از مولنع و مشکلات جامعه. عمرشان سراسر درگیری» مراقبت, نشر فرهنگ قرآن, تبدیل همةّ عرصه‌های اجتماعی» فرهنگی و جنرافیایی به پهنة نبرد حق و باطل و مقابلةُ جدى با حركتهاى انحرافى يود. #نرمش قهرمانانة امام حسن (ع): بيشواى دوم جهان تشیع که در شمار پنج تن اهل بیت و همراهان پیامبر خدا (ص) در واقعة ماهلة جاى بارد حدود هشت سا ار عمر خود رازدر پرتو علمات و الطاف چا بزرگوارش پیامبر به سر برد. #پس از آن حدود سی سال همراه پدرش زندگی کرد و سپس ده سال در دوران سلطنت. معاویه امامت امت را بر عهده داشت. امتیزات فراوان اخلاقی و فضایل انسانی امام حسن (ع) نزد اهل سنت و شیعه مشهور است. #سيوطى» دانشمند اهل سنت: حسن بن علی شخصیتی بزرگواره بردبار باوقاره متین, بخشنده و مورد ستایش مردم بود. 

صفحه 251:
#به كواهى تاريخ فردی دلیر بود و در راه پیشرفت اسلام از هیچ گونه جانبازی ‎BP‏ نمی‌ورزید. #در جنگ جمل, در قلب سپاه دشمن جنگید و در جنگ صفین با دلاوری‌های خود شگفتی همگان را برانگیخت. حساس‌ترین بخش زندگی امام مجتبی (ع) که از گذشته‌های دور مورد سژّال و گفتگو و گاه موعب خرده‌گیری دوستان کوتهبین و دشمنان مفرض شده ات ماجرای کناره‌گیری اجباری وی از خلافت است. یه وی وقتی عملکردش در برابر معاويه و جهاد امام حسين (ع) عليه يزيد و حوادث يس از آن مقايسه مىشود. جرا شخصيتى الهى جون امام حسن (ع) با شخصى يليد جون معاويه صلح كرد؟ #آيا اساساً اسلام دين صلح است يا جنك و جهاد؟ يا با عنايت به فرهنك هميشه ييروز «احدى الحسنيين» بهتر نبود كردار امام حسين (ع) بيشتر به وسيلة امام حسن (ع) صورت مى كرفت 

صفحه 252:
يا مخالفت با معاویه به عنوان نیرویی سرکش و فرصت طلب که هنوز کسی وی را خلیفة مسلمانان نمی‌شناسد از مخالفت با پزید توجیه‌پذیرتر نبود؟ ؟آیا اساساً دو فرزند على (ع) و فاطمه (س) که شاگر یک مکتب بودند و در موقعیتی کاملاً مساوی از ترییت و رشد برخوردار شدنده دو روحية متفاوت و متعارض داشتند؟ #زمینه‌های آتش بس: #اوضاع نامساعد و عوامل گوناگون موقعیتی را يديد آورد که صلح به عنوان مسئله‌ای ضروری بر امام تحمیل شود. به گونه‌ای که هر خردمندی در آن موقعیت چاره‌ای جز مسالمت نداشت. ‎af‏ نظر سیاست خارجی: ‏#ترکیب جبهة مسلمانان چنان بود که فرورفتن در جنگ داخلی دستاوردی جز زیان ‏نداشت. ‎ ‎ 

صفحه 253:
6 ۹ #امپراتوری روم شرقی. که شکست‌هایی سخت از اسلام خورده بوه همواره در پی فرصت می‌گشت تا ضربه‌ای به اسلام وارد سازد وشکست‌های قبلی خود را جبرآن کند. صفآرایی سپاه امام حسن و معاویه در مقلبل هم می‌توانست فرصت انتقام را در اختیار رومیان قرار دهد. #از نظر سياست داخلى: نبود جبهة نيرومند و هماهنك و داراى روحيه جنك را بسيار ناموفق و جبراننايذير می‌نمایاند. “يس از شهاات امام على (ع) با آنکه بسیاری از مردم کوفه با امام حسن بیعت کرده پیمان وفاداری و سربازی بسته بودند. واقعیت کوفه چیزی جز گوناگونی گرایش‌ها» ت آرا و آشکار شدن کینه‌ها میان مردم نبود. هسته‌های اصلی سپاه امام این ماهیت را بهتر نشان می‌دهد: #للف- شیعیان که اخلاص و صمیمیت خود رابه اهل بيت در مراحل مختلف ثابت کرده 8 =) 

صفحه 254:
ب- جناح اموی #در اين جناح عناصری نیرومند وجود داشتند که از طرفداران بسیاری بهره می‌بردند و در پدید آوردن یاس و تزلزل در سپاه تأثیری بسزا داشتند. لین گروه در کنار شایعه پراکنی» توطنه و ایجاد نفاق, پنهلنی با شام پیوند برقرار ساخته و مراتب فرمانبری و همراهی خود را به معاویه اعلام کرده بودند. #ج- ساير كرودها: خوارج. شکاکان. سودجویان, قبیله گرایان و ... ‎oe‏ گروه‌ها اغلب به سبب دشمنی با معاویه در سپاه امام حسن (ع) شرکت داشتند و در ترديل ‎See a‏ ‏#در نظر اينان» شخصيت بزركى مانند امام حسن جندان بر معاويه ترجيح نداشت. ‎ ‏#فقط به منافع مادى خود مىانديشيدند و از روى تعصب قومى و به بيروى از رئيس قبيله در جنك حضور مىيافتند. ‏#از سويى؛ فتنهكرىها و تبليغات رنكارنك و فريبكارلنة معاويه وضع را نامتعادل و بحرانی می‌ساخت که حتی فرماندهان خوش‌بین را هم نگران و ناامید می‌کرد. ‎a‏ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 255:
#به ارادة الهی. نبوت و سپس امامت در زمین همواره با کمک یاوران بااخلاص استقرار یافته است. ‎plal®‏ حسن با سامان دادن سپاه و اندیشیدن سیاست‌های لازم برای جنگ با معاویه آماده شد. ‏#اما به سبب نبود هماهنگی, اختلاف سپاهیان و توطئه‌های معاویه» موقعیت برای پیروزی مناسب نبود. ‏#صلح یا تغییر سنگر مبارزه ‏© آنجه امام را بيمناك ساخته بود آيندة سياه كوفيان بود. ‏#اكربا لشكرى جنين شكننده ياى به ميدان رزم مىنهاد او رابه اسارت درمىأورد تا ننگ شکست خاندانش به دست سپاه پیامبر در جریان جنگ بدر را جبران کند. ‏بدون تردید. اغلب اطرافیان امام حسن افرادی سیاسی بودند نه آنکه امام حسن را امام از جانب خداوند پذیرفته باشند. ‏#امام حسن (ع): به خدا سوگند, اگر با معاویه درگیر شوم, اينان كردن مرا كرفته ‏/_ صورت اسير تحويل أو مىدهند. ‎ ‎ 

صفحه 256:
امام حسن:؛ در «مداین» یعنی آخرین منطقه‌ای که سپاه امام تا آنجا پیشروی کرد سخنرانی کرد و فرمود: هیچ تردیدی ما را از مقابله با اهل شام بازنمی‌دارد. ما در گذشته به نیروی استقامت, وحدت و تفاهم داخلی شماء با اهل شام می‌جنگيديم. ولی امروز اتحاد . وقتی كه به جنك صفين روانه مى شديد دين خود را بر منافع دنیا مقدم می‌داشتید. ولى أمروز منافع خود را بردين خود مقدم مىداريد. ما همانكونه هستيم كه در كذشته بوديم؛ ولى شما نسبت به ما آن‌گونه که بودید وفادار نيستيد. اكنون معاويه به ما بيشنهادى كرده كه برخلاف عزت و سرافرازی ماست. اگر آماده نبرد و کشته‌شدن در راه خدا هستید صلح او را ردکرده؛ با تکیه بر شمشیرمان کر و را به خدا م‌گذاريم؛ اما اگر خواهان عافیت بايد صلح را بيذ و تفاهم از ميان شما رخت برب و ماندن 

