رفتار شناسی شتر

صفحه 1:
بسم الله الرحمن والرجيم 

صفحه 2:


صفحه 3:
بیشتر از هفت هزار سال پیش اهلی گردید و از دو هزار سال پیش تاکنون هیچ گونه شتر یک کوهانه وحشی در دنیا دیده نشده است. شتر دو کوهانه تا پیش از ۵۰۰۰ سال پیش اهلی نشده بود و هنوز نوع وحشی آلن در صحرای گبی در مغولستان وجود دارد ولی شتر دو کوهانه مانند شتر یک کوهانه در توسعه تمدن در مناطق بیابانی موثر بوده است . 

صفحه 4:
خانواده شترها شامل دو گونه از شترهای کوهاندار که در آفریقا و آسیا به چشم می‌خورند و همچنینشترهای بی کوهان آمریکٌْا می‌شود. شترهای کوهاندار دارای قدرت مافوق تصوری در زمینه مقاومت در مقابل شرایط سخت کویری , بدون نوشیدن آب برای مدت طولانی هستند. آنها که از بوته‌های خار کویرتغذیه می‌کنند. می‌توانند بدون آب در سفرهای طولانْی کویری زنده بمانند. کوهان این شترها سلولهای چربی را انبار کرده و در زمان نبودن غذا از آن به عنوان منبع انرژی استفاده می‌کند. پاهای پهن شتر کوهاندار ‎me‏ ا اق حیوان ‎a‏ ‏و نرم م جلوگیری می‌کند : 

صفحه 5:


صفحه 6:


صفحه 7:
Long eyelashes and bushy eyebrows and close Thick, shaggy fur can be dark brown to almost white Leathery patches on knees Two-toed feet with thick leathery pads Fatfilled hump Long tail 1 Copyright ©1999 EnchantedLeaming.com 

صفحه 8:


صفحه 9:
قدرت شتر شتر در کاروان بین 170 تا 270 کیلوگرم بار را با سرعتی معادل 4 - 5 کیلومتر در ساعت حمل می‌کند. درٍ کاروان معمولی شتر پنج روز حرکت می‌کند, و يس از ‎Ol ul‏ و غذا دریافت می‌کند. هر شتر می‌تواند هفت روز بدون آب و غذا کار کند. در حالی که اگر کار نکند نصف این مدت را می‌تواند تحمل کند. 

صفحه 10:
هر قومی نامگذاری ویژه خود را برای شتر دارد. از اسامی شتران در بین می‌توان به زیر اشاره نمود: ۱- بچه شتر ۱ ساله, کوشک ۲ کمی که بزركتر شدء آوزشک ۱ - سمبل شتر تركمن كه بسيار زيياست و به رتك سفيد استء آق مایا نام دارد. مایا گاهی هم نام دختر انتخاب می‌شود. ۴- بزرگترین شتر در گله شتران را آروانا گویند. ۵- شتر چهار ساله, دوج ۶- شتر ماده, دیه‌است 

صفحه 11:
امتیاز شتر بر دیگر جانوران به طور کلی شتر نقش عمده‌ای در بازرگانی و حمل کالا ی گرانبها دز راههای‌تایامی‌نبی لو آباداجن داشته که دن همان :جستزها در حالجاضز شهرهای فآواتی:بناخته:شنده است.: فجن در مغایسه با دكين جايوران: ماسد اهيب كاملا ایستتاین الست جون ان تسيار كمي بهنآت:در مسافتهاي:طولاني وزطیرایط یکت ریب بان دازد: ‎combs sla pails g yah Sang 35595‏ بزای تب وهای گزمسپری اشت. بدنجانور در قستمت بالاق کمر تازیک اسنت و ‎galgila‏ در گرمیرین:ساعات زور که آقتات ‎Sul xe agar Nels‏ سطح کمی از بدن لن در تماس با پرتو مستقیم خورشید قرار می ‎ous 

صفحه 12:


صفحه 13:
شتران را از لحاظ تولیدات مي توان به سه دسته تقسیم بندي کرد که عبارتند از : 1 - نژاد هاي شيري : نظیر شتر سرتاوي , شتر اولاد سيدي شیح 2 - نژادهاي گوشتي : نظیر شتر جندویل , شتر مغربي , شتر نابل . شتر شمالي , شتر قصبات , شتر فلاحي , شتر دلتا , شتر مولد 3 - نژادهاي سواري ومسابقه : نظیر شتر مهاري , شتر ركبي . شتر ركبي , شتر عیر . شتر هوغار , شتر اولاد بو سیف 

