صفحه 1:
دکتر عبدالرضا بابامحمودی
دانشكاه علوم بزشكى بقيه الله (عج)
كروه مديريت تحقيقات و فناورى در نظام سلامت
.60060.60 ©0617
صفحه 2:
بسم اللّه الرحمن الرحیم
رس
آا ششمین کنگره بین المللی
سلامت در حوادث و بلایا
صفحه 3:
تعریف واژگان
"| حستجو و تجات: عبارت است از یک سری عملیات هم بیوند
که منجر به رهلیی افراد زنده از شرلیط بحرانی و به دام افتاده می
شود و هم چنین انجام کمک های نخستین بر روی اد
وخامت حال افراد جلوگیری نماید.
لا امداد : مجموعه اقداماتی که به افراد نجات يافته از خطر خدمات
اضطراری ارلئه می کند و آناثرا برای بازگشت به شرایط عادی
آماده می نماید.
صفحه 4:
مان
5
كلمه سيستم ريشه در زبان يونانى دارد و به معناى علت قراركرفتن اجزاء در كنار يكديكر
يك سيستم مجموعه منظمى از عتاصر به هم وایسته است که برای ره
با یکدیگر در تعاملند. (ماهیت سخت افزاری)
سیستم عبارت است از مجموعه فرآیندهایی وابسته به یکدیگر که برای تامین اهداف خاصی
شکل گرقته باشند. (ماهیت نرم افزاری)
سیستم چه ویژگی هایی درد ؟
هر سیستم حداقل باید از دو جزء تشکیل شده باشد.
هر جزء حداقل با یک جزء دیگر از مجموعه در ارتباط متقابل می باشد.
هر گونه تغییری در هر یک از اجزاء به تغییر در کل مجموعه منجر می گردد.
مجموعه باید حصوصیانی متفاوت از اجزای سیستم داشته باشد.
صفحه 5:
واژه سیستماتیک یعنی چه؟
1 هرگاه واژه سیستماتیک بکار می رود یعنی به
صورت منظم . متوالی» فرایندی و روشمند به ۲
مسئله با کاری نگریسته شود .در حقیقت این واژه /
با خود سه عنصر نظم .فرایند و روشمندی را
همراه دارد
صفحه 6:
رویکرد سیستمی جیست؟
ل فرآیند شناخت مبتنی بر تحلیل(تجزیه) و ترکیب در جهت دستیابی به
درک کامل و جامع یک موضوع در محیط پیرامون خویش است و درصدد
فهم کل (سیستم) و اجزای آن بروابط بین اجزا و کل و روابط بین کل با
یط آن(فراسیستم) است.
= رویکرد سیستمی برخورد سیستمی با موضوعات را در پی دارد .
- . بدنبال تشخیص عناصر تشکیل دهنده موضوع و پیوندهای بین این
عنام ر است نه در جستجوی مجموعه ای از ویگی های موضوع.
صفحه 7:
کاربرد رویکرد سیستمی چیست؟
او روبکرد سیستمی: کشف فرآیندهای فعال دا
او و شناخت ارتباط آنها با یکدیگر و با تولید ,
1ش لارم برای ایجاد یک پدیده است:
wy 500
/
۲- رویکرد سیستمی» قدرت فیهم»
مسائل و پدیده ها را فراهم می کند و در این امر از رویکرد
تحلیلی بسیار توانمند تر است
صفحه 8:
دو نگرش نسبت به پدیده ها
١ داك ناريخ دو نگزش نسبت به پذیده ها رایج بوده اد
به کلامی دیگر دانشمندان و صاحب نظران جوامع , هر پدیده
ای را به دو شیوه متفاوت مورد توجه خویش قرار می دادند/
كه عبارتند از :
الف - نگرش تجزیه نگر یا مکانیستی
صفحه 9:
نگرش تجزیه نگر با مکانیستی
لا برخواسته از اندیشه فلاسفه یونان باستان است . هنر پدیده ای را ابتدا به
اجزا کوچکتر تقسیم می نماید و می خواهد با مطالعه رفتار هر یک از اجزا
ابه رفتار پدیده اصلی دست یابد . به عبارتی رفتار پدیده اصلی را حاصل
جمع رفتار اجزا آن می داند.
