تاریخ شکل گیری و تکوین علوم اجتماعی

صفحه 1:
تاريخ شكل كيرى و تكوين علوم اجتماعى عزيز نجف يور گروه فلسفه علم دانشكاه علوم و تحقيقات ترم اول 91-90 

صفحه 2:
علوم اجتماعی, رفتار گروهی ‏ 111] انسان 1] از آن حيث كه 00000 ] 00000010 11 ۲ ىه مطالعه ۲ 111 

صفحه 3:
دو مفهوم ذیل را باید از هم تمییز داد: (social knowledge) ‏دانش اجتماعی‎ مجموعه معارفی در مورد اجتماع است که لزوما متکی بر روش تجربی ‎deol‏ نمی شوند بلکه از روشهای مختلف معژفت بهره می ‎TiS‏ (social science) cli! ple ‏مجموعه معارفی در مورد اجتماع که تا حد زیادی متکی‎ بر روش تجربی ‎dob‏ می شوند و به روشهای دیگر معرفت اهمیت چندانی نمی دهد 

صفحه 4:
دانش اجتماعى در يونان باستان يونانيان بر اين باور بودند كه احكام عالم ‎Wine‏ و قوانين طبيعى و اجتماعى توسط ‎beast ks‏ درياقت الست علوم طبيعى و انسانى و اجتماعى در ذيل فلسفه تعريف شدند در سنت فلسفه اسلامى هم همين منوال در بيش كرفته شد 

صفحه 5:
1- حکمت نظری: الهنات ‎ule‏ طبيعى: رياضيات 2- حكمت عملى: افیا یف از سراف مَدّن (سیاست) 

صفحه 6:
فیتاغورت در سده ششم قبل میلاد کوشید اسرار عالم هستى را به وسیله قوائد رياضى توضيح دهد هرودت(بدر علم تاريخ غرب) به جمع آورى اطلاعات از آداب و فرهنگ ملل يرداخت. وی پایه گذار علم مردم نگاری است. مورخان استلامف هم راه هرودت را ادامه دادند 

صفحه 7:
سقراط: سقراط توجه زیادی به اندیشیدن در باب زندگی انسان و تكاليف او داشت افلاطون: افلاطون معتقد بود كه همان تم امین کر در ار و یات فلسفی وجود دارد باید در جامعه هم وقوع پیدا کند 

صفحه 8:
Ly je oul es! Ayes OLS Js Gabel ‏خاش ان سب کید ار رما‎ bole ‏سحن مى کوید و ساختان لن را توصنح می‎ ‏دهد.‎ مدینه فاضله افلاطونی, همانند تن آدفی:است که در آن: 2- قلب(محل قوه شوقیه) متعلق به سپاهیان و لش ر بان انیت 3- کبد(محل قوه غضبیه) متعلق به ‎sity‏ وران و 

صفحه 9:
ارسطو واقع بین تر از افلاطون بود و همه موجودات از جمله انسان راء با اذن به تفاوت ذاتى انها. در عرض همديكّر قرار مى داد و مدعى بود كه: 1- عوامل نامتجانس باعث تشكيل جامعه شده اند 2- سلسله مراتب اجتماعى و تقسيم كار و نيروهاى مختلف مرعف اين عدم تجانس است 3- اين عدم تجانس باعث تعادل است شناسى امروز مطرح است قائل بود 

صفحه 10:
3 د مسائل اقتصادی جامعه و لع عن مبادله و مراحل لن, به تفصيل بحث کرده و در کتابهای "سیاست و "اصول حکومت آتن" در باب مسائل اجتماعی, ‎se‏ 9 سیاسی صحبت کرده است. 

صفحه 11:
‎ees) levy ere‏ انسان | در پونان ‏1- روش توصیفی ‎ees ae‏ و ملل, که توسط هرودت طرح و انجام شد ‏2- روش ‎oul‏ آلیزم اجتماعی؛ که توسط افلاطون پیگیری شد ‏3- روش تجربی مستند به عقلانیت, که توسط ارسطو در پیش گرفته شد 

صفحه 12:
ارویای قرون وسطی ضمن نگاه بت وار به ارسطو, تابع رویکرد وی بود ‎cule uly‏ علم, چه علوم انسانی و چه طبیعی, فهم و شناخت و اثبات نظام الهی در کون و مکان و کی ان در تفای ‎lle‏ وه ‏علوم انسانی و اجتمای مورد توجه قرار نگرفت مگر علم حقوق که در نظام فتودالی وقت, تعیین کننده ات ات انشاها هر ‏انسان به صورت آفریدگار خود آفریده شده بود فلذا امکان بحث و بررسی مستقل او وجود نداشت. 

صفحه 13:
به دليل طرز تفکر اسلامی همبستگی ای ین فرد و جامعه وجود داشت که به زندگی اجتماعی مسلمین قوت می بخشید همراهی سعادت دنیوی و اخروی و حفظ شخصیت فرد و جامعه جزو مسلمات جامعه مد نظر اسلام بود روش معرفت ترکیبی روش مورد تاييد دين 0 است: تجربه, عقل, شهود, وحى 

صفحه 14:
(»339-259) Ll: نها ای کت مت تساه ‎SS eee‏ ضامن خوشبختی انسانها در این جهان و رستگاری شان در آخرت بود افراد بشر ناگزیر از زندگی با همند و کمالشان در زندگی اجتماعی است تنها راه نجات انسانها از کشمکش و نزاع. برقراری یک سازمان اجتماعی منظم است 

صفحه 15:
اين خلدون(808-732ه) به مردم نگاری و مطالعه فرهنگها و جوامع مختلف گرایش داشت. او شاهد انحطاط و اضمحلال تمدن اسلامی بود دك اانه كرانان سا ای ون ارت ات در مقدمه کتابی که در باب تاریخ عمومی نوشته است نطرات و افكار احتمافيى و افتادى و ساتين جود را بيان نموده است مباحثى مثل انواع تمدنهاء كيفيت تاثير شرايط اقليمى و نوع زندكى كوج نشينى و شهرنشينى در اشكال مختلف مد نیت , سازما نها و موسسات اجتماعى و طرز 0 و اشاعه علوم و فنون, زبان شناسی. هنرهای زیبا جوامع مختلف و .. 

صفحه 16:
یکی از مشخصات اصلی ‎vil‏ دوران قدرت گرفتن بورژوازی در مقابل فتودالیته تولد و بسط اومانیزم. استقلال انسان از خداوند بازخوانی متون فلسفی و ادبی یونانی و لاتين اختراع دستگاه چاپ و افزایش سرعت انتشار فکار بسط این نگاه که عالم دارای نظامی منطقی 

صفحه 17:
۱ رخدادهای بعد رنسانس در انداختن فلسفه ای جدید مغایر با فلسفه اسکولاستیک توسط دکارت(1650-1596) بمركا وتردن قوائرة علم مكايى در رواتشياشى شط دكارت ‎J‏ 

صفحه 18:
از ار از را در ابداع حساب احتمالات و تاثیر در ی منطق و ‎Seles) geld eagle‏ در دایره المعارف قرن 18 در تعریف "علم حساب سیاسی" آمده است: جهان سیاست نظیر جهان طبیعت از بسیاری جهات به وسیله وزن و عدد و اندازه قابل سنجچش است. 8 نت ‎lS‏ ریاضیات اجتماعی توسط كت رس (1743 -1794) كانت: در امور اجتماعى و در بسيارى از اتفاقات از قبيل مرك و مير و توالد و تناسل, به وسيله محاسبه آماری مى توان قوائدى به درست آورد 

صفحه 19:
تاثير طبيعيات بر علوم انسانى و اجتماعى نظريات داروین در کتاب "اصل انواع" در زمينه علوم طبیعء , مورد استفاده محققان علوم انسانی قرار گرفت و بحث تطور رنگ دیگزی بدان داد و روانشناسی به راه دیگری رفت داروین در کتاب "پیداش انسان" سلسله حیوان تا انسان را را نشان داد و متعاقبا انسان شناسی صورت ديكرى يافت و به سمت انسان شناسی فيزيكى سوق يافت انسان شناسان كوشيدند از اين منظر تاريخ زندكى اجتماعى انسان را بررسى قرار دهند 

صفحه 20:
علوم سیاسی اقتصادی وم شناسی wo Se oo 0 تاريخ ‎re‏ ‏جغرافياى | 

صفحه 21:
2 تاربخی ‎Puls‏ 00 ار 

صفحه 22:
1 انقلاب های سیاسی 2 لخاد عسي و تايان سرمایه داری ‎wl 4‏ ‎ae 5‏ مذهبی ‏5 رشد علم تجربى ‏جنبش های فکری دهه 60 و 70 

صفحه 23:
اتقلایان که در باعل فرانسه 9 رخ داد دارای پیامدهای مثبت و منفی بود. به دلیل بروز بی نظمی های شدید اجتماعی, همه اندیشمندان ارزوی بازگرداندن نظم به جامعه را داشتند. این اندیشمندان دو دسته بودند : برخی معتقد به بازگشت به قرون وسطی بودند برخی در جستجوی یافتن پایه های نظم نتوین بودند 

صفحه 24:


صفحه 25:


صفحه 26:
انقلاب صنعتی مهاجرت جمعیت ‎oguil‏ شهرى را در پی داشت. گسترش شهرها مسائل اجتماعی همچون ازدحام , آلودگی و غیره ۳ در پی داشت. جامعه شناسان اولیه مانند وبر و زیمل به مسائل شهری پرداختند. آمریکا در شهر شیکاگو بود . شیکاگو آزمایشگاه بررسی مسائل شهری بود. 