صفحه 14:
گونه های شتر سر يا آشتر را که در زبان پهلوی 5۲لا می‌گفتند حیوانی است نیروه و تتومندباتوش و توان بالا از خانواده شترسانان؛ نشخوارکننده و با دست و گردنی دراز. بر پشت خود یک یا دو کوهان دارد که ساختارش از پیه و چربی است. در دين اسلام گوشت او حلال است. اما ذیح لن با دیگر جانوران حلال گوشت متفاوت است و آن را نحر(بریدن گلو) می‌کنند و اگر سر آن را فاد گوتهند بحن ار تعر ,ريد ‎slays Modo] sates‏ د شیزش نیز نوشیده می‌شود ولی بیشتر کاربرد بارکشی دارد. پشم و پوستش نیز ‎sly‏ ریسندگی و پارچه‌باقی و کفش‌دوزی کاربرد دارد. گونه‌های دیگری از شتر نیز در آمریکای جنوبی زندگی می‌کنند, به نام‌های لاماء ‎“ISU‏ , گوانا که دارای کوهان نیستد. 

صفحه 15:
)) ‏خصوصیات شتران (( بارکش, شخم زن و کاری‎ - ull این خصوصیات عبارتند از : 1 سر بزرگ و گردن دراز 2 جثه بزرگ , قوی و سنگین وزن و شانه ها پهن و کشیده 3 دست ها و پاها قوی و کشیده و کوهان مرتفع 4 کف پاها بزرگ و پهن 5 شکم توپر و ضخیم 6 پاها قوی و محکم 7 رفتار آرام 8 دارای قدرت بارکشی 250 - 300 کیلوگرم بار برای مسافتهای طولانی ۴ 9 اين شتران جهت حمل و نقل بار. شخم زنی, آسیاب کردن حبوبات و کشیدن آب از چاه ها مورد استفاده قرار می گیرند : 

صفحه 16:


صفحه 17:
ب ‏ خصوصیات شتران سواری 1 بدنشان مثلثی شکل و کم حجم است که معمولاً در ناحیه لگن لاغر است و محیط بدن در ناحیه کوهان 110 - 130 سانتیمتر است. 2 فاصله میان کوهان تا شانه بیشتر از فاصله کوهان تا لگن است. 3 پاها باریک و کشیده است که ارتفاع آنها مابین 170 - 190 استانتيمتر أت 4 کف پاهای جلوئی متوسط و یا پهن است اما کف پاهای عقبى کوچک است. 5 سر کوچک و گردن بلند و دراز و باریک است. 6 چشم ها بزرگ و ابروها بلند است. 7 گوش ها نوک تیز و ایستاده اند. 8 - پستان ها بسیار کوچک و تولید شیر شتر ماده فقط برای دیلاق ها کافی است. 9 عضلات پاهای عقبی و شانه بسیار قوی هستند. 0 دم کوتاه 1- کوهان نوک تیز بوده و پهن می باشد. 12 پینه جناغ سینه واضح و بزرگ و آشکار است. 3- سرعت شتران خوبست و می توانند مسافت 90 - 120 کیلومتر در روز را بییمایند. 

صفحه 18:
د خصوصیات شتران گوشتی بدن‌آنها دایره اعو گرد استو عرضآن‌مابین120 - 1140 .سانتیمتر است - دندم ها منظم لستو تا حدودعبه هم ف‌شرده ی عنیلیرة .كه مسافتو فاصله بین‌آنها کوچکو غیر ولضح است - محیط بدن‌در ناحیه کوهان‌مابین250 - 270 سانتیمتر3 ‎cul.‏ . گردن‌کوتاه و کلفناستو سر تقریباً مربعی‌ش کللس .- طول‌پاها متوسط بوده و حجم کفپاها هم متوسط اسب . کوهان‌ب لند و نوک‌تیز اسه . پاهای‌عقبیو ران‌ها پرگوشتاس .- میزان‌شیردهیآنها مابین 5/1‏ 3 لیتر در روز لست8 . يستانها كوجكاستو به بدن‌چسبیدم لسبه .- ميزانبازده لاشه مابين56-50؟9 اسب10 

صفحه 19:
رفتارشناسی شتر شترها بطور کلی رفتاری ارام و هوشی محدود دارند او یس ‎ee‏ ‏عوامل جوی نامناسب , از ویژگیهای آنها به شمار می آید. اين حیوانات در توا رین ش رای م بى غذائی و بی آبی به کار خود ادامه می دهند و اين کار را تا آخرین رمق باقیمانده خود دنبال می کنند. شتر ماده معمولا ارامتر از شتر نر می باشد. 

