مبانی تفکر سیستماتیک روش های کمی در تصمیم گیری

صفحه 1:
بسمه تعالن مباني تفكر سيستماتيى روش هاى كمى در تصميم كيرى عادل فيض فاطمه مشترى دی ۸۶ 

صفحه 2:
الأدنياي ‎Si il gl If Slat bl‏ شده استه سیستمها خواصی دارند که صرفا ازجمع خواص اجزا تشکیل نمی شوند. هدف سیستم تعیین کننده اجزاء مناسب و روابط مفید است. مرز سیستم مجموعه اجزاه داخل سیستم را از اجزاء خارج سیستم جدا می کند. ” مرز سیستم مفهومی مجرد است و با مرزهای اداری, حقوقی و یا جغرافیایی متفاوت است. "۲ براى درك يديده هاى اطراف بايد سیستم ها و روابط مناسب اجزاء و علل پدیده ها را در داخل مرزها جستجو کرد. 

صفحه 3:
قوانین ناشی از تفکر سیستماتیک 

صفحه 4:
0 ع#بسيارى از مسائل امروز ناس از راه حل هاى ديروز است (رله حلهاوسهلو نسنجيدهم) مشكل يرداخت سوبسيد ناشى از راه حل ديروزى ارتقاءرفاه عمومى با يرداخت سوبسيد فرسودگی صنایع ایران ناشی از راه حل تحمیل نیروی کار اضافى به صنایع برای حل مشکل بیکاری 

صفحه 5:
0 ع#عمل جشم بسته هر اندازه سخت تر باشد. واكنشى سخت تر و بداتراز طرف سيستم را سبب مى شود. * کمبود زمین در تهران, اعلام واكذارى زمين مجانىء تشديد مسئله مسکن با تشویق مهاجرت * کسری و کمبود بودجه‌عدم افزایش حقوق متخصصین دولت؛ جدایی نیروی متخصص از دولت. کاهش توان فکری دولت تشدید مسئله کمبود بودجه 

صفحه 6:
قوانین ناشی از تفکر سیستماتیک #راه حل های ساده انگارانه راه به جایی نمی برد(گرایش به فرهنگ غرب,جلوگیری با سرکوب. بی نتیجه بودن راه حل). ع نتايج خوب كوتاه مدت با خود نتایج بدی به بار می آورند و براى كسب نتایج خوب بلند مدت باید سختی های کوتاه مدت را تحمل کرد(مصرف زیاد - سرمایه گذاری در بهبود کیفیت). #سعی در رشد سریع تر می تواند نتایج معکوس به بار آورد. 

صفحه 7:
قوانین ناشی از تفکر سیستماتیک #نشانه های مشکل و علل آن از لحظ زمانی و مکانی نزدیک هم #هرگز نباید عوامل محیطی را سرزنش کرد. ع#نرخ تفییرات کوچک می تواند نتایج بزرگ به بار آورد( قانون اهرمها). #نتایج مطلوب مختلف می تواند با هم حاصل شود ولی با طی زمان و با گذر از فرآیندهای مناسب. 

صفحه 8:
اصول مدلسازی مسائل در دیدگاه سستماتیک 

صفحه 9:
در دیدگاه : رابطه علت. یک طرفه دیده ميشود > معمولی: را 9 میشو ee ‏اختلاف يتانسيل‎ ce + سس چودی < ۱ ۱ دی حساب پس ‎D8‏ اام ‎ee‏ .در دیدگاه سیستمی: رابطه علت و معلولی متقایل است همه تصمیمات در حلقه های علت و معلولی بسته اتخاذ می شود ey در صد بیکاری 

صفحه 10:
(Cound diagram) Jgles 5 cle jlogai * Grok & Plows chap) ‏نمودار حالت و نرخ‎ ۰ »= دورود 68۵ 

صفحه 11:
۱) نمودار علی و معلولی 

صفحه 12:
نمایش مدل ذهنی یک فرد یا تیم راجع به یک پدیده ف بين علت و معلول تقاضا > 

صفحه 13:
دايره علت و معلولى يا يس خوران .دايره علت و معلولى يك حلقه بسته از روابط علت و معلولى است oO 

صفحه 14:
دایره علت و معلولی مثبت دایره ای است که اگر یک عامل در آن در یک جهت تغییر داده شود. دایره تغیبرات در آن جهت را تقویت .می کند ‎LS‏ حمر ۳ رف ‎ce)‏ -دایره علت و معلولی مثبت رشد نمایی بوجود می آورد ‘) u Bate 

