صفحه 1:
يسن اللحيم
الر
صفحه 2:
ee oe
ee 50) خلاصه
2 0 ne CS ey
صفحه 3:
٠.
برابر گزارش انترنی کردزمن, كارشناس نظامى أمريكاء عراق در طول سلهای ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۴ مبلغ 1/14 ميليارد دلار سلاح و ۱ le | ۳
تجهیزات نظامی خریداری کرده است. این کارشناس نظامی مجموع نیروهای نظامی ثابت ارتش عراق را در سل ۱۳۶۴
سال انجام حملیت والفجر ۸ تعداد ۷۵۰۰۰۰ تن و نیروهای جیش الشعبی عراق را ۶۵۰۰۰۰ تن برآورد كرده أسث. كردزمن
:آمار تجهیزات اصلی ارتش عراق در سال ۱۳۶۴ چنین اعلام کرده است
تانک ۲۸۲۰ ستگاه
خودروهای زرهی ۳۲۰۰ نستگاه
توب يقد هرايس بيش ز ۴۰۰ هه
Maa is yest nt
Ail aha ۵۸۰ فروند.
هلی کرپتر ۳۸۰ فروند
صفحه 4:
: وضعیت ایران
در سال ششم جنگ در وضعیتی که دشمن Ra ۰ كردان فير
پیاده در اختیار داشت و برای مقابله با عملیات
آفندی, از ۳۰۰ گردان نیروی آزاد برخوردار بود. سپاه تنها ۸۰ گر
نیرو برای ۷ روز جنگ در اختیار داشت. ضمن این
بخشی از توان رزمی سپاه به عنوان نیروی دفاعی در مناطق ته
.«شده مانند جزایر مجنون و هور زمین گیر شده بود
صفحه 5:
با
توجه به اين واقعيت كم كم اين اعتقاد به وجود آمد كه با اين توا
توانیم غافلگیری را رعایت کنیم و قطعا باید این توان
با ۲ ,زار شود که با یکی دشمن را فریب بدهیم و با ۲ توال و
بتوانیم به طور جدی عمل کنیم و بر پایه همین ملاحظه
در انتخاب منطقه عملیاتی نیز دچار مشکل بودیم و لازمه ارایه ه
شورای عالی دفاع بررسی ای همه جانبه بود که با
فرماندهان سپاه انجام شد و استراتژی جدیدی را تبیین
صفحه 6:
استراتژی تنبیه متجاوز در بعد نظامی و به ویژه در بعد سیاسی اهمبت بسزایی
-مهمترین هدف Sle سیاسی
:نظامی این عملیات چنیر ود
تصرف فاو ۲- تسلط بر اروند رود ۳- تهدید بندر ام القصر ۴- هم مرزی با كوب
مسدود کردن راه ورود عراق به
8 اون خور موسی وامكان نردد كشتى ها به زر امام ma ۷
سكوهاى يرتاب موشك عراق در منطقه فا
در طرح ویزی مانور عملیات والفجر ۸ دو عامل بسیار موثر بودند: ۱- تجارب ی
۲ پیچیدگی های خاص این عملبات
صفحه 7:
برادر محسن رضایی فرمانده سپاه پاسداران در جمع فرماندهای در این باره گفت: «در این عملیات بایستی کل
«تجارب جنگ به کار گرفته شود. جنگ شهری؛ جنگ در دشت ۰ جنگ در آب
در واقع عملیات فاو» صحنه بروز تمام قابلیت های نظامی. ابتکار عمل و خطر پذیری سپاه پاسداران برای پیشبرد اهداف
جمهوری اسلامی بود. در طراحی مانور اين عملیات مسایل مهمی وجود داشت که درباره آنها ساعت ها بحث
:کارشناسی شد. اهم اين مسایل عبارت بودند از
»بررسی وضعیت جزر و مد آب در زمان های مختلف و در نوبت های متعدد و بررسی تأثیر عوامل مختلف از جمله: روز -1
,شب» خورشید و ماه و ساعات مختلف شبانه روز در جزر و مد آب و سرعت آن
بررسی تاثیر جزر و مد آب بر حرکت غواصان و قابق ها -۲
هماهنگی عبور غواصان با جزر و مد و تاریکی مطلق هواء سرمای شدید آب در فصل زمستان و حرکت غواصها در داخل-۳
آب در نیمه های شب
صفحه 8:
۱۳۳ ۰۰۰. _
بررسی چگونگی عبور غواصان از عرش بیش از یک کلمتری آزوند رود
بررسی چگونگی خط شکنی غواصان و سرپل گیری, پاک سازی خط اول و آماده ساژی سم برای ورود فیزوهای موج -۵.