صفحه 20:


صفحه 21:
شترا حافظه آی یبن باز قوی زارید وحواتی ترآ که با مد همراخ است هيجوقت فراموش تمق كنتد: و از سولن دیگر چتانچه شخستن با آنان صحبت کند آو را 56 از خاطر نمن برند. حافظه قوی و جهت یابی صحیح آنان باعث می شود که آنان مسیر حرکت خود را به خوبی تعیین نمایند. بطوری که در هنگام شب نیز شتر قادر به جهت یابی صحیح است . در گذشته های دور, شتران فاصله بسیار دور ميان سرزمین ایرن و سرزمین حجاز را بدون هیچگونه طی مق تمودتةو حاجيان راابه زيارت انه كعبه من بردند. ههچین این شعران در مسر عبار طولاني جاده ابريشيم يدون اتكه رأء خود وا م كنتجوها اينكه: ا مسير خود متحرف: نونج اقدام به جايجائي كالا از شرق آسيا به غرب آسيا و ارويا مى نمودند. 

صفحه 22:
متأسفانه این صفت خوب شتر اخیراً توسط سوء استفاده کنندگان در زاههای ناتشرجع‌نبه کار گزفته شده استتت نطوری کنو ور اتکانهای سیستان وبلوچستان , خراسان و کرمان از اين حیوان صبور و نجیب جهت جابجائی کالاهای قاچاق و مواد مخدر استفاده می شود وشتران باهوش و حافظه ای که دارند مسیرهای طولانی را که از تن سوی مرها در کشوزهای:همایه آغازمی تود بتمودة وتحود ‎Makara: ly‏ تخود دز ایزان هن زانند: قاچافچیان بین القللی:مواد؛ مخدر: برای کاس تن از خطزات احتمالتی: دیس گیریوبازدافت: در اکتتر اوقات شتران را با محموله مواد مخدر بدون ساربان و به صورت ای در بیابان های مرزی رها می کنندو این شتران بدون آنکه انسانی همراه آنها باشد. ‎oul‏ راهها را پیموده. خود را به مقصد می رساندد. 

صفحه 23:


صفحه 24:
شتر نسبت به تحمل درد و در قبال بیماریها تا حدودی مقاوم تر از سایر دامهاست و کمتر علائم خستگی و ناراحتی از خود بروز می دهد. به همین جهت باید به دقت حیوان را تحت نظر داشت زیرا که در هنگام بیماری نیز بدون هیچگونه اظهار ناراحتی همچنان به کار خود ادامه می دهد و امکان دارد ناگهان از پای بیفتد. گاهی اوقات , برخلاف آنچه گفته شد, شترهایی را می توان یافت که رفتار ناخوشایندی نظیر سرکشی, نافرجامی و لجبازی از خود نشان می دهند. بطور کلی + رفتار شتر در درجه نخست به طریقه نگهداری , پرورش و برخورد با شتر بستگی دارد. بویژه اگر نگهداری شتر توسط افراد کم تجربه انجام شود, پیامدهای ناگواری در پی خواهد داشت, چه اينکه شترها در قبال برخورد محبت آمیز پرورش دهندگان خود ‎Be‏ ی مر ‎oe‏ وی ‎i a‏ 7 .. ی ای 

صفحه 25:
برخی از قاچاقچیان مواد مخدر نیز اقدام به معتاد نمودن شتر به ترياك نموده و در خانه های معینی در دو سوی مرز, به حیوان ترياك می خورانند و پس از آنکه شتر به ترياك معتاد شد, حیوان جائی را که به اوترياك خورانده شده است به خاطر می سپراد و از یاد نمی برد و هنگامی که بدن او به ترياك نیاز دارد به آن مناطق می رود و هنگامی که قاچاقچیان بخواهند مجموله ای زا ارسال کتند دز آغار برای مدحی شیر را ‎less gl‏ محروم می کنند سپس محموله مواد مخدر را بار او کرده و او را رها می کنند و شتر برای رسیدن به خانه ای که در آن مواد مخدر به وی داده می شد, به سوی آنجا رهسپار می گردد. 