صفحه 15:
را دایره ای است که اگر یک عامل در آن در یک جهت تغییر داده شود. دایره با تفیبرلت آن عامل در آن .جهت مخالفت می کند سم رت .تعداد روابط علت و معلولی در این دوایر فرد است ‎Ye‏ دایره های علت ومعلولی منفی رفتار هدف جو بوجود می آورند RSH ee 

صفحه 16:


صفحه 17:
35 سیخ ‎hirthratey Effect food per‏ ر ‎capita on birth rate‏ 1 + 4 ۱ ۳ ‎SPopoulation food percapita’s food‏ 2 + effect of food per death rate* capita on death rate 56 + 0 

صفحه 18:
نسمودار حلت- نرخ (0 

صفحه 19:
* ابزاری جهت مدلسازی فرضیات ساخته شده در نمودار علی و معلولی * بررسی رفتار یک متفر در یک حالت پویا پیش بینی روند ها و تعاملات مقدار مى كيرد . ‎Sy,‏ ‎aks‏ تنظيم كننده جريان ‎ ‎ ‎ ‎/ 7 ~ ‏متغییر حالت: *متغيير انباشت ايانكر نرخ انتقال از يك منبع به منبع دیگر *نمایش وضعیت یک متغییر که به صورت تجمعی *مدلسازی آهنگ جریان جریان ‏/ ‏منبع ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 20:
مثال : حمعیت آهوها - ادامه 

صفحه 21:
تابع تبديل (تسبديلوروديها به خروجيها) 

صفحه 22:


صفحه 23:
الگوهای رایج در تحلیل مسائل دینامیکی eo 

صفحه 24:
.هر فرآیند رشدی با محدودیت های آشکار و نهان مواجه است ‎glass‏ نمایی با پس خورانهای مثبت ایجاد می شود. :پس خوران کلی که موجب رشد می شود به صورت ذیل است کم ‎ences‏ خالص انزايقن ‏مثال: رشد ظرفیت تولیدی و سرمایه گذاری ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‏رم ماه ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 25:
۱ هیچ فرآیندی نیست که تا بی نهایت به رشد خود ادمه دهد بدون آنکه با عوامل محدود کننده ای مواجه نباشد اق مکانیزم محدودکننده یک پس خوران منفی ۱ ی .محدودیت موجب توقف رشد می شود .اكر اين محدوديت بدون تاخیر اثر بکنارد درآن صورت رشد به صورت .منحتی لجستیک متوقف خواهد شد ‎es‏ ترمد حالص ردو ولد 

صفحه 26:
اگر این محدودیت با تاخیر اثر بگذارد. وضعیت سیستم از حد نهایی خود بیشتر رشد کرده و سپس با -نوعی نوسان به حد نهایی برمی گردد مثال: رشد فروش با ظرفیت محدود تلغبر نرمال زمل تربك تلص سه زمان تتطيم فعليئهاي فروش 1 فعليئهاي قرو 3 0 ‎the OF 5 1‏ تاخير در تحويل + 0 1 ۳ 3 4 بودجه بازاريايي و فروش ‎a‏ ‏9 5 1 ‎ada tee gles‏ هسام مس 1 ‎oo‏ تند نويه م 

صفحه 27:
1 POTS A oars افزایش می دهند هر مشکلی که سر و صدای بیشتری داشته باشد. توجه بیشتری به خود جلب می کند و راه حل سریع تری را می < راه حل های سریع و موقت عمدتا به خاموش کردن سر و صدا یا علامت مشکل می پردا > هر مشکل یک یا چند علت یا ريشه اساسی واصلی دارد. >> راه حل های سریع و موقت عمدتا به تقويت ريشه هاى مشكل و تشدید آن می انجامد. > يله حل هاى موقت براى حل مشكلات انتخاب مى شوند. < ال کت ‎Weel Goede‏ مى شود. بط شرت 2 5-0 CL & en 

صفحه 28:
1 POTS A oars افزايش مى دهند راه حل های سریع و موقت عمدتا به تقويت ريشه هاى مشكل و تشديد آن مى انجامد. مثال: ريشه آشوب می تواند نارضایتی باشد. آشوب که علامت نارضایتی است با سرکوب ‎ay‏ عنوان راه حل موقت ‎A oe heal‏ أموس مى سو سركوب موجب افزايش نارضايتى مى شود و ريشه آشوب تقويت مى شود ‎aa‏ ما ‏نفخ نارضایتی ‎ 