1 _نگرش تجزیه گرا در قرن هفدهم نگرشی فراگیر بود, در بسیاری از رشته
های علوم طبیعی, فیزیک , شیمی و دیگر رشته های علمی به کار گرفته
شده پیروزیهای چشمگیری را برای انسان به ارمغان آورد و منشا کشفهای
تازه ای شد.
صفحه 10:
نگرش کل نگر یا سیستمی
نگرش کل نگر که در محاقل علمی چین , يونان و ايران باستان مطرح بوده
جهان هستی را ارگانیسمی می پندارد که در آن نظام و سلسله مرانب وجود به نهایت
درجه از کمال حکمقرمائی دارد. بر این اساس هر پدیده وجودی در جهان جزئی از یک
کل است . نقش و وظیفه ای در یک مجموعه بر عهده دارد و نقش او در وجود و رفتار
كل موثر است.
يدين ترتيب ابتدا رفتار كل مورد توجه قرار مى كيرد. ودرمسير بى بردن به جكونكى بروز
اين رفتار تاثير كذارى و تاثير بذيرى اجزا بر يكديكر بررسى مى شود.
رفتار كل يديده مورد نظر حاصل جمع رفتار اجزا, نيست بلكه حاصل تاثير آنها بر يكديكر
1۷ انس برآينت تاثير تمامى نيروهاى درون سیستم است علاوه بر آین سیستم و
اجزاو عوامل درونی آن . نیروهایی نیز از خارج بر سیستم تاثیر می گذارن . که در حاصل
کار سیستم تاثیر دارند.
صفحه 11:
Supersystems
1
Input Effect
Future
7
Subsystems
Cause Output
صفحه 12:
) نكرش كل كرا ( سيستمي ۱5 eed
1-یدیده مورد نظر را به احزا آن تجزیه کن 1- سیستم بزركتري را که بدیده مورد زظ
2- رفتار و مظاهر هر حزئي را بطور حداگازه ۰ حرئي از ن است , شناساني کن
شناساتی کن 2- رفتارکل مجموعه را بشناس
3- تعاريفي را که از شناخت احزا بدست آورده ۰ |3- رفتار بدیده مورد نظر را در مغهوم نفش يا
اي با یکدیگر ترکیب کن نا تعریف کل را بدست .| کارکرد آن در قالب سیستم بزرگتر تعریف کن
آوري
در بكرن بحرنه كرا
سيستم را از ببرامون حدا مي سازيم و ثنها يه
شناسابي و تعريف عوامل و احزاي أن ميبردازيم
سيستم را در دروت ببرامونش بررسي مي كنيم
آثار ناشي از روابط متقابل احزاء را مي بینیم
اصلي ما درك کل سیستم ۲
اس سابل ابحراء زا بزرنتي هي یزیر .۰ |هدف اصلي ما درك کل Se
هدف ما روشن ساختن حرئبات است
هربار تنها يك متغير را تغيير مي دهيم
سيستم را مجزا و مستقل از زمان مي بينيم .
نتيجه كار بررسي ما برنامه ريزي بحزء به بحزء
فعالیتهاست
حزئیات را مي شناسیم , هدفها کاملا روشن
نیستند.
نتبجه کار بررسي ما برنامه ريزي مجموعه
درنظر گرقتن کل هدفهاست
صفحه 13:
: وابط
شناخت عناصر تشکیل دهنده Pape
pis |. |
و آحر
صفحه 14:
ادعای تفکر سیستمی
توجه به اهداف
توجه به تغبيرات
توجه به محیطلا
توجه به روابط اجزا
همه با هم! توجه به جود اجزاء
توجه به منایع 7
UI این همه توجه با هم شدنی است؟ چگونه؟
موانع این تفکر چیست؟
صفحه 15:
ريشه های تفکر سیستمی
دانشمندان علوم مختلف در طول تاریخ به تفکرسیستمی توجه کرده اند و لذا این تفکر به
همه رشته های علمی تعلق دارد و خود به یک فرارشته تبدیل شده است.
