صفحه 1:
Recs!) | 17
pele
صفحه 2:
| ©
1 nevaecgevearelb Re Heaney
اجتماعى انسان ضرورت داردء در اديان و مذاهب الهي داراى
جايكاه خاصى است. تمام اديان آسمانى, حجاب و بوشش را بر زن
واجب و لازم شمردهاند و جامعه بشری را به سوی آن
پا
111111111011 ces rawr eer sanen
همسو با فطرت انساتى تشريع شده است. بر اساس اصل لزوم
Ly Slisgs 9 Gul aigh> 145 1Sigil5 9 iui dl owls 9 Sinlar
Cae arsine alice TPS
زنان به «حجاب» را با تشریع قانون پوشش مستحکم ساخت تا
وهر هستى «زن» در صدف يوشش صيانت كردد و جامعه از فرو
art در كرداب فساد و تباهى نجات يابد. بدون ترديد جهان بينى و
Sap ec erty eee Fens ۱ 7
انتخاب نوع و يوشش دارد. بر اساس جهاتبينى اديان الهي كه
انسان خلیفه خداوند و مرکز و محور چهان هستی است و رسالت
كسب معرقت و تهذيب نفس واصلاع جافعه زابى دو ۱5۳
حياتش در جهان آخرت نيز ادامه دارد, بايد جسم زن و جشم مرد
0 كردد تا غرايز شهوانى مهار و كنترل شود و استعدادهاى
00 0 cL Sears eee tnee
شکوتا apc كرجه انتخاب لباس و يوشاك براآيند انديشه و اراده
آدمی است, ولی بر بینش و اراده انسانی نیز نأثیر میگذارد و مبتواند
۳ فردی و اجتماعی ی
صفحه 3:
ا ا 0000
حجلبه يا نه تنها مختض زئلن يلكم
1
مردلن نیز میپنداشته و در
مقلیل. و بی بند و بارکه
SO es
نقشيها و كتيبمقلق بر جلف ملندم
از داخل و خلرج از مرزهلی لییان.
1 0
و
1 Seer ev eee)
بسیاری از مردمان هم عصر
0
211010 Aen Tiel ey
صفحه 4:
* پوشش زنان در ابران باستان همواره سبك و اسلوب خاصی داشته و بررسیها نشان میدهد که پوشش تمام
0 Sire es er cle reae we ireoe sree ney
به هیچ وجة اپراتبان در برهنگی به سر تمیبردهاند.
0 ا
[0 eres wen rmres
زنان در ایران, با پوشش
يرخى معنقدند: بوشش كامل و آراسته ايرانى به نوعى ريشه به وجود آمدن حجاب در دنيا است
ويل دورانت معتقد است نفش بوشش و حجاب زنان در ايران ياستان جنان يرجستهاست كه مىتوان ايران را
منشأ اصلى براكتدن حجاب در جهان دانست.
010 ا ا ا ervey RED Co
-- ال
صفحه 5:
* مادها
و"
SST TT vp
000 ie trectnd
پیشاهنگ دولت آربایی و دولت بزرگ هخامنشی دانست چه «هووخشتر» دولتهای
NES Tas ار
عا بود هاليسن دست يأعت
عبلام, بارس. هيركان. طبرستان و باكترى از دولت ماد اطاعت ميكردند. اين دولت
اصول كشوردارى قبايل متحد و فنون نوين حنك را بوجود آورد.
جنانكه كوروش يررك بس از فئح ماد همدان را كه باينخت دولت ماد بود. مركز
en ery eee pe rete 010
كتاب «يوشاك باستانى ابرانيان» دريارة يوشش زنان در دوران مادها با تكية بر
نقوش برچسته برجا مانده میگوید که پوشاک زنان آن دوران از دید شکل با
Bor ne nese eel rsd
0 pry eee eb cy eon
پوشش سرشان وجود داردر از هم تمیز داد منشوند. به نظر میرشد که زنان
پوششی لبز روی سر خود گذاردهند و از زیر آن گیسوهای بلندشان تمایان است.»