صفحه 257:
گافزون بر ‎oy‏ شهادتی سازنده است که در راه زنده کردن سنتی نیک.یا میراندن رسمی زشت بعد از اندیشیدن تدابیر لازم و نومیدی از وجود راه‌های شرافتمندلنة دیگر حاصل شود. کشته شدن امام حسن در آن وضعیت به معنای کشته شدن خلیفة مسلمانان, شکست مرک خلافت و نابودی بسیاری از شیعیان مخلص حتی امام حسین (ع) بود. #زیرا معاویه با به خدمت گرفتن سه عنصر زره زور و تزویر می‌توانست در بسیاری از بدیهیات و باورهای دینی و عادات مردم تردید يديد أورد و نظرهايش را دست كم به مردم عادی بباوراند. #از سوی دیگر معاویه برای به دست گرفتن سلطنت دنیوی حاضر بود هر گونه امتیازی بدهد. به طوری که ورقة سفید امضا شده‌ای برای امام حسن (ع) فرستاد و نوشت هر چه در آن ورقه بنویسد پذیرفته شده است. #در لین موقعیت امام وظیفه داشت تا آخرین حد ممکن از آمادگی دشمن بهره‌برداری کند و موضوعات مهم» حساس و مطلبق با مصالح مسلمانان را به عنوان شرطهای آتش بس در قرارداد صلح یگنجاند. ‎a‏ 

صفحه 258:
y #بندهای قرارداد صلح راز کردار امام حسن را نشان می‌دهد: ۱ معاویه به کتاب خدا و سنت پیامبر عمل کند. eee On ee auc ‏آمد» متعلق به حسین بن علی است و معاویه حقی ندارد کسی رابه جانشینی خود‎ ‏انتخاب کند.‎ ۳. معاویه باید ناسزا گفتن به امیرموٌمنان علی را ترک کند. ۴ بیت المال کوفه به معاویه واگذار نخواهد شد. معاویه باید هزينة زندگی بازماندگان كشته شدكان سياه على (ع) را از بيت المال بيردازد. ۵. شيعيان در هر جا هستندء بايد از آزادى برخوردار باشند و كسى متعرض آنها نشود. يا امام حسن (ع) ماهيت يليد معاويه و يايبند نبودن او به موارد قرارداد را نمىدانست؟ از نظر امام حسن (ع) و هر مصلح حكيمى بليد كوششيد نما مولنع بيدارى را برطرف كرد تا جامعه از خواب برخیزد. نتیجة کامل وقتی به دست می‌آید که ملت و جامعه | مرتبة درک مفاسد سیاسی» اجتماعی و اخلاقی برسند. 

صفحه 259:
#در کنار تلاش‌های روشنگرلنة امام. مهلتی لازم بود تا هویت معاویه و حکومتش براى مردم و حافظة تاريخ روشن شود. #افتخار ديرينة عرب ترک پیمان‌شکنی - حتی به بهای از دست دادن جان خود- است. امام می‌خواست ماهیت پلید پیمان‌شکنی معاویه بر مردم روشن شود. گست‌های اسادم را ترک کن رات فران را مرک شود و لین رها ‎lees dam‏ كرد كد ىد ‎reel plate‏ یه ‎Lee Ung‏ یدام #سكوت رنعبار امام حسين (ع) در همة دوران خلافت معاویه هم بر همین اساس قابل درك و معنايذير است. بی‌تردید موقعیت‌های متفاوت. تدبيرهاى كوناكون مىخواهد و در نتيجه فرجامهاى مختلف به ارمغان می‌آورد. #امام حسن نیز در ‎dom‏ موقعیت‌های زندگی‌اش همتای پدر و برادر خود شمرده eee 

صفحه 260:
#مقايسة دوستان و ياران دو امام #سياه امام حسين سباهى فداكار و داراى هدفهاى بزرك بود. در حللى كه سياه امام حسن (ع) عامل اصلى نااميدى حضرت از ييروزى نظامى بود. #آنان كه با امام حسن (ع) بيعت كرده در اردوكاه حضور يافتند و سيس بيعت شكستند از كسانى كه بيش از روبه‌رو شدن با امام حسين (ع) بيعت شكستند بسيار خطرناک‌تر و بدتر بودند. ۴وضع دشمنان دو امام (ع) دشمن امام حسن معاویه و دشمن امام حسین یز خ» پسر کودنی احمق و پدر را سیاست‌بازی تیز بود. » متظاهر و فرصت طلب #يزيد کودکی نازپرورده بود که به هیچ وج از عهدة حل مشکلات. مهار امواج مخللف و به کار بستن نقشه‌های وسیع برنمی‌آمد. #معاویه خود را از مشاهده‌گران رسول خدا و نمايندة خلفای پیشین در شام می‌دانست. ولی يزيد جنان بى اعتبار بود كه اخطل شاعر به او كفت: حقا كه دين تو دین درازگوش ‎a‏ 

صفحه 261:
#امام حسین (ع) از اشتباه‌های معاویه مانند هجوم به سرزمین‌های امن خداء روش وی در برابر مواد پیمان صلح» مسموم كردن و كشتن امام حسن و ياران صديق وى و بيعت گرفتن برای یزید بهرمبرداری کرد و در برابر افکار عمومی بر قدرت و اصالت خود و انطباق نهضت ضداموی با موازین اسلام افزود. #همچنین از لغزش‌های جانشین معاویه که در شراب خواری و بوزینه بازی و انواع گناه غرق بود برای دستیابی به هدفش بهره گرفت. #مباهله. آفتابی چون غدیر #مباهله: دو نفریا دو گروه پس از مناظره و استدلال در برابر یکدیگر به نتیجة مقبول نزد طرفین دست نیابند و هر یک ادعای کتمان عمدی حق از سوی دیگری را داشته باشد. در لین مرحله برای اثبات ادعای خود مسئله رابه خدا واگثار می‌کنند و هر یک از خدا می‌خواهد که بر دروغگو عذاب نازل کند. در روزگار پیامبران این موضوع بارها اتفاق افتاده بود. #در تاريخ ‎7٠‏ سال ‎Cay‏ و دعوت پیامبر اسلام فقط یک بار سرنوشت دعوت به مباهله کشیده شد. 

صفحه 262:
#هیتت مسیحی (سه تن از شخصیت‌های بزرگ مذهبی و همچنین اسقف) با پیامبر دیدار و گفت‌وگو کردند. پيامیر آنها را به پذیرش اسلام فراخواند و آیاتی از قرآن تلاوت کرد. مسیتیان گفتند: ما قبل از تو مسلمان بودیم. حضرت فرمود: دروغ گفتید. به سه علت نمی‌توان شما را مسلمان نامید: ۱- صلیب را عبادت می‌کنید. ۲- گوشت خوك می‌خورید. ۳- خدا را دارای فرزند می‌پندارید. سپس مناظره دربرةبندگی يا الوهیت مسیح آغاز شد. آنان ابتدا معجزات حضرت عیسی را دلیل خدایی او مطرح کردند و حضرت پاسخ داد همةٌ اينها به اذن خدا بوده و با بتده بودن عيسى هيج منافاتى ندارد. #مسيحيان سيس يدر نداشتن مسيح را دليل الوهيت او دانستند. حضرت در ياسخ؛ اين امر را یکی از مظاهر ارادة خداوند دانستند نه نشانة الوهيت عيسى. أنان درخواست كردند كه نمونهاى ديكر در به وجود آمدن بشرى بدون يدر را بكويد. #در اين هنكام خداوند جنين وحى نازل كرد: هه 

صفحه 263:
کسانی که گفته‌لند خدا همان مسیح پسر مریم است کافر شده‌اند. در واقع» مُثل عیسی نزد خدا همچون مثل خلقت آدم است که او را از خاک آفرید سپس به او گفت: باش, پس او وجود یافت. [اگر نداشتن پدر دلیل بر فرزندی خدا باشد آدم بر این منصب شایسته‌تر است. زیرا او نه پدر داشت و نه مادر! و خلقت او بسیار عجیب‌تر از خلقت عیسی بوده است. آنچه دربارة عبسس گذشت] حق است و از جانب پروردگار تو است. پس از تردیدکنندگان مباش- #*سخن که به اینجا رسید نجرانیان گفتند: ما نمی‌پذيريم و حاضریم با تو مباهله کنیم. حضرت اعلام آمادگی کرد و آية ۶۱ سور آل عمران نازل شد. نجرانیان از پاسخ فوری پیامبر ترسیدند و یک روز مهلت خواستند تا مشورت کنند. #رئیس هیئت نجرلنی به آنان هشدار داد که او پیامبر خداست و در صورت مباهله دچار عذاب خواهيم شد. اما آنان بر مباهله اصرار کردند. #پیشنهاد نهایی پذیرفتن یا رد مباهله را به کیفیت حضور پیامبر برای مباهله واگذاشتند. 