صفحه 26:
چنان چه کسی بخواهد که به بچه شترها آزار برساند , شتران مادر به شدت تحريك شده و ممکن است که اقدام به حمله نمایند. بهمین جهت بهتر است جهت تیمار و یا درمان بچه شترهای بیمار,در آغاز آنها را از مادر جدا نموده و در جای دوردستی قرار دهیم که مادرٌ نتواند او را ببیند سپس می توان با خیال راحت به تیمار و درمان بچه شتر پرداخت. دريابارسحه كير مي كندم کهادن مفایسه دا بایر ججوانات اطلیه ‎als lk‏ كا مين كوسفيي وومن شب داراى حافظع اى فوى تريق هوشى برتر و قدرت تحمل بيشترى است كه تمامى موارد فوق به تجوم زیت لین حبوان ورهماهنگ‌وشدن:ویبا سحيظ يتك وی آب. و علف صحرائی و کویری بستگی و ارتباط مستقیم دارد. 

صفحه 27:


صفحه 28:


صفحه 29:
نشانه های بیماری شترهاء در بیشتر موارد شبیه نشانه های بیماری در سای حیوانات اهلن ات شترها معمولاً به ضورت همیشگی فزیاد من گشتد:و ایتن بعلت: تفیییر عوامل خارجی بوده, دلیل هیچگونه بیماری نیست. ریزش ترشحات مخاطی و یا بزاق از دهان حیوان نیز به هیچ وجه جزو نشانه های بیماری بشمار نمی رود. تفییر شکل گذرای مدفوع دلیل نارسائیهای گوارشی نیست, زیرا ممکن است تغییر نوع:غذا و حتی"تفیین مزبی,باعت: ان امتتلله شده:باشد,تزنگ خوتی ادرار نیز از نشانه های مرضی در شتر نیست و مربی شتر تنها کسی است که می تواند درباره شترهای بیمار اطلاعاتی بدهد. تأکید بر اين نكته ضروری است که برخلاف حیوانات دیگر, اهمیت زیادی به درجه حرارت بدن شتر جهت تشخیص بیماری داده نمی شود. 

صفحه 30:
شتر نر, بویژه در فصل جفتگیری و یا مستی, دوره هایی از رفتارهای عصبی و ناخوشایند از خود بروز می دهد و ممکن است که صداهای بلند و آزاردهنده ای از خود بیرون ‎ysl‏ ‏هنگامی که حیوان چنین صداهائی از خود در می آورد, اگر به دهان او بنكريم در موخره دهان می توانیم توده ای سرخ رنگ را ببینیم که احیانا تا بخش جلوئی دهان می رسد و گاهی از دهان بیرون می زند و بنظر می رسد که وظیفه لین توده مرطوب کردن موّخره حنجره است. همچنین شتر نر مست ممکن است بدون دلیل به شتران دیگر حمله کند, و ‎aay‏ ها, مثانه و اجزای دیگر بدن را گاز بگیرد. 

صفحه 31:
هنگامی که شتر دچار دل درد می شود همچون اسب رفتار کرده درخاکمی غاد وبا ایتکهجی پشتند.وپاهای خود را دز هردو جوت بلند نموده و شکم خود را به زمین می فشارد و سرعت تنفس وی بشدت آفزایش می یابد. هنگامی که حیوان واقعاً مریض باشد و درد بکنشذ لو نال می کنکرو‌گاهی اوفات دندانن فاق خود رابقاشدت به هم می ساید , ولی این دندان قروچه در حالت مستی و هیجان جنسی و بعد از خوردن نمك نیز مشاهده می گردد. انتهال دز.سیز,دلیل تماری:سسعت جرا که سکن آسستردرسجه تغيير جيره غذائى شتر اتفاق بيفتد ويا اين كه شتر در اثر ترس و يا زخمی شدن نیز دچاراسهال شود. 