ادوم با همت غواصان
بزرسى جكونكى هماهدكى حركت نيروهلى موج دومإقايق سواران) با جريان جزر و مد آب و ير بودن نهرهاى أب جائيه -9.
اروند رود يراى استقدء قلق بها
بررسى جكونكى حركت نيروهلى موج دوم و نحوه بياد دن آنها در سح دشمن و توسعه سريل ب ثلا انهل
تصرف نقاط استراتزى در ساحل دشمن مانند اسكله جهار جراعء بندر فار شهر فارء ويايكاه هلى موشكى 4
اتسلطبر * جادء البعارء استرلتزيك فلو- بصره و ام القصر كه در أستانه شهر فار به يكديكر نزديك مى شوفد.4.
كسترش ميدان عمليات به سمت كارخانه نمك 1١
مقابله ا حركت دشمن از شمال بصره به جنوب منطقه فلو -! ١
.تأمين جناح هاى عمليات در سمت ارولد رود و سمت خور عبدلله 7
تشكيل خط يدافندى در شمال کارخانه نک ۱۴۳۰
صفحه 9:
در ساعت ۴۳۱۰ باریج ۲۰۱۱/۳ برادر محسن رهایی فرمانده کل سیا با قرنت رمر عبلبات لور 25 17 شاد کر
نسم الله الرخمن الرجیم
لا حول و لا فوه الا بالله الملی الطیم
و فالوهم حنب لا کون هنن
با فاظمه الرهراء با فاطمه الرهراء با فاطمه الرجرا
يكاتهاى تيروهاى زمينى سياه باسداران با يشتيبانى آنش طرح ربری شده و شلیک هزاران گلوله, در مجورهای ee
ی جود زا آفاز و مبدرت به نکستن حط دشمن کردند. عکس الممل های اولبه قولى دشم از غير مسر تون
0١ ۶ کرد جناتکه یکی لز فرماندهان بگانهای درگیر دشمی در گزارشی به ری ال ۳۹
۴ الم می کند «دشمن(ايران) مانند سيل با قايق بيرى ley می کند و باز می گردداگر چازه ای SL is
روند ام اتقصر را بگیرند؛ وسعیت ما بسبار ید است» و صدام در باسج گزارش باد شده می گوید حمقاوم باشید سه لشکر.