عرفان(مولوی) - وحدت و کثرت
17 فلسقه (ارسطو) -منطق کل گرای ارسطویی
cay شناسی (برتالنفی-۱۹۳۰) - نظریه عمومی سیستم ه(1۹۶۸)
. اقتصاد(بولدینگ) - نظریه تجربی عمومی(هم زمان با برتلنفی)
1 فیزیک(نظریه عدم قطمیت و نظریه آشفتگی)
1 مهندسى كنترل(وايئر) - نظریه سایبرنتیک
E مديريت و سازمان - نظریهیادگیری سازمنی
صفحه 16:
ویژگیهای سیستم
هدف
اجزاء
روابط
elo
سلسه مراتب
پیچیدگی
صفحه 17:
اهداف سیستم
هيج سیستمی بدون هدف نیست.
تم بدون هدف یک توده از عناصر است.
سیستم می تواند چند هدف داشته باشد.
هدف می تواند دارای سلسله مراتب باشند.
هر زیرسیستم می تواند جزئی از هدف را دنبال کند.
اهداف آشکار و پنهان و خواسته یا ناخواسته
aa
صفحه 18:
اجزاء سیستم
در یک تم جزء بد؛
یک سیستم جزء بدون کل, سیستم
sw SS Si دیگری است
> 5
ر یک سیستم کل بدون جزء, نيز سيستم ديكرى ©
و بعتی ندارد:
تنوع اجزاء ۱
aoe
سیستم سلسله مرائبی از اجزاء وجود دارد. 3 و ©
صفحه 19:
روابط بين اجزا
نوع روابط
فرق توده يا مجموعه با
سيستم
رابطه اجزا با هم
ل جرع باكل
0 كل باهحيط
ایس چرء با محیط
جهت رابطه
چرخه روابط
صفحه 20:
هرآنچه بر سیستم احاطه داش
خارج از آن باشد.
کوک و سيستم رابظه و تعامل ,دارند.
اثرات محیط غیرقابل کنترل است.
تعریف و تعیین محیط یک سیستم دشوار
باشد و
محیط نیز خود یک سیستم است
صفحه 21:
منایع به درون سیستم وارد می شوند.
سیستم می تواند آنها را تغییر دهد و از
آنها استفاده کند.
فرق منابع سیستم با اجزای آن؟!
سیستم ها و اجزای آنها بر سر منابع
کمیاب رقایت می کنند.
صفحه 22:
تعیین موقعیت سیستم در محیط
واکنش سیستم نسبت به حالات خود
بازخورد(مثبت و منفی)
حالت تعادل
حالت تغییر
آستانه تحمل سیستم
مرگ سیستم
حیات مجدد سیستم!
تابع تبدیل حالت
صفحه 23:
زک زیر سبستمي از
سیستم های بالایی خود
است.
هر سیستم از زیر سیستم
هایی تشکیل شده است.
تفاوت سیستم و زیر سیستم
ذهنی و نسبی است.
حرکت ها دال بر وجود
مرات ها هستند.
حرکت از کوچک به بزرگ
صفحه 24:
بیدگی نتیجه هن ی
آجزاء و روابط و منابع و حا
و مراب است.
پیچیدگی قابل بررسی است
بررسی پیچیدگی علاوه بر زمان به
روش و دقت نیاز دارد.
افزا سرعت , پیچیدگی را
افزايش مى دهد
درک پیچیدگی پیچیده است!
گاهی وقتی ابهام برطرف شد
پیچیدگی وجود ندارد.
صفحه 25:
طبقه بندی سیستم ها
ل با توجه به تنوع دیدگاهها طبقه بندی های مختلفی از سیستم ارائه شده است.
1
1
و هی با وبسته :با توجه بدمخيط
سیستم های زنده و غير زنده : با توجه به حالت سيستم
سيستم هاى ساده و بيجيده: با توجه به مسئله بيجيدكى
اسيستم هاى انطباق بذير و انطباق نايذير: با توجه به توانايى تغيير حالت
!| سیستم های کسسنه و پیوسته با توجه یه کیفیت Meld
لأ سیستم های قطمی و احتمالی: با توجه به ميزان بيش بيلى رفتار
Ml سیستم های مانا و بويا ا توجه به تفبيرحالت در طول زمان
اسيستم هاى انتزاعى يا مفهومى و متجسم يا عينى: با توجه به ماهيت اجزاء
صفحه 26:
سیستم باز
Energy in Energy out
صفحه 27:
No Mass
Transfer
Energy in
صفحه 28:
سیستم منزوی
No Mass
Transfer
Re
System
No Energy
Transfer
صفحه 29:
باز خورد در سیستم
Model of A Cybernetic System
Output
System |————+ | Environment
Feedback
صفحه 30:
صفحه 31:
روش سیستمی به چه کار می آید؟
وی روش سیستمی انقلابی در شیوه اندیشیدن ایجاد
کرده است.