صفحه 264:
اسقف مسیحیان گفت: اگر فردا با اصحاب و لشکرش آمد دلیل بر باطل بودن او است. زیرا می‌خواهد عظمت ظاهری خود و شکوه لشکرش را به رخ ما بکشد ولی اگر با فرزندان و نیکان اصحاب و اهل بیتش بیلید از مباهله با او خودداری ‎Abts pj sus‏ لين است كه به كفتة خود ايمان دارد و حاضر است در اين راه نه فقط جان خود كه جان كرامىترين افراد خاندانش را نيز به خطر افكند. #فرداى أن روز يبامبر با هيئتى كه خداى تعللى معين كرده بود به جايكاه مباهله قدم كذاشت. #اسقف با مشاهدهٌ همراهان پیامبر پرسید: اینان کیانند؟ گفتند: پسران» دختر و پسرعموی اویند. #اسقف به همراهان گفت: من چهره‌هلیی را می‌بينم که اگر از خدا درخواست کنند که کوه را از جای برکند حتماً چنین خواهد شد. با ینان مباهله نکنید. هیتئت مسیحی از مباهله روی گردان شد و عده‌ای از آنان اسلام آوردند و برخی دیگر در پی معاهده با پیامبر تعهداتی را پذیرفتند. ‎a‏ 

صفحه 265:
‎re‏ نکته: ‏- همراهی لین چهار نفر با پیامبر در رویداد مباهله مورد اتفاق دانشمندان شیعه و اهل سنت است و در منابع تاریخی» تفسیری و حدیثی فراوان نقل شده است. ‏"از قرن اول تاكنون بيش از سى کتاب مستقل با همین عنوان دربارة مباهله و ابعاد آن به زبانهای مختلف نوشته و چاپ شده است. ‏#در ۱۱۳ منبع از مهمترین منابع شیعه و ۱۰۵ منبع از مهمترین منابع اهل سنت ماجرای مباهله نقل و مورد توجه واقع شده است. ‏۴- پیامبر و اهل بيت از مباهله به عنوان حجت روشن بر عصمت اهل بيت ياد کرده‌اند. ‏گبه طور مشخص پیامبر در يك مور اميرالمؤمنين در ده مورده امام حسن در دو مورد در برایر معاویه» امام حسین در یک مورد در جمع صحابه در منی» امام باقر در سه مورد امام صادق در سه مورده امام کاظم در دو مورد امام رضا در سه مورد در ‏مناظره با مامون و علمای ناك حلفا امام هادی در سک مورد و مایم عسکری در یک مورد به ماجرای مباهله استدلال و استناد کرده‌ند. ‎a‏ ‎ ‎ 

صفحه 266:
#امام حسن مجتبی به عنوان یکی از ارکان مباهله. چهل سال بعد از لین رخداد در مواجهه با ‎ly ale‏ اقیات شایستگی خالفت امیرالهومنین و خود داستان مباهله را ذکر نموت امام در ترسیم این حقیقت فرمود: پدربزرگم در روز مباهله منظورش از انفس پدرم از ابناء من و پرادرم و از نساء مادرم فاطمه بود. ما خاناده و گوشت و خون او بودیم. ما زاو بودیم و و از ما. او هر روز نزدیک طلوع فجر نزد ما می‌آمد و می‌فرمود: ای اهل بیت, نماز! خدا شما را رحمت كند. سيس لين آيه را تلاوت مىنمود: «انما يريد اله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا». #امام حسين در منا مجلسى بريا كرد كه در آن هفتصد نفر از بزركان مسلمانان أن روز حضور يافتند كه دويست نفر آنان از صحابةٌ ييامبر بودند. حضرت برای آنان خطابه‌ای ایراد کرد و پس از حمد و ثنای الهی» جنايات معاويه را يادآور شد و فرمود: لین طفیانگر دربارة ما و شیعیانمان کارهایی انجام داده که همه دیده‌لید و می‌دانید و حاضر بوده‌اید. #شما را قسم می‌دهم به حق خدایند بر شما و حق پیامبر و حق خویشاوندی‌ام با پیامبرتان که گفتار امروز مرابه قبلیل و دوستان خود که به آنان اطمینان دارید برسانید و به آنچه از حق ما می‌دانید دعوت نمایید. چرا كه می‌ترسم امر ولایت در یادها کهنه شود و حق از میان برود و ) مغلوب گردد. 

صفحه 267:
۴سپس همة فضایلی را که خداوند در قرن دربارة اهل بيت نازل كرده خواند و تفسیر کرد. * پس از تفسیره آنچه پیامبر دربارة پدرشان امیرالمقمنین و مادرشان حضرت فاطمه و ‎er oe eo‏ ۱ قسم داد و صحابه و تابعین به آن اقرار کردند. از جمله به عنوان آخرین یادگار مباهله در ميان مردم, مباهله را يادآور شده فرمود: شما رابه خدا قسم می‌دهم. لیا قبول دارید که وقتی پیامبر مسیحیان نجران را به مباهله فراخواند جز پدرم و همسرش و دو پسرش را نیاورد؟ اصحاب حاضر در مجلس پاسخ دادند: آری به خدا قسم. #امام حسین (ع) پیش از نهضت #حسین بن على در سوم شعبان سال چهارم هجرت در مدینه به دنیا آمد. هفت سال آغازین زندگی‌اش را با رسول خدا سپری کرد. #علاقة وصف ناپذیر پیامبر به امام حسن و امام حسین مورد تصدیق همگان است. هه 

صفحه 268:
#به گونه‌ای که وقت نماز نیز از وی جدا نمی‌شدند. #امام حسین ۲۷ سال در کنار امير مؤمنان به سر برد و ۳۷ سال با برادرش امام حسن زندگی کرد و در صحنه‌های سیاسی و نظامی ن عصر حضوری فعال داشت. #در قرآن: آن حضرت خردسال‌ترین مصداق آیة تطهیر مصداق ابنائنا در یه مباهله و مصداق دیگر ذی القربی در آي اجر رسالت به شمار می‌آید. روایات نبوی وی را سید جوانان بهشت که مهدی از نسل او است معرفی می‌کند. #در جبهة نبرد با ناكثن در كنار برادرش امام حسن فرماندهى جناح چپ سپاه را بر عهده داشت و در صحنة صفين؛ با جهاد و سخنرانىهاى يرشوره سياه على را يارى داد. #در نهروان شمشیر اعتدال را بر فرق مقدسان ناآگاه فرود آورد و در کندن چشم a قتنه‌ای که جر علی کسی رایارای برکنشس آن نبود شرکت جست؛ 

