مشارکت برای ارتقای عادلانه سلامت

صفحه 1:
مشارکت برای ارتقای عادلانه سلا 

صفحه 2:
EE 

صفحه 3:
مشارکت گلوله ای جادویی؟ "7" در دهه های ۱۹۲۰و ۰۱۹۷۰ مشارکت عنصر اساسی . پروژه های طراحی شده برای توسعه پایدار و عدالت به ویژه برای کاهش فقر بود. 7" در کنفرانس آلماآتای سازمان جهانی بهداشت مشارکت به عنوان بخشی اساسی از سیاست های بهداشتی شناخته شد. 7" با پذیرش مراقبت بهداشتی اولیه به عنوان سیاست دولت ها همه اعضای سازمان جهانی بهداشت اهمیت درگیری آگاهانه ذینفعان در طراحی و اجرای خدمات و برنامه های بهداشتی را به رسمیت شناختند. 

صفحه 4:


صفحه 5:
تعاریف مشار کت مردمی 101010101010110 1110000011 7" همکاری داوطلبانة اقشار مختلف مردم در اجراى برنامه ها بدون ایفای نقش در طراحی انها؛ "" درگیری اقشار مختلف مردم در طراحی. اجرا و ارزشیابی برنامه ها و بهره برداری از منافع آن؛ ‎O‏ مشارکت فرآیندی فعال است که در آن اقشار مختلف مردم به عنوان ذینفعانی فهیم و مصمم نتیجه یک پرنامه بهداشتی را متأثر ساخته و به رشد فردی. گروهی و جمعی می رسند. 

صفحه 6:
دلایل بانک جهانی برای توسعه مشار کت مردمی ججح تت ‎ee‏ ‎-١‏ مردم برخوردار از مقدار زيادى تجربه و بينش در باره اينكه جه كارى باید انجام شود و چه کاری نباید انجام شود و دلایل آن هستند؛ ۲- مشارکت مردم در طراحی پروژه می تواند تعهد آنها نسبت به اجرای پروژه را افزایش دهد؛ ۳- مشارکت مردم می تواند به آنها برای توسعه مهارت های فنی و مدیریتی شان کمک کند و شاید فرصت های شغل یابی آنها را نیز افزايش دهد؛ ۶- مشارکت مردم در افزايش منابع در دسترس برای برنامه موثر است؛ و 0- مشارکت مردم راهی برای تحقق یادگیری اجتماعی(هم برای طراحان و هم برای ذینفعان) برنامه است. 

صفحه 7:
# رويكرد سلامت همگانی از قرن ۱۳ تا کنون ‎oF‏ حفاظت از سلامت(از ۱۳۰۰ تا ۱۸۳۰ میلادی)- کنترل دم مسموم(از ۰ تا ۱۸۷۰ میلادی)- کنترل سرایت(از ۱۸۸۰ تا ۱۹۳۰ میلادی)- طب پیشگیری(از ۱۹۶۰ تا ۱۹۲۰ میلادی) ‏7" مراقبت بهداشتی اولیه(از ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ میلادی) ‏۲ ارتقای سلامت(از ۱۹۸۰ تا کنون): ارتقای سلامت فرایند قادرسازی مردم برای افزایش کنترل شان بر سلامت و بهبود سلامت است.مشور اوتاوا-۱۹۸۲ 

صفحه 8:
گفتمان ارتقاي سلامت بیشتر از مراقبت های بهداشتی اولیه: (Robinson , Gilford , Tones 1990- ( ee ‏ججح تت‎ 7" همكارى بين بخشى يا ضرورت كار با ساير بخش هاى دولتى و مؤسسات خصوصى كه كارشان بر سلامت اثر دارد را به رسمیت می شناسد؛ ل نیاز به توسعه همکاری در جوامع برای افزایش کنترل جامعه بر مسایلی که بر سلامت و «تخصص زدایی» و کنترل مراقبت بهداشتی اثر می گذارد. به رسمیت می شناسد؛ و ل ضرورت تقویت مشارک مردم(فیزیکی, اجتماعی و اقتصادی) در کنترل سلامت شان و نیاز به کار برای تغییر محیط به جای تأکید صرف بر تغییر در سطح فردی را به رسمیت می شناسد. 

صفحه 9:
۵ اولویت اقدام برای ارتقای سلامت لل بنج "۲ ايجاد سياست هاى عمومى سالم؛ ايجاد محيط هايى كه حامى زئدكى سالم هستند؛ 3" تقويت اقدام جامعه: جوامع. خودشان بايد تعبين كنند كه نيازهاى آنها جيست و جكونه مى توانند به بهترين شكل آن را رفع کنند. بنابراین. قدرت كتترل بيشتر براى خود مردم باقى مى ماند. به جاى اين كه در دست «كارشتاسان» باشد؛ © كمك به مردم براى توسعه مهارت هاى شان به صورتى كه بتوانند كنترل ييشترى بر سلامت خود و محيطى كه در آن زندكى مى کنند. داشته باشند. مردم بايد مهارت هاى لازم براى انتخاب هاى سالم را داشته باشند. آنها ضمنا نياز دارند تا هنكام بروز يك بيمارى و يا حادثه. به طور موثر با آن روبرو شوند؛ و 7" بازنگری در سیستم مراقبت بهداشتى به نحوى كه تعادل بيشترى بين ارتقای سلامت و خدمات درمانى ايجاد شود و بخش سلامت بسيار نزديكتر با تمام بخش هابى باشد که کارشان بر سلامت. تاثير دارد. 

صفحه 10:
۳ 1 2 دلایل توجه به مشار کت مردمی 101010101010110 1110000011 ۱- استدلال خدمات بهداشتی: بدون مشارکت مردم. بسیاری از خدمات تأمین شده. بدون استفاده مانده یا به درستی استفاده نمی شود چون مردمی که خدمات برای آنها طراحی شده است. در توسعه آنها درگیر نبوده اند؛ ۲- استدلال اقتصادی: هر اجتماعی برخوردار از منابع اقتصادی, فیزیکی و انسانی است که می توان و باید آنها را برای ارتقای سلامت جامعه و شرایط محیطی ‎Soe Get‏ ۳- استدلال ارتقای سلامت: بیشترین ارتقای سلامت مردم. نتیجه ای است از آنچه که آنها می توانند برای خود انجام دهند و ناشی از مداخلات پزشکی نیست؛ و ۶- استدلال حقوق اجتماعی: همة مردم به ویژه فقرا و محرومین. هم حق و هم وظیفه دارند که در تصمیمات موثر بر زندگی روزانة خود درگیر شوند. 

صفحه 11:
مشارکت در مدیریت سلامت خود و جامعه 101010101010110 1110000011 ل طبق نظر اتول( ۱۹۹۰ ایده مراقبت بهداشتی اولیه متضمن پذیرش دو اصل است: برتری تحقق بهبود های کوچک در میان کل مردم نسبت به تأمین بالاترین استانداردهای مراقبت برای تعداد کمی از مردم ممتاز؛ و توان افراد غيرماهر با آموزش هاى محدود در تأمين خدمات اساسی. © سازمان جهانی بهداشت تلاش برای انتقال دانش و مهارت سالم زیستن به مردم را به عنوان نقطة آغاز درگیری مردم در طراحی و مدیریت برنامه های شلامت: توضیه نموده انست: در دهه ۱۹۹۰ تأكيد بیشتری بر مشارکت مردم در برنامه ریزی, اجرا و ارزشیابی برنامه های سلامت به عمل آمد سال ها تجربه در زمينة ارتقای سلامت نیز از ضرورت مشارکت مردم در مدیریت سلامت جوامع دفاع می کند. 