صفحه 29:
کمیود منابع که با استقراض به صورت کوتاه مدت حل می شود Lo ‏چگ‎ ‎۰ 7 نوق عنيسيه موود ع توجه و أكاهى از عواقب نامطلوب راه حل موقتی #۶ کاهش دفعات استفاده از راه حل موقت با عولقب نا مطلوب ۶ انتخاب راه حل موقت با كمترين عولقب نا مطلوب ی جاى راه حل موقتى و يا حداقل همزمان با آن؛ راه حل هاى اساسى دنبال شود 

صفحه 30:
انتقال فشار از راه حل اساسی به راه حل موقت 6 راه حل هاى موقت فشار را از روی راه حل های اساسی برمی دلرد. _راه حل موقت معمولا یک پس خوران منفی برای کاهش علائم مشکل بوجود می آورد بدون آنکه به ریشه بپردازد. 6 راه حل هاى موقت معمولا عوارض جانبى دارند. 6 عوارض جانبى موجب كسترش ريشه مسئله و كاهش توان انجام اقدامات اساسى مى شود. احل موفت. هس مرت راه حل موقت عوایش چا اه حل وفت 2 عواوضن تيعيي را حل موقت لا ) = ( 0000 > A / ‏مه‎ کستوش ویشه مت ‎J‏ as! soe, ora 

صفحه 31:
كسترش ريشه مسئله و كاهش . اقت أقدامات اساسى موجب تشديد ريشه + ميشود. 3 ‎a at‏ ( 

صفحه 32:
ع تمرکز بر راه حل های اساسی که ريشه مشکل را هدف قرارمی دهند ع در صورت ضرورت و الزام.استفاده از راه حل های موقت برای بدست آوردن وقت جهت پی گیری راه (J) ۵ 

صفحه 33:
ASR ‏ار‎ منابع مشترک معمولا هدف ها با وضع موچود یا عملکرد قاصله دارند .یک راه حذف فاصله. تلاش برای اصلاح عملکرد و راه دیگر تتزل هدف هاست .وجود فاصله ین هدفها و وضع موجود. فشارهای روانی و سازمانی را برای تعدیل و تنزل هدف ها زیاد می کند. .تتزل هدف ها نیز پس خور منفی دیگری را برای فاصله تشکیل می دهد تسس ف لیر ب 7 “oie? Sag” So هه 

صفحه 34:
دا آکاهش هدف افراد در هنگام انجام رساله های کارشناسی ارشد و دکتری. أتنزل هدفهای زندگی های مشترک. أنتزل هدفهای سياسى و اجتماعى انقلابها. لأتنزل هدفهاى سازمانها و شركت ها بعد از شروع كار آنها در زمينه هاى مختلف نظير کیفیت. نوآورىء خوش قولى و صداقت و درستى. لأتنزل هدفهاى مصلحان اجتماعى. 

صفحه 35:
هرگاه یکی از عامل وضعیت خود را نسبت به عامل ديكر ضعيف تر ببیند. احساس عقب افتادگی و ضعف کرده و به تلاش و تکاپوی خود می افزاید. وضعیت خود را تسبت به هم می سنچند. an ‏بهبود وضعي‎ ‏.بهبود وضعیت "ب" سبب کاهش وضعیت ۴لف" تسبت‎ موجود"الف” سبب اقزایش وضعیت مسابقه تسحیلاتی کشورها جدك قيمت براى سازماتها برا ى كسب سهم بازار جشم وهم جشمى بين خاتواده ها مسابقه درس خواندن بين شاكردان ممتاز يك كلاس روات 2 يتات ¥ Xe (Xe یدب 

صفحه 36:
رفتار مدل مسابقه تسحیلاتی 2 eimensioniess| 

صفحه 37:
Guovess ea ty oly ‏موفقبت‎ Ay i) (Guovesshul .دو فعلیت برای منابع مشترک و محدود رقابت می کنند ‎“alg lh oa‏ رکی استفاده می کنند مشترک به موفت به دیگری بستگی دارد اسهم بيشتر"الف" از منبع موجب عملکرد بهتر آن و اخذ منایع بیشتر رای عملکرد باز هم بهتر می شود بهبود وضعیت "لف "در یک .چرخه مثبت رو به فایش می نهد و عملکرد" ب" در يك بس خوران مثيت ديكرى به نحو فزاينده اى رو به افول می گنارد Ne {ay Tyee i ‏مر‎ £20) 