صفحه 269:
#در دوران امامت برادر بزرگوارش به طور کامل از سیاست وی دفاع کرد و هنگام حرکت شروهای امام عسن به سمت شام از عشروان میاه برادر بوک #هنکامی که ماییه بهامام سس پشنهاد سل داد امام حسی او و اد بن جفر را فراخولند و دراة لین پيشنهاد با نان گفتگو کرد. سرنجامبعد از پیمان صلح همراه برادرش در مدینه اقامت گزید. گامتناع آن حضرت از اجلبت دعوت رهبری «شیعیان افراطی و ناخشنود از موضع امام حسن» و ادامة سپاست مسالمت آمیز برادر حتی ده سال پس از شهادت وی» بر یگانگی روش و عملکرداين دوامام در آن مقطعزمانی خاص گواهی می‌دهد. موانع قیام در دوران معاویه #معاويه كه سالها از سوی خليفة دوم و سوم استاندار منطقة شام بود يس از صلح با امام حسن با موقعيت خود به نام خليفة مسلمانان بر سرنوشت جامعة اسلامی چیرگی یافت. ‎a‏ 

صفحه 270:
#معاويه از يك سوبا فشار سیاسی و اقتصادی بر مسلمانان آزاده از هر گونه اعتراض و جنبش جلوگیری می‌کرد. از سوی دیگربا احیای تبعیض نژادی و رقابت‌ها و نزاع‌های قبیله‌ای به تضعیف نیروها و مهار عوامل تهدید حکومت می‌پرداخت. همچنین به یاری عوامل مزدور در جعل حدیث و جهت دادن تفسیر و تأویل آیات قرآن به سوى خويش مىكوشيد و بدين وسيله افكار عمومى را تخديرٍ کرده حکومتش را مشروع جلوه مىداد. #ترويج افكار و انديشههاى باطلى مثل جبريه و مرجئه كه از نظر عقيدتى با سياست اموى همسو بود نتايجى شوم در جامعه برجا كذاشت. * مسلمانان با آنکه می‌دانستند اسلام اجازة اطاعت از زمامداران بیدادگر نمىدهد به ناجار از دربار شام پشتیبانی می‌کردند. مسلمانان در برابر عثمان واکنش. همگلنی نشان دادند هلی در زمان معاویه با اينکه میزان کشتار, تهدید و محرومیت گسترش ‎CL,‏ چنین واکنش فراگیری پدید نیامد. البنته اعتراض‌هایی پراکنده مثل مخالفت حجر بن عدی و عمرو بن حمق خُزاعی ث __گرفت ولی پیش از فراگیر شدن نابود شد. 

صفحه 271:
#بر اين اساسء قيام و انقلاب مسلحانه در زمان معاویه نه مقدور بود نه مفید. علاوه بر این مردم می‌دانستند که امام حسین هم مثل برادرش امام حسن در پیمان صلح با معاويه متعهد شده است تا وقتی معاویه زنده است و شرطهای ‎Caley |) Glow‏ می‌کند سکوت کرده به حکومتش گردن نهد. #اكر حضرت بر ضد معاویه قیام می‌کرد لین معاهده دستاویز تبلیغاتی خوبی برای معاویه می‌شد. چنان که نامه معاويه به امام و تأكيد بر لزوم پاییندی به پیمان و... لين مطلب را ‎Gum: dyed ©‏ عمومی امام حسن هم نشان داد مردم عافیت طلب شده‌لند و بی‌تردید در لین اجتماع. منطق معاويه كه قيام امام حسین را شورشی نادرست و ناحق معرفی می‌کرد مورد تأبيد قيار مى كرفت. ‏يكى ديكر از موانع قيام شخصيت دوكانة معاويه بود. ‏#معاويه به خوبى درك مىكرد كه جون به نام دين و خلافت اسلامى حكومت مىكند نبايد به كارهايى دست زند كه مردم أن را مبارزه با دين تلقى مىكنند يا مشروع جلوه ‏دادن أن مقدور نيست. ‎ ‎ 

صفحه 272:
# معاويه براى دینی جلوه دادن مقام خود ابتدا خونخواهی عنمان را عنوان می‌کرد و سپس در رخناد حکمیت و صلح با امام حسن خود را شایستة خلافت شمرد. این گونه به آسانی می‌توانست هر قیام مسلحانهای را اختلافی سیاسی و کشمکش بر سر قدرت معرفی کند» نه قیام حق در برابر باطل. #در لين كار استاد بود: شهادت عمار یاسر صحابی بزرگ به دست مزدوران خود را وارونه جلوه داد. پیامبر شهادت عمار را به دست ستمگران یاغی دانسته بود. 5امام حسین دراین دوره از مبارزه دست نکشید و با سخنرانی‌ها و نامه‌های ‎alc ely cl sical‏ علبه حقونت در مسر جهاد کم پراش #دقت در محتوای جواب امام حسین به اظهار نگرلنی معاویه نشان دهنده عمق وخامت اوضاع جامعة اسلام و سازش ناپذیری امام است: هه 

صفحه 273:
به خدا سوگنده جنگ با تو را در حالی ترک کردم که در این باره از پروردگار بيمناكم. كمان نمىكنم [كه در صورت فراهم بودن زمینه] خداوند در ترك قيام عليه تو و اولياى شيطانىات و دوستان بىدين و ستمكرت از من راضى باشد. آيا تو «حجر بن عدی) و يارانش راكه در براندازى ستم و مخالفت با بدعتها مبارزه کردنده بعد از آنکه با سوگندهای شدید به آنان «امان» دادی, با ستم و تجاوز ‎Ulf ts‏ و کشندة عمرو بن حمق نیستی؟ همان صحابی پارسایی که از بسیاری عبادت جهره و بدنش فرسوده و ضعيف شده بود. تو بس از مان دادن و بستن پیمان او راكشتى؛ بيمانى كه اكر به آهوان بيابان مىدادى, از قلهها بايين مىأمدئد. 

صفحه 274:
آيا نو مذعى برادرى زياد بن سميه نيسنىاكه در بستر ديكرى به لنيا أمده و تواو را فرزنك بدرت قلمدادكردى! در حالى كه ببامبروُ فرمود فرزند به در ملحق مى شود و زناكار سنكسار ميكردد تو سنت ببامب رك را ترك كردم ب فرمان أوبه عمد مخالفت كردى و بدون هدايت الهى در بى هوس خويش رفنى. بعد از أن» ‎yaya‏ مسلط كردى؛ در حالى كه ‎lca‏ مسلمانان ا قطع و جشمان أنها را نبينا مى ساخت وأنان را بر شاخدهاى نخل مى أويخت a 

صفحه 275:
آیا تو کشنده آن دو حضرمى نيستى؟ كسانى كه زياد به تو نوشت بيرو دين علی‌اند. تو به او نوشتى هركس بردين و رأى على استء بكش واو نيز به فرمان تو آنها را قطعه قطعه كرد. آيا جز آن است كه دين على همان دين محمدكية است! به نام همان دين است كه اكنون تو بر اريكة قدرت تكيه زدهاى. اكر أين دين نبود» تو و پدرانت هنوز در جاهلیت به‌سر می‌بردید و بزرگ‌ترین شرف و فضیلت شماء رنج دو سفر زمستاني و تابستانی به یمن و شام. برای به‌دست‌آوردن می و.. بود. من برای خود و دین خود چیزی را بالاتر از جهاد با تو نمی‌دانم, اگر آن را انجام دهم به پروردگار نزدیک شده‌ام و اگر انجام ندهم» باید به سبب کوتاهی در آن از خداوند آمرزش بخواهم.... رصع« «ص« 

صفحه 276:
ای معاویه تو را به سبب کشتن حجر به قصاص هشدار می‌دهم. بدان برای خداوند كتابى است كه هر كنادكوجك وبزركى در أن ثبت مى شود. آرى» خدا تو را بدخاطر اينكه تنها بدسبب كمان بد بىيكناهان رأ كرفته, با تهمت كشتهاى و مردم رابه بيعت با فرزند سفيه؛ شرابخوار و سك بازت وادار مىكنى» فراموش نمىكند. توبا اين كارء خويش را به هلاكت افكندى؛ دين خود را تباه ساختى و حقوق ملت را بايمال كردى. والسلام أ 