صفحه 12:
سه رويكرد بخش سلامت به مشارکت مردمی ججح تت ‎ee‏ رويكرد يزشكى كه در آن سلامت به عنوان نبود بيمارى تعريف شده و مشاركت مردم به عنوان اجرای آنچه که پزشک تجویز کرده دیده می شود؛ رویکرد برنامه ریزی بهداشتی که در آن سلامت نه تنها به عنوان نبود بیماری بلکه به عنوان رفاه جسمی. روانی و اجتماعی مردم تعریف ‏ مى شود. در اين حالت. مشارکت مردم به معنای همکاری برای دریافت یک خدمت بهداشتی از طریق پرداخت پول. تجهیزات یا نیروی انسانی است؛ و رویکرد توسعٌ اجتماعی که در آن سلامت به عنوان شرایط انسانی تعریف شده و مشارکت مردم به عنوان درگیری فعال آنها در تصمیم گیری و پاسخ گویی برنامه ها قلمداد می شود. 

صفحه 13:
رويكرد برنامه ريزى بهداشتى توسعة اجتماعى مشاركت مردمى مدل همكارى/ تعاون كنترل اجتماعى 

صفحه 14:
چگونه به مشار کت نگاه کنیم؟ ججح تت ‎ee‏ 7" مشارکت درگذشته اغلب به عنوان يك «محصول» نكريسته ميشد و اين مساله به آن معنى است كه به شكل روشى براى دستيابى به موفقيت در فعاليتهاى برنامه به كار رفته است و تصویری خوب از اين منظ مشارکت جوامع محلی در بسیجهای همگانی کنترل بیماری است كه برای مثال در کشور جمهوری خلق چین و در سالهای ابتدایی. مردم محلی موشها و پشهها را میکشتند و حلزونهایی که موجب شیوع بیماری شیستوزومیا میگردیدند را در گودالهای خشک دفن میکردند. " مشارکت از این نوع ممکن است به صورت نوعی بسیج محسوب شود اما اين بیشتر یک نوع فعالیت برای کنترل بیماریهای واگیردار است. 

صفحه 15:
مشارکت یک فرایند و نه یک محصول oooo در دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ نورمن آپ هوف ‎PS cx s Norman Uphoff)‏ (۵۵0 .[) سوالات زیر را برای کمک به درک طبیعت مشارکت نوشتند: چه نوع مشارکتی اتفاق میافتد(در تصمیمگیری. در اجرای برنامه. در پایش و در ارزشیابی)؟ چه کسی مشارکت میکند(ساکنین محلی؛ رهبران محلی. افراد دولتی و اشخاص خارجی)؟ چگونه مشارکت انجام می‌شودلاز بالایاپایین داوطلبانه یا با ایجاد انگیزه؟) چه ساختاری برای حمایت از مشارکت وجود دارد؟ تا چه حد مشارکت تداوم خواهد یافت؟ آیا مشارکت به مردم کمک می‌کندتا درتصمیم گیری ها باتکیه بر تجارب و اعتمادشان شرکت کنند؟ 

صفحه 16:
مشارکت برای توانمندسازی مردم در سه حالت رخ می دهد بيتر اوكلى ‎(Peter Oakley)‏ 101010101010101 1110000011 ‎)١‏ مشاركت در جاهايى كه مردم محلی. فقط در فعالیت‌های برنامه درگیر هستند. برای مثال. افراد محلی که ممکن است در حفظ سیستم آب آشامیدنی سالم کمک نمایند و اين مشارکت مستلزم به کارگیری منابعی از سوی مردم همچون وقت. نیروی کار و احتمالا پول می‌باشد. اين نوع مشارکت. توانمندسازی را ارتقا نمی‌بخشند. ‏۲) مشارکت در جاهایی که افراد محلی در تعین اولویت‌های برنامه کمک کرده و نیز در فعلیت‌ها درگیر هستند. اگرچه افراد حرفه‌ای و متخصص هنوز کنترل کل هدف توانمندسازی را به عهده دارند. برای مثالب افراد محلی ممکن است در اخذ تصمیم برای اینکه سیستم آب آشامیدنی یک اولویت بوده شرکت نمایند. این نوع از مشارکت. مشاوره بوده و افراد حرفه‌ای و متخصص. هر دوی مشکلات و رادحل را تعريف و مشخص می‌سازند؛ اگرچه آنها ممکن است برخی از اين موارد را با توجه به واکنش‌های مردم محلی. اصلاح نمایند اما آنها مجبور به اين کار نیستند. ‎ 

صفحه 17:
مشارکت برای توانمندسازی مردم در سه حالت رخ می دهد بيتر اوكلى ‎(Peter Oakley)‏ ججح تت ‎ee‏ ۳ مشارکت در جاهایی که افراد محلی. نقش فعال و مستقیم در توسعه پروژه به عهده دارند. برای مثال. مردم محلی به سادگی نقطه نظر افراد حرفه‌ای را نمى يذيرند كه تامين اب سالم . یک اولویت محسوب شود و به جای آنها در جمع آوری و تفسیر اطلاعات برای انجام نیازسنجی مشارکت می‌کنند. آنها در مشخص کردن مشکلات و اولویت‌بندی آنها. یافتن راه‌حل‌ها, انجام فعالیت‌ها و فعالیت‌های مربوط به ارزشیابی مشارکت می‌کنند. اين نوع مشارکت به مردم محلی اجازه می‌دهد تا کنترل بر اوضاع داشته و سهمی در حفظ برنامه داشته باشند. اين کار پتانسیل زیادی برای قادرسازی مردم در توانمندشدن و از طریق ارایه فرصت‌هایی برای مردمی دارد که محروم و ضعیف و فاقد قدرت بوده و در انتخاب‌های واقعی برای زندگی خودشان درگیر می‌شوند. 

صفحه 18:
طیف مشارکت ججح تت ‎ee‏ 7 مادامى كه تعريف منحصر به فردى از مفهوم مشاركت وجود نداشته باشد. دامن تعاريف مشاركت مردمى با به اشتراک گذاردن اطلاعات آغاز می شود. تا مشورت و سيس همكارى امتداد يافته و سرانجام به توانمندی مردم براى كنترل سلامت ختم مى شود: * به اشتراک گذاردن اطلاعات مترادف با ارايه اطلاعات از سوى متخصصان به مردم است. * توانمندسازی مردم به معنای ایجاد فرصت ها و تجاربی است که اجازه می دهد مردم به طور فعال در تصمیم گیری دربارة برنامه های بهداشتی درگیر شوند. 7" توجه به مشارکت مردم به صورت یک طیف. تأکید بیشتری است به توجه به فرایند مشارکت مردم و نه نتيجة مشارکت آنهاء 

صفحه 19:
طیف مشارکت برای توانمندسازی ‎isl ——>‏ نوانندسازی ‏مسوولیت ‎ps‏ — هماهنگی و ‎gor‏ > مشاوره ج ‎SV tl‏ اطلاعات ‎ ‎ ‎ 