صفحه 27:
اعتقادات مذهبی را تغییر داد. اغلب جامعه شناسان در محیط های مذهبی رشد یافته بودند پس به دنبال اهداف مذهبی بودند. انديیشه افرادی چون کنت رنگ و بوی مذهبی داشت. تکی از آناز عصده دورکیم در باره دين است . مارکس به مذهب انتقادی نگریست اما به مذهب بی علاقه نبود. 

صفحه 28:
در دوران رشد نظریه جامعه شناسی افرادی که با م سروکارداشتند از مرتبه بالایی برخوردار بودند بسیاری جامعه شناسی را با الگوی علوم موفق فیزیکی و زیست شناسی تطبیق می دادند. اما افرادی هم چون وبر معتقد به ویژگی های متمایز زندگی اجتماعی از حیات طبیعی بودند. 

صفحه 29:
جنبش روش آندیشی فرانسه در ز جامعه شناسی نقش اساسی داشته است. ‎ae‏ از روشن اندیشی فلسفه قرن 18 شامل اندیشه شارل و وان بای روه ات ۰ روشن انیشی: آندیشه فلسفی جدیدی بود که جای افکار اجتماعی قبلی را گرفت. زایتلین می گوید جامعه شناسی واکنشی در برایر روشن اندیشی بود. قبل از روشن اندیشی قرن 18 افکار بزرگ فلسفی حاکم بود. رنه دکارت, جان لاک و توماس هابز افکار بزرگ فلسفی ارائه دادند. 

صفحه 30:
جامعه شناسی فرانسوی آمیزه ای از افکار روشن اندیشی و ضد روشن آندیشی است. دومیستر و دو بونالد افراطی ترین مخالفان روشن اندیشی بوده و ضد انقلاب بودند و انقلاب فرانسه را حاصل روشن اندیشی می دانستند. بازگشت به قرون وسطی را در سرمی پروراندند. در اعتقادشان خرد فرومایه تر از معتقدات مذهبی بود. دوبونالد معتقد است جامعه آفریده خداوند است پس نباید أن را تغيير داد. نهادهای سنتی مانند پدرسالاری, تک همسری, سلطنت, کلیسای کاتولیک نباید تضعیف شود. 

صفحه 31:
طبق اتفاق نظر عمومی سن سیمون , اگوست کنت و دقرکیم بتانگداران حامعه‌شتاسی ی باس کلودهنری سن سیمون(1760-1825) اگوست کنت(1799-1857) امیل دورکیم( 1858-1917) 

صفحه 32:
فیزیک اجتماعی يا جامعه شناسی باید مانند علوم دقيقه به مطالعه ایستایی(ساختارهای اجتماعی) و پویایی(دگرگونی اجتماعی) بپردازد. منظور از پوبایی, سه مرحله تحول است: مرحله الهیاتی: قرن 13 که قدرت های فراطبیعی و صورت های مذهبی بنیاد همه چیز است. مرحله مابعدالطبیعی: قرون 18-13 به جاى خدایان, نیروهای انتزاعی تعیین کننده همه چیز است. مرحله اثباتی: قرن 18 به بعد مرحله اثباتی است که شاخص آن اعتقاد به علم است. در این مرحله به جای علت های مطلق قوانین از طریق مشاهده جهان اجتماعی به دست می آید. 

صفحه 33:
در مرحله اثباتی,نابسامانی اجتماعی حاصل نابسامانی فکری است : جامعه شناسی با روش اثبات گرایی (آزمایش و تحلیل تاربخی تطبیقی ) در پی اصلاحات و پایان نابسامانی جهان سامان می بخشد. به جای فرد, خانواده واحد بنیادین تحلیل است. وفاق در جامعه اهمیت دارد. " ماهیت نظام دار جامعه یعنی پیوند بین عناصر جامعه یه ‎sb‏ نظریه پردازی انتزاعی که رما و تحلیل تاریخی تطبیقی جامعه شناختی ‎ub‏ پرداخت. 

صفحه 34:
موضوع جامعه شناسی, واقعیت اجتماعی است که شامل نیروها و ساختار هایی که بیرون از افراد بودهو برای آن ها الزام آور است خود کشی حاصل واقعیت های اجتماعی است. واقعیت اجتماعی بر دو نوع مادی و غیر مادی است. واقعیت اجتماعی مادی مانند بوروکراسی و قوانین است. واقعیت اجتماعی غير مادی مانند فرهنگ و نهادهای اجتماعی است. واقعیت اجتماعی غیر مادی مذهب را در کتاب صور بنيادین حیات دینی دنبال کرد. 

صفحه 35:
وجدان جمعی قبلا پیوند بخش جامعه بود اما حال پس ان ‎epee eee OT | te a eS eee‏ ‎a‏ کار نوین آسیب های اجتماعی گوناگون به ارمغان آورده است. ‏تقسیم کار نمی تواند افراد را کنار هم نگهدارد . نیاز جامعه و دین از نظر او یکی است. دین هم بخشی از وجدان جمعی است. ‏دین روشی است که از طریق آن جامعه خودش را به صورت یک واقعیت غير مادی مشخص می سازد. 

صفحه 36:
ريشه های جامعه ۱ (ريشه هاى ماركسيسم): هكل ایدئالیسم دیالکتیک جوهر فلسفه هگل است. منظور از دیالکتیک تفکری ‎aS cul Lg:‏ بر فرایندها, رولبط, کشمکشها و تعارض ‎es‏ ار هر مستله ای د‌افاهی رح من دهد: کار,دولت ,ثروت. حتی دگرگونی در سطح آگاهی رخ می دهد. 

صفحه 37:
فوثر باخ هگلی جوان که معتقد بود انسان دین را افرافکنی من کند در صدد تجدید نظر در افکار هگل بود. باید از ایدئالیسم ذهنی دست برداشت و به . واقعیت ‎Sole‏ انسان ها پرداخت. اسان دات اناب انض رایه طورت بک رود ‎pt‏ شخصی فرافکنی می کند و نامش را خدا می گذارد. چون انسان خدا را فراتر از خود می نهد خدا را از خود بیگانه می:سازد. اين دين را بايد برانداخت تا بالاترين هدف و موضوع خود انسان باشد. 

صفحه 38:
مارکسن منتقد دیالکتیکی هگل است .پس آن را در طورد جنبه های ‎sok‏ مانند اقتصاد به کار بست. هکل به کار انتزاعی ذهن توجه داشت اما مارکس با کار انسان های واقعی و زنده توجه داشت. از دید هگل تکامل در فراسوی نظارت انسان ها و فعالیتشان رخ می هد. اما ماركس معتقد بود سرمايه درى واقعيت زندكى نوين است که باید با عمل دسته جمعی و گروهی آن را برانداخت. 

صفحه 39:
سرمایه داری ساختاری مانع فرد است و فرایند تولید موجب از خود بیگانگی می شود از خود بیگانگی گسیختگی ميان مردم و ميان مردم و تولید ‎yl‏ ها که حاصل مالکیت است کارکر برای ضاحت ابزار کان می کندباید او را اراد باعل هماهنگ پرولتازیا می توان بر قدرت سرمایه داری بر منابع غلبه کرد جامعه سوسیالیستی با طبیعت انسان همراه تر 

صفحه 40:
وبر در پی تکمیل نظر مارکس بود . و با این رویکرد به مخالفت با نگرزش تک علتی جبرگرایان اقتصادی پرداخت در كنار بعد اقتصادى طبقات اجتماعی به بعد منزلت و قدرت ,قشر بعدی اجتماعی هم توجه کرد. مارکس با بحث از اقتصاد نشان داد روی سر قرار دارد- بايد نظریه مارکس را روی پا قرار داد . وبر به جای اقتصاد متوجه نقش تعیین کننده افکار و نظام های مذهبی شد. مارکس یکی از منابع مورد استفاده وبر است وبر علاوه بر مارکس متاثر از کانت و نیچه(قهرمانان) است. 