ری می فرستيم و ابربی ها را بکست می دهیم» در انامه عبلنات تبروهای عودی پس از 5۶ ۰ ۲
كزارال قوات الشكر aul جمهوري عراق؛ حبله شیاه ا را اه مجور پلراجی کرو ۱۳
ناویک شب چنگایی که ببروهاي لتگر گرد دز حال استراحت بودندآزاین مناسبی گرفند و با ملگ ۱
کر رن یه طورهمه چاه لهکر کاردا هذف تمایم قزاز داد سح روز ۲۱/۱۱/9۴ ام ۱۳۳
هوا به طور کامل روشن ننشده بود دشین برای عقب ردن نیروهای خودی و به منظور پشیبنی از لشكر كارد اقدام بع
عم سیمیابی کرد لیکن بمب ها شپمبابی در بان دو تيب از لنگر کاود جمهوری هرود آمه و به 0۷۱ از بریها اس
برسائد به طورى که بسیاری از آنان بنابى جود را أر دست دادنة
صفحه 10:
لهاس 811110100
در عملیات والفجر ۸ دو هدف تأثیرگذار در موازنه جنگ بعنی تصرف منطقه استراتژیک و انهدام قوای دشمن در حد
بالا
ایی به
نعع جمهوری اسلامی ایران تحقق یافت, توانایی و قابلیت سپاه در طراحی و اجرای عملیات گسترده در اين ابعاد به
.صورت مستقل شگفت انگیز بود و برای بسیاری از کارشناسان باورکردنی نبود
در واف با ف فاو و ظهور توانای سپاه در طرح ریزی فرماندهی, اجرا و پشتیبانی و پدافند فعال به مدت ۷۸ روز حبات
جدید
ole: آغاز شد
als حاصل از فنح فاو به تثبیت فرارداد ۱۹۵۷ الجزایر انجامید. با تکیه بر این منطقه تصرف شده امکان ادامه جنگ و
بعدها
«روياروبى با امريكا در خليج فارس نيز فراهم شد
صفحه 11:
ee
3 ۶ -اصل از فتح هاو به تثبیت فرارداد 1۹۵۷ الجزایر انجامید. با تکیه بر اين منطلقه تصرف ۲ ایکال او gall
«روبارويى با امريكا در خليج فارس نيز فراهم شد
00000000 الشكر 4 در ابعاد سياسى نظامى و اقتصادى نتايج كسترده اى داشت كه به ول جلا 00
1۰ کیلومتر مربع شامل سرزمین خودی در اروندرود ۳۰ كبلومتر مربع- ساحل خليج فارس در خور ٩۴۰ آرادساری و تصرف
۱۱ لو در منطقه آبی آزاد شده و تصرف شده در جلیج فارس: ۶۰۰ کیلومتر مریم لک ٩
دشمن ۲۵۰ کیلومتر مریعر
0000 00 0| ور قاو و روستاهای حومه آن تصرف تاسیسات نفتی و پتروشیمی و اس ۵ 6
۶ .فطع ارتباط عراق با آبهات آزاد جهان
۴۰ تصرف سه پایگاه موشکی زمین به درب و بایگاه نیروی دربایی عراق در فشله
۵- تسلط بر خور عبدالله و تصرف فسمت متعلی به عراق و آزاد شدن تردد در اروندرود از شمال خور معامر نا دهانه فاو
۶۰ آمنیت در شمال خلیح فارس و امکان تردد کشتی ها به بندر امام خمینی
«نزديك شدن به شهر بندری ام القصر و تهدید آن:۷
.محاصره اسکله های البکر و الامبه -۸
صفحه 12:
ee
.هم مرز شدن با کویت ٩۰
۵ تن از نیروهای دشمن کشته یا زخمی شدند که در میان آنها یک فرمانده
علاوه بر این» در این عملیات بیش از
ا ۱ ۳ رات افسر ارشد و جزء مشاهد می شدند. همچنین ۲۱۰۵ تن از افراد 3 ۳۱