صفحه 20:
‎a ۰‏ ۰ م 93 ارزيابى فرایند مشارکت ۱ 101010101010110 1110000011 ‏7" به طورسنتی. مشارکت مردمی با پژوهش های کمی/ عددی (چند نفر از مردم در یک جلسه شرکت کردند یا چند نفر از آنها در یک فعالیت اجتماعی شریک هستند؟) به عمل مى آید اما مردم می توانند بيايند اما هيج تعهدی یا درکی از انچه که رخ می دهد. نداشته باشند. ‏" برای ارزیابی کیفیت مشارکت مردمی می توان از نردبان مشارکت استفاده کرد. در سال ۱۹2۹ دکتر شری آرنشتاین ‎(Sherry Arnshtein)‏ شکل نردبان مشارکت را ارایه کرد که: ‏* درپلة پایینی اين نردبان. مردم آگاه قرار می گیرند درحالی که در بالاترین پل نردبان مشارکت. فرد برخوردار از قدرت کنترل مطرح می شود. ‏* پله های میانی نردبان» جایی است که مشارکت مردم توسعه می پاید و درچ مشارکت آنها از داشتن حق ورود به برنامه تا فرد قدرتمند تغیبر می کند. 

صفحه 21:
نردبان مشارکت ۱)#تصمیمها توسط افراد محلی و با کمک افراد حرفهای به عنوان مشاور گرفته ميشود. ۲)افراد خارج از جامعه به عقاید مردم محلی گوش میکنند اما خودشان تصمیم می گيرند. ۳)افراد خارج از جامعه اطلاعات را به مردم در مورد برنامه میدهند اما به دنبال نظرات آنان نیستند. 

صفحه 22:
۰ ۵ ۰4 5 ارزيابى فرایند مشارکت ۲ ججح تت ‎ee‏ 7 تجسم هندسی دیگر برای ارزیابی کیفیت مشارکت مردمی, نمودار عنكبوتى (اسپیدوگرام) است. در این نمودار. امکان توصیف تغییرات فرآیند مشارکت مردم از طریق ترسیم وضعیت مشارکت آنها در پنج جهت مجزا فراهم است. هر یک از اين ۵ خط. نشان دهندهٌ یکی از عوامل کلیدی در مشارکت اند و هم آنها در یک نقطة میانی به یکدیگر پیوسته اند تا نمایی جامع از مشارکت مردمی را ارایه دهند. پنج خط نمودار عنکبوتی معرف نیازسنجی, رهبری, سازمان دهی. مدیریت و بسیج منابع است. با علامت گذاری میزان مشارکت مردم در برنامه در هریک از خطوط نمودار عنکبوتی. امکان ثبت هر نوع تغییر در میزان مشارکت مردم در هر زمان مورد نظر فراهم می شود. 

صفحه 23:


صفحه 24:
تیبولوژی مشار کت مردم - جدول بر و اسپچ ‎istry‏ | درجه ok بالا اقدام مردم اقدامی نمی کنند فقط اطلاعات می گير ند مورد مشورت قرار مى كيرند راهنمایی می کنند در برنامه ریزی مشارکت می کنند دارای مقام نمایندگی دارای کنترل هستند می باشد و اطاعت آنها مورد انتظار است سعی در ترویج یک برنامه و توسعه حمایت از آن برای ت پذیرش آن توسط مردم دارد. اطاعت اجرایی و اداری برنامه مورد انتظار می باشد برنامه ای را اعلام می کند و جویای نظرات مردم دربا می شود و تنها در موارد ضروری برنامه اش را تعدیل برنامه مقدماتی خود را برای تغییر ارایه می دهد و قوصيا موثر مردم را در باره برنامه می پذیرد مشکل را تعبین و اعلام می کند و از مردم می خواهد مجموعه ای از تصمیماتی که می توان در برنامه اعمال ذ اتخاذ کنند و اصلی برنامه تصمیم گیری کنند 

صفحه 25:
چگونه میتوانیم بر نامهریزی مشار کتی را توسعه دهیم؟ سس 1 7" ما هنكامى كه كمك به طراحى برنامه ميكنيم تا شرايط زندكى مردم را بهبود بخشيم, كاملا از دانشی که افراد محلى دارند. نفع ميبريم اما اين امر براى مأ كه ميخواهيم با افراد محلى مشاوره كنيم؛ كافى 7" ما نياز داريم تا شنیدن را به یادگیری تغییر دهیم تا قادر به درك پیشرفتهایی که مورد نظر است بشویم و اين مسایل باید برای افراد محروم و به حاشیه رانده شده قابل قبول شود. ما پاید اجازه دهیم تا افراد محلی به بررسی موقعیت خودشان بپردازند و آنها باید کنترل بر تصمیمگیری در مورد پروژههای توسعه در منطقهشان داشته باشند. Oo 

صفحه 26:
‎we fe 8 ۲ 2‏ ‎polis po yo‏ اصلی برنامه ریزی مشارکتی 101010101010110 1110000011 ل در فرآيند برنامهريزى مشاركتى افراد فقير و محروم, به جاى تلقى شدن به عنوان اشياء و موضوعات برنامه به عناصر برنامههاى توسعه اجتماعی تبدیل می شوند و تبادل اطلاعات. تبدیل می‌شود به توانمندی در جایی که فضاهای مشارکتی وجود دارد: * مردم باید به عنوان«دریافت کنند گان» منافع برنامه شروع به برنامه ریزی نمایند؛ * با کسب مهارت‌ها و منابع برای تقاضا و پرداخت خدمات. آنها به ‎Ol pe‏ «مشتری» برای این خدمات قلمداد خواهند شد؛ و * در نهایت با کسب تجربه و اطمینان آنها به نحوی «برنامه‌ریزان و مدیران برنامه» خواهند شد. 

صفحه 27:
اصول راهنما ‎oly‏ ایجاد مشارکت در برنامه‌ریزی ججح تت ‎ee‏ ‎OF‏ نسبت به محتوا و فرآيند برنامه. اهميت قايل شويد: محتوا به معنى ‏ايجاد اطلاعات مفید و فرآیند به معنی درگیر نمودن افراد + بد و گرایید به فعتی دز جر ‎PhS gee‏ ‏است؛ ‏7" سیستماتیک و قابل انعطاف باشید: سیستماتیک یعنی استفاده از یک رویکرد مرحله به مرحله و قابل انعطاف به معنى اماده بودن برای انجام تغییرات؛ و ‏7" نگرش‌ها و رفتارها را برای ترویج و ارتقای مشارکت و همکاری توسعه دهید: اين مساله به معنی نشان دادن احترام به مردم و ارزش قایل بودن برای نقطه نظرات افراد محلی است. 

صفحه 28:
سه چالش کلیدی برای توسعه آتی مشارکت مردمی 101010101010110 1110000011 ‎-١‏ نحوه رويارويى با واقعيت نبود تعريفى جامع و جهانى از مشاركت مردمى براى توسعه مشاركت در مديريت جامعه؛ "- تصورات غيرواقعى درباره سهم مشاركت مردم در برنامه هاى توسعه؛ وي ۳- مباحث موجود پیرامون توزیع قدرت و کنترل برنامه هاى اجتماعى بين مديران و متخصصان و اقشار مختلف مردم. 