صفحه 41:
مفهوم محوری وبر عقلانیت است. وبر پرسید چرا نهادهای اجتماعی فقط در غرب عقلانی شده اند؟. عقلانیت بر دو نوع صوری و ذاتی است. عقلانیت صوری : در این نوع عقلانیت کنشگر وسیله را مناسب هدف انتخاب می کند. وسایل قوانین و قواعدی هستند که از ساختارهایی چون دیوانسالاری و اقتصاد سرچشمه می گیرند در حوزه دیوان سالاری سه نوع نظام اقتدار در نهاد کاریزماتیک فلا و ابو (ر فد کال زیوان سالارى) 

صفحه 42:
به تحليل تاریخی و تطبیقی بین ادیان مسیحی , اسلام , یهود و ... پرداخت Salers elle ‏ياس‎ lens ‏است.‎ در نقش محافظه کار به دولت اهمیت زیادی می دهد. وبل فققر حاقعة دید مان دی ی ‎at‏ ول ات اما شاد بارس اه حل ريشه ای براى رهايى از مشكلات اين جوامع ارائه نداد. وبر به جای جدلی و تند روی سیاسی مارکس بیشتر علمی و تطبیقی کار کرد. 

صفحه 43:
| گتورگ_زیمل (1858-1918 ین جای گذاشت آثار او به دو دسته:ابار کلان و خرد تفستم شده است. ‎sl wlio‏ سطح خرد شامل فقیر, خسیس و ‎alas‏ بسیار مورد توجه امریکائیان قرار گرفت. بر خلاف مارکس و وبر سطح تحلیل او بیشتر خرد است. 

صفحه 44:
اقتصاد سیاسی بهبود خواهی تکامل اجتماعی سرزنش کردن قربانی 

صفحه 45:
1 - به سوی جامعه آرمانی , روابط قراردادی , اختيارى ثوام نا ‎git‏ اق مشترک. تس روت سس نبایدها, کمتر جنگ 2 - تمايز وتنوع سه 3 - تقسیم کار فزاینده , رشد جمعیت , ناهمگونی 4 - الگوگیری از زیست شناسی , بقای اصلح , عوامل موفقیت جامعه (حجم, ارتباطات, نظارت اجتماعی بر منابع سازمان ) 

صفحه 46:
پاره تو (1848-1923): % به طرد مارکس پرداخت و اساسا بر ضد او نظریه پردازی کرد. بر عوامل غير عقلانی همچون غرایز انسانی تاکید کرد. اعتقاد به غزایز انسانی به معناى اعتقاد به تغيير ناپذیری است. دگرگونی برای مارکس خطی بود اما برای پاره تو دگرگونی دوری و مبتنی بر توده غیر عقلانی و نخبگان ea برداشت نظام مند او از جامعه بر افکار پارسنز و 

صفحه 47:
رل در سل بر در اعاز ترر 20 قر 19 ا شال 192 ور بت ها هه سر مارکسیستی | ست . پس از مارکس جبرگرایی اقتصادی و مارکسیسم را رواج يافت. اما مارکسیست هاى بعدى به نقد ‎Gal Se‏ اقتصادى يرداختند. اقتصاد گرایی دیالکتیک فرد و ساختار را نادیده گرفت. 

صفحه 48:
29 VS JEL thy)! ‏مارکسیسم هگلی در اصلاح جبرگرایی‎ ‏اقتصادی بر نقش فرد در انقلاب و اهمیت‎ تراک اكد دار هواداران لوكاج بنبانکدار مارکنسم عربی معروف لوکاچ است. 

صفحه 49:
۱ Eu ey ‏زر 2 تاريخى‎ 

صفحه 50:
1 د لس راك رت ريع ويزكى هاى ليبراليسم جامعه شناسى امريكا متاثر از اسينسر : اعتقاد به آزادى و رفاه فرد دارد. دیدگاهی تکاملی در باره جامعه که برخی معتقد به دخالت دولت و برخی معتقد به عدم دخالت دولت هستند. لیبرالیسم امریکا کمتر تردیدی به نظام سرمایه داری روا می دارد پس محافظه کار است. 

صفحه 51:
پروتستانتیسم: جامعه شناسان همان علاقه پروتستان ها به نجات جهان را حفظ کردند. کار جامعه شناسان برای اصلاح اجنماعی مانند کار کشیشان در کلیسا بود. جامعه شناسان به دلیل ريشه ها و تقارن های مذهبی خود با مشروعیت بنیادی جامعه مخالفت گردند: 

صفحه 52:
گروه جامعه شناسی در دانشگاه شیکاگو در سال با مذهب رابطه قوی داشت. زیرا برخی از اعضای اين مکتب کشیش يا کشیش زاده بودند. کار تامس وفلوریان زانیه کی با نام «دهقان لهستانی در اروپا و امریکا» نقطه عطف این مکتب است. 

صفحه 53:
در اين كتاب از لحاظ روش شناسی مهم است زیرا از انواع منابع اطلاعاتی مانند زندگی نامه ها , نام های خانوادگی , اسناد دولتی و مدارک سازمانی استفاده کرده بود. تامس به جهت گیری خرد روانشناسی اجتماعی كرايش بيشترى بيدا کرد. 

صفحه 54:
تامس : اگر انسان ها موقعیت اشان را واقعی تلقی کنند پس پیامدهای این موقعیت ها نیز واقعی اند. اين نظريه با چشم انداز کلان نگر و ساختاری مارکس و دورکیم در تضاد بود. 

صفحه 55:
رابرت پارك شاگرد زیمل و خبرنگار بود با برجس نخستين كتاب جامعه شناسي را نوشت. يارى تحصيلكرده ارويا بود يس در جلب توجه امريكائيان به جامعه شناسى ارويايى موثر بود. به همراه ارنست برجس نخستين كتاب جامعه شناسی با عنوان «درآمدی بر علم جامعه شناسی » را نوشتند. 

صفحه 56:
پارک خبرنگار ر که برای درک مسائل شهری ‎Sus on.‏ داده و مشاهده پرداخت. 7 چارلز هورتون كولي به خود آئینه سان , گروهها پرداخت , منتقد رفتار گرايي و معتقد به درو نكري همدلانه است. ود أنيثة سان بعنى أكاهى :را از رمينة اجتماعى نمى توان جدا كرد . اما ميد اين دور را از هم جدا كرد. 

صفحه 57:
جامعه شناسی امریکا برای کسب وجهه علمی بیش از اندازه از روش های پیچیده و تحلیل های اماری سود اما مکتب شیکاگومتکی بر روش کیفی و بی توجه به کار کمی آماری بود. بیشتر بر بررسی های توصیفی و مردم نگارانه تاکید می ورزید. يس تبديل به يك سنت نامعین شفاهي شد كه به مكتب هاروارد و ايوا ميدان داد. با عزیمت پارک و مرك ميد از دهه 0 در سراشيبى قرار كرفت و مکتب هاروارد سریرآورد. 

صفحه 58:
شک ۱101999 کر جامعه شناسی را در هاوارد ایجاد نمود . 9 اجتماعی و فرهنگی اثر مهم سوروکین ست 

صفحه 59:
پارسنز شاگردان معروفی تربیت کرد و کتات ساختار كتين اجفاعی را نوشتر او را برای تحلیل ساختارهای جامعه نشان میدهد. نقد بر پارسنز بی توجهی به مارکس و تعبیر نادرست از جامعه اروپایی بود. 

صفحه 60:
شاگرد هندروسون و به واسطه هندروسون با پارتو اشنا شد منتقد نظام فکری پارسنز بود . با الهام از اسکینر نظریه مبادله را مطرح کرد. 