صفحه 6:
* يارسها (هخامنشيان)
IS) ear) اا ا ا ا Tie
0 ا ا اا ا
Drees ا ا ا ا eee reed
مىخوريم كه يوششي جالب دارند. بيراهن انان ب ساده و بلند یا
RG ike ME lat ree
ne MCL ese cone RCOPC ae) LES Le keer] ko Cs veh og
er 3 9 ا ل ل ا ا ۱0
صفحه 7:
* پس از هخامنشیان و تاخت و تاز اسکندر مقدونی به ایران,
Pee fran Den rier er FCs ree nM aT
eee nae)
ار را ار ار را
آستیندار و یقه راست بودهاست. پیراهن دیگری داشتهآند که
روی اولی میپوشنخند و قد این یکی تست به اولی کواه و
ضمنا يقه باز بودداست. روى اين دو بيراهن جادرى سرمى
DS
1 Oo I eT EY
Pere oe ye errr gen nr ene Sih
فلزى بيضى منقوش يا دكمه كه به وسيله زنجيرى به كردن
افکنده شده, بند است. این چادر به نحوی روی سر میافتاده
0
ا را
زائو برس میکزدند. با قلی که برافکتک. RE i Pie
داش که موه بش سر و آویفنند.
Bore ee ee ene rere orn
Peover serra [iol ai pene Oren try
pve ا | OOO pes events
صفحه 8:
000 er we)! tae) Peg pyre) Pere Pegs vr erie) Rico) eee LES) er a ee peeves ee Be)
fee ااا ا ااا ere eroy
eae mPa eI Pa ee Fee roi es ee es enc ee
است:
Sy ee rer re eel acer eo ne See Cees 00
استعمال داشته است.
Peron ele renee ire ne ees ۱
بشت ) كتاميده ده الي
به طور کلی در زمان ساسانیان همچون دوران پیش از آنء زنان از چادریهعنوان پوشاک رو استفاده میکردند.
۱
صفحه 9:
را
eet trenve pel seco eens eeerderse a eneere ۱
زرتشت به آن تاكيد شذه است. در كتاب "ونديداد " زرتشتيان اين
ل ا
Ave rons arse RCar pec yor OL tac gren eee
Reeves Renee mS ee Set) es Oru Ruck cee a
rerereg ااا Papen
Fors 7 eae Breet Ogio Tae rere’ eee ISI
pre re reece ee Pt eae) 1
زرتشت, ير سه أصل اساسي, «انديشه نيك», «كقتار نيك.» و «كردارنيق»
استوار كشته است. موبدان در تفسير انديشه و كردار نيك مى كويند: «يى
Bris asset ene rere sreis cele gene Hr om EV Omer
rear me Y ا POs
or] Recees ا ا ل
meee) ۱[ 13 زمان كه شامل لباس يلند شلوار و سريوش +
or Sle eee ااا ا Ee Sug
است. هر چند که استفاده از سدره و کشتی - لاس مذهبي ویژه زرتشتیان -
توصيه شده اسث.البته بر هر مرد و زن واجب است كه هنكام انجام مراسم
Este 9
بوشش زنان بايد يه كونه اى باشد كه هيج بك از موهاى سر زن أ سربوش
سود sae freer rae rece
واجيم, همكى سر وابوشيم و همكى تماز و كريم بدادار هورمزد؛يعنى همكان
reine erry Oe teh ا ا SRL
ا ا 0
از تگاه تپاک به زنان دوری جوید و ختی از به کارگیری چنین مردانی خودداری
ie Pe eg are poe eee ent oan Pepe
ااا ۱
Dee ا See el Neier cate eg
rar sera
صفحه 10:
| با تشکر از حوصله و صبر همه
3 .۰ دوستان
بسم الله الرحمن الرحیم
معنای عام حجاب
پوشش و عفاف از آن جهت که یک امر فطری است و برای حیات
اجتماعی انسان ضرورت دارد ،در ادیان و مذاهب الهي دارای