صفحه 29:
3 خانواد /دوستان شبکه های خودیاری ep so ۰ نقشه تغییرات مراقبت از سلامت 

صفحه 30:
تارق هات ج31 درصد بالای مراقبت‌های تخصصى فوریت های پزشکی 3 4 9 1: 3 5-9 درصد بالاى 9 خودمراقبتى 4 

صفحه 31:
عاملیت خودمراقبتی (توانمندى) - تعریف فرد از سلامت - خودانگاره - مزایا و موانع درک شدة عوامل | رت 0 - سلامت درك شده - ارزش سلامت بر || - نفوذاجتماعى ور - سيستم اعتقاات لفدها | | - سیستم 2 * ارزش‌ها - خودکارآمدی محیط حمایت کننده حمایت اجتماعی, سرمایه اجتماعی؛ گزینه‌های انتخاب سلامت؛ ت لازم برای کسب دانش, مهارت؛ انگیزش و خودکارآمدی - تسهیلات لازم برای کسب دانش؛ مهارت و انگیزش -کنترل درک شده - بهبود خودانگاره 

صفحه 32:
مسوولیت پذیری برای سلامت 101010101010110 1110000011 “ادر سال 1987 جك اب وزير بهداشت و رفاه وقت كانادا كزارشى را تحت عنوان "دستيابى به سلامت برای همه " ارایه كرد كه در اين كزارش سه مكائيسم اصلی برای ارتقای سلامت را مورد اشاره قرار داد: ۱)خود مراقبتی ۲)همیاری متقابل ۳)توسعه محیط های سالم 

صفحه 33:
توانمند سازی 101010101010110 1110000011 7" توانمندسازی در حوزه سلامت. فرایندی است که طى آن افراد اين قابلیت را به دست می آورند که بر تصمیمات و فعالیت های تاثیر گذار بر سلامت خود کنترل بیشتری داشته باشند. اين فرايند را مى توان در قالب كسب مهارت ها و توانايى ها ديد. يا آن را به صورت یک دیدگاه در سیاست كذارى مد نظر قرار داد. 7 این فرایند معمولا با افزایش احساس خودکارآمدی و اعتماد به نفس افراد همراهی دارد و مردم را قادر می سازد که نیاز های خود را بیان کنند. نظرات خود را ابراز نمایند. راهکارهایی برای مشارکت در تصمیم گیری ها بيابند. و به فعالیت های سیاسی. اجتماعی و فرهنگی برای رسیدن به خواسته های خود بپردازند. 

صفحه 34:
توانمندسازی فردی و اجتماعی سسسسسسسسسسسه ت ۲ توانمندسازی فردی داشته ها و توانایی های افراد ضعیف را توسعه می دهد تا بتوانند در خصوص مسایلی که بر زندگی شان اثرگذار است. مشارکت کنند. چانه زنی نمایند و تاثیرگذار باشند و بتوانند بر این مسایل کنترل داشته و نسبت به آنها پاسخ خواه و پاسخگو باشند. 7" مبنای توانمند سازی اجتماعی ایجاد تعهد در تمام سطوح جامعه. مبتنی بر این درک است که هر جامعه. خود بهترین قضاوت کننده در مورد مشکلات آن جامعه می باشد و از توانایی به کار بستن اقدام مناسب برای حل مشکلات مذ کور برخوردار است. 

صفحه 35:
توانمندسازی جامعه ججح تت ‎ee‏ توانمندسازى جامعه به اين معناست كه مشاركت جمعى ميدم. فرصت جلب حمايت و تأثير مثبت بر آنجه كه قيار است بياى آنها اتفاق افتد تا سلامت شان افزايش يابد را در اختيارشان مى كذارد. 7" الكوهاى توانمندسازى جامعه براى ارتقاى سلامت سعى در رویارویی مناسب با تأثیی متقابل ظرفيت جامعه. سرمايه اجتماعى و توانمندی مردم برای تغییی و بهبود شرایط جامعه دارد. 7 برخی رسیدن میدم به درک جمعی در زمینه سلامت را که آثار مهمی بر توسعه ظرفیت جامعه برای یک زندگی سالم دارد. متیادف با توانمندسازی جامعه می دانند. 

صفحه 36:
1 ۳ ۳ مشار کت در سلامت ججح تت ‎ee‏ ‏7 مشارکت در سلامت عبارت است از توافق داوطلبانه بين دو يا جند شريك برای همکاری به منظور دستیابی به مجموعه ای از اهداف مشترک در حوزه سلامت. 7" چنین همکاری هایی ممکن است به صورت خودمراقبتی. همیاری متقابل. اقدام جمعی, همکاری های بین بخشی یا بر مبنای اتحاد برای ارتقای 7" این همکاری ها ممکن است در یک دوره محدود و معطوف به یک هدف خاص. مثل تصویب و اعلان یک قانون صورت پذیرد. یا به صورت طولانی مدت و به منظور دنبال کردن اهداف متعدد شکل گیرد. 7" برای ارتقای سلامت نیاز روزافزونی به مشارکت ارگان های دولتی؛ نهادهای مدنی و بخش خصوصی وجود دارد. 

صفحه 37:
هرم مفهومی گفتمان ارتقای سلامت رن 55 35555 راهبرد زندگی با کیفیت ‏ " اقدام توسعه سیاست های سالم؛ توسعه محیط های سالم ؛ توسعه اقدام جامعه؛ توانمندسازی افراد؛ گروه ها و جوامع؛ بازنگری در خدمات سلامت 

صفحه 38:
هرم ساختاری مدیریتی گفتمان ارتقای سلامت 4 4 3 3 4 - 4 1 ۹ 7 58 بت سبک زندگی ‎A‏ = د 2 تس جاسا كير 

صفحه 39:
همکاران ۱۳۹۲ دکتر شهرام رفیعی فر و 

صفحه 40:
تابلوی سطوح و مداخلات مشار کت مردمی دکتر شهرام آموزش ها/اقدام ها ظرفیت سازی برای ارایه خدمات خودمراقبتی و آموزش اثربخش بیمار در بخش سلامت. آموزش و توانمندسازی مردم و بیماران. ارتقای فرهنگ سلامت با رویکرد خودمراقبتی ظرفیت سازی برای تشکیل و حمایت از گروه های خودیار و همسان در بخش های سلامت/ رفاه اجتماعی/آموزش کشور. آموزش و توانمندسازی گروه های خودیارو همسان. توسعه شبکه های خودیار مجازی و حقیقی ظرفیت سازی برای توسعه موقعیت های حامی سلامت در شهرها/محلات /سازمان هاء توسعه شوراهای حامی سلامت. توسعه انتلاف ها و اتحادهای حامی سلامت. برقراری ارتباط استراتژیک برای ارتقای سلامت. توسعه اقدام جامعه پرای سلامت رفیعی فر و همکاران؛ ۱۳۹۲ موقعیت برنامه خانه» مطب خودمراقبتی بیمارستان»ٍ آموزش بیمار داروخانه» آزمایشگاه مرکز بهداشتی خانه کروه های خودیار مرکز بهداشتی گروه های همسان مطب بيمارستان مدرسة مسجد محل کار مدرسه.محل کار .| مدارس مروج سلامت مسجد.سازمان محل های کار مروج سلامت شهرداری» فرمانداری | سازمان های دولتی و استانداریدانشگاه | غیردولتی حامی سلامت اصناف و احزاب حامی سلامت شوراهای ملی»شهری؛ محلی و صنفی حامی سلامت گروهی 