صفحه 61:
در سال 1923 از دل مارکسیسم هگلی, مکتب فرانکفورت در آلمان پدید آمد و در سال 1934 به امریکا منتقل شد. پیروان این مکتب قصد در آمیختن مارکس (اقتصاد )و وبر (قرهنگ) رآ داشتند. بر کاربرد فنون دقیق علمی - اجتماعی تاکید داشت. به ترکیب فرد گرایی فروید با مارکس و وبر پرداخت. افرادی مثل: هروکهایمر, آدورنو فروم, مارکوزه و اخيرا هابرماس 

صفحه 62:
دهه 1940و 1950سالهای اوج و افول اين نظریه بود . دیویس و مور شاگردان پارسنز قشر بندی را ضروری دانسته و دنبال کردند . مرتن به کارکرد, پیامد های منفی (کژ کارکرد ) و تعادل نهائی تاکید داشت. دهه 70 اماج انتقاد به کارکرد گرایی ساختاری از سوی میلز , هورو ویتز و هوا کو بود. 

صفحه 63:
جامعه شناس رادیکال آمریکا(سی رایت میلز ) تحول نظريه کشمکشل(لوئیس کوزررالف ارت ورف ‎Gulls‏ ‏نظریه مبادله(هومنز) تحلیل نمایشی (گافمن ) جامعه شناسی پدیده شناختی(آلفرد شوتس) روش شناسی مردم نگارانه(گار فینکل) جامعه شناسی وجودی (تریاکیان و ...) نظریه ی نظام ها(باکلی) 

صفحه 64:
نو کارکردگرایی در دهه 80 از جانب هابرماس توجه به آثار پارسنز افزایش یافت. تلاش براى رفع کاستی های پارسنز به وسیله , الگزندر , کولومی ‎Liss‏ 

صفحه 65:


صفحه 66:
نظریات: ‎ae 1‏ ساختاری, توکا کرد کرایی: و 2 نظريات ‎ea‏ شناختى نوماركسيستى 4- نظريه جامعه شناسى يديده شناختى و روش شناسى مردم نكارانه ‏5-نظريه تبادل و جامعه شناسى رفتارى ‏6- نظريه جامعه شناسى فمينيستى 

صفحه 67:
پروژه ای وجود داشته به نام جامعه شناسی یا نظریه اج عی تجدد که قرار بوده امکان دو کار را برای ما فراهم کند : 1- ایجاد امکان برای فهم جهان اجتماعی 2- ایجاد امکان ‎sly‏ اداره و سازماندهی جهان اجتماعی بحث مرگ جامعه شناسی بحث از عدم امکان تحقق ‎ce ae ae ae‏ 9 شكسى مي توان دز نظر گرفت 

صفحه 68:
كجوييان معتقد است مطالعات فرهنكى و زمينه هاى مطالعاتى جديد درست است كه بعضى از مشكلات ای شاش را حل فى كد اما مشكلات و مسائل معرفت شناختى و روش شناختی جدید و نسبیت گرایی حاد تری را ایجاد فى کند که درز ان اصلا‌ما نمی توانجم" عم داشته باشیم و صرفا روایتها و اقوالی در اختیار داریم. 

صفحه 69:
آرون, ریمون(1382) مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه شناسی, ترجمه باقر پرهام, تهران, انتشارات علمی و فرهنگی ریتزر, جورج,(1374) نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر, ترجمه محسن ثلائی, تهران, انتشارات ‎sole‏ نراقی, احسان,(1386) علوم اجتماعی و سیر تکوینی آن, تهران. نشر و پژوهش فرزان روز 