شدند
۱ ۳ اد سرهنگ دوم. سرگرد. افسر جزء, خلبان هواپیما و هلی کوب ۱۱۱
«داشتند
9 ۱ ۶ات والفجر ۸ رو به تثبیت پیش می رفت شورای امتیت ق ۱ ۱ ۳۱
نينا
*فوریه ۱۹۵۶ (۵/۱۳/۱۳۶۴) به شماره ۰۵۸۲ درباره جنگ به تصویب رساند. در بند ۲ این قطعنامه آمده است
دبیر کلاز لیرانو عرلق ی خواهد دو کشور بمدرنگدر زمین دییا و هوا آتشبس را رعاینکرده و ب لافاصله تمام»
تیروهای
۶ و رانا مررهای بین المللی شناخته شده به عقب بکشند
صفحه 13:
صفحه 14:
صفحه 15:
صفحه 16:
جناب آقای استاد
محسن)
eee
الله
بسم
الرحمن الرحیم
خالصه ای از عملیات
والفجر 8
طراح و محقق :علی اصغر زارع
مقدمه و
:آغاز
برابر گزارش آنتونی کردزمن ،کارشناس نظامی آمریکا ،عراق در طول سالهای ۱۳۶۲تا ۱۳۶۴مبلغ ۱/۱۸میلیارد دالر سالح و
تجهیزات نظامی خریداری کرده است .این کارشناس نظامی مجموع نیروهای نظامی ثابت ارتش عراق را در سال ۱۳۶۴
سال انجام عملیات والفجر ۸تعداد ۷۵۰۰۰۰تن و نیرو:های جیش الشعبی عراق را ۶۵۰۰۰۰تن برآورد کرده است .کردزمن
:آمار تجهیزات اصلی ارتش عراق در سال ۱۳۶۴چنین اعالم کرده است
تانک ۴۸۲۰دستگاه
خودروهای زرهی ۳۲۰۰دستگاه
تو:پخانه سنگین ۳۰۰۰قبضه
توپ پدافند هوایی بیش از ۴۰۰قبضه
خودرو تانک بر ۲۰۰۰دستگاه
هواپیمای عملیاتی ۵۸۰فروند
هلی کوپتر ۳۸۰فرو:ند
:وضعیت ایران
در سال ششم جنگ در وضعیتی که دشمن حدود ۵۵۰گردان نیرو
پیاده در اختیار داشت و برای مقابله با عملیات
آفندی ،از ۳۰۰گردان نیروی آزاد برخوردار بود .سپاه تنها ۸۰گر
نیرو برای ۷روز جنگ در اختیار داشت .ضمن این که
بخشی از توان رزمی سپاه به عنوان نیروی دفاعی در مناطق تص
.شده مانند جزایر مجنون و هور زمین گیر شده بود
با
توجه به این واقعیت کم کم این اعتقاد به وجود آمد که با این توان
توانیم غافلگیری را رعایت کنیم و قطعا ً باید این توان
یا ۳برابر شود که با یکی دشمن را فریب بدهیم و با ۲توان دیگ
بتوانیم به طور جدی عمل کنیم و بر پایه همین مالحظه
در انتخاب منطقه عملیاتی نیز دچار مشکل بودیم و الزمه ارایه ط
شورای عالی دفاع بررسی ای همه جانبه بود که با
.حضور فرماندهان سپاه انجام شد و استراتژی جدیدی را تبیین
استراتژی تنبیه متجاوز در بعد نظامی و به ویژه در Zبعد سیاسی اهمیت بسزایی
مهمترین هدف های سیاسی:نظامی این عملیات چنین بود
تصرف فاو -۲تسلط بر اروند رZود -۳تهدید بندر ام القصر -۴هم مرزی با کویت
مسدود کردن راه ورود عراق به خلیج
فارس - ۶تأمین خور موسی و امکان تردد کشتی ها به بندر امام خمینی(ره) -۷
سکوهای پرتاب موشک عراق در Zمنطقه فاو
در طرح رZیزی مانور عملیات والفجر ۸دو عامل بسیار موثر بودند Z-۱ :تجارب عم
-۲پیچیدگی های خاص این عملیات
.