صفحه 38:
الگوی موفقیت برای موفق :مثال توازن بین وقت صرف شده در کار و زندگی رقابت بين دو بخش سازمانى مابين دو محصول رقا دو فرزند در خانواده برای جلب توجه والدين :راهكار مديريتى # به هدف ايجاد موفقيت در دو كروه فكر كنيد. در برخى موارد كه رقابت ناسالم در جريان استءاتصال بين دو فعاليت را دررقابت براى منبع مشترك قطع يا كنيد * ## تشویق فعالیت موفق را بدون محدود کردن منابع برای فعالیت نا موفق انجام دهید. 9# به حل مسائل و پیشرفت فعالیت نا موفق کمک کنید. 

صفحه 39:
الگوی تراژدی منبع مشتر ک(۲ 7۳ بلعبه؟ — فعالیت های "لف" و *ب* در دو پس خوران مثبت رشد می کنند و کل ظرفیت فعالیت ها را افزايش مى زان منایع موجود بر ظرفیت را کاهش می دهد .کاهش منابع برظرفیت نهايتا” بر بهره وری ظرفیتهااثر می گذارد و حاصل فعالیت ها را اهش می دهد ‎Ss‏ له ی ‏ج520 تم ‏مك ‏سم و ‎ ‏هه 

صفحه 40:
رفتارهای رایچ در مدلهای دینامیکی 

صفحه 41:
‎prim 99 Zul) Slo Juro 3,‏ تا ‎ ‎Exponential Growth ‘S-shaped Growth ‎Oscillation Growth with Overshoot Overshoot and Collapse Time — Time - ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 42:


صفحه 43:
حلقه های منفی هر گونه مانعی برای رسیدن به هدف را از میان می برد و سعی می کند سیستم را به حالت .مطلوب برساند ی ۳0 و م مره جوم موه ‎Bas‏ ولي pani of System) 45) ‏ی‎ 73 Corrective Z 

صفحه 44:
نوسان ها توسط بازخور منفی و تاخیر در موارد زیر :ایجاد می شوند * بازخور اطلاعات .« 3 9 8م ۰ 9 9 2 ‎SS‏ 0 ان نا( ‎ ‎Sytem ‏ی وود‎ Desred ‎ ‎ay | B ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 45:
هیچ کمیت واقعی تا ابد رشد نخواهد کرد. یک یا چند محدودیت مانع رشد .خواهد شد معمول ترین رفتار در سیستم های داینامیک 62 است که ترکیبی از الگوهای رفتاری رشد نمایی و هدف جو است. و i 0 an ton) Time— Carrying Capacity 

صفحه 46:
تاخیرهای زمانی در بازخوران های منفی مانع پیشرفت شده و باعث جهش و نوسان حول تعادل سیستم می شوند. بعرت ] سوساج مایق ‎Time—‏ ‘Adequacy Capecity ‏وه‎ ‘woo oe ‘Woo "obo 9 

صفحه 47:
‎sity 33 9 a>‏ رطس و۱۱9 ‎ ‎ ‎ ‎ ‏هنگامی که توانایی محیط برای حمایت از رشد جمعیت یا حالت سیستم نابود شده باشد یا توسط خود جمعیت مورد استفاده قرار گرفته باشد. با جهش و فروپاشی مواجه .می شویم ‎Carrying Capacity‏ ‎‘System‏ ‎Tne‏ ‏موی ‎ny‏ . ل ‎wie, Rial‏ ‎ate KON camming Capacity‏ ‎1 ۱ +2 1 ‎Re Capmity tee ee Hee ae ee‏ ماك ‎ ‎ 

صفحه 48:
هنگامی که در یک سیستم نوسانی, با یک آشوب مواجه شده ولی اختلالی در سیستم به .وجود نيايد و آشوب از ميان برود اين حالت نوسان ميرا ناميده مى شود 8 Factory Orders 8 Factory Orders (Units/Week) 8 3 o ‏وم‎ 60 4 © ۵ 0 © ee eo © 0۰ Genny Dat 

صفحه 49:
نوسان ۳۸۲() نتیجه ساختار میرا با چرخه محدود و پارامتراهای مختلف می باشد. این وسان یک مدار مشخص را دنبال نمی کند. Factory Orders (UnitsWeek) 