صفحه 41:


مشارکت برای ارتقای عادالنه سالمت دکتر شهرام رفیعی فر سرپرست دفتر آموزش وارتقاي سالمت مشاركت گلوله اي جادويي؟ پروژه در دهه هاي 1960و ،1970مشاركت عنصر اساسي هاي طراحي شده براي توسعه پايدار و عدالت به ويژه براي كاهش فقر بود. دركنفرانس‌‌آلماآتاي سازمان جهاني بهداشت مشاركت به عنوان بخشي اساسي از سياست هاي بهداشتي شناخته شد. با پذيرش مراقبت بهداشتي اوليه به عنوان سياست دولت ها، همه اعضاي سازمان جهاني بهداشت اهميت درگيري آگاهانه ذينفعان در طراحي و اجراي خدمات و برنامه هاي بهداشتي را به رسميت شناختند. تعاريف مشاركت مردمي همكاري داوطلبانۀ اقشار مختلف مردم در اجرای برنامه ها بدون ايفاي نقش در طراحي آنها؛ درگيري اقشار مختلف مردم در طراحي ،اجرا و ارزشيابي برنامه ها و بهره برداري از منافع آن؛ مشارکت فرآيندي فعال است كه در آن اقشار مختلف مردم به عنوان ذينفعاني فهيم و مصمم ،نتيجه یک برنامه بهداشتی را متأثر ساخته و به رشد فردي ،گروNهی و جمعی مي رسند. داليل بانك جهاني براي توسعه مشاركت مردمي - 1مردم برخوردار از مقدار زيادي تجربه و بينش در باره اينكه چه كاري بايد انجام شود و چه كاري نبايد انجام شود و دالیل آن هستند؛ -2مشارکت مردم در طراحي پروژه ،مي تواند تعهد آنها نسبت به اجراي پروژه را افزايش دهد؛ -3مشارکت مردم مي تواند به آنها براي توسعه مهارت هاي فني و مديريتي شان كمك كند و شايد فرصت هاي شغل يابي آنها را نیز افزايش دهد؛ -4مشارکت مردم در افزايش منابع در دسترس براي برنامه مؤثر است؛ و -5مشارکت مردم راهي براي تحقق يادگيري اجتماعي(هم براي طراحان و هم براي ذينفعان) برنامه است. 5ون 6رويكرد سالمت همگاني از قرن 13تا كن حفاظت از سالمت(از 1300تا 1830ميالدي)- كنترل دم مسموم(از 1840تا 1870ميالدي) -كنترل سرايت(از 1880تا 1930ميالدي) -طب پيشگيري(از 1940تا 1960ميالدي) مراقبت بهداشتي اوليه(از 1970تا 1980ميالدی) ارتقاي سالمت(از 1980تا كنون) :ارتقاي سالمت فرايند قادرسازي مردم براي افزايش کنترل شان بر سالمت و بهبود سالمت است.منشور اوتاوا1986- گفتمان ارتقاي سالمت بیشتر از مراقبت هاي بهداشتي اوليه: ( ) Robinson , Gilford , Tones 1990 - ‏ ‏ ‏ همكاري بين بخشي یا ضرورت كار با ساير بخش هاي دولتي و مؤسسات خصوصي كه كارشان بر سالمت اثر دارد را به رسميت مي شناسد؛ نياز به توسعه همكاري در جوامع براي افزايش كنترل جامعه بر مسايلي كه بر سالمت و «تخصص زدايي» و كنترل مراقبت بهداشتي اثر مي گذارد ،به رسميت مي شناسد؛ و ضرورت تقويت مشارك مردم(فيزيكي ،اجتماعي و اقتصادي) در كنترل سالمت شان و نياز به كار براي تغيير محيط به جاي تأكيد صرف بر تغيير در سطح فردي را به رسميت مي شناسد.  5اولويت اقدام براي ارتقاي سالمت ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ايجاد سياست هاي عمومي سالم؛ ايجاد محيط هايي كه حامي زندگي سالم هستند؛ تقويت اقدام جامعه :جوامع ،خودشان بايد تعيين كنند كه نيازهاي آنها چيست و چگونه مي توانند به بهترين شكل آن را رفع كنند .بنابراين ،قدرت كنترل بيشتر براي خود مردم باقي مي ماند ،به جاي اين كه در دست «كارشناسان» باشد؛ كمك به مردم براي توسعه مهارت هاي شان به صورتي كه بتوانند كنترل بيشتري بر سالمت خود و محيطي كه در آن زندگي مي كنند ،داشته باشند .مردم بايد مهارت هاي الزم براي انتخاب هاي سالم را داشته باشند .آنها ضمنا نياز دارند تا هنگام بروز يك بيماري و يا حادثه ،به طور موثر با‌ آن روبرو شوند؛ و بازنگري در سيستم مراقبت بهداشتي به نحوي كه تعادل بيشتري بين ارتقاي سالمت و خدمات درماني ايجاد شود و بخش سالمت بسيار نزديكتر با تمام بخش هايي باشد كه كارشان بر سالمت ،تاثير دارد. داليل توجه به مشاركت مردمي -1استدالل خدمات بهداشتي :بدون مشارکت مردم ،بسياري از خدمات تأمين شده ،بدون استفاده مانده يا به درستي استفاده نمي شود چون مردمي كه خدمات براي آنها طراحي شده است ،در توسعه آنها درگير نبوده اند؛ -2استدالل اقتصادي :هر اجتماعي برخوردار از منابع اقتصادي ،فيزيكي و انساني است كه مي توان و بايد آنها را براي ارتقاي سالمت جامعه و شرايط محيطي بسيج نمود؛ -3استدالل ارتقاي سالمت :بيشترين ارتقاي سالمت مردم ،نتيجه اي است از آنچه كه آنها مي توانند براي خود انجام دهند و ناشي از مداخالت پزشكي نيست؛ و -4استدالل حقوق اجتماعي :همۀ مردم ،به ويژه فقرا و محرومين ،هم حق و هم وظيفه دارند كه در تصميمات مؤثر بر زندگي روزانۀ خود درگير شوند. مشاركت در مديريت سالمت خود و جامعه ‏ ‏ ‏ طبق نظر اتول( ،)1990ايده مراقبت بهداشتي اوليه متضمن پذيرش دو اصل است :برتري تحقق بهبود هاي كوچك در ميان كل مردم نسبت به تأمين باالترين استاندNاردهاي مراقبت براي تعداد كمي از مردم ممتاز؛ و توان افراد غيرماهر با آموزش هاي محدود در تأمين خدمات اساسNي. سازمان جهاني بهداشNت تالش براي انتقال دانش و مهارت سالم زيستن به مردم را به عنوان نقطۀ آغاز درگيري مردم در طراحي و مدیریت برنامه هاي سNالمت توصيه نموده است. در دهه ،1990تأكيد بيشتري بر مشاركت مردم در برنامه ريزي ،اجرا و ارزشيابي برنامه هاي سالمت به عمل آمد N.