صفحه 277:
جلسة چهار دهم 

صفحه 278:
#وضعیت سیاسی- اجتماعی عصر یزید #با مرگ معاویه حکومت عدللت ستیز پسرش یزید. طبق وصيتنامة بی‌سابقه و تهدی که از رسای فلیل گرفته بود در ماه رج سال .ی سلطت را به عهده گرفت. ید نمایندة واقعی شیوةُ زندگی معمول جوانان دوران جاهلیت بود. گرفتار ضد اسلامی و فساد آشکارش در جهان اسلام مشهور بود. * يزيد اولين خليفة باده گسار در حضور مردم است. #بیشتر اوقات خود رابه خوشگذرلنی با ساز و چنگ و آوازخولنی و بازی با میمون وهای ای سک 

صفحه 279:
تاريخ طبری: يزيد بهرهاى از مذهب نداشت و هیچ احترامی به عواطف مذهبی دیگران نمی‌نهاد. اعتياد به الكل داشت؛ مجذوب آرازخوانان و در معرض انواع كناهان و كارهاى زشت بود. در دورن حکومت سه سالة او «واقعة ‎Dg a Nas‏ وی رخ داد ار در این واقعه به فرمائده نیروهای خود كفته بود' بس از فتح مدبنه شهر تا سه‌روز بر سربازانت مباح است. در آن واقعه هولناك؛ سربازان يس از كشتن جند هزار مسلمان» نواسيس مردم مدینه را مورد تجاوز فرار داد 

صفحه 280:
لشكركشى و تجاوز به حرم امن الهى از ديكر جلودهاى سياه كارنامة يزيد است. #مسعودى مورخ مشبهور: یزید در رفتار با مردم روش فرعون را در پیش گرفته بود و بلکه رفتار فرعون از او بهتر بود. #ماهیت انگیزه و علل قیام امام حسین (ع) #نهضت ممکن است از جهتی ماهیت دفاعی و از جهتی دیگر ماهیتی تهاجمى داشته ‎mel‏ #بعد از اجرای برنامه‌های بسیار دقیق و فشار نظامی معاویه. فرزندش یزید مورد خوشامدگوبی و تهنیت قبایل قرار گرفت. #البته خلافت و جانشینی وی بدون بیعت شخصیت‌های شناخته‌شدة اسلام مشروعیت نمییافت. *معاویه که از اهمیت و نقش بیعت لین افراد آگه بود پیش از مردن خطر را حسن کرد 

صفحه 281:
.. من همه چیز را برایت آماده کردم و همه عرب را به اطاعت تو واداشتم, هیچ كس در خلافت با تومخالفت نخواهد ورزيد ولى من از حسين بن على» عبد الله بن زبير و عبدالله بن عمر بر تو بيمناكم. در ميان أبنان» حسين بن على أز محبت و أحترام بسبار برخوردار است. زيرا أواز شایسنگی‌های فراان, حفوق برثرو ١ adit axilit’ ‏خويشاوندى نزديكتر بأ ببأمبر يهره می‌بد...‎ 

صفحه 282:
) یزید در نخستین اقدام به ولید بن عتبه (حاکم مدینه) فرمان داد تا به سرعت از عبدلله بن زبير وحسين بن على بيعت بكيرد. در لین نامهء به وليد تأكيد كرد: هركز نبليد اجازة هيج تأخيرى دهى. هر كه از لين امر سر باز زد بی درنگ سر از پیکرش جدا ساز. وقتی حاکم مدینه آنان را فراخوان عبدالله شبانه به مکه گریخت. #امام حسین در برابر خواست ولید فرمود: شخصی چون او نبلید پنهانی بیعت کند. بيعت باید در مسجد و آشکارا تحقق یابد. #در همین مجلس امام که پافشاری مروان بر بیعمت را دیده ضمن برشمردن خصوصیات يزيد فرمود: #اكر قرار باشد يزيد سر كار آيد بايد فاتحة اسلام را خواند. # يس از دو روز مقاومت. سرانجام امام با خانواده و بیشتر هاشمیان مدینه را ترک کرد. ‎ue‏ اینجا ماهیت نظام دفاعی بود و واکنش منفی به درخواست نامشروع حاکم مدینه ۳ هه 

صفحه 283:
و پیش از دعوت كوفيان هم امام در برابر فشار حكومت ايستاد. #امام حسين به حرام شمردن حلال دين بيامبر و حلال شمرده حرام آن معترض بود. نام ب خلاق عبداللف ين زر دستداى دير ومتد ار ‎al bles‏ را برای جلوگیری از برخورد احتمللى به همراه خود به مسجد مىبرد و در برابر اصرارهاى مروان در أن جلسه فرمود: ما اهل بیت نبوت و خاستگاه رسالتیم و خلنة ما محل رفت و آمد فرشتكان و جايكاه آسایش و رحمت است. آغاز و انجام تدابیر الهی در شئون زندكى و دين به وسيلة ماست. يزيد مردى فاسق و شرابخوار و كشندة نفوس محترم و کسی است که آشکار به فسق مىيردازد و شخصى جون من با جون او بيعت نخواهد كرد. سپس با استدلال به آية تطهیر لياقت اهل بيت را براى احراز خلافت اظهار كرد. a 

صفحه 284:
و يا فشار حاكم مدينهء امام هجرت به مکه را انتخاب کرد: #مکه از سویی حرم امن الهی شمرده شده است و تا حدی از کانون خطر دور بود. از سويى ديكرء مرکز جهان اسلام بود و نزدیکی موسم حج به امام فرصت می‌داد كد ييام خود را به مسلمانان برساند. #ييام دعوت انجمنهاى سياسى و مذهبى كوفه خبر امتناع نوة بنيا نكذار اسلام از بيعت با يزيد و يناه أوردنش به مكه به سرعت در حجاز منتشر شد. در عراق اين خبر به عنوان مهمترين خبر روز مورد توجه محافل سياسى قرار گرفت. ی ی را رت نشست سیاسی بسیار حساسی با حضور سرانی چون حبیب بن مظاهرء رفاعة بز ما ل ل ‎a‏ 

صفحه 285:
‎pale‏ که ریاست جلسه را به عهده داشت» ضمن سخنانی مهم گزارش و تحلیل‌های لین مسئله را یادآور شد. نياز جامعة کوفه و لزوم دعوت از امام برای سفر به عراق و به عهده گرفتن رهبری مسلمانان را با بزرگان کوفه در ميان نهاد. ‏چون از موافقت همه آگاهی یافت. از آنها تعهد گرفت تخلف نکنند و برای پذیرایی از امام حسین آماده باشند. ‏#نخستین نامة کوفیان در دهم رمضان سال ۶۰ ق. به امضای شخصیت‌های خوش سابقه‌ای که وفاداری خودر | در جنگ‌های جمل و صفین اثبات کرده بودند به دست امام رسید در این نامه آمده: ‏خداوند بزرگ را سپاس می‌گزاريم که حکومت آکنده از ستم دشمنت را برانداخت. ‎a ‎ ‎ 

صفحه 286:
کسی که بی‌هیچ حقی؛ ارکان قدرت و فرماثروایی بر جامعه را غصب کرده بود؛ املاک خدا را در دست توانگران و ثروتمندان قرار می‌داد؛ بهترین مردم را از میان می‌برد و به بدترین مردم اجازة ادام حیات می‌داد. از شما دعوت می‌کنيم به کوفه روی آری. چون پیشوایی برای هدایت نداریم. آمیدواريم خداوند بهوسيلة تو ما را در راه حقیقت متحد سازد. ما در نماز جماعت و جمعهٌ نعمان بن بشیر (حاکم کوفه) شرکت نمی‌کنيم و هنگام عیده با او مجتمع نمی‌شویم. اگر بشنویم شما به‌سوی ما می‌آیید, حاکم را از شهر بیرون می‌کنيم. سلام و رحمت الهی بر شما ۱ ‎oh‏ 

صفحه 287:
#نامه‌های دیگری نیز یکی پس از دیگری به دست امام رسید. به تدریج موقعیت چنان شد که بی توجهی به نامه‌ها برای امام حسین ممکن نبود. در نامه‌های کوفیان بر عوامل زیر به عنوان علل ديرينة نارضایتی مردم از معاویه تأکید می‌شد: 7 دارا نبودن شایستگی و رسیدن به قدرت از طریق زور. 7 بی احترامی به افکار عمومی. <به کارگیری بودجة مملکت در راه شهوات ستمگران. < کشتن عدالت جویان دلسوزی که خواسته‌های مردم را منعکس می‌کنند. 7 تقویت و به کارگیری عناصر فاسدی که پشتیبان حکومت شمرده می‌شدند. 