بسمه تعالی مبانی تفکر سیستماتیک روش های کمی در تصمیم گیری عادل فیض فاطمه مشتری دی 86 1 دیدگاه سیستماتیک دنیای اطراف ما از کل هایی به نام سیستم تشکیل شده است. سیستمها خواصی دارند که صرفا ازجمع خواص اجزا تشکیل نمی شوند. هدف سیستم تعیین کننده اجزاء مناسب و روابط مفید است. مرز سیستم مجموعه اجزاء داخل سیستم را از اجزاء خارج سیستم جدا می کند. مرز سیستم مفهومی مجرد است و با مرزهای اداری ،حقوقی و یا جغرافیایی متفاوت است. برای درک پدیده های اطراف باید سیستم ها و روابط مناسب اجزاء و علل پدیده ها را در داخل مرزها جستجو کرد. 2 قوانین ناشی از تفکر سیستماتیک 3 $ قوانین ناشی از تفکر سیستماتیک بسیاری از مسائل امروز ناشی از راه حل های دیروز است )راه ح لهایس هلو ن سنجیده ( مشکل پرداخت سوبسید ناشی از راه حل دیروزی ارتقاءرفاه عمومی با پرداخت سوبسید فرسودگی صنایع ایران ناشی از راه حل تحمیل نیروی کار اضافی به صنایع برای حل مشکل بیکاری 4 $ قوانین ناشی از تفکر سیستماتیک عمل چشم بسته هر اندازه سخت تر باشد ،واکنشی سخت تر و بدتر از طرف س&یستم را سبب می شود. کمبود زمین در تهران ،اعالم واگذاری زمین مجانی ،تشدید مسئله مسکن با تشویق مهاجرت کسری و کمبود بودجه،عدم افزایش حقوق متخصصین دولت، جدایی نیروی متخصQص از دولت ،کاهش توان فکری دولت، تشدید مسئله کمبود بودجه 5 $ قوانین ناشی از تفکر سیستماتیک راه حل های ساده انگارانه راه به جایی نمی برد(گرایش به فرهنگ غرب،جلوگیری با سرکوب ،بی نتیجه بودن راه حل). نتایج خوب کوتاه مدت با خود نتایج بدی به بار می آورند و برای کسب نتایج خوب بلند مدت باید سختی های کوتاه مدت را تحمل کرد(مصرف زیاد -سرمایه گذاری در بهبود کیفیت). سعی در رشد سریع تر می تواند نتایج معکوس به بار آورد. 6 $ قوانین ناشی از تفکر سیستماتیک نشانه های مشکل و علل آن از لحظ زمانی و مکانی نزدیک هم نیستند. هرگز نباید عوامل محیطی را سرزنش کرد. نرخ تغییرات کوچک می تواند نتایج بزرگ به بار آورد( قانون اهرمها). نتایج مطلوب مختلف می تواند با هم حاصل شود ولی با طی زمان و با گذر از فرآیندهای مناسب. 7 اصول مدلسازی مسائل در دیدگاه سیستماتیک 8 پس خوران عنصری اصلی در دیدگاه سیستماتیک در دیدگاه معمولی :رابطه علت و معلولی یک طرفه دیده میشود .در دیدگاه سیستمی :رابطه علت و معلولی متقابل است .همه تصمیمات در حلقه های علت و معلولی بسته اتخاذ می شود 9 مدلسازی • نمودار علت و معلولی ()Causal diagram • نمودار حالت و نرخ ()Stock & flow diagram پدیده اصالح 10 اصالح اصالح  )1نمودار علی و معلولی 11 نمودار علت و معلولی • • • • • مدل سازی سریع فرضیات ما درباره یک پدیده پویا نمایش مدل ذهنی یک فرد یا تیم راجع به یک پدیده سQQببQجود و یQQا تQQغییر B و ‏A صرف نظر از پدیده های مختلف بین علت و معلول رابطه مثبت یا منفی تقاضا 12 - ‏B ‏A قیمت سود + جمعیت + قیمت + سپرده پس انداز زاد و ولد تقاضا دایره علت و معلولی یا پس خوران .دایره علت و معلولی یک حلقه بسته از روابط علت و معلولی است 13 دایره علت و معلولی مثبت دایره ای است که اگر یک عامل در آن در یک جهت تغییر داده شود ،دایره تغییرات در آن جهت را تقویت .می کند .دایره علت و معلولی مثبت رشد نمایی بوجود می آورد 14 دایره علت و معلولی منفی دایره ای است که اگر یک عامل در آن در یک جهت تغییر داده شود ،دایره با تغییراQت آن عامل در آن .