جایگاه خاصی است .تمام ادیان آسمانی ،حجاب و پوشش را بر زن
واجب و الزم شمردهاند و جامعه بشری را به سوی آن
فراخواندهاند؛ زیرا حیا و لزوم پوشش به طور طبیعی در نهاد زنان
به ودیعت نهاده شده و احکام و دستورهای ادیان الهي هماهنگ و
همسو با فطرت انسانی تشریع شده است .بر اساس اصل لزوم
هماهنگی و تناسب آفرینش و قانونگذاری ،خداوند لباس و پوشاک را
در البالی نعمتهای بیکرانش به بشر ارزانی داشت و اشتیاق درونی
زنان به «حجاب» را با تشریع قانون پوشش مستحکم ساخت تا
گوهِر هستی «زن» در صدِف پوشش صیانت گردد و جامعه از فرو
افتادن در گرداب فساد و تباهی نجات یابد .بدون تردید جهان بینی و
انسان شناسی هر فرهنگ و مکتب ،نقش اساسی و مهّمی در
انتخاب نوع و کیفیت پوشش دارد .بر اساس جهانبینی ادیان الهي که
انسان خلیفه خداوند و مرکز و محور جهان هستی است و رسالت
کسب معرفت و تهذیب نفس و اصالح جامعه را بر دوش دارد و
حیاتش در جهان آخرت نیز ادامه دارد ،باید جسم زن و چشم مرد
پوشیده گردد تا غرایز شهوانی مهار و کنترل شود و استعدادهای
معنوی و عقالنی بشر در پرتو رهیافتهای فطری و هدایتهای وحیانی
شکوفا گردد .گرچه انتخاب لباس و پوشاک برآیند اندیشه و اراده
آدمی است ،ولی بر بینش و اراده انسانی نیز تأثیر میگذارد و
میتواند به عنوان زمینهساز تعالی یا انحطاط فردی و اجتماعی نقش
آفرینی نماید.
حجاب و پوشش قبل
از َاسالم
ایرانی از دوران باستان پوشش
و حجاب را نه تنها مختص زنان
بلکه آن را از ویژگ یهای
اهورایی مردان نیز م یپنداشته
و در مقابل ،برهنگی و بی بند و
باری را اهریمنی م یدانسته
است.
نق شها و كتیب ههای بر جای
مانده از داخل و خارج از
مرزهای ایران كهن ،از هزاران
سال پیش ،گواهی م یدهند كه
نیاکان پارسای مردمان سرزمین
پارس ،نسبت به بسیاری از
مردمان هم عصر خویش
معتقدتر و پایبندتر به حفظ این
.ارزش آسمانی بود هاند
پوشش زنان در ایران باستان همواره سبك و اسلوب خاصی داشته و بررسیها نشان میدهد كه پوشش
تمام بدن در دورههای مختلف تاریخی چه نزد زنان و چه نزد مردان در ایران یك حقیقت بوده است و در
طول تاریخ به هیچ وجه ایرانیان در برهنگی به سر نمیبردهاند.
البته این موضوع را باید در نظر داشت كه پوشش كامل و آراسته همراه با تزیینات زنان در ایران ،با
پوشش چادر تفاوت داشته است.
برخی معتقدند :پوشش كامل و آراسته ایرانی به نوعی ریشه به وجود آمدن حجاب در دنیا است
ویل دورانت معتقد است نقش پوشش و حجاب زنان در ایران باستان چنان برجستهاست كه میتوان
ایران را منشأ اصلی پراكندن حجاب در جهان دانست.
دایرهالمعارف الروس نیز پیدایی حجاب زنان را به ایران باستان نسبت میدهد .در تفسیر اثنی عشری
چنین آمدهاست :تاریخ نشان میدهد كه حجاب در فرس (فارس) قدیم وجود داشتهاست.
حجاب در دورانهای مختلف تاریخی ایران
مادها
برپایه پذیرفتهشدهترین نظریه کنونی ،آریاییهایی که به فالت ایران آمدند ،به
سه دسته اصلی تقسیم شدند :مادها ،پارسها و پارتها.