صفحه 70:
تمام 

الرحیم الرحمن الرحیم الله الرحمن بسم الله بسم تاریخ شکل گیری و تکوین علوم اجتماعی عزیز نجف پور گروه فلسفه علم دانشگاه علوم و تحقیقات ترم اول 91-90 چيست؟ اجتماعی چيست؟ علوم اجتماعی علوم علوماجتماعی،رفتارگروهیوجمعیانسان هاراازآ5نحی5ثک5هگروهیواجتماعیه س تن د5،مطالعهمیکند • دو مفهوم ذیل را باید از هم تمییز داد: دانش اجتماعی (:)social knowledge • مجموع5ه معارف5ی در مورد اجتماع اس5ت ک5ه لزوم5ا متکی بر روش تجرب5ی حاص5ل نم5ی شون5د بلکه از روشهای مختلف معرفت بهره می گیرند. علم اجتماعی (:)social science • مجموع5ه معارف5ی در مورد اجتماع ک5ه ت5ا ح5د زیادی متکی بر روش تجرب5ی حاص5ل م5ی شون5د و ب5ه روشهای دیگر معرفت اهمیت چندانی نمی دهد باستان یونان باستان در یونان اجتماعی در دانش اجتماعی دانش • یونانیان بر ای5ن باور بودن5د ک5ه احکام عالم هس5تی و قوانی5ن طبیع5ی و اجتماع5ی توسط ذهن آدمی قابل دریافت است • علوم طبیع5ی و انس5انی و اجتماع5ی در ذیل فلسفه تعریف شدند • در س5نت فلس5فه اس5المی هم همین منوال در پیش گرفته شد یونان فلسفه یونان های فلسفه شاخه های شاخه • -1حکمت نظری: • الهیات،علوم طبیعی ،ریاضیات • -2حکمت عملی: • اخالقیات ،تدبیر منزل(اقتصاد) ،سیاست مدُن(سیاست) ُ یونان علمای یونان برخی علمای اجتماعی برخی نظرات اجتماعی نظرات • فیثاغورث در س5ده شش5م قب5ل میالد کوشید اس5رار عال5م هس5تی را ب5ه وس5یله قوائد ریاضی توضیح دهد • هرودت(پدر عل5م تاری5خ غرب) ب5ه جمع آوری اطالعات از آداب و فرهن5گ ملل پرداخت. وی پایه گذار علم مردم نگاری است. • مورخان اس5المی ه5م راه هرودت را ادامه دادند سقراط: • س5قراط توج5ه زیادی به اندیشیدن در باب زندگی انسان و تکالیف او داشت افالطون: • افالطون معتق5د بود که همان نظ5م و س5امانی که در افکار و نظریات فلس5فی وجود دارد باید در جامعه هم وقوع پیدا کند افالطون در کتاب جمهوری5ت اصول نظری خود را برای اداره جامع5ه بیان م5ی کن5د و از آرمانشهر س5خن م5ی گوی5د و س5اختار آ5ن را توضی5ح می دهد. مدین5ه فاضل5ه افالطون5ی ،همانن5د ت5ن آدم5ی اس5ت که در آن: -1سر(محل قدرت عقل) متعلق به فالسفه است -2قل5ب(مح5ل قوه شوقی5ه) متعل5ق ب5ه سپاهیان و لشگریان است -3کب5د(مح5ل قوه غضبی5ه) متعل5ق ب5ه پیشه وران و کارگران می باشد ارسطو ارسطو ارس5طو واق5ع ب5ی5ن ت5ر از افالطون بود و همه موج5ودات از جمل5ه انس5ان را ،ب5ا اذن به تفاوت ذات5ی آنه5ا ،در عرض همدیگ5ر قرار می داد و مدعی بود که: -1عوامل نامتجانس باعث تشکیل جامعه شده اند -2س5لسله مرات5ب اجتماع5ی و تقسیم کار و نیروهای مختلف مرعف این عدم تجانس است -3این عدم تجانس باعث تعادل است ارس5طو ب5ه اص5ل تغییرات اجتماع5ی ک5ه در جامعه شناسی امروز مطرح است قائل بود ارس5طو در مورد مس5ائل اقتص5ادی جامعه و خص5وصا مس5اله مبادل5ه و مراح5ل آ5ن ،به تفص5یل بح5ث کرده و در کتابهای ”سیاست“ و ”اص5ول حکوم5ت آت5ن“ در باب مسائل اجتماع5ی ،اقتص5ادی و س5یاسی صحبت کرده است. یونان در یونان جامعه در انسان وو جامعه مطالعه انسان :روشهای مطالعه :روشهای -1روش توص5یفی جوام5ع و فرهنگه5ا و مل5ل ،که توسط هرودت طرح و انجام شد -2روش ایده آلیزم اجتماع55ی ،ک55ه توسط افالطون پیگیری شد -3روش تجرب5ی مس5تند ب5ه عقالنی5ت ،ک5ه توسط ارسطو در پیش گرفته شد وسطی قرون وسطی ::قرون • • • • به اروپای قرون وس5طی ضم55ن نگاه ب5ت وار ارسطو ،تابع رویکرد وی بود ول5ی غای5ت عل5م ،چ5ه علوم انس5انی و چ5ه طبیع5ی ،فهم و شناخ5ت و اثبات نظام الهی در کون و مکان و تجلی آن در مخلوقات عالم بود علوم انسانی و اجتمای مورد توجه قرار نگرفت مگر عل5م حقوق ک5ه در نظام فئودال5ی وق5ت ،تعیین کننده وظایف و تکالیف انسانها به همدیگر بود انس5ان ب5ه صورت آفریدگار خود آفریده شده بود فلذا امکان بحث و بررسی مستقل او وجود نداشت. اسالم جهان اسالم جهان ب5ه دلی5ل طرز تفک5ر اس5المی همبس5تگی ای بین فرد و جامع5ه وجود داش5ت ک5ه ب5ه زندگی اجتماعی مسلمین قوت می بخشید همراه5ی س5عادت دنیوی و اخروی و حفظ شخص5یت فرد و جامع5ه جزو مس5لمات جامعه مد نظر اسالم بود روش معرف5ت ترکیب5ی روش مورد تایی5د دین اسالم در شناخت است: تجربه ،عقل ،شهود ،وحی هـ) 339هـ) 339--259 فارابی((259 ::فارابی • متاث5ر از افالطون بح5ث مدین5ه فاضله را مطرح کرد که ضام5ن خوشبخت5ی انس5انها در ای5ن جهان و رستگاری شان در آخرت بود • افراد بش5ر ناگزی5ر از زندگ5ی ب5ا همند و کمالشان در زندگی اجتماعی است • تنه5ا راه نجات انس5انها از کشمکش و نزاع ،برقراری یک سازمان اجتماعی منظم است هـ) 808هـ) 808--732 خلدون(732 ابن خلدون( ابن • • • • ب5ه مردم نگاری و مطالع5ه فرهنگه5ا و جوام5ع مختلف گرای5ش داشت .او شاهد انحطاط و اضمحالل تمدن اسالمی بود وی از پایه گذاران جامعه شناسی و فلسفه تاریخ است در مقدم5ه کتاب5ی ک5ه در باب تاری5خ عموم5ی نوشت5ه است نظریات و افکار اجتماع5ی و اقتص5ادی و سیاسی خود را بیان نموده است مباحث5ی مث5ل انواع تمدنه5ا ،کیفی5ت تاثی5ر شرای5ط اقلیمی و نوع زندگ5ی کوچ نشین5ی و شهرنشین5ی در اشکال مختلف مدنی5ت ،س5ازمانها و موس5سات اجتماع5ی و طرز پیدایش و اشاع5ه علوم و فنون ،5زبان شناس5ی ،هنرهای زیبا در جوامع مختلف و .. اروپا در اروپا رنسانس در رنسانس • • • • • • یکی از مشخصات اصلی این دوران قدرت گرفتن بورژوازی در مقابل فئودالیته تولد و بسط اومانیزم ،استقالل انسان از خداوند بازخوانی متون فلسفی و ادبی یونانی و التین اختراع دس5تگاه چاپ و افزای5ش سرعت انتشار افکار بس5ط ای5ن نگاه ک5ه عال5م دارای نظام5ی منطقی است و با عقل و تجربه قابل شناخت است رنسانس بعد رنسانس رخدادهای بعد رخدادهای • در انداخت55ن فلس55فه ای جدی55د مغای55ر ب55ا فلسفه اسکوالستیک توسط دکارت()1650-1596 • ب5ه کار بردن قوائ5د عل5م مکانی5ک در روانشناس5ی توسط دکارت اجتماعی انسانی وو اجتماعی علوم انسانی در علوم ریاضیات در از ریاضیات استفاده از استفاده • • • • ابداع حس5اب احتماالت و تاثی5ر در فلس5فه ،منطق و علوم انسانی و اجتماعی در دایره المعارف قرن 18در تعری5ف ”عل5م حساب س5یاسی“ آمده اس5ت :جهان س5یاست نظیر جهان طبیع5ت از بس5یاری جهات ب5ه وسیله وزن و عدد و اندازه قابل سنجش است. تدوی5555ن کتاب ریاضیات اجتماع5555ی توسط کندرسه()1794-1743 کان5ت :در امور اجتماع5ی و در بسیاری از اتفاقات از قبی5ل مرگ و می5ر و توال5د و تناس5ل ،ب5ه وس5یله محاسبه آماری می توان قوائدی به دست آورد اجتماعی انسانی وو اجتماعی علوم انسانی بر علوم طبیعیات بر تاثیر طبیعیات تاثیر • نظریات داروی5ن در کتاب ”اص5ل انواع“ در زمینه علوم طبیع5ی ،مورد اس5تفاده محققان علوم انسانی قرار گرف55ت و بح55ث تطور رنگ دیگری بدان داد و روانشناسی به راه دیگری رفت • داروی5ن در کتاب ”پیداش انس5ان“ س5لسله حیوان تا انس5ان را را نشان داد و متعاقب5ا انس5ان شناسی ص5ورت دیگری یاف5ت و ب5ه س5مت انس5ان شناسی فیزیکی سوق یافت • انس5ان شناس5ان کوشیدن5د از ای5ن منظ5ر تاری5خ زندگی اجتماعی انسان را بررسی قرار دهند اجتماعی علوم اجتماعی اصلی علوم های اصلی حوزه های حوزه جامعه شناسی علوم سیاسی علوم اقتصادی جمعیت شناسی مردم شناسی مدیریت علوم ارتباطات تاریخ اجتماعی جغرافیای انسانی شروع جامع5ه شناس5ی مص5طلح ،از میان5ه و اواخر قرن 19تاکنون است. شناسی؛ جامعه شناسی؛ مصطلح جامعه علم مصطلح تاریخی علم زمینه تاریخی زمینه سالها نخستین سالها نخستین شناسی جامعه شناسی تحول جامعه در تحول اجتماعی در نیروهای اجتماعی نقش نیروهای نقش .