صفحه 288:
امام برای ارزیابی دقیق موقعیت مّمنان کوفه و پاسخ نامه‌های بسیار آنان نماینده و سفیر خود را با نامه‌ای که در پاسخ نامه‌هایشان نوشته بوده به همراه آخرین نمايندة مردم به کوفه فرستاد. #سفارش بر سه امر مهم تقواء لطف به مردم و رازداری محور اصلی این نامه بود. از امام حسين چنان رولیت شده است که حکومت اموی گروهی از سربازان را در لباس حجاج به مکه فرستاده بود تا امام را دستگیر کنند یا حتی به جلنش سوء #ورود عمرو بن سعيد (حاکم حجاز) و نیروهای مسلح وی به مکه خطر را تشدید كرد و ماية تسریع در عزیمت ناگهانی امام از مکه شد. #امام دو روز پیش از پایان مراسم حج. در حللی که هنوز می‌توانست با بسیاری از موّمنان ارتباط برقرار کند مکه را ترك كرد. #در کوفه مسلم پس از کوشش فراوان برای سامان‌دهی قیام سرانجام دستگیر شد و همراه هانی ابن عروه به شهادت رسید. ‎a‏ 

صفحه 289:
#كوفه با ترفندهای گوناگون» شهر مرگ و وحشت شد و بدین ترتیب موضع ناپایدار و اعتمادناپذیر هواداران سياسى حسين بن على كه به اشتباه أنان را شیعیان کوفه می‌خوانند آشکار گردید. #مردم كوفه از يارى امام سر باز زدند و حتى به سود يزيد به ميدان كربلا كام نهادند. #اين مردم كه بودند و شخصيتهاى درجة اول نگارندة نامه‌ها جه وضعيتى يافتند. #شمارى از مردم شهر نوعى تشيع سياسى را يذيرفته بودند و فقط در مسائل سياسى با فرزندان على (ع) همراهى نسبى مىكردند. #حدود يك جهارم جمعيت شهر در شمار يبروان اهل بيت جاى داشتند. “اين كروه به عنوان مظنونان به حمايت از حسين تحت فشار قرار كرفتند و اموالشان مصادره شد و خانه‌هایشان را سوزاندند. a 

صفحه 290:
این فشارها در کنار وضعیت دشوار اقتصادی آنها را از یاری فرزند رسول خدا بازداشت. #موقعيت كوفه جنان وحشتناك بود كه حتى اكر رئيس قبيلداى با ابن زياد مخالفت می‌کرد افراد قبیله جرئت نداشتند از وی حمایت کنند. #هلنی رئیس قبیلة بنی مراد چهار هزار سوار و هشت هزار پیاده حامی داشت. اگر هم پیمانان کندی بنی مراد رابه ن اضافه کنیم شمار حامیلنش به سی هزار تن مرسد وقتی او را دستگیر کردند و در بزار بر زمین کشاندند کسی فریاد یاری‌جویی‌اش را پاسخی شایسته نداد و چون به شهادت رسید کسی مخالفت نکرد. #هتكامى كه اماع حسين در كربلا متوقف كرديد لبن زياد از مردم کوفه خواست رهسپار کربلا شوند و اگر کسی از ‎AIT ely a Sut‏ کند کفرش مرگ است a 

صفحه 291:
#آنها حتی مهمانی را که در پی میرات پدرش از قبيلة همدان به کوفه آمده بود اعدام کردند. فرزدق به امام گفت: قلوبهم معک و سیوفهم علیک... © یکی از کوفیان که در این موقعیت دشوار به امام پیوسته بود در توصیف کوفیان به ایشان گفت: اشراف همگی علیه تو هستند. بقيةٌ مردم دلهایشان با تو است. هر چند فردا به رویت شمشیر می‌کشند. #البته هم کوفیان در شمار لشکر یزید جای نگرفتند. گروهی اندک به امام پیوستند و دسته‌ای در خانه‌هایشان پنهان شدند. #بلاذری می‌نویسد: از هر گروه هزار نفری که به اجبار به سمت کربلا فرستاده می‌شدند کمتر از سیصد یا چهارصد تن به کربلا می‌رسیدند. چون به جنگ با فرزند رسول خدا راضی نبودند. #علاوه بر اين» جمعی از شرکت کنندگان در سپاه یزید حتی احتمال درگیری جدی را نمىدادند. حربن يزيد رياحى نمايندة اين عده بود. او صبح عاشورا خطر را جدی یافت و به امام پیوست و كفت: ر 8 

صفحه 292:
#پدر و مادرم فدلیت باده احتمال نمی‌دادم کار شم با لین قوم به آنچه می‌بینم ختم شود. گمان می‌کردم یکی از پیشنهادهای شما را می‌پذیرند. بر لين اساس, با خود گفتم همراهی با آنان در برخی از امور اشکال ندارد وهمکاری کردم. #البته لين كه به ظاهر فقط یک شامی در ميان كوفيان بود و امام را به شهادت رساندند حقیقتی انکارناپثیر است ولی هرگز نبلید هم اهل كوفه را از يك كروه دانست. #آيا جز رفتن به عراق امكان اقدام ديكرى براى امام حسين وجود داشت؟ آيا بيش بينى سامان دادن انقلاب عليه يزيد و تشكيل حكومت در عراق قابل دفاع است؟ - خطر کردن و حرکت در سایةٌ سنگین احتمال ناکامی» بخشی از ماهیت فعالیت‌های سیاسی است. کسانی که برای گرفتن قدرت. با هدف خوب یا بده فعالیت می‌کنند. هميشه با احتمالها سرو کار دارند. 2 

صفحه 293:
©؟. براى امام كمترين سازش با يزيد و هيئت حاكمهاش روا نبود. امام حسين در بى جارداى است تا امت اسلامى بيدار و فسادانكيزى حكومت أشكار شود و در نتیجه حاکمیت در اختيار صالحان و آگاهان به كتاب خدا و سنت رسول خدا قرار كيرد. ©". يزيد اجازه نمىداد كسى جون امام حسين با او بيعت نكند و آسوده به زندگی خود ادامه دهد. او در انديشة کشتن امام بود. 0 امید مقاومت در حجاز آن روز وجود نداشت. امام ناگزیر باید ضمن پذیرش این به حفظ حرمت حرم نيز بينديشد. بدين سبب در برابر اعتراض ابن عباس فرمود: دو وجب دورتر از مکه کشته شوم بهتر از آن است که یک وجب دورتر کشته شوم. گپس فقط عراق می‌توانست به عنوان کانون شیعیان مورد توجه امام قرار گیرد. با اوج كرفتن دعوت كوفيان درصد بيروزى احتمالى افزايش يافت. "البته كوفيان بيشتر در دو آزمون زمان امام على و امام حسن ظهورى ناموفق [ داهتند ولی آیا هم بایذ به سابقة بذ کوفیان می‌نگریست یا وضمیت فعلی رسا 