جهت مخالفت می کند .تعداد روابط علت و معلولی در این دوایر فرد است .دایره های علت ومعلولی منفی رفتار هدف جو بوجود می آورند 15  جمعیت آهو ها: مثال birth rate + + Popoulation - + death rate 16 مدل توسعه یافته + birth rate Effect food per capita on birth rate + + + Popoulation - food per capita+ food - + death rate + effect of food per capita on death rate 17 $ا$لت -ن$رخ )2 ن$مودار ح 18 نمودار حالت و نرخ • ابزاری جهت مدلسازی فرضیات ساخته شده در نمودار علی و معلولی • بررسی رفتار یک متغیر در یک حالت پویا • پیش بینی روند ها و تعامالت متغییر حالت: •متغییر انباشت •نمایش وضعیت یک متغییر که به صورت تجمعی مقدار می گیرد . متغییر نرخ: •نمایانگر نرخ انتقال از یک منبع به منبع دیگر •مدلسازی آهنگ جریان ‏Birth rate ‏Population 19 جریان مقصد تنظیم کننده جریان منبع  ادامه- جمعیت آهوها: مثال Birthrate + + Birth rate + Population - - + Deathrate Population Death rate Population Death rate Death constant Birth rate Birth constant Population Birth rate Death rate 20 مدل توسعه یافته ضریب تاثیر Death constant Birth constant Population Death rate Birth rate effect of FPC on birth FPC Effect of FPC on death f2 NFPC <NFPC> تابع تبدیل (اBروجیهB خBهBBBا بBبدیلورودیهBBB)ت Food Food per capita f Normal Food per capita 21 روابط متغییر ها Death constant Birth constant + + Population + Death rate Birth rate + + effect of FPC on birth + + + FPC + Effect of FPC on death + f2 NFPC <NFPC> f Food 22 الگوهای رایج در تحلیل مسائل دینامیکی 23 الگوی محدودیت رشد .هر فرآیند رشدی با محدودیت های آشکار و نهان مواجه است رشدهای نمQایی با پس خورانهای مثبت ایجاد می شود. :پس خوران کلی که موجب رشد می شود به صورت ذیل است مثال :رشد ظرفیت تولیدی و سرمایه گذاری 24 الگوی محدودیت رشد هیچ فرآیندی نیست که تا بی نهایت به رشد خود ادمه دهد بدون آنکه با عوامل محدود کننده ای مواجه .نباشد مکانیزم محدودکننده یک پس خوران منفی .محدودیت موجب توقف رشد می شود ،اگر این محدودیت بدون تاخیر اثر بگذارد درآن صورت رشد به صورت .منحنی لجستیک متوقف خواهد شد 25 الگوی محدودیت رشد اگر این محدودیت با تاخیر اثر بگذارد ،وضعیت سیستم اQز حد نهایی خود بیشتر رشد کرده و سپس با .نوعی نوسان به حد نهایی برمی گردد مثال :رشد فروش با ظرفیت محدود 26 راه حل های موقت که مشکل را افزایش می دهند ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ هر مشکلی که سر و صدای بیشتری داشته باشد ،توجه بیشتری به خود جلب می کند و راه حل سریع تری را می طلبد. راه حل های سریع و موقت عمدتا به خاموش کردن سر و صدا یا عالمت مشکل می پردازند. هر مشکل یک یا چند علت یا ریشه اساسی واصلی دارد. راه حل های سریع و موقت عمدتا به تقویت ریشه های مشکل و تشدید آن می انجامد. راQه حل های موقت برای حل مشکالت انتخاب می شوند. هر چه عالمت مشکل شدیدتر باشد ،راه حل موقت قوی تر اعمال می شود. 27 راه حل های موقت که مشکل را افزایش می دهند راه حل های سریع و موقت عمدتا به تقویت ریشه های مشکل و تشدید آن می انجامد. مثال: ریشه آشوب می تواند نارضایتی باشد .