ل اگر اندیشه تحلیلی را شیوه میکروسکوپی بنامیم اندیشه
السست روش ماکروسکوپیگ با بزرگ نگو است:
بايد توجه داشت كه روش تحلیلی و روش سیستمی متناقض
با یکدیگر نیستند. بلکه مکمل همدیگر هستند.اگر در روش
تحلیلی هدف روشن ساختن جزئیات است دو روش سیستمی
هدف درک عملکرد کلی سیستم است.
صفحه 32:
Big Picture
| آيا نكاه سيستمى به جهان و مجموعه کائنات که هر سیستمی را جزتی از
۱ تم کلان تر میبیند بهتر نشان دهنده هستی و اجزای ریر و دش
یک ویروس تا یک وال اقیانوس اطلس و ارتباط میان انهاست پا تفکر علت
/ ومعلولى عصر ماشين؟
ستمی در ما نهادیته شد آیا تخریب اجزای دیگر 00
٠ تس ورد نمی دانیم؟ ایا کشتن یک پرنده کشتن جزئى از حود
نیست؟ آیا کمک به دیگران کمک به خودمان نیست؟
صفحه 33:
اندیشه عصر ماشین و اندیشه سیستمی
و نگرشی که عضرماشین:مبلغ آن اننت نگاه مکانیستی و ماش ۳۱
یعنی همه چیزها به عنوان ماشینهایی فرض می شد که برای شناخت آنها باید اجزای
آنها را به قطعات کوچکتر تقسیم و تقلیل داد. تفکر تحلیلی و تجزیه گرایانهمربوط به
این دوران است.تقسیم کار و تقلیل کارها به قطعات و اجزای خرد تر حاصل 7
دوران است.گرچه این شیوه مزایایی در بر داشت اما معایب آن نيز تا سالها ناديد
گرفته شد.
تفکیک یا تحلیل چیزها جوهر اندیشه عصر ماشین است. و سنتز یا ترکیب جوهر
اندیشه سیستمی. انديشه سیستمی به نحوه عمل کرد یک سیستم در سیستم بزرگتر
یا بالاتر توجه میکند اما تفکر ماشینیستی به عمل هر یک از اجزا می نگرد.
صفحه 34:
مقایسه تفکر ماشینی و سیستمی
آا متفکر عصر ماشین برای توضیح در باره یک دانشگاه آن را تجزیه میکند تا
۲ عناصر آن برسدبرای مثال از دانشگاه به دانشکده بعد به بخش و بمد از
١ كروه و دانشجويان و موضوعات درسى مپپردازد..
بک متفکر سیستمی نخست؛نظام آمورفی یا سیسعیی که ۳۲۳۰۱۰
میگیرد تعریف می کند.آنگاه وظایف و اهداف این سیستم را با نظر به
سیستمهای اجتماعی بزرگتری که آن را در بر می گیردتعریف مي کند و)
سرانجام او دانشگاه را بر حسب نقش ها و وظیفه هایش در نظام آموزشی
ررح فى دهي
تحليل يا نكاه ماشينى اطلاعات به وجود مى آورد اما بررسی سیستمی
شناخت پدید می آورد.
صفحه 35:
عا ما
برخوره و نگاه سیستمی در روبرویی با مسئله
مسایل امروز ناشی از راه حلهای دیروز است.
رمه ee |
او هی ساده افقارانه را iy gle a
رفتارها و نتایج خوب مقطعی و زود گذر به دنبال خود نتایج بدی ae آورند,
درمان می تواند از خود مرض بدتر باشد.
سعی و اجبار در رشد سریع تر نتیجه ای معکوس و رشدی کند fas
نشانه های بیماری سیستمها و اسباب و علل این بیماری ها به لحاظ زمانی و
مکانی الزاما نزدیک به هم نیستند.