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 انقالب های سیاسی انقالب صنعتی و پیدایش سرمایه داری پیدایش سوسیالیسم شهرگرایی دگرگونی مذهبی رشد علم تجربی جنبش های فکری دهه 60و 70 15بات 5ی1- س5ی س55یاس س55یا 5قالال5بات ن55قشا5نن5ق ن55قشا5 • • • • انقالبات5ی ک5ه در پ5ی انقالب فرانسه 1789رخ داد دارای پیامدهای مثبت و منفی بود. ب5ه دلی5ل بروز ب5ی نظم5ی های شدید اجتماع55ی ،همه اندیشمندان آرزوی بازگرداندن نظ5م ب5ه جامعه را داشتند. این اندیشمندان دو دسته بودند : برخ5ی معتق5د ب5ه بازگش5ت به قرون وسطی بودند برخ5ی در جس5تجوی یافت5ن پای5ه های نظم نوین بودند 5ی22 - 5ب دارر5ی- 5ه دا 5رمایی5ه س555رما 5شس پ555یدا5ا5یی5ش 5نعتیوو پ555ید ص555نعتی ص 5قالال5ب ا5ا5نن5ق • • • • بر اثر انقالب صنعتی بسیاری از کشاورزان مزارع را ترک نموده و به کارخانه ها پیوستند. نظام اقتص5ادی تبدی5ل ب5ه بازار آزاد مبتنی بر کاال شده بود. نظام س5رمایه داری از ای5ن طری5ق س5ودهای هنگفتی عاید شمار معدودی از افراد می نمود. ای5ن ام5ر واکن5ش های5ی ب5ه ص5ورت جنبش های کارگری و جنب5ش های گوناگون تن5د رو ب5ا هدف سرنگونی سرمایه داری در پی داشت. یسم33 -- 5یا5للیسم س5یا5 5وس س555و 5شس پ555یدا5ا5یی5ش پ555ید • هدف س5وسیالیسم تصحیح زیاده روی های نظام صنعتی و سرمایه داری بود. • کارل مارک5س معتق5د ب5ه براندازی نظام سرمایه داری و جایگزینی یک نظام سوسیالیستی بود. • امی5ل دورکی5م و ماک5س وبر مخال5ف سرمایه داری بودن5د ام5ا مخال5ف اص5الح گرا ،زیرا از سوسیالیسم بیش از سرمایه داری می ترسیدند. ایی44 -- هر گگ ررایی شش هر • • • • انقالب ص5نعتی مهاجرت جمعیت انبوه شهری را در پی داشت. گسترش شهرها مسائل اجتماعی همچون ازدحام ، آلودگی و غیره را در پی داشت. جامع5ه شناس5ان اولی5ه مانن5د وبر و زیم5ل ب5ه مسائل شهری پرداختند. مکت5ب شیکاگ5و نخس5تین مکت5ب جامع5ه شناسی آمریک5ا در شه5ر شیکاگ5و بود .شیکاگو آزمایشگاه بررسی مسائل شهری بود. 5ذهبی55 - 5یمم5ذهبی- 5گرگونن5ی دد5گرگو • • • • • انقالب های س5یاسی ،ص5نعتی و شهرگرایی، اعتقادات مذهبی را تغییر داد. اغل5ب جامع5ه شناس5ان در محی5ط های مذهب5ی رشد یافته بودند پس به دنبال اهداف مذهبی بودند. اندیش5ه افرادی چون کن5ت رن5گ و بوی مذهبی داشت. یکی از آثار عمده دورکیم در باره دین است. مارک5س ب5ه مذه5ب انتقادی نگریس5ت ام5ا ب5ه مذهب بی عالقه نبود. علم66 -- 5شد علم رر5شد • در دوران رش5د نظری5ه جامع5ه شناس5ی افرادی ک5ه با علوم س5روکارداشتند از مرتب5ه باالیی برخوردار بودند • بس5یاری جامع5ه شناس5ی را ب5ا الگوی علوم موفق فیزیکی و زیست شناسی تطبیق می دادند. • ام5ا افرادی ه5م چون وبر معتق5د ب5ه ویژگی های متمایز زندگی اجتماعی از حیات طبیعی بودند. 75ش7- پ555ید5ا5یی5ش در پ555یدا ف55کریدر 5هایف55کری ن55یروو5های ن55قشن55یر ن55قش 5ی س5ی ش55ناس 5عه ش55نا 5ه جج5ا5امم5عه ن55ظریی5ه ن55ظر • • • • • • جنب5ش روش اندیش5ی فرانس5ه در تکام5ل جامع5ه شناس5ی نقش اساسی داشته است. منظور از روش5ن اندیش5ی فلس5فه قرن 18شام5ل اندیشه شارل منتس5کیو و ژان ژاک روس5و اس5ت .روش5ن اندیش5ی اندیشه فلسفی جدیدی بود که جای افکار اجتماعی قبلی را گرفت. زایتلی5ن م5ی گوی5د جامع5ه شناس5ی واکنش5ی در برابر روشن اندیشی بود. قبل از روشن اندیشی قرن 18افکار بزرگ فلسفی حاکم بود. رن5ه دکارت ،جان الک و توماس هاب5ز افکار بزرگ فلس5فی ارائه دادند. کاتولیکی کارانه(فلسفه کاتولیکی محافظه کارانه(فلسفه های محافظه واکنش های واکنش 18 قرن 18 اندیشی قرن روشن اندیشی برابر روشن در برابر وسطی) در قرون وسطی) قرون • • • • • • جامع5ه شناس5ی فرانس5وی آمیزه ای از افکار روش5ن اندیشی و ضد روشن اندیشی است. دومیس5تر و دو بونال5د افراط5ی تری5ن مخالفان روش5ن اندیشی بوده و ض5د انقالب بودن5د و انقالب فرانس5ه را حاص5ل روشن اندیشی می دانستند. بازگشت به قرون وسطی را در سرمی پروراندند. در اعتقادشان خرد فرومایه تر از معتقدات مذهبی بود. دوبونال5د معتق5د اس5ت جامع5ه آفریده خداون5د اس5ت پ5س نباید آن را تغییر داد. نهادهای س5نتی مانن5د پدرس5االری ،ت5ک همس5ری ،سلطنت، کلیسای کاتولیک نباید تضعیف شود. علمی شناسی علمی جامعه شناسی بنیانگذاران جامعه بنیانگذاران • • • • طبق اتفاق نظر عمومی سن سیمون ،اگوست کنت و دورکیم بنیانگذاران جامعه شناسی می باشند. کلودهنری سن سیمون()1760-1825 اگوست کنت()1799-1857 امیل دورکیم( )1858-1917 • فیزی5ک اجتماع5ی ی5ا جامع5ه شناس5ی بای5د مانند علوم دقیق55ه ب55ه مطالع55ه ایس55تایی(ساختارهای اجتماعی) و پویایی(دگرگونی اجتماعی) بپردازد. • منظور از پویایی ،سه مرحله تحول است: • مرحل9ه الهیات9ی :قرن 13ک5ه قدرت های فراطبیعی و صورت های مذهبی بنیاد همه چیز است. • مرحل9ه مابعدالطبیع9ی :قرون 18-13به جای خدایان ،نیروهای انتزاعی تعیین کننده همه چیز است. • مرحل9ه اثبات9ی :9قرن 18ب5ه بع5د مرحل5ه اثبات5ی است ک5ه شاخ5ص آ5ن اعتقاد ب5ه عل5م اس5ت .در ای5ن مرحل5ه به جای عل5ت های مطل5ق قوانی5ن از طریق مشاهده جهان اجتماعی به دست می آید. • • • • • • • در مرحل5ه اثبات5ی،نابس5امانی اجتماع5ی حاص5ل نابسامانی فکری است جامع5ه شناس5ی ب5ا روش اثبات گرای5ی (آزمای5ش و تحلیل تاریخ5ی تطبیق5ی ) در پ5ی اص5الحات و پایان نابسامانی است . جامع5ه شناس5ی اثبات گرای5ی را تس5ریع م5ی کن5د و به جهان سامان می بخشد. به جای فرد ،خانواده واحد بنیادین تحلیل است. وفاق در جامعه اهمیت دارد. ماهی5ت نظام دار جامع5ه یعن5ی پیون5د بی5ن عناص5ر جامعه امر مهمی است. ب5ه جای نظری5ه پردازی انتزاع5ی ب5ه آزمای5ش و تحلیل تاریخی تطبیقی جامعه شناختی باید پرداخت. • • • • • • موضوع جامع5ه شناس5ی ،واقعی5ت اجتماع5ی اس5ت که شام5ل نیروه5ا و س5اختار های5ی که بیرون از افراد بودهو برای آن ها الزام آور است خود کشی حاصل واقعیت های اجتماعی است. واقعی5ت اجتماع5ی بر دو نوع مادی و غی5ر مادی است. واقعی5ت اجتماع5ی مادی مانن5د بوروکراس5ی و قوانین است. واقعی5ت اجتماع5ی غی5ر مادی مانن5د فرهنگ و نهادهای اجتماعی است. واقعی5ت اجتماع5ی غی5ر مادی مذه5ب را در کتاب صور بنیادین حیات دینی دنبال کرد. • • • • • وجدان جمع5ی قبال پیون5د بخ5ش جامع5ه بود ام5ا حال پس از تقسیم کار اجتماعی نیازمند اخالق مشترک هستیم. تقس5یم کار نوی5ن آس5یب های اجتماع5ی گوناگون به ارمغان آورده است. تقس5یم کار نم5ی توان5د افراد را کنار هم نگهدارد .نیاز به تقویت یک اخالق مشترک است. جامع5ه و دی5ن از نظ5ر او یک5ی اس5ت .دی5ن ه5م بخشی از وجدان جمعی است. دی5ن روش5ی اس5ت ک5ه از طر5ی5ق آ5ن جامع5ه خودش را به صورت یک واقعیت غیر مادی مشخص می سازد. آلمانی شناسی آلمانی جامعه شناسی های جامعه ریشه های ریشه هگل مارکسیسم) :هگل های مارکسیسم): (ریشه های (ریشه ‏ ‏ ‏ ‏ ایدئالیس5م دیالکتی5ک جوه5ر فلس5فه هگل است. منظور از دیالکتی5ک تفکری پوی5ا اس5ت که بر فراینده5ا ،رواب5ط ،کشمکشها و تعارض ها تاکید دارد. ه5ر مس5ئله ای در آگاه5ی رخ می دهد. کار،دولت ،ثروت. حت5ی دگرگون5ی در س5طح آگاه5ی رخ می دهد. آلمانی شناسی آلمانی جامعه شناسی های جامعه ریشه های ریشه oفوئ5ر باخ هگل5ی جوان ک5ه معتق5د بود انس5ان دین را فرافکنی می کند. در صدد تجدید نظر در افکار هگل بود. بای5د از ایدئالیس5م ذهن5ی دس5ت برداش5ت و به واقعیت مادی انسان ها پرداخت. انس5ان ذات انس5انی اش را ب5ه ص5ورت یک نیروی غی5ر شخص5ی فرافکن5ی م5ی کن5د و نامش را خدا می گذارد. • چون انسان خدا را فراتر از خود می نهد خدا را از خود بیگانه می سازد. • این دین را باید برانداخت تا باالترین هدف و موضوع خود انسان باشد. ))1883 1883--1818 مارکس ((1818 افکار مارکس افکار • • • • مارک5س منتق5د دیالکتی5ک هگ5ل اس5ت .پ5س آن را در مورد جنبه های مادی مانند اقتصاد به کار بست. هگ5ل ب5ه کار انتزاع5ی ذه5ن توج5ه داش5ت ام5ا مارک5س 5با کار انسان های واقع5ی و زنده توجه داشت. از دی5د هگ5ل تکام5ل در فراس5وی نظارت انس5ان ها و فعالیتشان رخ می هد. ام5ا مارک5س معتق5د بود س5رمایه دری واقع5ی5ت زندگ5ی نوین اس5ت ک5ه بای5د ب5ا عم5ل دس5ته جمع5ی و گروه5ی آن را برانداخت. • • • • • س5رمایه داری س5اختاری مان5ع فرد اس5ت و فرایند تولید موجب از خود بیگانگی می شود از خود بیگانگ5ی گسیختگی میان مردم و میان مردم و تولید آن ها که حاصل مالکیت است کارگر برای صاحب ابزار کار می کن5د،باید او را آزاد ساخت. باعم55ل هماهن55گ پرولتاری55ا می توان بر قدرت سرمایه داری بر منابع غلبه کرد جامع5ه س5وسیالیستی ب5ا طبیع5ت انس5ان همراه تر است ))1864 1864--1920 وبر(1920 ماکس وبر( ماکس • • • • • • وبر در پ5ی تکمی5ل نظ5ر مارک5س بود .و ب5ا ای5ن رویکرد به مخالفت با نگرش تک علتی جبرگرایان اقتصادی پرداخت در کنار بع5د اقتص5ادی طبقات اجتماع5ی ب5ه بع5د منزلت و قدرت ،قشر بعدی اجتماعی هم توجه کرد. مارکس با بحث از اقتصاد نشان داد روی سر قرار دارد- بای5د نظری5ه مارک5س را روی پ5ا قرار داد .وبر ب5ه جای اقتصاد متوجه نقش تعیین کننده افکار و نظام های مذهبی شد. مارکس یکی از منابع مورد استفاده وبر است وبر عالوه بر مارک5س متاث5ر از کان5ت و نیچ5ه(قهرمانان) است. • مفهوم محوری وبر عقالنیت است .وبر پرسید چرا نهادهای اجتماعی فقط در غرب عقالنی شده اند؟. • عقالنیت بر دو نوع صوری و ذاتی است. • عقالنیت صوری :در این نوع عقالنیت کنشگر وسیله را مناسب هدف انتخاب می کند. • وسایل قوانین و قواعدی هستند که از ساختارهایی چون دیوانساالری و اقتصاد سرچشمه می گیرند • در حوزه دیوان ساالری سه نوع نظام اقتدار در نهاد های سیاسی شناسایی می کند: .1سنتی .2کاریزماتیک .3عقالنی و قانونی(رشد کامل دیوان ساالری) • • • • • ب5ه تحلی5ل تاریخ5ی و تطبیق5ی بی5ن ادیان مسیحی ، اسالم ،یهود و ...پرداخت وبر از نظ5ر س5یاسی گاه لی5برال و گاه محافظه کار است. در نق5ش محافظ5ه کار ب5ه دول5ت اهمی5ت زیادی می دهد. وبر منتق5د جامع5ه جدی5د س5رمایه داری و حت5ی منتقد س5وسیالیسم اس5ت .ام5ا مانن5د مارک5س راه حل ریشه ای برای رهایی از مشکالت این جوامع ارائه نداد. وبر ب5ه جای جدل5ی و تن5د روی س5یاسی مارکس بیشتر علمی و تطبیقی کار کرد. ))1858 1858--1918 زیمل ((1918 گئورگ زیمل گئورگ • • • • زیم5ل بر جامع5ه شناس5ی امریک5ا تاثی5ر عمیقی بر جای گذاشت. آثار او ب5ه دو دس5ته آثار کالن و خرد تقسیم شده است. مقال5ه های س5طح خرد شام5ل فقی5ر ،خسیس و بیگانه بسیار مورد توجه امریکائیان قرار گرفت. بر خالف مارک5س و وبر س5طح تحلی5ل او بیشتر خرد است. بریتانیایی شناسی بریتانیایی جامعه شناسی خاستگاه جامعه خاستگاه • • • • • اقتصاد سیاسی بهبود خواهی تکامل اجتماعی سرزنش کردن قربانی دهه 1850با توسعه آثار کنت به انگلیسی برخی مجذوب جامعه شناسی تطبیقی و تکاملی شدند. که اسپنسر که اجتماعی اسپنسر تکامل اجتماعی نظریه تکامل چهار نظریه چهار کرد خدمت کرد شناسی خدمت جامعه شناسی به جامعه به 1 2 3 4 – به سوی جامعه آرمانی ،روابط قراردادی ، اختیاری توام با اخالق مشترک ،نقش دولت تعیین نبایدها ،کمتر جنگ طلب – تمایز وتنوع ،ساختار ها در خدمت کارکردها – تقسیم کار فزاینده ،رشد جمعیت ،ناهمگونی – الگوگیری از زیست شناسی ،بقای اصلح ، عوامل موفقیت جامعه (حجم ،ارتباطات ،نظارت اجتماعی بر منابع سازمان ) ایتالیایی شناسی ایتالیایی جامعه شناسی جامعه • پاره تو (:)1848-1923 • • • • • ب5ه طرد مارک5س پرداخ5ت و اس5اسا بر ض5د او نظریه پردازی کرد. بر عوام5ل غی5ر عقالن5ی همچون غرای5ز انس5انی تاکید کرد. اعتقاد ب5ه غزای5ز انس5انی ب5ه معنای اعتقاد ب5ه تغییر ناپذیری است. دگرگون5ی برای مارک5س خط5ی بود ام5ا برای پاره تو دگرگون5ی دوری و مبتن5ی بر توده غی5ر عقالنی و نخبگان است. برداش5ت نظام من5د او از جامع5ه بر افکار پارسنز و ارگانیسیست ها موثر واقع شد. در اروپایی در مارکسیسم اروپایی تحول مارکسیسم تحول 20 قرن 20 آغاز قرن آغاز • • • • قرن 19ت5ا س5ال 1925دوره نظری5ه های ضد مارکسیستی است. پ5س از مارک5س ج5برگرایی اقتص5ادی و مارکسیسم سنتگرا رواج یافت. ام5ا مارکس5یست های بعدی ب5ه نق5د جبرگرایی اقتصادی پرداختند. اقتص5اد گرای5ی دیالکتی5ک فرد و ساختار را نادیده گرفت. مارکسیسم تحول مارکسیسم ادامه تحول ادامه 20 قرن 20 آغاز قرن در آغاز اروپایی در اروپایی • مارکس5یسم هگل5ی در اص5الح جبرگرایی اقتص5ادی بر نق5ش فرد در انقالب و اهمیت پراکسیس تاکید دارد. • هواداران لوکاچ بنیانگذار مارکیس5م غربی هستند. • دو کتاب طبق5ه و آگاه5ی طبقاتی از آثار معروف لوکاچ است. شناسی جامعه شناسی نظریه جامعه تاریخی نظریه زمینه تاریخی زمینه بعد سالهای بعد در سالهای در امريكا اولیه امريكا شناسي اولیه جامعه شناسي جامعه • ویژگ5ی های لیبرالیس5م جامع5ه شناس5ی 5امریکا متاثر از اسپنسر : • اعتقاد به آزادی و رفاه فرد دارد. • دیدگاه5ی تکامل5ی در باره جامع5ه ک5ه برخی معتق5د ب5ه دخال5ت دول5ت و برخ5ی معتق5د به عدم دخالت دولت ه5ستند. • لیبرالیس55م امریک55ا کمت55ر تردیدی به نظام س5رمایه داری روا م5ی 5دارد پ5س محافظه کار است. شناسي جامعه شناسي اوليه جامعه فكري اوليه جريانهاي فكري جريانهاي امريكا امريكا • • • • پروتستانتيسم: جامعه شناسان همان عالقه پروتستان ها به نجات جهان را حفظ کردند. کار جامعه شناسان برای اصالح اجنماعی مانند کار کشیشان در کلیسا بود. جامعه شناسان به دلیل ریشه ها و تقارن های مذهبی خود با مشروعیت بنیادی جامعه مخالفت کردند. شيكاگو مكتب شيكاگو مكتب • گروه جامعه شناسی در دانشگاه شیکاگو در سال 1892به وسیله آلبیون اسمال پایه گذاری شد. • با مذهب رابطه قوی داشت .