صفحه 32:
The End محمد جواد زارع بیدکی 

بسم الله الرحمن الرحیم عنوان تحقیق رفتارشناسی شتر  شتر بیشتر از هفت هزار سال پیش اهلی گردید و از دو هزار سال پیش تاکنون هیچ گونه شتر ی$$ک کوهان$$ه وحش$$ی در دنیا دی$$ده نشده اس$$ت .ش$$تر دو کوهان$$ه ت$$ا پیش از 5000سال پیش اهلی نشده بود و هنوز نوع وحشی آن در ص$$حرای گبی در مغولس$$تان وجود دارد ولی شتر دو کوهانه مانند شتر یک کوهان$$ه در توس$$عه تمدن در مناطق بیابانی موثر بوده است . * خانواده شترها شامل دو گون ه از ش ترهای کوهان دار ک ه در آفریق ا و آس یا ب ه چش م می‌خورن د و همچنینش ترهای بی کوه ان آمریک ا می‌ش ود .ش ترهای کوهان دار دارای ق درت مافوق تصوری در زمینه مقاومت در مقاب ل ش رایط س خت کویری ،بدون نوشیدن آب برای مدت ط والنی هس تند .آنه ا که از بوته‌های خار کویرتغذیه می‌کنند ،می‌توانند بدون آب در س فرهای ط والنی ک ویری زن ده بمانن د .کوه ان این شترها سلولهای چربی را انبار کرده و در زمان نبودن غذا از آن به عنوان منبع انرژی استفاده می‌کند. * پاه ای پهن ش تر کوهان دار از ف رو رفتن این حی وان در ماسه‌های نرم جلوگیری می‌کن د .س اختمان ب دن ش تر چمن خ وار بی کوه ان ٬فامی ل کوچ ک ش تر ،ب رای زن دگی در زمینهای پر از سنگ ،در ارتفاعات باال تطبیق دارد. قدرت شتر ش تر در ک اروان بین 170ت ا 270کیل وگرم ب ار را ب ا سرعتــی معــادل 5 – 4کیلوم تر در س اعت حم ل می‌کند .در کاروان معمولی شتر پنج روز حرکت می‌کن د، و پس از آن آب و غذا دریافت می‌کند .هر شتر می‌توان د هفت روز بدون آب و غذا کار کند ،در حالی ک ه اگ ر ک ار نکند نصف این مدت را می‌تواند تحمل کند. نام گذاری شتر هر قومی نامگذاری وی ژه خ ود را ب رای ش تر دارد .از اس امی ش تران در بین ترکمنها می‌توان به زیر اشاره نمود: -۱بچه شتر ۱ساله ،کوشک -۲کمی که بزرگتر شد ،اوشک -۳سمبل شتر ترکمن که بسیار زیباست و ب ه رن گ س فید اس ت ،آق مای ا نام دارد. مایا گاهی هم نام دختر انتخاب می‌شود. -۴بزرگترین شتر در گله شتران را آروانا گویند. -۵شتر چهار ساله ،دوج -۶شتر ماده ،دیه‌است امتیاز شتر بر دیگر جانوران به طور کلی شتر نقش عم ده‌ای در بازرگ انی و حم ل ک اال ی گرانبها در راههای بیابانی بی آب و آبادانی داشته که در هم ان مسیر‌ها در حال حاضر شهرهای فراوانی ساخته ش ده اس ت. شتر در مقایسه با دیگر جانوران ،مانند اسب ک امال اس تثنایی است .چون نی از بس یار کمی ب ه آب در مس افتهای ط والنی و شرایط سخت بیابان دارد. در ضمن شکل ب دن این ج انور ،بس یار مناس ب ب رای آب و هوای گرمسیری است .بدن جانور در قسمت باالی کمر باریک اس ت و بن ابراین در گرم ترین س اعات روز ک ه آفت اب ک امال عم ودی می تاب د س طح کمی از ب دن آن در تم اس ب ا پرت و مستقیم خورشید قرار می گیرد. دسته بندی نژاد شتر ‏ ‏ ‏ ‏ شتران را از لح اظ تولي دات مي ت وان ب ه س ه دس ته تقس يم بندي كرد كه عبارتند از : – 1نژاد هاي شيري :نظير شتر س رتاوي ،ش تر اوالد س يدي شيخ – 2نژادهاي گوشتي :نظير شتر جندويل ،شتر مغربي ،شتر نابل ،شتر شمالي ،شتر قص بات ،ش تر فالحي ،ش تر دلت ا ، شتر مولد – 3نژادهاي سواري ومسابقه :نظير شتر مهاري ،شتر ركبي ،شتر ركبي ،شتر عير ،شتر هوغار ،شتر اوالد بو سيف گونه های شتر ُ ش ُتر' یا ُاشتر را که در زبان پهلوی ushtarمی‌گفتند حی وانی اس ت نیرومن د و تنومن د ب ا ت وش و ت وان ب اال از خانواده شترسانان؛ نشخوارکننده و با دست و گردنی دراز .بر پشت خود یک یا دو کوهان دارد که ساختارش از پی ه و چ ربی است .در دین اسالم گوشت او حالل است .اما ذبح آن با دیگر جانوران حالل گوشت متفاوت است و آن را نحر(بری دن گل و) می‌کنن د و اگ ر س ر آن را مانن د گوس فند پیش از نح ر ببرن د گوش ت آن حالل نیس ت .ش یرش ن یز نوش یده می‌ش ود ولی بیش تر ک اربرد بارکش ی دارد .پش م و پوس تش ن یز ب رای ریسندگی و پارچه‌بافی و کفش‌دوزی کاربرد دارد. گونه‌ه ای دیگ ری از ش تر ن یز در آمریک ای جن وبی زن دگی می‌کنند ،به نام‌های الما ،الپاگا ،گوانا که دارای کوهان نیستد.  ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ الف ـ خصوصیات شتران (( بارکش ،شخم زن و کاری )) این خصوصیات عبارتند از : 1ـ سر بزرگ و گردن دراز 2ـ جثه بزرگ ،قوی و سنگین وزن و شانه ها پهن و کشیده 3ـ دست ها و پاها قوی و کشیده و کوهان مرتفع 4ـ کف پاها بزرگ و پهن 5ـ شکم توپر و ضخیم 6ـ پاها قوی و محکم 7ـ رفتار آرام 8ـ دارای قدرت بارکشی 250ـ 300کیلوگرم بار برای مسافتهای طوالنی 9ـ این شتران جهت حمل و نقل بار ،شخم زنی ،آسیاب کردن حبوبات و کشیدن آب از چاه ها مورد استفاده قرار می گیرند .  ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ب ـ خصوصیات شتران سواری 1ـ بدنشان مثلثی شکل و کم حجم است که معموًال در ناحیه لگن الغر است و محیط بدن در ناحیه کوهان 110ـ 130سانتیمتر است. 2ـ فاصله میان کوهان تا شانه بیشتر از فاصله کوهان تا لگن است. 3ـ پاها باریک و کشیده است که ارتفاع آنها مابین 170ـ 190 سانتیمتر است. 4ـ کف پاهای جلوئی متوسط و یا پهن است اما کف پاهای عقبی کوچک است. 5ـ سر کوچک و گردن بلند و دراز و باریک است. 6ـ چشم ها بزرگ و ابروها بلند است. 7ـ گوش ها نوک تیز و ایستاده اند. 8ـ پستان ها بسیار کوچک و تولید شیر شتر ماده فقط برای دیالق ها کافی است. 9ـ عضالت پاهای عقبی و شانه بسیار قوی هستند. 10ـ دم کوتاه 11ـ کوهان نوک تیز بوده و پهن می باشد. 12ـ پینه جناغ سینه واضح و بزرگ و آشکار است. 13ـ سرعت شتران خوبست و می توانند مسافت 90ـ 120 کیلومتر در روز را بپیمایند. د ـ خصوصیات شتران گوشتی ـ بدن آنها دایره ای و گرد است و عرض آن مابین 120ـ 1140 .سانتیمتر است ـ دنده ها منظم است و تا حدودی به هم فشرده یعنی این که2 .مسافت و فاصله بین آنها کوچک و غیر واضح است ـ محیط بدن در ناحیه کوهان مابین 250ـ 270سانتیمتر3 .است .ـ گردن کوتاه و کلفت است و سر تقریبًا مربعی شکل است4 .ـ طول پاها متوسط بوده و حجم کف پاها هم متوسط است5 .ـ کوهان بلند و نوک تیز است6 .ـ پاهای عقبی و ران ها پرگوشت است7 .ـ میزان شیردهی آنها مابین 5/1ـ 3لیتر در روز است 8 .ـ پستان ها کوچک است و به بدن چسبیده است9 .ـ میزان بازده الشه مابین 50ـ %56است10 رفتارشناسی شتر شترها بطور کلی رفتاری آرام و هوشی محدود دارند و بردباری ،تحمل سختی ها و بی تفاوتی در برابر عوامل جوی نامناسب ،از ویژگیهای آنها به شمار می آید .