تغییرات جسمی دوران بلوغ

صفحه 1:


صفحه 2:
اج تسار ات سم حور ‎OI‏ ازائه كننده: دكتر عبداله ۵ ۵ فوق تخصص غدد و منابولپسم کودکان و نوجوانان ‎COMED LIC ]MOT] NY‏ ۱ ‎TOC HEN ESSE We OWS. TABS‏ www.drdidban.ir 

صفحه 3:
مقدمه | انتقال از دوران كودكي به دوران بزركسالي يك فرایند همکاني ا 2 ‎Yen EC)‏ 0 شروع این مرحله انتقالي معمولاً بعنوان شروع بلوغ محسوب مي شود كه در سنين مختلفي ظاهر مي گردد. 

صفحه 4:
| ao do Peete SO LCR tcp RON asp ‏ا‎ ‏همچنین رشد و تکامل شناختي و روحي -رواني‎ . ‏در نوجوانان مي باشد‎ بلوغ با تغييرات جسميء روانيء, شناختي, ۳ و حتی اقتصادي در فرد همراه | ‎moet)‏ 

صفحه 5:


صفحه 6:


صفحه 7:
آقای دکتر ربانی و همکاران 

صفحه 8:
عوامل موثر بر زمان شروع بلوغ 

صفحه 9:
عوامل موثر بر زمان شروع بلوغ دختران چاق سوء تغذیه شدید روستاها نزديك به استوا 

صفحه 10:
عوامل موثر بر زمان شروع بلوغ بهبود وضعیت تغذیه شرایط زندگي سالم تر ‎Sex‏ ‎information‏ ‎a‏ خيلي چاق دیلبت ورزشکار 

صفحه 11:
Sra Ween s. OOOE1OO CECOLOMO®) 

صفحه 12:
‎we it » «8‏ فیزیولوژی بلوغ دخترها اس تسه تا ورگ مت مها سس م۱ ‎Chorutertsicvs Oud Gusta Gerw‏ دس هر مر تا ‎(Or Ge a‏ ‎Meeks a arcs} ۳ ‏تمس مه مه‎ ۱0 at rand 

صفحه 13:
فيزيولوزى بلوغ دخترها 25 serum LH 20 (mul) 10 100 > oestradiol (pmol/l) 0 stage of puberty 

صفحه 14:
02 5 0-0 ‏متطتطصا‎ Testosterone ‏تا یت رتیت ایا‎ (From the Leyding cells) 

صفحه 15:
فیزیولوژی بلوغ پسرها يي ل ييا | و ار 0 ee =e ) Cee ‏فا ان‎ 1 جاجحو ‎Ce‏ بي 0 a ‏مس م0‎ ‏پم دس متسه مت‎ 

صفحه 16:
فیزیولوژی بلوغ پسرها 25 serum 10 plasma testosterone (nmol/l) 0 stage of puberty 

صفحه 17:


صفحه 18:
تقسیم بندی مراحل بلوغ مرحله اول بلوغ ‏ | مرحله مياني بلوخ | مرحله آخر بلوغ ۱ بزرگي بیشتر سینه:ها افزايش میزان موهاي زهار و زیر بغل 9 افزایش رشد بیضه ها و آلت تنا ‎٠‏ افزا 3 فان رخا رشد كامل موها افزايش ميزان موهاي زهار | , 7 لس = و زیر بقل رشد موهاي علائم ‎٠‏ توانايي تولید اسپرم صورت 

صفحه 19:


صفحه 20:
ee eae! ‏م‎ 

صفحه 21:
‎be 5-7 2‏ تغییرات جسمي بلوخ (پسرها) لارشد 1651865 (بيضه ها) ‏ملا مشخص مي شود (اولين نشانه بلوغ در يسرها) ‎0 ‏ا ا‎ cots et-y v3 ‏ولی با شروع بلوغ اندازه و حجم آن افزایش می‌یابد و‎ ‏این رشد از سن 9 تا 14 سالگي شروع مي شود‎ ‏۱۱۱ ۱ ره ۱ ‎Pr‏ ‏(تستوستور) را توليد ميكنند. ‎ ‎ ‎ 