برادر محسن رضایی فرمانده سپاه پاسداران در جمع فرماندهای در این باره گفت« :در این عملیات بایستی کل
»تجارب جنگ به کار گرفته شود .جنگ شهری ،جنگ در دشت ،جنگ در آب
در واقع عملیات فاو ،صحنه بروز تمام قابلیت های نظامی ،ابتکار عمل و خطر پذیری سپاه پاسداران برای پیشبرد اهداف
جمهوری اسالمی بود .در طراحی مانور این عملیات مسایل مهمی وجود داشت که درباره آنها ساعت ها بحث
:کارشناسی شد .اهم این مسایل عبارت بودند از
،بررسی وضعیت جزر و مد آب در زمان های مختلف و در نوبت های متعدد و بررسی تأثیر عوامل مختلف از جمله :روز ۱-
.شب ،خورشید و ماه و ساعات مختلف شبانه روز در جزر و مد آب و سرعت آن
بررسی تأثیر جزر و مد آب بر حرکت غواصان و قایق ها ۲-
هماهنگی عبور غواصان با جزر و مد و تاریکی مطلق هوا ،سرمای شدید آب در فصل زمستان و حرکت غواصها در داخل۳-
.آب در نیمه های شب
بررسی چگونگی عبور غواصان از عرض بیش از یک کیلومتری اروند رود ۴-
بررسی چگونگی خط شکنی غواصان و سرپل گیری ،پاک سازی خط اول و آماده سازی سالم برای ورود نیروهای موج ۵-
دوم با همت غواصان
بررسی چگونگی هماهنگی حرکت نیروهای موج دوم(قایق سواران) با جریان جزر و مد آب و پر بودن نهرهای آب حاشیه ۶-
اروند رود برای استفاده قایق ها
بررسی چگونگی حرکت نیروهای موج دوم و نحوه پیاده شدن آنها در ساحل دشمن و توسعه سرپل با تالش آنها۷-
تصرف نقاط استراتژی در ساحل دشمن مانند اسکله چهار چراغ ،بندر فاو ،شهر فاو ،و پایگاه های موشکی ۸-
تسلط بر ۳جاده البحار ،استراتژیک فاو -بصره و ام القصر که در آستانه شهر فاو به یکدیگر نزدیک می شوند۹-
گسترش میدان عملیات به سمت کارخانه نمک ۱۰-
مقابله با حرکت دشمن از شمال بصره به جنوب منطقه فاو ۱۱-
.تأمین جناح های عملیات در سمت اروند رود و سمت خور عبدهللا ۱۲-
تشکیل خط پدافندی در شمال کارخانه نمک ۱۳-
:در ساعت ۲۲:۱۰تاریخ ۲۰/۱۱/۶۴برادر محسن رضایی فرمانده کل سپاه با قرائت رمز عملیات دستور حمله را صادر کرد
بسم الله الرحمن الرحیم
ال حول و ال قوه اال بالله العلی العظیم
و قاتلوهم حتی ال تکون فتنه
یا فاطمه الزهرا ،یا فاطمه الزهرا ،یا فاطمه الزهرا
یگانهای نیروهای زمینی سپاه پاسداران با پشتیبانی آتش طرح ریزی شده و شلیک هزاران گلوله ،در محورهای تعیین
شده حمله خود را آغاز و مبادرت به شکستن خط دشمن کردند .عکس العمل های اولیه قوای دشمن از غیر منتظره بودن
این حمله حکایت می کرد ،چنانکه یکی از فرماندهان یگانهای درگیر دشمن در گزارشی به رده باالتر خود وضعیت اولیه را
چنین اعالم می کند «دشمن(ایران) مانند سیل با قایق نیرو پیاده می کند و باز می گردد اگر چاره ای نکنیم احتماال می
روند ام القصر را بگیرند ،وضعیت ما بسیار بد است» و صدام در پاسخ گزارش یاد شده می گوید «مقاوم باشید سه لشکر
زرهی می فرستیم و ایرانی ها را شکست می دهیم» در ادامه عملیات نیروهای خودی پس از درک موقعیت و نحوه
گزارش قوای لشکر گارد ،جمهوری عراق ،حمله شبانه ای Zرا از سه محور طراحی کرده اند .بر اساس این طرح ،رزمندگان در
تاریکی شب ،هنگامی که نیروهای لشکر گارد در حال استراحت بودند آرایش مناسبی گرفتند و با غافلگیری به دشمن
