مرمت حمام سیدآباد اردبیل

صفحه 1:
استاد و اهنماء آقای مهند بندس فرهاد باقری دانشجو: علی رازیان فر 

صفحه 2:
plane cS lw گرمابه از جمله ابنیه مهم شهری بوده که معمولاً در مراکز محلات و یا مجاور راسته های بازارویا گذرهای اصلی احداث می شده است . گرمابه.برابر با جایگاه گرم است. در اینجا " آبه ابه معنی لب نیست بلکه آبه یاآوه یاآوجبرابر جایگاه است و به جایگاه ساختمان گفته می شود. به طور کلی حمام واژه ای عربی است و معادل آن در فارسی گرمابه است . 3 5 

صفحه 3:
تاریخچسه حمام ساخت حمام فراتر از زمان سلیمان نبی نبوده است.بر مبنای کاوشهای باستان شناسانه بدست آمده که گرمابه در عصر هخامنشی و ساسانی رواج داشته و مورد استفاده طبقات بالای جامعه بوده است .در عصر صفوی نیز ساخت حمام ها رونق یافت. 

صفحه 4:
فضاه‌ای موجود در حم‌ام پاچال ۷ کریز ‎sy‏ و سربینه خزینه ‎saa ۳۳‏ کرمخانه میانداب قت 7 

صفحه 5:
فضاه‌ای موجود در حم‌ام بینه و سریینه : بینه به شکل چهارضلعی»هشت ضلعی و کشکولی ساخته میشده ودر اطراف آن رختکن ها(سربینه)قرار داشته اند. سربینه سکوهایی گردا گرد بینه با قاعده ای مشابه است که محل نشستن یا تعویض لباس مراجعین بوده است و زير سکوها حفره هایی برای قرار دادن کفش و گیوه تعبیه شده است . 

صفحه 6:
فضاهش‌ای موجود در حمام گرمخانه: بزرگترین قسمت حمام و فضای اصلی استحمام است. گرمخانه شامل خزینه ها و یک حوض آب سرد به نام "چاله حوض " می شود که مردم در آن شنا می کردند. 

صفحه 7:
فضاه‌ای موجود در حم‌ام میاندر: میاندر میان دو بخش بینه و گرمخانه جای دارد.میاندر راهرو یا دالائی است که هوای گرمخانه و بینه را از هم جدا نگه می داشته و یک فضای میانجی بوده است. پاچال: جایی است که کسی که باید پول بگیرد؛ در آنجا می‌نشیند. 

صفحه 8:
فضاهای کوچک و فرورفته در اطراف گرمخانه ها که گاهی به آن کریچه هم می گویند.مکانی است که اعیان و اشراف در آن استحمام می کردند. تبون( تیان): دیگ آب گرم حمام ساخته شده از فولاد و مس و مقداری قلع و روى.(هفت جوش) 

صفحه 9:
فضاه‌ای موجود در حم‌ام گلخن(خن): فضایی است که درزیرتیون قرار دارد وبه آتشدان وتون نیز معروف است وبرای روشن کردن تیون و گرم کردن آن استفاده می شود.مسیر دسترسی آن از بیرون ازحمام و گذر عمومی است و محلی برای انبار کردن سوخت حمام دارد. میانداب: مکانی است که آب خزینه حمام را پس از تعویض در آن می ريزند. دستکت: مکانی است در دهلیز ورودی که در آن آب سرد (لب معمولی )وجود دارد که از آن آب برای وضو گرفتن استفاده می شود. 

صفحه 10:


صفحه 11:
از آنجایی که استحمام شامل مراحل مختلفی است لذا حمامهای سنتی ایران دارای فضاهایی با عملکردهاو خصوصیات متفاوت بوده اند .در این رابطه فضاهای داخل حمام را می توان به سه قسمت : ۱ -نیمه گرم و نیمه مرطوب ۲-گرم و مرطوب ۳-بسیار گرم و بسیار مرطوب تقسیم نمود. 

صفحه 12:
ii, ii ۳1 i) ۳۳ ی ‎nati‏ Hi ۱ ا" ۳ 

صفحه 13:
تائیسر اقلیسم بر ساخت حمام در مناطق گرم و خشک و خصوصاً مناطق سرد «جهت حفظ حرارت داخل حمام ء کالبد ساختمان تا حد ممکن در داخل زمین قرار می گرفته است. در روستاهای کوهستانی و يا روستاهایی که امکان دسترسی به چوب آسان بوده »حمامها غالبا تیر چوبی و کاهگل پوشیده شده است در سواحل جنوبی دریای خزر به جهت بارندگی بسیار زیاد.بامها یا به صورت شیبدار و یا به صورت طاق و گنبد اجرا می شده است ve 

صفحه 14:
نحوه قرا رگیری حمام ها نست ‎ay‏ سطح معابر ناى حمام های قدیمی به جهت سهولت سوار شدن جریان لب به سیستم آبرسانی آن . گرم شدن فضای داخلی به هنگام زمستان و استحکام ‎Ly‏ همگی پائین تر از سطح معابر اطراف ساخته می شد و دسترسی به آن تقریباً از طریق پله های متعددی صورت می گرفت. 