آشوب که عالمت نارضایتی است با سرکوب به عنوان راه حل موقت خاموش می شود. سرکوب موجب افزایش نارضایتی می شود و ریشه آشوب تقویت می شود + سركوب + 28 آشوب +- نارضايتي + سركوب آشوب +- نارضايتي توصیه .کمبود منابع که با استقراض به صورت کوتاه مدت حل می شود 29 توجه و آگاهی از عواقب نامطلوب راه حل موقتی کاهش دفعات استفاده از راه حل موقت با عواQقب نا مطلوب انتخاب راه حل موقت با کمترین عواQقب نا مطلوب به جای راه حل موقتی و یا حداقل همزمان با آن ،راه حل های اساسی دنبال شود انتقال فشار از راه حل اساسی به راه حل موقت راه حل های موقت فشار را از روی راه حل های اساسی برمی داQرد. راه حل موقت معموال یک پس خوران منفی برای کاهش عالئم مشکل بوجود می آورد بدون آنکه به ریشه بپردازد. راه حل های موقت معموال عوارض جانبی دارند. عوارض جانبی موجب گسترش ریشه مسئله و کاهش توان انجام اقدامات اساسی می شود. راه حل موقت + + عوارض جانبي راه حل موقت - - عالمت مشگل توان انجام اقدامات اساسي + گسترش ريشه مسئله + + راه حل اساسي - 30 ريشه مشگل انتقال فشار از راه حل اساسی به راه حل موقت راه حل موقت گسترش ريشه مسئله و كاهش توان انجام اقدامات اساسي موجب تشديد ريشه مسئله ميشود. + + عوارض جانبي راه حل موقت - - عالمت مشكل توان انجام اقدامات اساسي + گسترش ريشه مسئله + + + راه حل اساسي + 31 ريشه مشكل تأخير روشهای برخورد با موقعیت های انتقال فشار تمQرکز بر راه حل های اساسی که ریشه مشکل را هدف قرارمی دهند در صورت ضرورت و الزام،استفاده از راه حل های موقت برای بدست آوردن وقت جهت پی گیری راه حل های اساسی 32 تنزل اهداف ،باال گیری مناقشات و تراژدی منابع مشترک .معموال هدف ها با وضع موجود یا عملکرد فاصله دارند .یک راه حذف فاصله ،تالش برای اصالح عملکرد و راه دیگر تنزل هدف هاست .وجود فاصله بین هدفها و وضع موجود ،فشارهای روانی و سازمانی را برای تعدیل و تنزل هدف ها زیاد می کند .تنزل هدف ها نیز پس خور منفی دیگری را برای فاصله تشکیل می دهد 33 مثال هائي از تنزل هدفها ‏كاهش هدف افراد در هنگام انجام رساله هاي كارشناسي ارشد و دكتري. ‏تنزل هدفهاي زندگي هاي مشترك. ‏تنزل هدفهاي سياسي و اجتماعي انقالبها. ‏تنزل هدفهاي سازمانها و شركت ها بعد از شروع كار آنها در زمينه هاي مختلف نظير كيفيت ،نوآوري ،خوش قولي و صداقت و درستي. ‏تنزل هدفهاي مصلحان اجتماعي. 34 الگوی افزایش دعوا و مسابقه()Esclation هرگاه یکی از عامل وضعیت خود را نسبت به عامل دیگر ضعیف تر ببیند ،احساس عقب افتادگی و ضعف کرده و به تالش و تکاپوی خود می افزاید. ”الف“ و“ ب ”وضعیت خود را نسبت به هم می سنجند. .بهبود وضعیت موجود“الف“ سبب افزایش وضعیت ”ب“ می شود .بهبود وضعیت “ب“ سبب کاهش وضعیت ”الف“ نسبت به ”ب“می شود :مثال مسابقه تسحیالتی کشورها جنگ قیمت برای سازمانها برا ی کسب سهم بازار چشم و هم چشمی بین خانواده ها مسابقه درس خواندن بین شاگردان ممتاز یک کالس 35 الگوی افزایش دعوا و مسابقه رفتار مدل مسابقه تسحیالتی 36 الگوی موفقیت برای موفق(Success to ) Successful .دو فعالیت برای منابع مشترک و محدود رقابت می کنند .دو گروه ”الف“ و ”ب“ از منبع مشترکی استفاده می کنند .سهم هر یک از منبع مشترک به موفقیت آن نسبت به دیگری بستگی دارد سهم بیشتر“الف“ از منابع موجب عملکرد بهتر آن و اخذ منابع بیشتر برای عملکرد باز هم بهتر می شود .بهبود وضعیت ”الف ”در یک .