صفحه 22:
تغییرات جسمي بلوغ (پسرها) “بطورطبيعي بيضه راست كمي بالاترازبيضه جب قرار دارد 11 ‏ل ال‎ Pe Pare 1) A 0 ‎BES‏ ا ا ا ا ل 2 0 رک رن لا در به يزشك ارجاع شود. ‎ 

صفحه 23:
۱ 0 cee ‏رويش موهاي بدن‎ ۳ رشد موها در هر قسمتى الككوى خاصى دارد 00 ‏ا ل ل ا‎ Lee) ORS Po ee ere CEC Rey MCP OTe areas ‏ا ا ا‎ A ‏موهاى صورتشان كامل نمىشود؛ ولى اغلب اوقات با‎ گذشت زمان موهای صورت تیره و ضخیم‌تر می‌شوند 

صفحه 24:
تغییرات جسمي بلوغ (پسرها) کمی و زنادی موی بدن نسنانه مشکل در بلوخ جنسی 4 رز Leeper] cwwlb ‏"افزايش هورمونهای آندروژنی در زنان نیز باعث رشد‎ زياد موی بدن و ریزش موی سر خواهد شد. 

صفحه 25:
تغییرات جسمي بلوغ (پسرها) لاتغيير صدآ 7 ‎Pty‏ صوتی حنجره) 2 بم شدن صدا به علت بزرق شدن حنجره و رشد طنابهاي صوتي است. ۱ رشد اتفاق مي افتد و نوجوان يسر بتدريج صداي | ‎See] eC eehe‏ 0 

صفحه 26:
تغییرات جسمي بلوغ (پسرها) 1 ‎MEL TEN)‏ افزايش حجم در زنها بسيار ناجيز بلوغ صدا معمولا قبل از تكميل رشدی موهای صورت 

صفحه 27:
تغییرات جسمي بلوغ (پسرها) ‎eC ae eon ec me peli‏ ا ل ا ا ا 1 ‏لال ل ا ا ا‎ ake ‏خاصي بدهد‎ 9 MSP seTe TSG ۱ ‏لا ال‎ eat 1 ‏ا ا ا‎ 00 PS Ee 

صفحه 28:
تغییرات جسمي بلوغ (پسرها) لاجهش رشدی ۲ از مهمترین تغييراتي که در این دوران رخ مي دهد رشد ناگهاني است. بطوریکه قد, وزن و ابعاد بدن بسرعت افزايش مي يابند. جهش قدي در يسرها ديرتر از دخترها و در سرحله دتفا بلوغ است “البته اندامها بطور يكسان رشد نمي كنند؛ ابتدا اندامهاى تحتلنی به حداکثر رشد خود رسیده, کشیده تر مي شوند و ‎IU Pcee ee ER bt] even SCAPRNS FY COE SE TCR FT‏ 

صفحه 29:
تغییرات جسمي بلوغ (پسرها) م 4 00 ‏ا ل ا‎ Event) ‏ابتدا خود پا (تا مج) سپس ساق و در آخر رانها رشد مي‎ ‏کنند. این نوع رشد باعث مي شود درابتداي جهش رشدي,‎ [0 ‏ا ا‎ 0 ‏ا ا ا ا‎ rae TE SICy | ا ا ا 0 حا 00 

صفحه 30:
4 a ‏تغییرات جسمي بلوغ (پسرها)‎ ‏تآرشد الت تناسلي‎ ‏نطور طیعی ازسن 10.5 تا 14.5 سالگ شزوع سي شود.‎ A ‏بنابراين سن شروع آن در بين افراد مي تواند متفاوت باشد.‎ ” ‏يكي از نگراني هايي که ممکن است در این زمینه ایجاد شود‎ "۲ 5 ‏از‎ ‏اندازه ن مانند اندازه ساير اندامها از فردي به فرد ديكر‎ ” ۳ متفاوت است. اين تفاوت هيج تاثيري در قدرت باروري فرد ندارد. 