سال ها تجربه در زمينۀ ارتقای سالمت نيز از ضرورت مشاركت مردم در مدیریت سNالمت جوامع دفاع مي كند. سه رويكرد بخش سالمت به مشاركت مردمي ‏ ‏ ‏ رويكرد پزشكي كه در آن سالمت به عنوان نبود بيماري تعريف شده و مشاركت مردم به عنوان اجراي آنچه كه پزشک تجويز كرده ،ديده مي شود؛ رويكرد برنامه ريزي بهداشتي كه در آن سالمت نه تنها به عنوان نبود مي بيماري بلكه به عنوان رفاه جسمي ،رواني و اجتماعي مردم تعريف شود .در اين حالت ،مشاركت مردم به معناي همكاري براي دريافت يك خدمت بهداشتي از طريق پرداخت پول ،تجهيزات يا نيروي انساني است؛‌و رويكرد توسعۀ اجتماعي كه در آن سالمت به عنوان شرايط انساني تعريف شده و مشاركت مردم به عنوان درگيري فعال آنها در تصميم گيري و پاسخ گويي برنامه ها قلمداد مي شود. مشاركت مردمي رويكرد مدل 5د فرآين پزشكي اطاعت مشاركت حداقلي برنامه ريزي بهداشتي همكاري /تعاون مشاركت اساسي توسعۀ اجتماعي كنترل اجتماعي مشاركت ساختاري چگونه به مشارکت نگاه کنیم؟ ‏ ‏ مشارکت درگذشته اغلب به عنوان یک «محصول» نگریسته میشد و این مساله به آن معنی است که به شکل روشی برای دستیابی به موفقیت در فعالیتهای برنامه به کار رفته است و تصویری خوب از این منظر، مشارکت جوامع محلی در بسیجهای همگانی کنترل بیماری است که برای مثال در کشور جمهوری خلق چین و در سالهای ابتدایی ،مردم محلی موشها و پشهها را میکشتند و حلزونهایی که موجب شیوع بیماری شیستوزومیا میگردیدند را در گودالهای خشک دفن میکردند. مشارکت از این نوع ممکن است به صورت نوعی بسیج محسوب شود اما این بیشتر یک نوع فعالیت برای کنترل بیماریهای واگیردار است. مشارکت یک فرایند و نه یک محصول ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ در دهه 1980و ،1990نورمن آپ هوف ( )Norman Uphoffو جی .کوهن ( )J. Kohenسواالت زیر را برای کمک به درک طبیعت مشارکت نوشتند: چه نوع مشارکتی اتفاق میافتد(در تصمیمگیری ،در اجرای برنامه ،در پایش و در ارزشیابی)؟ چه کسی مشارکت میکند(ساکنین محلی ،رهبران محلی ،افراد دولتی و اشخاص خارجی)؟ چگونه مشارکت انجام می‌شود(از باالیاپایین ،داوطلبانه یا با ایجاد انگیزه؟) چه ساختاری برای حمایت از مشارکت وجود دارد؟ تا چه حد مشارکت تداوم خواهد یافت؟ آیا مشارکت به مردم کمک می‌کندتا درتصمیم‌گیری ها باتکیه بر تجارب و اعتمادشان شرکت کنند؟ مشارکت برای توانمندسازی مردم در سه حالت رخ می دهد پیتر اوکلی ()Peter Oakley )1مشارکت در جاهایی که مردم محلی ،فقط در فعالیت‌های برنامه درگیر هستند. برای مثال ،افراد محلی که ممکن است در حفظ سیستم آب آشامیدنی سالم کمک نمایند و این مشارکت مستلزم به کارگیری منابعی از سوی مردم همچون وقت، نیروی کار و احتماال پول می‌باشد .این نوع مشارکت ،توانمندسازی را ارتقا نمی‌بخشند. )2مشارکت در جاهایی که افراد محلی در تعین اولویت‌های برنامه کمک کرده و نیز در فعالیت‌ها درگیر هستند .اگرچه افراد حرفه‌ای و متخصص هنوز کنترل کل هدف توانمندسازی را به عهده دارند .برای مثال ،Nافراد محلی ممکن است در اخذ تصمیم برای اینکه سیستم آب آشامیدنی یک اولویت بوده شرکت نمایند .این نوع از مشارکت ،مشاوره بوده و افراد حرفه‌ای و متخصص ،هر دوی مشکالت و راه‌حل را تعریف و مشخص می‌سازند؛ اگرچه آنها ممکن است برخی از این موارد را با توجه به واکنش‌های مردم محلی ،اصالح نمایند اما آنها مجبور به این کار نیستند. مشارکت برای توانمندسازی مردم در سه حالت رخ می دهد پیتر اوکلی ()Peter Oakley )3مشارکت در جاهایی که افراد محلی ،نقش فعال و مستقیم در توسعه پروژه به عهده دارند .برای مثال ،مردم محلی به سNادگی نقطه نظر افراد حرفه‌ای را نمی‌پذیرند که تامین آب سالم ،یک اولویت محسوب شود و به جای آنها در جمع‌آوری و تفسیر اطالعات برای انجام نیازسنجی مشارکت می‌کنند. آنها در مشخص کردن مشکالت و اولویت‌بندNی آنها ،یافتن راه‌حل‌ها، انجNام فعالیت‌ها و فعالیت‌های مربوط Nبه ارزشیابی مشارکت می‌کنند .این نوع مشارکت به مردم محلی اجازه می‌دهد تا کنترل بر اوضاع داشته و سهمی در حفظ برنامه داشNته باشند .این کار پتانسیل زیادی برای قادرسازی مردم در توانمندشدن و از طریق ارایه فرصت‌هایی برای مردمی دارد که محروم و ضعیف و فاقد قدرت بوده و در انتخاب‌های واقعی برای زندگی خودشان درگیر می‌شوند. طيف مشاركت ‏ ‏ ‏ ‏ مادامي كه تعريف منحصر به فردي از مفهوم مشاركت وجود نداشته باشد، دامنۀ تعاريف مشاركت مردمي با به اشتراک گذاردن اطالعات آغاز می شود ،تا مشورت و سپس همکاری امتداد یافته و سرانجام به توانمندي مردم براي كنترل سالمت ختم می شود: به اشتراك گذاردن اطالعات مترادف با ارايه اطالعات از سوي متخصصان به مردم است. توانمندسازي مردم به معناي ايجاد فرصت ها و تجاربي است كه اجازه مي دهد مردم به طور فعال در تصميم گيري دربارۀ برنامه هاي بهداشتي درگير شوند. توجه به مشارکت مردم به صوNرت یک طيف ،تأكيد بیشتری است به توجه به فرایند مشارکت مردم و نه نتیجۀ مشارکت آنها. طیف مشارکت برای توانمندسازی 5د مشاركت 1 ارزيابي فراين ‏ ‏ ‏ ‏ به طورسنتي ،مشاركت مردمي با پژوهش هاي كمي /عددي (چند نفر از مردم در يك جلسه شركت كردند يا چند نفر از آنها در يك فعاليت اجتماعي شريك هستند؟) به عمل می آید اما مردم مي توانند بيايند اما هيچ تعهدي يا دركي از آنچه كه رخ مي دهد ،نداشته باشند. براي ارزيابي كيفيت مشاركت مردمي مي توان از نردبان مشاركت استفاده كرد .