چرخه مثبت رو به افزایش می نهد و عملکرد“ ب“ در یک پس خوران مثبت دیگری به نحو فزاینده ای رو به افول می گذارد 37 الگوی موفقیت برای موفق :مثال توازن بین وقت صرف شده در کار و زندگی رقابت بین دو بخش سازمانی مابین دو محصول رقابت بین دو فرزند در خانواده برای جلب توجه والدین :راهکار مدیریتی به هدف ایجاد موفقیت در دو گروه فکر کنید. در برخی موارد که رقابت ناسالم در جQریان است،اتصال بین دو فعالیت را دررقابت برای منبع مشترک قطع یا تضعیف کنید. تشویق فعالیت موفق را بدون محدود کردن منابع برای فعالیت نا موفق انجام دهید. به حل مسائل و پیشرفت فعالیت نا موفق کمک کنید. 38 الگوی تراژدی منبع مشترک(Tragedy of the ) commons فعالیت های ”الف“ و ”ب“ در دو پس خوران مثبت رشد می کنند و کل ظرفیت فعالیت ها را افزایش می .دهد .کل ظرفیت ها میزان منابع موجود بر ظرفیت را کاهش می دهد .کاهش منابع برظرفیت نهایتا“ بر بهره وری ظرفیتها اثر می گذارد و حاصل فعالیت ها را کاهش می دهد 39 رفتارهای رایج در مدلهای دینامیکی 40 رفتار مدل های رایج در سیستم داینامیک 41 رشد نمایی رشد نمایی از بازخور مثبت ناشی می شود. 6 4 World Popula tio n Annual growth rate 1900-1950: 0.86%/year (doubling time ­80 years) 1950-2000: 1.76%/year (doubling time ­40 years) 6 4 2 2 Upper Bound 0 1900 0 0 2000 Lower Bound 400 800 1200 1600 2000 42 رفتار هدف جو حلقه های منفی هر گونه مانعی برای رسیدن به هدف را از میان می برد و سعی می کند سیستم را به حالت .مطلوب برساند ‏Tele vis ion Share of All Advertising, US 25 20 15 10 5 0 1992 43 1983 1975 1967 1958 1950 رفتار نوسانی نوسان ها توسط بازخور منفی و تاخیر در موارد زیر :ایجاد می شوند • بازخور اطالعات • فرآیند تصمیم گیری • فرآیند اجرا • فرآیندهای سازمانی و فیزیکی برای کسب اهداف ‏US Unemplo yment Rate 12 10 8 6 4 2 1995 44 1985 1975 1965 1955 0 1945 رشد S-shape هیچ کمیت واقعی تا ابد رشد نخواهد کرد ،یک یا چند محدودیت مانع رشد .خواهد شد معمول ترین رفتار در سیستم های داینامیک S-shapeاست که ترکیبی از الگوهای رفتاری رشد نمایی و هدف جو است. ‏Growth of Sunflowers 300 200 100 0 84 45 70 56 42 ‏Days 28 14 0 رشد S-shapeهمراه با جهش تاخیرهای زمانی در بازخوران های منفی مانع پیشرفت شده و باعث جهش و نوسان حول تعادل سیستم می شوند. ‏Populatio n of London 10 8 6 4 2 2000 46 1950 1900 1850 0 1800 جهش و فروپاشی ()Overshoot and Collapse هنگامی که توانایی محیط برای حمایت از رشد جمعیت یا حالت سیستم نابود شده باشد یا توسط خود جمعیت مورد استفاده قرار گرفته باشد ،با جهش و فروپاشی مواجه .می شویم ‏Sales of the Ata ri Corporation 2.0 1.5 1.0 0.5 1986 47 1984 1982 1980 1978 0.0 1976 نوسان میرا()Damped Oscillations هنگامی که در یک سیستم نوسانی ،با یک آشوب مواجه شده ولی اختاللی در سیستم به .وجود نیاید و آشوب از میان برود این حالت نوسان میرا نامیده می شود 20 -20 -10 0 10 ‏Factory Net Inventory 48 -30 15 30 10 20 5 10 0 0 100 75 50 ‏Weeks 25 0 نوسان Chaotic نوسان Chaoticنتیجه ساختار میرا با چرخه محدود و پارامتراهای مختلف می باشد. این نوسان یک مدار مشخص را دنبال نمی کند. 100 -50 0 50 ‏Factory Net Inventory 49 80 80 60 60 40 40 20 20 0 -100 1000 900 800 ‏Weeks 700 0 600