یورش بردند و به طور همه جانبه لشکر گارد را هدف تهاجم قرار دادند .صبح روز ۲۴/۱۱/۶۴ساعت ۵:۳۰در حالی که هنوز
هوا به طور کامل روشن نشده بود دشمن برای عقب زدن نیروهای خودی و به منظور پشتیبانی از لشکر گارد اقدام به
حمله شیمیایی کرد ،لیکن بمب های شیمیایی در میان دو تیپ از لشکر گارد جمهوری فرود آمد و به %۷۰از نیروها آسیب
.رساند به طوری که بسیاری از آنان بینایی خود را از دست دادند
در عملیات والفجر ۸دو هدف تأثیرگذار در موازنه جنگ یعنی تصرف منطقه استراتژیک و انهدام قوای دشمن در حد
باالیی به
نفع جمهوری اسالمی ایران تحقق یافت ،توانایی و قابلیت سپاه در طراحی و اجرای عملیات گسترده در این ابعاد به
.صورت مستقل شگفت انگیز بود و برای بسیاری از کارشناسان باورکردنی نبود
در واقع با فتح فاو و ظهور توانای سپاه در طرح ریزی فرماندهی ،اجرا و پشتیبانی و پدافند فعال به مدت ۷۸روز حیات
جدید
.سپاه آغاز شد
نتایج حاصل از فتح فاو به تثبیت قرارداد ۱۹۵۷الجزایر انجامید .با تکیه بر این منطقه تصرف شده امکان ادامه جنگ و
بعدها
.رویارویی با امریکا در خلیج فارس نیز فراهم شد
نتایج حاصل از فتح فاو به تثبیت قرارداد ۱۹۵۷الجزایر انجامید .با تکیه بر این منطقه تصZرف شده امکان ادامه جنگ و بعدها
.رویارویی با امریکا در خلیج فارس نیز فراهم شد
:در مجموع عملیات والفجر ۸در ابعاد سیاسی نظامی و اقتصZادی نتایج گسترده ای داشت که به طول خالصه چنین است
آزادسازی و تصZرف ۹۴۰کیلومتر مربع شامل سرزمین خودی در اروندرود ۳۰کیلومتر مربع -ساحل خلیج فارس Zدر خور ۱-
عبدالله ۶۰ :کیلومتر مربع -منطقه آبی آزاد شده و تصZرف شده در خلیج فارس ۶۰۰ :کیلومتر مربع -خشکی تصرف شده از
دشمن ۲۵۰کیلومتر مربع٫
.آزادسازی شهر فاو و روستاهای حومه آن تصرف تأسیسات نفتی و پتروشیمی و اسکله های بارگیری آن ۲-
.قطع ارتباط عراق با آبهای آزاد جهان ۳-
.تصرف سه پایگاه موشکی زمین به دریا و پایگاه نیروی دریایی عراق در قشله ۴-
.تسلط بر خور عبدالله و تصرف قسمت متعلق به عراق و آزاد شدن تردد در اروندرود از شمال خور معامر تا دهانه فاو ۵-
.امنیت در شمال خلیج فارس و امکان تردد کشتی ها به بندر امام خمینی ۶-
.نزدیک شدن به شهر بندری ام القصر و تهدید آن۷-
.محاصره اسکله های البکر و االمیه ۸-
.هم مرز شدن با کویت ۹-
عالوه بر این ،در این عملیاZت بیش از ۵۰۰۰۰تن از نیروهای دشمن کشته یا زخمی شZدند که در میان آنها یک فرمانده
لشکر ،پنج فرمانده تیپ ،Zشمار زیادی افسر ارشد و جزء مشاهد می شدند .همچنین ۲۱۰۵تن از افراد دشمن اسیر
شدند
که در میان آنها چندین سرهنگ ستاد سرهنگ دوم ،سرگرد ،افسر جزء ،خلبان هواپیما و هلی کوپتر و درجه دار وجود
.داشتند
درحالی که موفقیت ایران در عملیات والفجر ۸رو به تZثبیت پیش می رفت شورای امنیتی قطعنامه جدیدی را در تاریخ
۲۴
:فوریه )۵/۱۲/۱۳۶۴( ۱۹۵۶به شماره ،۵۸۲درباره جنگ به تصویZب رساند .در بند ۳این قطعنامه آمده استZ
Zین درZیا و هوا آZتZشبZZZسرا رZعایZتکZZردZه Zو بZZZالفاصZله ZتZZZمام«
دZبZیر کZZلاز اZیراZنو عراZق بZZZخواZهد دو کZZشور بZZZیدرZنZگدر زZم ،
نZZیروZهای
».خود را تا مرزهای بZین المللی شناخته شده به عقب بکشند
منبع
:
جZنZاZب ZآZقZاZی ZاZسZتZاZدZ
مZحZسZن ZرZضZاZیZیZ( ZبZرZاZدZرZ
مZحZسZن)Z