صفحه 294:
“a / ‎١‏ كر ‎chew ga cll‏ فى رفت ليا ناريت نگاران و محفقان پرستی‌های زیر را به اعتراض] ‎ ‎ ‎eee ‏چرا به نامه‌های مردم و ارزیابی مسلم پاسخ دلخواه نداد؟‎ 7 ‏آیا اگر به عراق نمی‌رفت پیروز نمی‌شد؟‎ 7 ‏چرا اجازه داد در حجاز به دست کارگزاران یزید کشته شود؟‎ ‏مستلة آگاهی پیشین امام‎ ٩ ‏ليا امام از اول به قصد كربلا حركت كرد یا نه؟ اگر بر فرض به قصد کربلا حرکت نکرد یا هدفش کشته‎ * ‏شدن بود با آنکه می‌دانست کشته می‌شود؟‎ ‏#یعنی اگر امام پیش از حرکت به سمت عراق از تحقق این رویداد آگاه بو فرض پیروزی سیاسی و‎ ‏تشکیل حکومت نادرست می‌نماید.‎ ‏یدگاه‌های مختلف:‎ ‏الف) گروهی از اساس» آگاهی پیشین را انکار می‌کنند. در این صورت تحلیل سیاسی مسئله مشکلی ندارد.‎ ‏ب) دسته‌ای معتقدند امام حسین به صورت کلی از شهادت خبر داشت. ولی جزئیات زملنی و مکلنی آن را‎ ‏تمی‌داست با ین فرص فیز می‌توان توعی هبف سیاسی متخص را فا قبل از رسیدن به کربلا و تطبیق‎ ‏لن اخبار کلی بر حادثه‌ای که انجام دادن آن نزدیک است در نظر گرفت. لین هدف ممکن است‎ ‏/رحکمت باشد.‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 295:
#ج) گروهی معتقدند می‌توان هدف را چنان تعریف کرد که با اين نوع آگاهی بيشين سازش داشته باشد. اگر هدف به دست آوردن حکومت باشد به نظر می‌رسد حداقل در ظاهر با تعارض روبه‌رو می‌شویم. ولی اگر هدف نوعی ایثار برای به راه انداختن یک جنبش انقلابی باشد. شهادت خود هدفی سیاسی خواهد بود. #مشکل: این برداشت سیاسی برداشت حداقلی است. قیام امام فقط جنبهٌ انکار وضع موجود دارد اما در اثبات موقعیت جدید چیزی را اثبات نمی‌کند. معلوم نیست که منطق شهید و هدف عللی شهادت فقط انکار وضع موجود -بدون طرح و تدبیر مطلوب- باشد. آن هم از شخصیتی چون امام حسین (ع). #د) بر اساس دیدگاهی که هدف امام را امر به معروف و نهی از منکر می‌دلند به دست گرفتن حکومت از زیرمجموعه‌های این هدف خواهد بود. با آگاهی از شهادت, چگونه می‌توان به برپایی حکومت اندیشید؟ #بنابراین طرفدار چنین دیدگاهی راهی جز انکار آگاهی يبشين به صورت جزتی ندارد. a 

صفحه 296:
» ؟ پذیرش امر به معروف و نهی از منکر به عنوان هدف قیام امام حسین گامی بلند در جهت اين برداشت سياسى است كه كربلا يك قضيهُ شخصى نيست كه تمام ماجرايش در يك أكاهى بيشين يا دستور ويزه براى رفتن به سوى شهادت خاتمه يابد. #شهيد مطببرى: #فلسفة امامت و ييشوليى نمونه بودن و سرمشق بودن است. امام انسان مافوق است نه مافوق انسان. به همين دليل مىتولند سرمشق بشود... به هر نسبت كه ما شخصيتها و حادثهها را جنبة اعجاز و مافوق انسانى بدانيم از مكتب بودن و از رهبر بودن و تكرار پذیر بودن خار جکرده‌ايم. #بنابراین علل و انگیزه‌های قیام: رات از دينء اتمام حجت با مردمی که نامه‌ها و پیک‌های متعدد فرستادند #تهدیدها و فشارهای حکومت یزید. امر به معروف و نهی از منکر, افشای چهرة ضددينى بنى اميه ارلئة سیمای خليفة واقعی و امام راستین» تشکیل حکومت دینی» احیای حق, اصلاح امور امتء نجات مردم مسلمان از جهالت و سرگردانی زدودن / بدعت‌ها و اجرای سنت پیامبر ‎ai‏ 

صفحه 297:
حضرت فاطمه (سلام اللّه علیها) #ولادت و ازدواج فاطمه (س) #قول مشهور اهل سنت: ينج سال قبل از بعنت قول مشهور شیعه: پتج سال بعد از بعنت #اما سال دوم بعشت (طبق کتاب اقبال سیدین طاووس و مصباح المتهجد شیخ طوسی و ...) قوی تر به نظر می‌رسد. #با پذیرش لین قول به طور طبیعی آن دسته از روایلتی که اسراء و معراج پیامبر را بعد از بشت و از جمله سال دوم بعشت نوشته‌لند يبوند ميان معراج و زاده شدن زهرای بتول می‌یابند. #سه سال از بعترين دوران كودكى فاطمه در محلة شعب لبی طللب سپری شد و ‎ee ee ee‏ آن بود 8 « « _. . «_ _ _ _ ‏(ر.-_‎ توجیهی مناسب در ارتباط با 

صفحه 298:
» / حضرت خدیجه در ۶۵ سالگی در دوران سختی پیامبر دعوت حق را لبیک گفت و فاطمه فقط دختر خانه نبود ام ابیها هم بود. #در جريان هجرت مسلمانان به یثرب همراه فاطمه بنت اسد. مادر علی بن ابیطالب» فاطمه دختر زبیر و زنلنی دیگر به سرپرستی علی بن ابیطللب از مکه به یشرب مهاجرت كرد و در دهكدة قبا به پیامبر ملحق شد. *گروهی از مهاجران و کسانی از صحابة پیامبر برای دامادی رسول خدا و ازدواج با فاطمه اقدام کردند. #يبامبر كه كويا منتظر تعيين تكليف از سوى بيك الهى استء هر یک از خواستگاران را به دليلى جواب رد داد تا زمانی که علی بن ابيطللب به قصد خواستكارى به خلنة رسول خدا آمد. #پیامبر شایستگی‌های علی را برای فاطمه بازگفت و فاطمه را برای علی خواستگاری کرد. #لباس جنگی یا زره پسر ابوطللب مهرية فاطمه و دستمايهاى براى تهية هزينة عرو و فهرست اشیایی شد که جهاز محقر فاطمه را تشکیل می‌داد. 1 

صفحه 299:
۴سرور زنان دو عالم در سال اول هجرت به عقد اولین اسلام آورنده درآمد. #پیامبر اکرم اساس زندگی مشترک لین زوج جوان را که می‌توانست الكوى درست برای معاصران و آیندگان باشد بر مبنای تقسیم کار قرار داد و کارهای درون خانه را ‎dye »‏ فاطمه و کارهای بیرون خانه را بر عهدة همسرش نهاد. علی بن ابی طللب در جامعه‌ای که بنیاد ن بر نظام تک همسری بنا نشده است» تا فاطمه زنده بود همسر دیگری اختیار نکرد. #حضور پرتکاپوی فاطمه پس از جنگ احد به منزلة عضوی تعیین کننده در بازكرداندن آرامش به جامعة جنك زدة مدینه امری مسلم است. #لن حضرت در كنار شمارى از زنان مهاجر و انصار وظيفة يرستارى از مجروحان ‎realy igs py Se‏ #حضور و مشارکت حضرت همراه یکی از همسران پیامبر و زنلنی از بنی عبدالمطلب در مراسم بیعت زنان قریش با رسول خدا در جریان فتح مکه از دیگر فعالیت‌های ثبت شده در كارنامة يرنور آن حضرت است. 

صفحه 300:
نقش تعیین کنندة سیده نساءاهل الجنه در رخداد مهم میاهله با مسیحیان نجران که از همان زمان به بعد ملاک شناسایی و سند عصمت و عظمت اهل بيت شد- از دیگر افتخارات حضرت فاطمه است. #حاكم نيشابورى: #يس از آنكه أَيهُ “7 سورةٌ احزاب نازل شدء ييامبر اكرم به مدت ششش ماه به طور متیر هگم نماز سح در ‎able Ais‏ ل ات ل و می‌فرمود ااسلاه لا اهل البيت. «انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و بطهر کم تطهیر». ‎a SNe [eae Cle ace‏ هك | لاله د ‎Ba Ge Uy SI gy‏ است. ولی آنچه بیش از هر چیز دیگر فاطمه را شايستة لین حرمت و ارجمندی کرد از خودگذشتگی, پارسایی, زهد دانش و دیگر ملکات انسانی او است که در لن بانو در حد کمال بوده است. ۰ پیامبر که صفات عللی انسانی را در او می‌دید او را می‌ستود و درباره‌اش دعای خیر می‌گفت. 