این حیوانات در دشوارترین شرایط آب و هوائی، بی غذائی و بی آبی به کار خود ادامه می دهند و این کار را تا آخرین رمق باقیمانده خود دنبال می کنند. شتر ماده معموًال آرامتر از شتر نر می باشد.  شتران حافظه ای بسیار قوی دارند و ح وادثی را ك ه ب ا درد هم راه اس ت هیچ وقت فرام وش نمی كنن د ،و از س وئی دیگ ر چنانچ ه شخصی با آنان ص حبت كن د او را ن یز از خ اطر نمی برن د .حافظ ه قوی و جهت یابی صحیح آنان باعث می شود كه آنان مس یر ح ركت خود را به خوبی تعیین نمایند ،بطوری ك ه در هنگ ام ش ب ن یز ش تر قادر به جهت یابی صحیح است .در گذشته های دور ،شتران فاصله بسیار دور میان سرزمین ایرن و سرزمین حج از را ب دون هیچگون ه مشكلی طی می نمودند و حاجیان را به زیارت خانه كعبه می بردند. همچنین این شتران در مسیر بسیار طوالنی جاده ابریشم بدون آنكه راه خود را گم كنند و یا اینكه از مسیر خود منحرف شوند اق دام ب ه جابجائی كاال از شرق آسیا به غرب آسیا و اروپا می نمودند.  متأسفانه این صفت خوب شتر اخیرًا توسط سوء استفاده كنندگان در راههای نامشروع به كار گرفته شده اس ت .بط وری ك ه در اس تانهای سیستان وبلوچستان ،خراسان و كرمان از این حی وان ص بور و نجیب جهت جابجائی كاالهای قاچاق و مواد مخدر استفاده می شود وشتران باهوش و حافظه ای كه دارن د مس یرهای ط والنی را ك ه از آن س وی مرزها در كشورهای همسایه آغاز می شود پیموده و خود را به مقص د نهائی خود در ایران می رس انند .قاچاقچی ان بین المللی م واد مخ در، ب رای كاس تن از خط رات احتم الی دس تگیری و بازداش ت ،در اك ثر اوقات شتران را با محموله مواد مخدر بدون ساربان و به صورت گله ای در بیابان های مرزی رها می كنندو این شتران بدون آنك ه انس انی همراه آنها باشد ،این راهها را پیموده ،خود را به مقصد می رساندد.  شتر نسبت به تحمل درد و در قبال بیماریها تا حدودی مقاوم ت ر از س ایر دامهاس ت و کم تر عالئم خس تگی و ن اراحتی از خ ود ب روز می ده د .ب ه همین جهت بای د ب ه دقت حیوان را تحت نظر داشت زیرا که در هنگام بیماری نیز بدون هیچگونه اظهار ن اراحتی همچنان به کار خود ادامه می دهد و امکان دارد ناگهان از پای بیفتد. گ اهی اوق ات ،ب رخالف آنچ ه گفت ه ش د ،ش ترهایی را می ت وان ی افت ک ه رفت ار ناخوشایندی نظیر سرکشی ،نافرجامی و لجبازی از خود نشان می دهن د .بط ور کلی ، رفتار شتر در درجه نخست به طریقه نگه داری ،پ رورش و برخ ورد ب ا ش تر بس تگی دارد ،بویژه اگر نگهداری شتر توسط افراد کم تجربه انجام شود ،پیامدهای ناگواری در پی خواهد داشت ،چه اینکه شترها در قبال برخورد محبت آمیز پرورش دهن دگان خ ود  برخی از قاچاقچیان مواد مخدر نیز اقدام به معتاد نمودن شتر به تریاك نموده و در خان ه ه ای معی نی در دو س وی م رز ،ب ه حیوان تریاك می خورانند و پس از آنكه شتر ب ه تری اك معت اد شد ،حیوان جائی را كه ب ه اوتری اك خوران ده ش ده اس ت ب ه خاطر می سپراد و از ی اد نمی ب رد و هنگ امی ك ه ب دن او ب ه تریاك نیاز دارد به آن مناطق می رود و هنگامی كه قاچاقچیان بخواهند محموله ای را ارسال كنند در آغاز برای مدتی شتر را از تریاك محروم می كنند سپس محموله مواد مخدر را ب ار او كرده و او را رها می كنند و شتر برای رسیدن به خان ه ای ك ه در آن مواد مخدر به وی داده می شد ،به س وی آنج ا رهس پار می گردد.  چنان چه كسی بخواهد كه به بچه ش ترها آزار برس اند ،ش تران مادر به شدت تحریك شده و ممكن اس ت ك ه اق دام ب ه حمل ه نماین د .بهمین جهت به تر اس ت جهت تیم ار و ی ا درم ان بچ ه ش ترهای بیم ار‌،در آغ از آنه ا را از م ادر ج دا نم وده و در ج ای دوردستی قرار دهیم كه مادر نتواند او را ببیند س پس می ت وان با خیال راحت به تیمار و درمان بچه شتر پرداخت. در پایان نتیجه گیری می كنیم كه در مقایس ه ب ا س ایر حیوان ات اهلی نظیرگاو ،گاومیش ،گوسفند و ب ز ،ش تر دارای حافظ ه ای قوی تر و هوشی برتر و قدرت تحمل بیشتری است ك ه تم امی موارد فوق به نحوه زیست این حی وان و هماهن گ ش دن وی ب ا محی ط خش ك و بی آب و عل ف ص حرائی و ك ویری بس تگی و ارتباط مستقیم دارد.  نشانه های بیماری شترها ،در بیشتر موارد شبیه نشانه های بیم اری در سایر حیوانات اهلی است .شترها معم وًال ب ه ص ورت همیش گی فری اد می كش ند و این بعلت تغی یر عوام ل خ ارجی ب وده ،دلی ل هیچگونه بیماری نیست .ریزش ترشحات مخاطی و یا بزاق از ده ان حیوان نیز ب ه هیچ وج ه ج زو نش انه ه ای بیم اری بش مار نمی رود. تغییر شكل گذرای مدفوع دلی ل نارس ائیهای گوارش ی نیس ت ،زی را ممكن است تغییر نوع غذا و حتی تغییر مربی باعث این مسئله شده باشد .رنگ خونی ادرار نیز از نشانه ه ای مرض ی در ش تر نیس ت و مربی شتر تنه ا كس ی اس ت ك ه می توان د درب اره ش ترهای بیم ار اطالع اتی بده د .تأكی د ب ر این نكت ه ض روری اس ت ك ه ب رخالف حیوان ات دیگ ر ،اهمیت زی ادی ب ه درج ه ح رارت ب دن ش تر جهت تشخیص بیماری داده نمی شود.  شتر نر ،بویژه در فصل جفتگیری و یا مس تی ،دوره ه ایی از رفتارهای عصبی و ناخوشایند از خود ب روز می ده د و ممکن است که صداهای بلن د و آزاردهن ده ای از خ ود ب یرون آورد، هنگامی که حیوان چنین صداهائی از خود در می آورد ،اگر به دهان او بنگریم در م ؤخره ده ان می ت وانیم ت وده ای س رخ رنگ را ببی نیم ک ه احیان ًا ت ا بخش جل وئی ده ان می رس د و گاهی از دهان بیرون می زند و بنظر می رسد که وظیفه این توده مرطوب کردن مؤخره حنجره اس ت .همچ نین ش تر ن ر مست ممکن است بدون دلیل به شتران دیگ ر حمل ه کن د ،و بیضه ها ،مثانه و اجزای دیگر بدن را گاز بگیرد.  هنگامی كه شتر دچار دل درد می شود همچون اسب رفتار كرده درخاك می غلتد و یا اینكه می نش یند و پاه ای خ ود را در ه ر دو جهت بلند نموده و شكم خ ود را ب ه زمین می فش ارد و س رعت تنفس وی بش دت اف زایش می یاب د .هنگ امی ك ه حی وان واقع ًا مریض باشد و درد بكشد آه و ناله می كند و گاهی اوق ات دن دان های خود را به شدت به هم می ساید ،ولی این دندان قروچه در حالت مستی و هیجان جنسی و بعد از خوردن نمك ن یز مش اهده می گردد. اسهال در شتر دلیل بیماری نیست زیرا كه ممكن است در نتیج ه تغییر جیره غذائی شتر اتفاق بیفتد ویا این كه شتر در اثر ت رس و یا زخمی شدن نیز دچاراسهال شود. The End محمد جواد زارع بیدکی پاییز91