صفحه 15:
نوركيرى حمام از آنجا که بخش عمده ای از سطوح جانبی اکثر حمامها در داخل زمین بوده .لذا نور آفتاب از طریق نورگیرهای سقفی و یا پنجره های زیر طاق وارد فضای حمام می شده است بدین منظور شيشه های محدب شکل به نام گل جام بر بالای گنبد نصب می شده است به مکانی که این گل جامها قرار داشته .جامخانه گفته می شده است . 

صفحه 16:
كرمايش حمام ثامين حرارت:داخل ساختمان حمام به طور مستقل امكان تداقته اسح لذا حرازت مورد تیار در خارج از فضاى زيستي حمام و از طريق سوزاندن مواد آلى در تون (آتشدان)كه در زير ديك خزینه حمام قرار داشته و لب خزینه را گرم می کرده و همچنین انتقال دود و حرارت آتش از زیرکف ‎alae‏ میم گ هه ای 

صفحه 17:
D> ‏ست‎ ام ام آب مورد نیاز حمام از ب نهر ها و قنات ها و آب چاه تامین مي شددر مجاور حمامهليي که از لب چاه استفاده مي کردند يك چاه حفر مي شده و لب آن توسط انسان یا يك یا دو گاو بیرون کشیده می شده است . خزینه منتقل می شده است این آب وارد يك حوض شده و از آنجا توسط لوله های سفالین به نام تنيوشه به خزینه منتقل مي شده است . 1 2 ۱24 7 

صفحه 18:
تیسویه در حمام باز کردن پنجره ها و حفره هايي زیر طاق در مواقعی که هوای حمام سنگین و آلوده بوده و همچنین استفاده از روفن و یا نفت تمیز برای چراغ و خاموش کردن چراغ در بیرون از محوطه حمام از جمله تمهیداتی بوده که برای سالم نگاه داشتن هوای حمام بکار برده مي شد. 

صفحه 19:
مصالسح حمام از آنجا که حمامها خصوصاً حمامهاي عمومي .مانند سایر ابنیه ,جنبه استفاده عام داشته و براي استفاده نسلهاي متمادي احداث مي شده .لذا مصالح بکار رفته در ن .در کلیه اقليمهاي ایران .از نوع بادوام و مرغوب بوده است بدین جهت دیوارها و طاقهاي قوسي حمام عمدتاً با آجر اجرا مي شده است. سنگ مرمرنستون های حمام و کفپوش و لبه حوضها آجر :دیواره حمام و سقف سنگ لاشه :پایه های حمام تنبوشه :لوله های سفالی برای سیستم آبرسانی 

صفحه 20:


صفحه 21:
سابقه تاربخی ات حمام تا اولیل اسلام اطلاعی در دست نیست. به نظر میرسد که منع تصویرگری در اسلام. بناهای عام المنفعه را نیز به سادگی کشانده که حمام ها نیز از لين قاعده مستثنی نبودند. چس از آن پاره ای از خلفای بنی امیه و بنی عباس به شکل مدارا نگرانه با این مسئله بر خورد کردند. و علاوه بر کاخ ها وعمارت های خود .بر دیوار حمام ها نیز به نگارگری پرداختند. در حمام های به جای مانده از دوره سلجوقی اثری از تزتینات دیده نمی شود و در تبین نقوش حمام ها در دوران تیموری. تصاویر و مینیاتورها نقش اساسی را ایفا مى کنند. از دوره ی صفویه به بعد. تصاویر جانورانانسان و گیاهان‌بر روی کاشی های زاره و آهکبری های سربینه 2 ی دور روج 

صفحه 22:
تزئینات کالبدی: اين نوع تزئينات همراه با اندام و كالبد بنا جان ميكيرد. الف-ستونهاى سنكى: كاربرد ستون هاى سنكى در سربينه و كرمخانه به عنوان يكى از عناصر مهم معماری حمام مطرح است که گاه جنبه ی تزئینی 

صفحه 23:
ب-کاربندی ها: کاربندی و رسمی بندی يكي از مهمترین عناصر تزئيني در معماری حمام ها بوده که برای ایجاد تناسب فضاهاءکاربرد فراوان داشته است. تزئینات الحاقی: لین تزئینات پس از اتمام ساختمان حمام‌به بنا افزوده شده است. اهم این تزئینات عبارتند از: الف)تزئينات كاشي كاري ب)نقاشي ج)آهك بري د)مقرنس كاري 

صفحه 24:


صفحه 25:
الف -تزئینات کاشی کاری: کاشی يکي از مهم ترین مصالح تزئيني بوده که در حمام ها مورد استفاده فروان داشته است.در سردرهاسربینه و حتی گاهی گرمخانه ها به عنوان يك عنصر تزئيني نقش مهمی را ایفا می کرده است. 

صفحه 26:
ب-نقاشی: از دیگر عناصر مهم تزئینی در حمام ها نقاشی است که برای تزئین سربینه هابه کار می رفته است. موضوع اصلی نقاشی ها را نیز همچون کاشی کاری و آهک برینقوش گیاهی,حیوانی و انسانی تشکیل مي دهند. ج-آهک بری: از جمله هنر های تزئيني ارزشمندی که در حمام ها استفاده می شود آهک بری به شیوه گچ بری است‌این اعتبا به مقاومت آهک در برابر رطوبت و شکل پذیری آن است‌نقوش آن به چهار دسته ی هندسی.حیولنی.گیاهی و انسانی تقسیم می شوند. د- مقرنس کاری: ریزه کاری و پر کاری لین تزئینات نشان صبردقت و ذوق معمار بنا است وبه میزان شخصیت بلنی حمام و سرمایه گذاری داشته است. 

صفحه 27:
کاشی خشت هفت رنگ در دوره صفویه مجدداً احیا شد. لین نوع کاشی کاری به دو دلیل در حمام ها به کار می رفت: 1 .کاشی معرق در حمام ها به علت نفوذ بخار آب و فروپاشی زود هنگام آن قلبل استفاده نبود. 2کاشی خشت يك رنگ نیزبه رنگ فیروزه ای و آبی سیر در ازاره هابه کار رفته استمانند برخی از حمامهای یزد. 

صفحه 28:
نقوش کاشی کاری های حمام ها عبارتند از: 1نقوش گياهي: يكي از مهمترین ويژگي های نقوش در حمام هاء استفاده ی فراوان از نقوش طبيعي به خصوص گياهي ‎saa‏ طرح هاى اسليميءكل و بوته «درختان سرو و صنوبرانكور وزيز منظرة ‎ofl leila dle‏ اروان و گیاهان وحشی‌مهم ترین نقوش آن را تشکیل مي دهند. 2نقوش حیوانی: از نقوش حيولني که در تزئینات کاشی کاری به کار رفته می توان به نقش شیرگاوءاژدها و پرندگان اشاره کرد. 

صفحه 29:
3نقوش انسانی: که از دوره صفویه بر روی کاشی های حمام مرسوم شد و در دوره قاجار بیشتر تصاویر و نقوش حماسی و نظامی‌بر دیوارهای حمام ها نقش بست. 

صفحه 30:
حسام سبيداآباد حمام سيدآباد در محله قديمى سيدآباد و در راستاى يل سيد آباد» در ورودى قديمى شهر از سمت خلخال و تالش واقع شده است. اين حمام» يادكار دوره قاجار و داراى سبك معمارى اين دوره است كه مشابه حمامهاى همدوره خود همجون حمام ابراهيم آباد و يعقوبيه مى باشد. حمام سيدآباد در جوار ساير بناها و المانهاى نيازهاى محله را برآورده می نوده است. 

صفحه 31:


صفحه 32:
خانه های مسکونی همجوار oe 7 1 ars ~ 3 يلان كاريرى حمام سيد آباد 4 960 بخشهای تخریب شده از با 

صفحه 33:


صفحه 34:


صفحه 35:


صفحه 36:
معمارى حسام سيد آباد حمام سيد آباد واقع در محله سيد آباد شامل دو بخش زنانه و مردانه بوده كه در حال حاضر بخش زنانه حمام تخر تفكيكك و به فروش رسيده و بخش مردانه داير مى باشد. سلسله فضاهای تشکیل دهنده این حمام چنین می باشد ورود به هشتی مستطیلی حمام از طریق چهار پله با اختلاف سطح ۸۲/۱ متر از سطح کوچه میسر می گردد. دالان ورودی با گردش ‎٩۰‏ درجه در این بخش شخص را به سربینه هشت ضلعی حمام هدایت می کند. سکوهایی سنگی دور تا دور این بخش به عنوان سکوهای رختکن ایجاده شده اند. به دلیل بالا آمدن کف این بخش حوض سنگی هشت گوش آن مدفون گشته پی بوده که در دوره های گذشته تراشیده شده است و در حال حاضر کاربندی های اجرا شده بر روی ورود به گرمخانه از طریق اتاقی مستطیلی شکل به عنوان میاندر امکان پذیر می گردد. در سمت چپ راهروی ورودی گرمخانه مربوط به اتاقكك کوچک مستطیل شکل به اتاق تنظیف با طاق گهواره ای به چشم می خورد. در بخش مرکزی گرمخانه خزب آب گرم قرار داشته که در حال حاضر تبدیل به حوضچه بتنی جهت آبرسانی به دوشها گشته است. 

صفحه 37:
در دو طرف خزینه دو بازوی کناری به عنوان فضای خاص نشین قرار دارد. کف این بخش دارای گربه رو روهایی است که با روشن شده تون حمام سبب گرم شدن کف می گردد. پوشش این بخش گنبد عرقچین در دو بازوی کناری و گند با کار بشدی اج | شده م زمنه مربع در بخش مر کزی می باشد. ۳2 

صفحه 38:
تزئينات به كار رفته در حمام سيداآباد اشى هاى زيبايى از زنان و مردان و مناظر طبيعى در بخش سربينه تزئين كننده اين بخش بوده كه در دوره هاى كذشته تراشيده شده است و در حال حاضر كاربندى زيباى اجرا شده بر روى هشت و نیم هشت تزئين كننده اين فضا ميباشد.