زیرا برخی از اعضای این مکتب کشیش یا کشیش زاده بودند. • کار تامس وفلوریان زانیه کی با نام «دهقان لهستانی در اروپا و امریکا» نقطه عطف این مکتب است. شیکاگو مکتب شیکاگو ادامه مکتب ادامه • در این کتاب از لحاظ روش شناسی مهم است زیرا از انواع منابع اطالعاتی مانند زندگی نامه ها ، نام های خانوادگی ،اسناد دولتی و مدارک سازمانی استفاده کرده بود. • تامس به جهت گیری خرد روانشناسی اجتماعی گرایش بیشتری پیدا کرد. شیکاگو مکتب شیکاگو ادامه مکتب ادامه • تامس :اگر انسان ها موقعیت اشان را واقعی تلقی کنند پس پیامدهای این موقعیت ها نیز واقعی اند. • این نظریه با چشم انداز کالن نگر و ساختاری مارکس و دورکیم در تضاد بود. شیکاگو مکتب شیکاگو ادامه مکتب ادامه • رابرت پا5رك شاگرد زیم55ل و خ55برنگار بود ب55ا برج5س نخس5تين كتاب جامع5ه شناس5ي را نوشت. • پارک تحص5یلکرده اروپ5ا بود پ5س در جل5ب توجه امریکائیان به جامعه شناسی اروپایی موثر بود. • ب5ه همراه ارنس5ت برج5س نخس5تین کتاب جامعه شناس5ی ب5ا عنوان «درآمدی بر عل5م جامعه شناسی » را نوشتند. شیکاگو مکتب شیکاگو ادامه مکتب ادامه • پارک خبرنگار که برای درک مسائل شهری درمیدان به گردآوری داده و مشاهده پرداخت. • چارلز هورتون كولي به خود آئينه سان , گروهها پرداخت ,منتقد رفتار گرايي و معتقد به درو نگري همدالنه است. • خود ائینه سان یعنی آگاهی را از زمینه اجتماعی نمی توان جدا کرد . • اما مید این دور را از هم جدا کرد. شيكاگو افول شيكاگو افول • • • • • جامعه شناسی امریکا برای کسب وجهه علمی بیش از اندازه از روش های پیچیده و تحلیل های آماری سود جسته است. اما مکتب شیکاگومتکی بر روش کیفی و بی توجه به کار کمی آماری بود. بیشتر بر بررسی های توصیفی و مردم نگارانه تاکید می ورزید. پس تبدیل به يك سنت نامعین شفاهي شد كه به مكتب هاروارد و آیوا میدان داد. با عزیمت پارک و مرگ مید از دهه 30در سراشیبی قرار گرفت و مکتب هاروارد سربرآورد. آیوا هاوارد وو آیوا مکاتب هاوارد مکاتب • سوروکین( )1968-1899نخستین گروه جامعه شناسی را در هاوارد ایجاد نمود . • به تربیت پارسنز ( )1902-1979پرداخت. • پویایی اجتماعی و فرهنگی اثر مهم سوروکین است هاروارد آیوا وو هاروارد مکاتب آیوا ادامه مکاتب ادامه • پارسنز شاگردان معروفی تربیت کرد و کتاب ساختار کنش اجتماعی را نوشت . • کتاب نظام اجتماعی پارسنز قدرت نظریه او را برای تحلیل ساختارهای جامعه نشان میدهد. • نقد بر پارسنز بی توجهی به مارکس و تعبیر نادرست از جامعه اروپایی بود. ))1960 5منز(1960 جورج ههوو5منز( جورج • شاگرد هندروسون و به واسطه هندروسون با پارتو آشنا شد • منتقد نظام فکری پارسنز بود . • با الهام از اسکینر نظریه مبادله را مطرح کرد. مارکسیستی نظریه مارکسیستی در نظریه تحول در تحول • • • • • در سال 1923از دل مارکسیسم هگلی ،مکتب فرانکفورت در آلمان پدید آمد و در سال 1934به امریکا منتقل شد. پیروان این مکتب قصد در آمیختن مارکس (اقتصاد )و وبر (فرهنگ) را داشتند. بر کاربرد فنون دقیق علمی – اجتماعی تاکید داشت. به ترکیب فرد گرایی فروید با مارکس و وبر پرداخت. افرادی مثل :هروکهایمر ،آدورنو،فروم ،مارکوزه و اخیرا هابرماس گرایی کارکرد گرایی نظریه کارکرد تحوالت نظریه تحوالت • دهه 1940و 1950سالهای اوج و افول این نظریه بود . • دیویس و مور شاگردان پارسنز قشر بندی را ضروری دانسته و دنبال کردند . • مرتن به کارکرد ،پیامد های منفی (کژ کارکرد ) و تعادل نهائی تاکید داشت. • دهه 70اماج انتقاد به کارکرد گرایی ساختاری از س5وی میلز ,هورو ویتز و هوا کو بود. آمریکا در آمریکا شناختی در جامعه شناختی رویکردهای جامعه سایر رویکردهای سایر • • • • • جامعه شناس رادیکال آمریکا(سی رایت میلز ) تحول نظری555ه کشمک555ش(لوئی555س کوزر،رالف دارندورف ,وکالینز) نظریه مبادله(هومنز) تحلیل نمایشی (گافمن ) جامعه شناسی های خالق: • جامعه شناسی پدیده شناختی(آلفرد شوتس) • روش شناسی مردم نگارانه(گار فینکل) • جامعه شناسی وجودی (تریاکیان و )... • نظریه ی نظام ها(باکلی) کارکردگرایی نو کارکردگرایی نو • در دهه 80از جانب هابرماس توجه به آثار پارسنز افزایش یافت. • تالش برای رفع کاستی های پارسنز به وسیله ,الگزندر ,کولومی وفایا شناختی جامعه عمده های نظریه شناختی جامعه عمده های نظریه نظریه های عمده جامعه شناختی در دنیا • حاضر حال حاضر در حال در • نظریات: • -1کارکردگرایی س5اختاری ،نوکارکردگرایی و نظریه کشمکش • -2نظریات جامعه شناختی نومارکسیستی • -3نظریه کنش متقابل نمادین • -4نظری5ه جامع5ه شناس5ی پدیده شناختی و روش شناسی مردم نگارانه • -5نظریه تبادل و جامعه شناسی رفتاری • -6نظریه جامعه شناسی فمینیستی شناسی جامعه شناسی !مرگ جامعه !مرگ پروژ5ه ای وجود داشت5ه ب5ه نام جامع5ه شناس5ی ی5ا نظریه اجتماع5ی تجدد که قرار بوده امکان دو کار را برای ما فراهم کند : • -1ایجاد امکان برای فهم جهان اجتماعی • - 2ایجاد امکان برای اداره و سازماندهی جهان اجتماعی بح5ث مرگ جامع5ه شناس5ی بح5ث از عدم امکان تحقق چنی5ن پروژ5ه ای ی5ا شکس5ت چنی5ن پروژ5ه ای است و تول5د مطالعات فرهنگ5ی را ب5ه عنوان نشان5ه چنین شکستی می توان در نظر گرفت. کچوییان معتق5د اس5ت مطالعات فرهنگ5ی و زمینه های مطالعات55ی جدی55د درس55ت اس55ت ک55ه بعضی از مشکالت جامع5ه شناس5ی را ح5ل م5ی کن5د اما مشکالت و مس5ائل معرف5ت شناختی و روش شناخت5ی جدی5د و نس5بیت گرایی حاد تری را ایجاد م5ی کن5د ک5ه در آ5ن اص5ال م5ا نم5ی توانی5م عل5م داشته باشیم و صرفا روایتها و اقوالی در اختیار داریم. :منابع :منابع • آرون ،ریمون( )1382مراح5ل اس5اسی س5یر اندیشه در جامع5ه شناس5ی ،ترجم5ه باقر پرهام ،تهران ،انتشارات علمی و فرهنگی • ریتزر ،جورج )1374(،نظری5ه جامع5ه شناسی در دوران معاصر ،ترجمه محسن ثالثی ،تهران ،انتشارات علمی • نراق5ی ،احس5ان )1386(،علوم اجتماع5ی و س5یر تکوینی آن ،تهران ،نشر و پژوهش فرزان روز تمام