صفحه 31:
اه 5-7 4 تغییرات جسمي بلوغ (پسرها) تاعضلانی شدن بدن ۱ ‎Yo) Perr)‏ | ا ‎RPT ene Sen hirer ei PREC‏ ‎cmc Mul.‏ ا ‎eee‏ ‏تقویت ‎bot‏ ۳۳ | مردان هم تحت تاثير تستوسترون رشد 

صفحه 32:
تغییرات جسمي بلوغ (پسرها) کافزایش وزن “افزايش وزن در هنكام بلوغ فقط مريوط به افزايش چربی نیست , بلکه به رشد و تکامل استخوان و عضله نیز مربوط است ,۱ دیرتر از دختران پیش می آید 

صفحه 33:
تغییرات جسمي بلوغ (پسرها) لابرامدكى در محل يستان (زينكوماستى) "برآمدگیهای مختصری در زیر نیپل در اغلب پسرها بین 12 با رال را ا ا ا 0207 002 ‎ha‏ ا ا ا ال ا 0 00 هم در اندازه كاهش. مى يابند (نايديد شدن كامل طى 6 تا 4 ماه). 

صفحه 34:


صفحه 35:
تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) 

صفحه 36:
تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) 

صفحه 37:
تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) 

صفحه 38:
تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) 

صفحه 39:
تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) 

صفحه 40:
تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) 

صفحه 41:
تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) 

صفحه 42:


تغییرات جسمی دوران بلوغ ارائه کننده :دکتر عبداله ديدبان فوق تخصص غدد و متابولیسم کودکان و نوجوانان دانشگاه علوم پزشکی قزوین مرکز آموزشی و درمانی قدس ‏www.drdidban.ir مقدمه ‏ انتقال از دوران كودكي به دوران بزرگس الي ي ك فرآيند همگاني است كه به ميزان زيادي بسته ب ه فرد ،منطقه ،كشور و فرهنگ متفاوت است. ‏ شروع اين مرحله انتقالي معم وًال بعن وان ش روع بلوغ محس وب مي ش ود ك ه در س نين مختلفي ظاهر مي گردد. مقدمه ‏ بلوغ يك فرآيند در جهت رشد و تكام ل جنس ي و همچنين رش د و تكام ل ش ناختي و روحي -رواني در نوجوانان مي باشد . ‏ بل وغ ب ا تغي يرات جس مي ،رواني ،ش ناختي، اجتماعي و حتی اقتصادي در فرد همراه است. سن شروع بلوغ ‏ تا سنين 8تا 9سالگي بين دختر و پسر از نظر جس مي بج ز اختالف در اندامهاي جنسي ،تفاوت زيادي وجودندارد ‏ اما با شروع بلوغ و كامل شدن آن ،ي ك نوج وان پس ر ش كل مردانه و يك نوجوان دختر شكل زنانه پيدا مي كند. ‏ در پس رها تغي يرات جس مي بل وغ 2س ال ديرت ر از دختره ا شروع مي شود سن شروع بلوغ ‏ سن شروع بلوغ متغیر است و ب ا س ن اس تخوانی ،بیش تر ارتباط دارد تا سن تقویمی ‏ مح دوده س نی نرم ال ش روع بل وغ در پس رها 9ت ا 14 سالگي و در دخترها 8تا 13سالگي (اخیرا گفته می ش ود 7تا 13سالگی) است. ‏ از آنجائيكه طول مدت رشد پسرها ط والني ت ر از دختره ا است ،معموًال قد مردان بلندتر از زنان مي شود. سن شروع بلوغ در مطالع ه آق ای دک تر رب انی و همک اران در دانش گاه ع.پ .ته ران ،مح دوده س نی نرم ال شروع بلوغ در دخ تران ای رانی 13.23 - 6.96 (میانگین )10.1سالگي به دست آمد عوامل موثر بر زمان شروع بلوغ عامل اصلي تعیین كننده زم ان ش روع بل وغ، وراثت است البته عوامل ديگری هم در ش روع و رون د آن موثرند؛ از جمله وضعيت تغذيه ،سالمت كلي، محل جغرافيايي ،میزان در معرض نور بودن، و وضعيت رواني. عوامل موثر بر زمان شروع بلوغ بلوغ در دختران چاق نسبتا زودتر شروع مي شود. در دختران دچار س وء تغذي ه ش ديد ديرت ر آغ از مي گردد . س كونت در روس تاها و من اطق نزدي ك ب ه اس توا و ارتفاع ات كم ،بل وغ ر ا تس ريع مي كن د و دخ تران س اكن من اطق دور از اس توا و ارتفاع ات ،بل وغ را ديرتر تجربه مي كنند عوامل موثر بر زمان شروع بلوغ در مجموع ،نسبت به چند دهه قبل سن بلوغ ق دري كاهش يافته است ،كه تصور مي شود به دليل بهبود وضعيت تغذي ه و ش رايط زن دگي س الم ت ر و Sex informationباشد. گاهي بلوغ در دختران خيلي چاق يا مبتال به ديابت يا دختران ورزشكار ديرتر اتفاق مي افتد. فیزیولوژی بلوغ دخترها OVARIAN REGULATION Hypothalamus Hypothalamus GnRH release Pituitary Pituitarygland gland LH FSH Ovary Ovary Inhibin Estrogen فیزیولوژی بلوغ دخترها Estrogens Produced By Ovaries Induce/ Maintain Secondary Sexual Characteristics And Sustain Germ Cell Production Breast development Libido Body composition Bone mineralization فیزیولوژی بلوغ دخترها LH, FSH and E2 and PUBERTAL STAGE in GIRLS فیزیولوژی بلوغ پسرها فیزیولوژی بلوغ پسرها Testosterone produced by Leydig cells induces/ maintains secondary sexual characteristics and sustain germ cell production Virilization of external genitalia Phallus growth Pubic, axillary, facial hair Libido Erections/ejaculate Voice change Body composition Bone mineralization فیزیولوژی بلوغ پسرها LH, FSH and Testosterone and PUBERTAL STAGE in BOYS تقسيم بندی مراحل بلوغ مرحله اوليه بلوغ ‏Early adolescence مرحله ميانی بلوغ ‏Middle adolescence مرحله آ خر بلوغ ‏Late adolescence تقسيم بندی مراحل بلوغ سن شروع دختر مرحله اول بلوغ مرحله مياني بلوغ مرحله آخر بلوغ سالگی 13- 10 14-12سالگی 14 -16سالگی ‏ بزرگ شدن سينه ها ‏ شروع رويش موهاي عالئم زهار و زير بغل • • • • ‏ افزايش سرعت رشد بزرگي بيشتر سينه ها افزايش ميزان موهاي زهار و زير بغل شروع قاعد گي تغييرصدا -آكنه ‏ ‏ ‏ رشد كامل سينه ها رشد كامل موهاي تناسلي و زير بغل نماي كامل زنانه قدي سن شروع 14 - 10.5سالگی ‏ ‏ پسر ‏ عالئم بزرگ شدن بيضه ها شروع رويش موهاي زهار و زير بغل شروع توليد اسپرم سالگی 15- 12.5 ‏ ‏ ‏ ‏ افزايش رشد بيضه ها و آلت تناسلي افزايش ميزان موهاي زهار و زير بغل توانايي توليد اسپرم تغيير صدا – آكنه 14 -17سالگی ‏ ‏ ‏ ‏ رشد كامل تناسلي رشد كامل موها رشد موهاي صورت نماي كامل مردانه مراحل بلوغ تغييرات جسمی بلوغ (پسرها) تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) ‏رشد ( Testesبيضه ها) ‏شروع بلوغ پسرها با رشد قاب ل توج ه Testesمش خص مي شود (اولین نشانه بلوغ در پسرها) ‏ط ول testisقب ل از بل وغ ح دود 1.5ت ا 2س انتی‌متر اس ت؛ ولی ب ا ش روع بل وغ ان دازه و حجم آن اف زایش می‌یابد و اين رشد از س ن 9ت ا 14س الگي ش روع مي شود ،testesسلول زاياي مذكر (اسپرم) و هورم ون مردان ه (تستوستون) را توليد مي كنند. تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) ‏بطورط بيعي بيض ه راس ت كمي باالترازبيض ه چپ ق رار دارد ‏آنچه مهم است ،اينست ك ه باي د بیض ه ه ا بخ وبي قاب ل لمس باشند ‏در صورتي كه يكي از آنها لمس نشوند و يا در لمس آنه ا عالوه بر بيضه ها توده ديگری هم لمس گردد ،حتم ًا باي د به پزشك ارجاع شود. تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) رويش موهاي بدن ‏رشد موها در هر قسمتی الگوی خاصی دارد ‏موها ابتدا در زی ر بغ ل رش د می‌کنن د و بع د در ناحی ه عانه ،لب فوقانی ،سینه و در نهایت در ص ورت انتش ار می‌یابد. ‏البت ه بعض ی از م ردان ت ا ده س ال بع د از بل وغ هن وز رویش موهای صورت‌شان کام ل نمی‌ش ود؛ ولی اغلب اوقات با گذشت زمان موهای صورت ت یره و ض خیم‌تر می‌شوند تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) ‏کمی و زیادی موی بدن نشانه مشکل در بلوغ جنسی نیست ‏تستوسترون در بعضی از مردان ممکن است باعث طاسی سر شود. ‏افزایش هورمونهای آندروژنی در زنان نیز باعث رشد زیاد موی بدن و ریزش موی سر خواهد شد. تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) تغيير صدا (تغییر در تارهای صوتی حنجره) ‏بم ش دن ص دا ب ه علت ب زرگ ش دن حنج ره و رش د طنابهاي صوتي است. ‏اين امر بعد از ظ اهر ش دن موه اي زي ر بغ ل و جهش رش د اتف اق مي افت د و نوج وان پس ر بت دريج ص داي مردانه پيدا مي كند. ‏ممكن است در ابت داي اين تغي ير ،ص داي او ناهنج ار و خشن باشد. تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) ‏افزایش حجم طناب‌های ص وتی در جنس زن ن یز دی ده می‌ش ود ،ولی اف زایش حجم در زن‌ه ا بس یار ن اچیز است. ‏بلوغ صدا معموال قبل از تکمیل رشدی موه ای ص ورت است. تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) افزايش فعاليت غدد عرق و چربي با شروع بلوغ ،تغییراتی در عرق پسرها به وجود می‌آید. به علت افزايش فعاليت غددعرق ،ممكن اس ت ب دن ب وي خاصي بدهد همچ نین در ه ر دو جنس ،ش اهد فع الیت غ دد چ ربی در پوست هستیم که در اثر افزايش فعاليت غدد چ ربي ممكن است جوش هايي روي ص ورت و گ اهي دركم ر و قس متهاي فوقاني بازوها ظاهر شوند (آكنه). تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) ‏جهش رشدی از مهمترين تغي يراتي ك ه در اين دوران رخ مي ده د رش د ناگه اني اس ت .بطوريك ه ق د ،وزن و ابع اد ب دن بس رعت افزايش مي يابند .جهش قدي در پسرها ديرتر از دختره ا و در مرحله 3تا 4بلوغ است البته اندامها بطور يكس ان رش د نمي كنن د؛ ابت دا ان دامهای تحتانی به حداكثر رشد خود رسيده ،كشيده تر مي ش وند و تقريبًا يكسال بعد طول و عرض تنه افزايش يافته ،شانه ه ا پهن تر مي شوند تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) قسمتهاي مختلف اندام تحتانی نيز همزمان رشد نمي كنند .ابتدا خود پا (تا مچ) سپس ساق و در آخر رانها رشد مي كنند .اين نوع رشد باعث مي شود درابتداي جهش رشدي ،فرد ظاهري ناموزون داشته باشد و احيانًا در انجام بعضي كارها به گونه اي دچارعدم تعادل و بي مهارتي شود كه اين امر مي تواند موجب نگراني او شود. در پسران بر خالف دخترها شانه ها سريعتر از لگن رشد كرده و پهن تر و عريض تر از لگن مي شوند. تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) رشد آلت تناسلي بطور طبيعي از سن 10.5تا 14.5سالگي شروع مي شود. بنابراين سن شروع آن در بين افراد مي تواند متفاوت باشد. يكي از نگراني هايي ك ه ممكن اس ت در اين زمين ه ايج اد ش ود اندازه آلت تناسلي است. ان دازه آن مانن د ان دازه س اير ان دامها از ف ردي ب ه ف رد ديگ ر متفاوت اس ت .اين تف اوت هيچ تـُاثيري در ق درت ب اروري ف رد ندارد. تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) عضالنی شدن بدن ‏پس رها در پای ان بل وغ ب دنی ،عض النی می‌ش وند و استخوان‌های بزرگ‌تر و سنگین‌تری دارند. ‏شانه‌ها ،استخوان‌های آرواره و پیشانی بزرگ می‌ش ود. تکمی ل رش د عض النی در پای ان دوره بل وغ اس ت و ب ا تقویت آن ادامه می‌یابد. ‏عض الت م ردان هم تحت ت اثیر تستوس ترون رش د می‌کنند تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) افزایش وزن ‏افزایش وزن در هنگام بلوغ فق ط مرب وط ب ه اف زایش چربی نیست ،بلکه به رشد و تکامل استخوان و عض له نیز مربوط است ‏در پسران ح داکثر اف زایش وزن غالب ًا ی ک ی ا دو س ال دیرتر از دختران پیش می آید تغييرات جسمي بلوغ (پسرها) برآمدگی در محل پستان (ژینکوماستی) برآمدگیهای مختصری در زیر نیپ ل در اغلب پس رها بین 12 تا 15سالگی ظ اهر می ش ود (پی ک آن در 15-14س الگی است) . این حالت چند هفته طول می کشد و سپس هم در تع داد و هم در اندازه کاهش می یابند (ناپدید شدن کام ل طی 6ت ا 24ماه). تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) جوانه‌زدن پستان‌ها در دخترها جوانه پس تانی اولین عالمت بل وغ اس ت که به شکل توده‌ای کوچک در زیر نوک پستان است به طورمعمول در ابتدا دردناك ،و حساس است می تواند بصورت غیرقرینه باشد .اگر یکی از س ینه ها کوچکتر از دیگری باشد ،جای نگرانی ندارد ،زی را بعد از مدتی هر دو سینه به یک اندازه خواهد شد تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) رشد موها در دخترها عالمت بعدی صفات ثانویه جنسی در دخترها رویش موه ای ناحی ه زه ار و زیربغ ل اس ت .البت ه ممکن ه‌ها رخ ده د ک ه است این وضع قب ل از رویش س ین ‌ جای نگرانی ندارد. تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) جهش رشد قدی معم وًال در دخ تران در مرحل ه 2-3بل وغ ،ح داقل ۲ س ال زودت ر از پس ران اتف اق می افت د و بس یار چشمگیر است استروژن سبب بسته شدن مراکز رشد اس تخوانی و کاهش و کند شدن رشد استخوان می شود .ب ه همین دلیل است که بعد از شروع قاع دگی ،س رعت رش د قد بسیار کندتر می شود تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) شروع عادت ماهیانه (منارک) ‏ درواقع آخرين مرحله بلوغ است ‏ تقریبا دو سال بعد از بلوغ ،اولین عادت ماهیانه رخ میدهد در ‌3-2سال اول ،فواصل بین دو عادت ماهیانه و مقدار خونریزی متغیر است؛ ولی این نیز جای نگرانی ندارد. چون ابتدای کاِر تخمدانهاست و هنوز نظمی در کار آن وجود ندارد و ممکن است تخمک‌گذاری بموقع انجام نشود تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) سن متوسط منارک ،حدود 13سالگي ( 12.5در دختران ایرانی) است و بروز آن از سن 9تا 16سالگي طبيعي مي باشد .اين سن با وراثت درارتباط است ،يعني سن شروع خونريزي يك دختر با مادر يا خواهرهايش تشابه دارد. معموًال دختراني كه در آب و هواي گرم زندگي مي كنند و يا چاق هستند و يا در شهر زندگي مي كنند در سنين پايين تري خونريزي قاعدگي شان شروع مي شود. تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) انباشت چربی در بدن درصد چربی در بدن دختران بیشتر از پسرهاست. انباشت چربی در بدن دخترها در لگن ،ران‌ها ،سینه‌ها، بازوها و ناحیه عانه است. تجمع چربی یا دیگر صفات ثانویه جنسی در بدن زنان با یکدیگر تفاوت دارد و تا حدود زیادی به ژنتیک، محیط ،نحوه تغذیه و سبک زندگی و ...آنها بستگی دارد تغییرات جسمی بلوغ (دخترها) سایر تغییرات رشد اجزای تناسلی تبديل شكل كودكي بدن به بزرگسالي تبديل صداي كودكانه به زنانه تغييرات اسكلتي رشد و تحول در غدد عرق و چربي (آکنه و افزایش تعریق