در سال 1969دکتر شری آرنشتاین (،)Sherry Arnshtein شکل نردبان مشارکت را ارایه کرد که: درپلۀ پاييني اين نردبان ،مردم آگاه قرار مي گيرند درحالي كه در باالترين پلۀ نردبان مشاركت ،فرد برخوردار از قدرت کنترل مطرح مي شود. پله های میانی نردبان ،جايي است كه مشارکت مردم توسعه مي يابد و درجۀ مشاركت آنها از داشتن حق ورود به برنامه تا فرد قدرتمند تغيير مي كند. نردبان مشارکت )1تصمیمها توسط افراد محلی و با کمک افراد حرفهای به عنوان مشاور گرفته میشود. )2افراد خارج از جامعه به عقاید مردم محلی گوش میکنند اما خودشان تصمیم‌می گیرند. )3افراد خارج از جامعه اطالعات را به مردم در مورد برنامه میدهند اما به دنبال نظرات آنان نیستند. ارزيابي فرايند مشاركت 2 ‏ ‏ تجسم هندسي ديگر براي ارزيابي كيفيت مشاركت مردمي ،نمودار عنكبوتي (اسپیدوگرام) است .در اين نمودار ،امكان توصيف تغييرات فرآيند مشاركت مردم از طريق ترسيم وضعيت مشاركت آنها در پنج جهت مجزا فراهم است .هر يك از اين 5خط ،نشان دهندۀ يكي از عوامل كليدي در مشاركت اند و همۀ آنها در يك نقطۀ مياني به يكديگر پيوسته اند تا نمايي جامع از مشارکت مردمي را ارايه دهند. پنج خط نمودار عنكبوتي معرف نيازسنجي ،رهبري ،سازمان دهي ،مديريت و بسيج منابع است .با عالمت گذاري ميزان مشاركت مردم در برنامه در هريك از خطوط نمودار عنكبوتي ،امكان ثبت هر نوع تغيير در میزان مشاركت مردم در هر زمان مورد نظر فراهم می شود. نمودار عنكبوتي مشاركت مردم (1988ریفکین و همکاران ) تیپولوژی مشارکت مردم -جدول برگر و اسپچ ()1993 درجه اقدام مردم دولت پايين اقدامی نمی کنند به مردم چيزي نمي گويد برنامه اي طراحي و اعالم مي كند .هدف اطالع رساني به مردم مي باشد و اطاعت آنها مورد انتظار است فقط اطالعات می گیرند مورد مشورت قرار می گیرند راهنمايي مي كنند سعي درترويج يك برنامه و توسعه حمايت ازآن براي تسهيل پذيرش آن توسط مردم دارد .اطاعت اجرايي و اداري مردم از برنامه مورد انتظار مي باشد برنامه اي را اعالم مي كند و جوياي نظرات مردم درباره آن مي شود و تنها در موارد ضروري برنامه اش را تعديل می كند در برنامه ريزي مشاركت مي كنند برنامه مقدماتي خود را براي تغيير ارايه مي دهد و توصيه هاي مؤثر مردم را در باره برنامه مي پذيرد داراي مقام نمايندگي هستند مشكل را تعيين و اعالم مي كند و از مردم مي خواهد كه مجموعه اي از تصميماتي كه مي توان در برنامه اعمال نمود را اتخاذ كنند از مردم می خواهد كه مسايل را تعيين و در مورد اهداف نهايي و اصلي برنامه تصميم گيري كنند باال داراي كنترل هستند چگونه میتوانیم برنامهریزی مشارکتی را توسعه دهیم؟ ‏ ‏ ‏ ما هنگامی که کمک به طراحی برنامه میکنیم تا شرایط زندگی مردم را بهبود بخشیم ،کامال از دانشی که افراد محNلی دارند ،نفع میبریم اما این امر برای ما که میخواهیم با افراد محلی مشاوره کنیم ،کافی نیست. ما نیاز داریم تا شنیدن را به یادگیری تغییر دهیم تا قادر به درک پیشرفتهایی که مورد نظر است بشویم و این مسایل باید برای افراد محروم و به حاشیه رانده Nشده قابل قبول شود. ما باید اجازه دهیم تا افراد محلی به بررسی موقعیت خودشان بپردازند و آنها باید کنترل بر تصمیمگیری در مورد پروژههای توسعه در منطقهشان داشته باشند. مردم عناصر اصلی برنامه ریزی مشارکتی ‏ ‏ ‏ ‏ در فرآیند برنامه‌ریزی مشارکتی افراد فقیر و محروم ،به جای تلقی شدن به عنوان اشیاء و موضوعات برنامه به عناصر برنامه‌های توسعه اجتماعی تبدیل می شوند و تبادل اطالعات ،تبدیل می‌شود به توانمندی در جایی که فضاهای مشارکتی وجود دارد: مردم باید به عنوان«دریافت‌کنندگان» منافع برنامه شروع به برنامه ریزی نمایند؛ با کسب مهارت‌ها و منابع برای تقاضا و پرداخت خدمات ،آنها به عنوان «مشتری» برای این خدمات قلمداد خواهند شد؛ و در نهایت با کسب تجربه و اطمینان آنها به نحوی «برنامه‌ریزان و مدیران برنامه» خواهند شد. اصول راهنما برای ایجاد مشارکت در برنامه‌ریزی ‏ ‏ ‏ نسبت به محتوا و فرآیند برنامه ،اهمیت قایل شوید :محتوا به معنی ایجاد اطالعات مفید و فرآیند به معنی درگیر نمودن افراد محلی است؛ سیستماتیک و قابل انعطاف باشید :سیستماتیک یعنی استفاده از یک رویکرد مرحله به مرحله و قابل انعطاف به معنی آماده بودن برای انجام تغییرات؛ و نگرش‌ها و رفتارها را برای ترویج و ارتقای مشارکت و همکاری توسعه دهید :این مساله به معنی نشان دادن احترام به مردم و ارزش قایل بودن برای نقطه نظرات افراد محلی است. سه چالش كليدي براي توسعه آتي مشاركت مردمي -1نحوه رويارويي با وNاقعيت نبود تعریفی جامع و جهاني از مشارکت مردمي براي توسعه مشاركت در مدیریت جامعه؛ -2تصورات غيرواقعي درباره سهم مشاركت مردم در برنامه هاي توسعه؛ وN -3مباحث موجود پيرامون توزیع قدرت و كنترل برنامه های اجتماعي بين مدیران و متخصصان و Nاقشار مختلف مردم. عصر صنعت پزشکی ثالثیه ثانویه مراقبت تخصصی هزینه 5ترین تمایل بیش اولیه خودمراقبتی عصر اطالعات برای سالمت کمترین تمایل بیشترین تمایل فرد هزینه خانواد/دوستان شبکه های خودیاری متخصص :تسهیلگر متخصص :شریک متخصص :معتبر نقشه تغییرات مراقبت از سالمت کمترین تمایل بيماري های حاد درصد باالي مراقبت‌هاي تخصصی مراقبت‌هاي مشاركتي فوریت های پزشکی بیماری هاي مزمن درصد باالی خودمراقبتي هرم مراقبت خودمراقبتي عوامل زمينهاي ‌ مؤلفه‌هاي خودمراقبتي عوامل مؤثر بر مؤلفهها ‌ عامليت خودمراقبتي (توانمندي) تقاضاي خودمراقبتي انگيزش مهارت دانش تعريف فرد از سالمت خود انگاره