ات كوجك نتايج بزركى به بار مى آورند ولى بايد دانست محدوده عمل اين
أت
الزاما بدیهی نیستند.
شما میتوانید کیکی را در اختیار داشته باشید و آن را بخورید ولی نه در يك زمان.
تقسیم یک فیل بزرگ به دو قسمت دو فیل کوچک پدید نمی آورد.
هرگز نباید شرایط محیطی را سرزنش کرد.
صفحه 36:
استفاده از مدل 23611031
برای طراحی سیستمیگ
امداد و نجات
صفحه 37:
جارجوب معمارى زكمن: تار يخجه
در سال ۱۹۸۷ آقاى جان زكمن اقدام به
انتشار جارجوب زكمن نمود.
در این مدل با نگرشی سیستمیک و
سیستماتیک به همه بخشهای یک فعالیت
چارچوب معماری زکمن کاربرد گسترده ای
تجارت و صنعت دارد
صفحه 38:
چارجوب مدل زکمن
what how where who when why
planner
owner
designer
builder
subcontractor
صفحه 39:
جزئیات مدل ز کمن
baie يي ترك كات
Materia) [Orgarizationficeographic Evert
ust Unit & | Locations
Pole List Lst =
Process
List
Goal
ty List
Goal Process Entity JOrganization#! | ocations Event
(Tee taM reistionsrip] Mode | Felstionship| Unit & Pole | Model Model
Model | Rel, Mode!
1 Rules Process | Data Modell I | Locations | Evert
Diagram | Diagram | Diagrem ۱ Diagram | Diagram سل
Diagram
Rules Process Osta Poe Location | Event
Physical Function Entity ; /
2 Specification ort toy Spactegciod S°CCiication Specification Specificatio
Pole
Details
Data
Details
Ries
PeECM Oetais
۱ ۲
Process
Details
Event
Details
Location
cetails
Los |
صفحه 40:
ابرقامه ريق
ings bah na
مدلمانمنپومی.
چارچوب معماري زکمن: کلیات
موجودیت ها فرایندها ithe افراه زمانها انکیزه ها
(see) Gee) مب (چه کسی) مه جرا
| چارچوبي است مبتني بر اصول طراحي
سیستمها که بر اساس مجموعه اي از مدلهاي
تك متغیره و نرمال ایجاد شده است.
مباني نظري این چارچوب تضمین مي
طراحي انجام گرفته توسط این چارچوب
قابل فهم. متوازن, و کامل خواهد بود.
صفحه 41:
چارجوب معماری ز کمن: کلیات:
موجودیت ها فرایندها ot its
(see) Gee) مب (چه کسی) Ww
پرنریز .۰ | 1 چارچوب زکمن قادر به ارائه توصيقهاى لازم از مام جنبه ها و دیدگاههای سازمن است.
۲۹۰ ۰ ۱ چارچوب زکمن به منظور توصیف جنبههای مختلف یک سازمان از یکسری مدل 11 | een
چارچوب زکمن برای رسیدن به انعطاف پذیری بالا از مدلهائی استفاده میکند که تنها یک,متفیر |
دارند. Se
۳7 مدامايمفهيمئ | [1 مدلهای چارچوب قابل استفاده برای کلیه بازیگران اصلی سازمان است.
ae
teal:
سازنده
امدلهایاسزیکی
پا تکار
صفحه 42:
برنامه ریز
مدامایمدننی
مالک
امدلمایمنبیمی
طراح
سازنده
اعدلهاوفسيزيكى
1
موجوديت ها فرایندها منیا افراد
Gee) (چطور). hte) (es)
از نظر چارچوب معماری ز کمن, هر ساز:
1
1
1
شامل شش نوع عنصر پایه
موجودیتها: چه چیز
فرایندها چطور
bs مکانها
افراد چه کسی
وان ها کی
انگیزه ها : جر
چارجوب معماری ز کمن: ساختار
زمانها
be)
صفحه 43:
برنامه ریز
مدامایمدننی
مالک
مدلمانمنپومی.