مادها نخستین دودمان ایرانی را در ایران تشکیل دادند .دولت ماد را میتوان
پیشاهنگ دولت آریایی و دولت بزرگ هخامنشی دانست چه «هووخشتر»
دولتهای نیرومند آن زمان یعنی آشور و بابل را ضعیف ساخت و بر ارمنستان
و آسیای صغیر تا رود هالیس دست یافت.
عیالم ،پارس ،هیرکانی ،طبرستان و باکتری از دولت ماد اطاعت میکردند.
این دولت اصول کشورداری قبایل متحد و فنون نوین جنگ را بوجود آورد.
چنانکه کوروش بزرگ پس از فتح ماد همدان را که پایتخت دولت ماد بود،
مرکز پادشاهی خود قرار داد و پارسیان از آداب و رسوم و حتی طرز پوشاک
مادها بهره مند شدند.
کتاب «پوشاک باستانی ایرانیان» درباره پوشش زنان در دوران مادها با تکیه
بر نقوش برجسته برجا مانده میگوید که پوشاک زنان آن دوران از دید شکل
با پوشاک مردان یکسان است.
در ادامه درباره آن نقوش چنین مینویسد« :مرد و زن به واسطه اختالفی
که میان پوشش سرشان وجود دارد ،از هم تمیز داده میشوند .به نظر
میرسد که زنان پوششی نیز روی سر خود گذاردهاند و از زیر آن گیسوهای
بلندشان نمایان است».
پارسها (هخامنشیان)
به نظر میرسد که پوشش زنان در دوران هخامنشیان با دوران مادها
چندان تفاوتی نکرده باشد .پیرامون پوشاک زنان در این دوره چنین نوشته
شدهاند« :از روی برخی نقوش مانده ازآن زمان ،به زنان بومی بر
میخوریم که پوششی جالب دارند .پیراهن آنان پوششی ساده و بلند یا
دارای راسته چین و آستین کوتاه است .به زنان دیگر آن دوره نیز برمی
خوریم که از پهلو به اسب سوارند .اینان چادری مستطیل برروی همه لباس
خود افکنده و در زیر آن ،یک پیراهن با دامن بلند و در زیر آن نیز ،پیراهن
بلند دیگری تا به مچ پا نمایان است».
اشکانیان
پس از هخامنشیان و تاخت و تاز اسکندر مقدونی به ایران،
هنگامی که وضعیت سلوکیان آشفته بود ،اشکانیان ایرانی که
از پارتها بودند ،به حکومت رسیدند
لباس زنان اشکانی پیراهنی بلند تا روی زمین ،گشاد ،پرچین،
آستیندار و یقه راست بودهاست .پیراهن دیگری داشتهاند که
روی اولی میپوشیدند و قد این یکی نسبت به اولی کوتاه و
ضمنا یقه باز بودهاست .روی این دو پیراهن چادری سرمی
کردند.
در جای دیگر آمدهاست« :چادر زنان اشکانی به رنگهای شاد
ه است .گوشه چادر در زیر یک تخته
و ارغوانی و یا سفید بود
فلزی بیضی منقوش یا دکمه که به وسیله زنجیری به گردن
افکنده شده ،بند است .این چادر به نحوی روی سر میافتاده
که كاله زنانه را در قسمت عقب و پهلوها میپوشانیدهاست.
درکتاب «پارتیان» نیز آمدهاست« :زنان عهد اشکانی قبایی تا
زانو برتن میکردند ،با شنلی که برافکنده میشد و نیز نقابی
داشتند که معموال به پس سر میآویختند.
در دوره اشکانیان پوشش زنان شامل پیراهن شلوار و در
مراسمهای رسمی و مذهبی همراه با شال بلندی بوده است
که نمونههای آن در مجسمههای دوره اشکانیان نمایان است.