مزايا و موانع درك شدةرفتار سالمت درك شده ارزش سالمت نفوذ اجتماعي سيستم اعتقادات وارزش‌ها -خودكارآمدي عوامل زمينهاي ‌ تسهيالت الزمبراي كسب دانش، مهارت و انگيزش تجربيات گذشتهخودكارآمدي سوادبهداشتي اطالعاتبهداشتي بهره مندي ازمنابع سالمت -انگيزش محيط حمايت كننده حمايت اجتماعي ،سرمايه اجتماعي ،گزينه‌هاي انتخاب سالمت، تسهيالت الزم براي كسب دانش ،مهارت ،انگيزش و خودكارآمدي خود-كارآمدي كنترل‌درك‌شده بهبودخودانگاره تجربيات‌گذشته مسوولیت پذیری برای سالمت در سال ،1986جك اپ وزير بهداشت و رفاه وقت کانادا گزارشي را تحت عنوان "دستيابي به سالمت براي همه" ارايه کرد که در اين گزارش سه مکانيسم اصلي براي ارتقاي سالمت را مورد اشاره قرار داد: )1خود مراقبتي )2همياري متقابل )3توسعه محيط های سالم توانمند سازی ‏ ‏ ‏ توانمندسازی در حوزه سالمت ،فرایندی است که طی آن افراد این قابلیت را به دست می آورند که بر تصمیمات و فعالیت های تاثیرگذار بر سالمت خود کنترل بيشتري داشته باشند. این فرایند را می توان در قالب کسب مهارت ها و توانایی ها دید ،یا آن را به صورت یک دیدگاه در سیاست گذاری مد نظر قرار داد. این فرایند معموال با افزایش احساس خودكارآمدي و اعتماد به نفس افراد همراهی دارد و مردم را قادر می سازد که نیاز های خود را بیان کنند ،نظرات خود را ابراز نمایند ،راهکارهایی برای مشارکت در تصمیم گیری ها بیابند ،و به فعالیت های سیاسی ،اجتماعی و فرهنگی برای رسیدن به خواسته های خود بپردازند. توانمندسازي فردي و اجتماعي ‏ ‏ توانمندسازی فردي داشته ها و توانایی های افراد ضعیف را زندگی توسعه می دهد تا بتوانند در خصوص مسایلی که بر شان اثرگذار است ،مشارکت کنند ،چانه زنی نمایند و تاثیرگذار باشند و بتوانند بر این مسایل کنترل داشته و نسبت به آنها پاسخ خواه و پاسخگو باشند. مبنای توانمند سازی اجتماعي ایجاد تعهد در تمام سطوح جامعه، مبتنی بر این درک است که هر جامعه ،خود بهترین قضاوت کننده در مورد مشکالت آن جامعه می باشد و از توانایی به کار بستن اقدام مناسب برای حل مشکالت مذکور برخوردار است. 5دسازی جامعه توانمن ‏ ‏ ‏ توانمندسازي جامعه به اين معناست كه مشاركت جمعی مرNدم، فرصت جلب حمايت و تأثير مثبت بر Nآنچه كNه قرNار است برNاي آنها اتفاق افتد تا سالمت شان افزایش یابد را در اختيارشان مي گذارد. الگوهاي توانمندسازي جامعه برای ارتقای سالمت سعي در رويارويي مناسب با تأثير Nمتقابل ظرفيت جامعه ،سرمایه Nاجتماعی و توانمندی مردم براي تغيير Nو بهبود شرایط جامعه دارد. برخی رسيدن مرNدم Nبه درك جمعي در زمینه سالمت را كه آثار مهمي بر Nتوسعه ظرNفيت جامعه برای یک زندگی سالم دارد ،مترNادف با توانمندسازي جامعه می دانند. مشارکت در سالمت ‏ ‏ ‏ ‏ مشارکت در سالمت عبارت است از توافق داوطلبانه بین دو یا چند شریک برای همکاری به منظور دستیابی به مجموعه ای از اهداف مشترک در حوزه سالمت. چنین همکاری هایی ممکن است به صورت خودمراقبتی ،همیاری متقابل، اقدام جمعی ،همکاری های بین بخشی یا بر مبنای اتحاد برای ارتقای سالمت شکل گیرد. این همکاری ها ممکن است در یک دوره محدود و معطوف به یک هدف خاص ،مثل تصویب و اعالن یک قانون صورت پذیرد ،یا به صورت طوالنی مدت و به منظور دنبال کردن اهداف متعدد شکل گیرد. برای ارتقاي سالمت نیاز روزافزونی به مشارکت ارگان های دولتی، نهادهای مدنی و بخش خصوصی وجود دارد. هرم مفهومي گفتمان ارتقاي سالمت هدف راهبرد زندگي با کیفیت اقدام ارتقاي سالمت توسعه سياست هاي سالم؛ توسعه محيط هاي سالم ؛ توسعه اقدام جامعه؛ توانمندسازي افراد،گروه ها و جوامع؛ بازنگري در خدمات سالمت هرم ساختاري مديريتي گفتمان ارتقاي سالمت (پيشگيري اوليه ،ثانويه و ثالثيه) مديريت عوامل خطر (توسعه سياست ها ‌،موقعيت ها ،محصوالت و خدمات سالم) مديريت سبك زندگي (توانمندسازي مردم و توسعه اقدام جامعه) دكتر شهرام رفيعي فر و همكاران1392، مديريت بيماري ها مشارکت گروهی مشارکت فردی مشارکت جمعی دكتر شهرام رفيعي فر و همكاران1392، سطوح مشارکت مردمی برای ارتقای سالمت تابلوي سطوح و مداخالت مشاركت مردمي دكتر شهرام رفيعي فر و همكاران‌1392، آموزش ها/اقدام ها موقعیت خانه ،مطب، ظرفیت سازی برای ارایه خدمات خودمراقبتی و آموزش اثربخش بیمار در بخش سالمت ،آموزش و بیمارستان، داروخانه،آزمایشگاه، توانمندسازی مردم و بیماران ،ارتقای فرهنگ مرکز بهداشتی برنامه خودمراقبتی آموزش بیمار سطح مشارکت فردی سالمت با رویکرد خودمراقبتی ظرفیت سازی برای تشکیل و حمایت از گروه های خودیار و همسان در بخش های سالمت /رفاه اجتماعی/آموزش کشور ،آموزش و توانمندسازی گروه های خودیارو همسان ،توسعه شبکه های خودیار مجازی و حقیقی خانه مرکز بهداشتی مطب بیمارستان مدرسه مسجد محل کار گروه های خودیار گروه های همسان گروهی ظرفیت سازی برای توسعه موقعیت های حامی سالمت در شهرها/محالت/سازمان ها ،توسعه شوراهاي حامي سالمت‌،توسعه ائتالف ها و اتحادهای حامی سالمت ،برقراری ارتباط استراتژیک برای ارتقای سالمت ،توسعه اقدام جامعه برای سالمت مدرسه،محل کار مسجد،سازمان شهرداری،فرمانداری استانداری،دانشگاه مدارس مروج سالمت محل های کار مروج سالمت سازمان های دولتی و غیردولتی حامی سالمت اصناف و احزاب حامی سالمت شوراهای ملي‌،شهري ،محلي و صنفي حامی سالمت جمعی مسأله اين است: بودن، شایسته بودن، وابسته بودن