طراح
سازنده
امدلهایاسزیکی
موجودیت ها
Gee)
فریندها
Case)
ite
مج
جارجوب معمارى زكمن: ساختار
alt
(جه كسى)
هر عتصر بایه متناظر با جنبة خاصی از معماری,بسازمانی است.
برای توصیف هر کدام از عناصر پایه. از مدلها استفاده ميشود.
مدلهای مورد استفاده
تفکیک به مدلهای ساده باشند.
چارچوب زکمن میتوانند ساده یا مرکب باشند. مدلهای مرکب باید قابل
صفحه 44:
برنامه ریز
مدامایمدننی
مالک
امدلمایمنبیمی
طراح
سازنده
اعدلهاوفسيزيكى
جارجوب معمارى زكمن ساختار...
موجوديت ها قرايتدها tees ot
Gee) (چطور). ea (جه كسى) be)
مدلهای ساده قادر به توصیف هر کدام از عناصر پایه و ارتباط بین آنها هستند.
مدلها ید
1
ابه زبان استاندا,
1 تاحد امكان ازعلائم كرافيك استقاده كنند.
wath سازمان glee pls ety ag pO
صفحه 45:
چارچوب معماری زکمن: ساختار...
tote; ot موجودیت ها فرایندها
Ww (چه کسی) 3 (see) Gee)
بونامه ريز |[ دیدگاههای مختلف چارچوب:
تک Ol دیدگاه بنامه ریز(مدلهای معنائی)
1 ديدكاه مالكزمدلهاى مفهومي)
he 1 ذيدكاه طراح(مدلهاى منطقي)
امدلهايمفهومى
1 دیدگاهسازندهمدلهای فیزیکی)
۳۳۰ لد | a.
ob
«مدلهايمنطقى | ٠1 دیدگاههای معماری سازمانی حاوی سطوح مختلفی از جزتی نگری هستند.
سازنده
اعدلهاوفسيزيكى
صفحه 46:
ابرقامه ريق
ings bah na
مالک
مدلمانمنپومی.
چارچوب معماري زکمن: راهنماي چارچوب
موجودیت ها فرایندها ithe افراه زمانها انکیزه ها
(see) Gee) مب (چه کسی) مه جرا
] به همراه جارجوب؛ هيج نوع راهنمائي در رابطه
با فرايند. ترتیب, یا نحوه پیاده سازي جارجوب
ارائه نشده است.
] افراد ديگري چون استيون اسبيواك ١
تهیه راهنماي استفاده از این چارچوب ز
صفحه 47:
ابرقامه ريق
ings bah na
مدلمانمنپومی.
چارچوب معماري زکمن: اصو
موجودیت ها فرایندها ithe افراه زمانها انکیزه ها
(see) Gee) مب (چه کسی) مه جرا
4 مدل سازي کامل يك سیستم نیازمند
پاسخگوئي به هر شش سوال چه چیز, چطور,
هکس کی ور
ل شش جنبة فوق قادر به ثبت تمام مدلهاي
حياتي و مورد نیاز جهت توسعه سیستم/ هستند
لا محدوديتهاي مربوط به سطرهاي پایین به
محدوديتهاي سطرهاي بالاتر نیز اضافه iso
صفحه 48:
ابرقامه ريق
ings bah na
مدلمانمنپومی.
موجودیت ها فرایندها ithe افراه زمانها انکیزه ها
(see) Gee) مب (چه کسی) مه جرا
0
0
0
جارجوب معماري زكمن: اصوا
ستونها در واقع نشان دهنده سطوح مختلفي از
ستونها داراي ترتیب نیستند. ۱
هر ستون نشان دهنده يك و فقط يك”
است.
هر سطر نشان دهنده يك و فقط يك دیدگاه
هر سلول منحصر بفرد است.
صفحه 49:
برنامه ملی جستجو و نجات آمریکا ۲۰۰۷
Pational Search and Rescue Plan
13
‘Wniten states
صفحه 50:
نمونه استفاده از مدل ز کمن در طراحی
سیستم جستجو و نجات
صفحه 51:
موفق و سربلند باشید
دکتر عبدالرضا بابامحمودی
دانشگاه علوم پزشکی بقیه الّه (عج) -گروه مدبریت تحقیقات ر
و فناوری در نظام سلامت
RBT@BMSU.AC.IR