ساسانيان:
در اين دوره اردشير پسر بابك با استفاده از ضعف اشكانيان سلسله ساسانيان را بنيان نهاد و
دين زرتشت را دين رسمي كشور قرار داد .اوستا را ترجمه و آتشكده هاي ويران را بازسازي
نمود زنان در اين دوره كه احكام ديني زرتشتيان در كشور اعمال مي شده است همچنان
داراي حجاب كامل بودند در مورد پوشاك زنان چنين آمده است:
چادر كه از دوره هاي پيش مورد استفاده بانوان ايران بوده است در اين دوره نيز به صورت
مختلف مورد استعمال داشته است.
حجاب زنان در اين دوره چنان اهميتي داشت كه حتي لباس هنر پيشگان زن ،مانند لباس هاي
بلند ساير بانوان تا پشت پا كشيده شده است
به طور کلی در زمان ساسانیان همچون دوران پیش از آن ،زنان از چادربه عنوان پوشاک رو
استفاده میکردند ،و در زیر آن پیراهنی میپوشیدهاند.
حجاب در شریعت زرتشت
شریعت زرتشت ،عقیده دارد که حجاب یکی از ابتدایی ترین باورهایی است که
در شریعت زرتشت به آن تاکید شده است .در کتاب "وندیداد " زرتشتیان این
گونه آمده است :کالم ایزدی است که کردار زشت را نابود می کند ،از تو ای
مرد خواهش می کنم پیدایش و فزونی را پاک و پاکیزه ساز ،از تو ای زن
خواهش می کنم تن و نیرو را پاک و پاکیزه ساز .شریعت زرتشت انسان را
موجودی هوشمند و خردمند می داند که برای رسیدن به ارزشهای انسانی و
دوری از خصلت های حیوانی تالش می کند ،حفظ حجاب همراه با عفت باطنی
از جمله این ارزشهای انسانی است که شریعت زرتشت بر آن تاکید دارد .دین
زرتشت ،بر سه اصل اساسی« ،اندیشه نیک»« ،گفتار نیک» و «کردارنیک»
استوار گشته است .موبدان در تفسیر اندیشه و کردار نیک می گویند« :یک
زرتشتی مؤمن ،باید از نگاه ناپاک به زنان دیگر دوری جوید».در اندرز «آذرباد
مارا سپند» موبد موبدان آمده است« :مرد بد چشم را به معاونت خود قبول
مکن.
گفتنى است که در دین زرتشت ،لباس یا کیفیت خاصى براى حجاب زنان واجب
نشده است؛ بلکه لباس رایج آن زمان که شامل لباس بلند ،شلوار و سرپوش -
یعنى چادر یا شنلى بر روى آن -بوده است ،مورد تقریر و تنفیذ قرار گرفته
است .هر چند که استفاده از سدره و کشتى -لباس مذهبى ویژه زرتشتیان -
توصیه شده است.البته بر هر مرد و زن واجب است که هنگام انجام مراسم
عبادى و نیایش ،سر خود را بپوشاند .بنا به گفته مؤبد «رستم شهرزادى»
پوشش زنان باید به گونه اى باشد که هیچ یک از موهاى سر زن از سرپوش
بیرون نباشد .در خرده اوستا ،به طور صریح چنین آمده است« :نامى زت
واجیم ،همگى سر واپوشیم و همگى نماز و کریم بدادار هورمزد؛یعنى همگان
نامى ز تو بر گوییم و همگان سر خود را مى پوشیم و آن گاه به درگاه دادار
اهورمزدا نماز مى کنیم» .بر اساس آموزه هاى دینى ،یک زرتشتى مؤمن ،باید
از نگاه ناپاک به زنان دورى جوید و حتى از به کارگیرى چنین مردانى خوددارى
کند .پوشش موى سر و داشتن نقاب بر چهره ،پس از سقوط ساسانیان نیز
ادامه یافته است .به این نمونه بنگرید :پس از فتح ایران ،هنگامى که سه تن از
دختران کسرى ،شاهنشاه ساسانى را براى عمر آوردند ،شاهزادگان ایرانى
با تشکر از حوصله و صبر همه
دوستان...