صفحه 301:
گاه می‌فرمود: فاطمه پارهُ تن من است. گاه با برخاستن پیش پای او و بوسه زدن به سر دست و روی او شدت محبتش را نشان می‌داد. گنوشته‌لند رسول خدا از هر سفری که برمی‌گشت نخست دو رکعت نماز در مسجد می‌خوانده سپس به دیدن فاطمه می‌رفت و بعد از آن از زنان خود خبر می‌گرفت. گاه رسول حق می‌فرمود: #فاطمه جان هر كس بر تو تحیت و درود فرستد خدای تعالی از او درگذرد و او را در پهست بسن ملحق گرداند: فاطمه پس از رحلت رسول خدا هدلیت بخشی از جهت‌گیری‌های سیاسی را بر عهده گرفت. #خطبة آن حضرت در مسجد پیامبر در حضور جمعی از مهاجران و انصار بهترین سند و كواه اين امر اسك #جنان كه مهمترين كردهمليى اقليت مخللف جريان سقيفه بنى ساعهده نيز در خانم فاطمه صورت گرفت. ‎a‏ 

صفحه 302:
ت دردلنة پيامبر به مصادرة فدک از سوی کارگزاران خلافت از دیگر موارد حضور فعال آن حضرت در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی جامعه است. #همچنین نارضایتی دختر پیامبر از پیش‌آمدهای سیاسی آن دوره در گفتگوی آن حضرت در بستر بیماری با زنان مهاجر و انصار -که برای عیادتش آمده بودند- از دیگر ابعاد حضور فعال زن مسلمان در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی است. #تذکر چند نکته: ‎-١©‏ بعد از رحلت رسول خدا دربارة چگونگی ادامة رو آن حضرت در ابعاد مختلف از جمله تبیین» تفسير و اجراى دين و اذارة قلمرو حکومت اسلامی دو نگرش و جریان ایجاد شد. ‏#جريانى ‎Gail US) de cee pets akg os‏ 9 99« اجتماعى و فرهنكى أن كه از دين و وجى منشأ كرفته بود به طور دقيق در راه ترسیم شدة عصر پیامیر جريان يلبد و جريانى كه معتقد بود باید به تناسب اوضاع و شوليط زمان و مكان در نظام سياسى و حقوق دينى و احياناً بعضى از ابعاد ديكر أن هر جند با سنت رايج زاويه داشته باشد تجديد نظر كرد. ‎a ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 303:
در واقع روح اختلاف میان لین دو نگرش به نوع و روش تفسیر آنان از اسلام. جایگاه پیامبر و مفهوم رهبری جامعةٌ بعد از پیامبر نهفته بود. #در یک تلقی رهبری واجب الاطاعة الهی که سیاست و نظام جامعه را ناشی از دین الهی بداند. #تلقی دیگر که میان حاکمیت سیاسی و دینی پیامبر تفکیک قلثل است و معتقد است مردم به امر حکومت و گزینش حاکمان خود واقف‌ترند و حکومت امری دنیوی است که اگر به نبوت قرین شود موجب فساد نبوت است. امروز هم هر یک از دو نگرش طرفدارلنی دارد. گفتگوهای آن روز هم جنبة شخصی نداشته است. هدف از مناقشه برای حکومت علی و فدک و .. موضوع تبیر تیافتن اصالت و نضام اسلامی بوده است. #واقعیتی که آثار و نشانه‌های آن به زودی رخ نمود و در کمتر از نیم قرن بعد از رسول خدابه یک باره نظام سیاسی و هم قوانین مدنی و حقوقی و احکام شرعی که با سختی پی ریزی شده بود به هم خورد. ‎a‏ 

صفحه 304:
و #مطالبة فدى براى اين نبود كه حضرت فاطمه براى خود و فرزندانش نان خورش مىخواست بلكه مشكل اجتهاد مقابل نص آنها آخرین اجتهاد نخواهد بود. چه ضمانتی بود که با اين گونه اجتهادها دين به کلی دگرگون نشود.پ #چنان که مدعیان او نیز چنین تشخیص دادند که اگر به موجب ادعا و گذراندن گواه امروزه مزرعه‌ای را که مطالبه می‌کند به او برگردانند فردا مطالبة دیگر حقوق خود را خواهد کرد. #پیش بینی فاطمه (س) درست درآمد. جهل سال بعد از اين حادثه تغييراتى بنيادى در حکومت پدید آمد که هم مخللف سنت پیامبر و هم برخلاف سیرت جاری خليف اول و دوم بود. ۴ مطلبق آنچه در کلام حضرت فاطمه آمده آشنایی علی ین لبی طللب با ظرلیف دین خدا و سازش ناپذیری او در مقابل اهل تزویر زور و زر علت اصلی روی خوش ندادن به آن حضرت بوده است: 3 ©... قسم به خدا على را نيسنديدند جون سوزش تيغ او را جشسيدند و بايدارى او را ديدندء شاهد بودند که چگونه ب رآنان می‌تازد وبا دشمنان خدا نمی‌سازد.. .اگر علی را ب ركارى که پیامبر بر عهدة او نهاده می‌گذاشتند .. درهای رحمت از زمین و آسمان به روی آنان گشوده می‌شد. به زودی خداوند آنان را به کیفر اعملشان خواهد گرفت. ‎a‏ 

صفحه 305:
گزمان رحلت حضرت فاطمه(س): چهل شب بعد از رحلت پیامبر- هشت ماه دو ماه- هفتاد و پنج روز- سه ماه شش ماه. *آرامگاه حضرت فاطمه (س): در خانه‌اش, در روضٌ پیامبره در خانه‌ای که متعلق به جناب عقیل بوده و قول مشهور: در بقیع روایت امام هادی: او همراه جدم رسول خداست (روضة پیامبر) گبه اتفاق مفسران شیعه و جمع کثیری از دانشمندان اهل سنت آیات زیر در شآن فاطمه» همسر و فرزندان ایشان است: )۳۳ ‏نما رید اه لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و بطهرکم تطهیرا (احزاب»‎ .١© قریب ۲۰ تن از صحابه و ۳۰۰ نفر دیگر از محدثان» شأن نزول لين ليه را ينج تن آل عبا می‌دانند. ©؟. قل لااسألكم عليه اجراً الا المودة فى القربى. (شورى: ‎(FY‏ #به اجماع فريقين (شيعه و سنى) و جمیع مسلمین, لين آيه نيز در شلن اهل بيت نازل شده است: یعنی علیء فاطمه. حسن وحسین. ‎a‏ y 

صفحه 306:
1 و یطعمون الطعام علی حبه مسکیناً و بتمیماً و اسیرا اما نطعمکم لوجه الله لا نريد منكم جزاءاً و لاشكوراً. (دهر: ‎(AA‏ ‏از مسلمات فريقين است كه سورة هل لتی در شلّن آن بزرگواران نا شده است. فقل تعالوا ندع ابناعنا و ابناء‌کم و نساءنا و نساء‌کم و انفسنا و انفسکم ثم نبتهل فنجعل لعنة اه علی الکاذبین (آل عمران: ۵۵) #به اتفاق مفسران» حضرت فاطمه در کنار چهار معصومی بوده است که در این مراسم شرکت کرده‌اند. ©ه. آيات ديكرء ‎Al alee jl‏ ۳۷ و ۱۲۴ سورة بقره ۱۷۳ احزاب و آیات دیگر را نیز مرتبط با ولایت و شّن و عظمت صدیقه طاهره و فرزندان معصومش دانسته‌اند. ۳0 

صفحه 307:


صفحه 308: