صفحه 1:
صفحه 2:
سازمان حفاظت محیط زیست
معاونت محیط زیست انسانی
ضوایط و روش های اجرایی
مدیریت محیط زیستی و بهداشتی پسماندهای جیوه
(در چارچوب قانون مدیریت پسماند ,کنوانسیون میتاماقا در مورد جیوه و
کنوانسیون بازل)
تحص
مهندس مقصود آمیرپور
دانشجوی سال ۴ دکترای تخقصی مهندسی محیط زیست
صفحه 3:
فوابط اجرایی مدیریت زیستمحبطی پسماندهای حاوی جیوه به استاد ماده ۱۱ قانون مدیریث پسماندها
مصوب مورخ ۱۳۸۳/۲/۲۰ مجلس شورای اسلامی و ما كنوانسيون مينامانا در مورد جيوه و به منظور كاهش
خطرات زیسنمحیی و بهداشتی ناشی از پسمالدهای حاوی جیوه تهیه و تدوین و در جلسه مورخ ٩77۳۸۵
si aa Jah a Sis gen a ef a
شکل ۰۱-۱ دوش حمام (لف) و سیستم تهویه (ب) در جایگاه ذخیره سازی موقت
صفحه 4:
هدف :
حفاظت از سلامت انسان و محیط زیست در مقابل اثرات سوء ناشی از پسماندهای جیوه و ترکیبات آن از
طریق :
۱- کاهش میزان پسماند ناشی از مصرف جیوه و استفاده از این ماده و مشتقات آن تنها در فرآیندها و کالاهایی
كه جایگزین مناسبی برای آنها پیدا نشده است »
صفحه 5:
ماده -١ در اين ضوابط تعاریف زیر در معانی مشروح به کار میروند:
الف- آیین نامه: منظور آیننامه اجرابی قانون مدیریت پسماندها مصوب ۱۳۸۶ است.
ب- اداره كل: اداره كل حفاظت محيطزيست استان محل استقرار واحد صتعتى بردازش کننده
ب- برفازش: كليه فرايندهاى مكانيكى, شيميابى. بيولوزيكى كد منجر به تسهيل در عملیات دفع ردد.
ت- پسماند جیوه: شامل کلیه پسماندهای جیوه «حاوی و یا آلوده به جیوه و ترکیبات آن است.
ث- قانون: منظور قانون مدیریت پسماندها مصوب ۱۳۸۳ است.
ج- کنولسیون : منظو کنوانسیون مینمتا در مورد جیوه است.
چ- سازمان: منظور سازمان حفاظت محیطزیست است.
ح- مدیریت صحیح محیط زیستی: به معنی حصول اطمینان از رعایت کلیه مراحل مدیریت پسماند به
منظورحفاظت از سلامت انسان و محیطزیست و در مقابل آثار زیانبار ناشی از این پسماندها است.
خ- مدیریت اجرایی بسماند: شخصیت حقیقی یا حقوقی است که مسوول برنامدريزى. ساماندهی, مراقبت و
عملیات اجرایی مربوط به تولید. جمعآوری؛ ذخیرهسازی» جداسازی, حمل و ثقلء بازيافت» پردازش و دفع
پسماندها و همچنین آموزش و اطلاع رسانی در این زمینه میباشد.
د- واحد مدیریت اجرایی پسماند : عبارت است از واحدهای صنعتی که عملیات بازیافت؛ تصفیه و دفع پسماند
جیوه را انجام میدهند.
صفحه 6:
ماده ۲- در فهرست بردارى منايع ايجاد پسماندهای جیوه صورد زیر به عدوان محتمل ترين محل توليد
يسماندهاى جيوه تلقى خواضد شد: بيمارستانهاء مراكز داروبى مراكز دندانيزشكى. آزمایشگاههاه موسسات
وفشى و آموزشى .. واخذهاى صنعتى توليذ سود سوزآور و كلرين و تولید ویئیل کلاید با اتفاده
از روش قدیمی سل جیوه ای باترى سازى ٠ واحذ هاى توليد لوازم يرقى ٠ الكترونيك. لوازم و دستعاه هلى
اندازه كيرى مانند فشار سنج و دماسنچ های جیوه ای »واحد های تولید مواد شیمیایی و صنايع يتروشيمى:
واحد های توليد امپ های قلورسنت و مهتابی ها و پسماندهای شهری که تفکیک از يداه نشده اندكليه مراكز
تولید کننده پسماند موضوع این ضوابط مکلفند براساس برنامه خود اظهاری نسیت به اعلام میبزان کسی و
کیفی بسماندهاى ايجاد شده به سازمان وزارت بهداشت و ادره کل به صورت فصلی اقدام نمیند.
شکل ۱۶-۷: وسایل حفاظتی یرای اقرادی که در امر جمع آوری یسماند دخیل هستند.
صفحه 7:
تیصره ۱: کلیه مراکز تولید کنده پسماند که تحت پوخش وزارت بهداشت می باشند. مکلفند براساس برنامه
خوداظهاری نسبت به اعلام میزان کمی و کیفی پسماندهای ایجاد شده به دانشگاههای علوم پزشکی به صورت
فصلی اقدامنمایند.
این اطلاعات باید شامل موارد زير باشد: نام توليد كننده؛ آدرس, شخص مستول, نوع شغلء مقدار پسماند جیوه
تولید شده: نوع پسماند جیوه طرح جمع آوری و دفع زیست محیطی پسماند جیوه چگونگی تحویل پسماند
جیوهای به جمع آوری کنندهها یا توزیع کنندهها.
تبصره ۲: کلیه مراکز بهداشتی درمانی می توانند براساس برنامه خوداظهاری نسبت به اعلام میزان کمی و کیفی
پسماندهای ایجاد شده اقدام نمایند.
شکل ۱۵-۱ تموته ای از وسایل چرخ دار مورد استفاده یرای مراکز بهداشتی درماتی کوچک
صفحه 8:
ماده ۳- مسئولیت هرگونه نشت و آلودگی جیوه در محیط زیست تا زمان تحویل پسماند به مراکز خدماتی
مدیریت اجرایی پسماندهای حاوی جیوه و امحای آن بر عهده تولید کننده پسماند است.
ماده ۴- پسماند جیوه باید تنها توسط تأسیساتی که دارای مجوزات لازم از مراجع ذیربط مطابق قوائین و
مقررات موجود در خصوص تاسیس استقرار و بهره برداری و .. برای استحصال جیوه می باشند و مجوزهای
لازم برای مدیریت محیط زیستی پسماندهای حاوی جیوه نیز هستند پردازش شوند.
کلیه مراکز خدماتی مدیریت اجرایی پسماندهای حاوی جیوه باید تمامی مراحل قانونی جهت اخذ مجور فعالیت
را از دستگامهای ذیربط طی نمایند.
شکل ۰۱۴-۱ قفسه های مورد استفاده یرای تخیره سازی موقت ظروق حاوی پسماندهای دارویی
قلخ
صفحه 9:
ماده ۵« دستورلعمل اقدام در موارد اضطراری توسط سازمان و وزارت بهداشت » درسان و آموزش پزشکی و
حسب نياز يا همكارى ساير دستكاههاى اجرابى ذيربط مسئول به طور مستقل حداکثر ظرف ۶ ماه پس از
تصویب این ضوابط تهیه و ارائه گردد.
ماده ۶ مراکز خدماتی مدیریت اجرایی پسماندهای حاوی جیوه . موظف به ارائه گزارش ماهيانه (حاوی
اطلاعات و آمر) بر اساس قرم اظهارنامه (بيوست شمارة ؟ اين ضوابط) به ادره کل میباشند.
کل :۱۷-۱ -وستایل بچوج عارسوزه انسفاده: بزای: سل و هل :و اسعال: ری سایت. هلتروفت gel
پسماند داروبی
صفحه 10:
ماده ۷: کلیه مراکز خدماتی مدیریت اجرایی پسماندهای حاوی جیوه بايد توسط ادره کل و دانشکاههای علوم
پزشکی استان ذیربط مورد انجام بازرسیهای ارزیابی و نمونه برداری جهت اخذ اطلاعات زیر واقع شوند:
#شناسایی واحدهای تولید کننده» ذخیره و پردازش پسماند جیوه
#جزئیات فعالیتها و فرآیندهای مورد کاربرد در واحد
#شناسایی انواع پسماندهای جیوه
*بررسی وضعیت و تشخیص میزان تماس جيوه با سلامت انسان و محیطزیست
*بازیینی گزارشهای ثیت شده
#اسناد و برنامههاى محل سايت
صفحه 11:
ماده ۸- لازم است واحد های کلر آلکالی پتروشیمی ها نسبت به جمع آوری تجهیزات به کار برنده جیوه ( سل
های جیوه ای) و( فرآیند استیلن)" و استفاده از جایگزین های مناسب و بروز با تاييد اين سازمان حداكثر ” سال
پس از تصویب این ضوایط اقدام نمایند.
ماده -٩ دستگاه های ذیربط موظفند جهت حذف و به حداقل رساندن آلودگی های محیط زیستی و بهداشتی
ناشی از کاربرد جیوه و پسماندهای آن اقدام نمایند.
تبصره : لازم است دستورالعمل فنی مرتبط با ماده مذکور ظرف مدت یک سال پس از تصویب ضوایط تهية
گردد.
شکل ۵-۱: روش صحیح نکهداری موقت ظروق حاوى مواد شیمیایی
صفحه 12:
ماده ۱۰- واحدهای صنعتی استفاده کننده جیوه مسئولیت رعایت کلیه قوائین و مقررات فعالیتهای مربوط به
به کارگیری جیوه وترکیبات آن با رعایت کلیه ملاحظات محیط زیستی و بهداشتی را بر عهده دارند .
ماده ۱۱- پایش مستمر انبارهای نگهداری پسماند جیوه توسط مدیریت اجرایی پسماند جهت اطمینان از عدم
نشت جیوه ضروری بوده و رعایت ملاحظات زیست محیعلی و بهداشتی در چارجوب طرح خود اظهاری به
دستگاههای ذیریط ارائه گردد.
ماده ۱۲- اقدامات پیشکیرانه . مقابله و رفح آلودگی های احتمالی ناشی از انتشار ناگهانی جیوه ( وقوع حادثه و
ریزشهای اتفاقی) لازم است توسط مدیریت اجرایی پسماند. جهت یه حداقل رساندن اترات سوء ناشی از حادئه
به محیط زیست و سلامت جوامع تحت تاثیر بر اساس روش های قنی معتبر انجام گیرد.
0 اي
Ba
5
16 6 aM us
الف 5
شکل ۲-۱: علاتم و نشانه هاى مخصوص مورد استغاده يراى جايكاه ذخيره سازى موقت
صفحه 13:
ماده ۱۳- کلیهواحدها و کلینیک های دندانپزشکی؛ موظف می باشند, با استفاده از تجهیزات مناسب مانشد
صافىها و جداکننه ه از تخلیهآمالگام در لوله فاضلاب و همجنين از شستشوى آنها وساير وسايل ومواد
مصرقى حاوى و يا أغشنه به آمالكام در سينك خوددارى نمايئد,
تبصره: جداكننده أمالكام بايد با استاندارد ملى 11878 "دندانيزشكي- جداكننده هاى أمالكام» مطابقت داشته
باشئد
شکل ۶-۱: روش ذخیره سازى مواد قايل اشتعال
صفحه 14:
ماده ۱۴- کلیه واحد ها و کلینیک های دندا
ملاتظطات پهداقنت و سلامث فرتصوص انبازشن آمالکام:» مصرف » پسماندهای AYP كنذه آمالقام خامل لتريق.
خالی . دندانهای ترمیمی و مواد مصرفی آلوده را مطایق ضوایط و مقررات موجود در خصوص مدیریت محیط .
زیستی پسماندهای پزشکی را رعایت نمایند. |
عكن سيطف فى يام عو يريك متسوو بحیط ویسعی و
تبصره ١ : دستورالعمل و راهنماى هاى فنى در خصوص بهترين روشهاى مديريت ضايعات أمالكام توسط سازمان
و وزارت بهداشت . درمان و آموزش پزشکی ظرف مدت ۶ ماه پس از تصویب ضوایط تهیه گردد
تبصوه ۲- ضایعات امالگام دندانی و پسماندهای الوده به آن در صورت نبودن امکان بازیاقت برای بازافت در
زمان دیگز و یا انتقال به لندفیلهای تأییدشده» مطابق با قوانین و مقررات سازمان و وزارت نهداشت:
جمع آوری. ابار و سپس ارسال شوند.
صفحه 15:
Mle منظور به حداقل رسانى و حذف آلدگی هی معط زیمنی نی از لد و فده از لامبهای
جیوه ی فرورت درد فصل ششم فضوبط و روشهایمدیربتاجریی پسمانهای برفی و الكترونيك) مصوبه
شماره ۴۴۶۱۷۱۹۹۶۸۵ مورخ 15/11/17 شوراىعالى حفاظت محيطزيست در خصوص مدیریت صحیح معبط
زيستى بسماند در لامبهاى فلورسنت دقيفا جرا گرد
CYTOTOXIC
HANDLE
WITH
CARE
bo wert se) Co
WASTE
معدعمتءما
صفحه 16:
مقررات عمومی :
ماده ۱۶- مدیریت اجرایی بخشی از پسماند جیوه که به عنوان پسماند صنعتی و ویژه محسوب میگردد بر
اساس ماده ۷ قانون بر عهده تولیدکننده پسماند میباشد.
ماده ۱۷- مدیریت بخشی از پسماند جیوه که در پسماندهای عادی و کشاورزی موجود میباشد بر اساس تبصره
۲ ذیل ماده ۴ آیین نامه بر عهده مدیریت اجرایی پسماند عادی می باشد.
ماده ۱۸-کلیه انتقالات برون مرزی پسماندهای جیوه باید بر اساس ماده ۱۴ قانون با رعایت مقررات کنوانسیون
بازل و با نظارت مرجع ملی کنوانسیون در کشور که سازمان است صورت پذیرد.
تبصره: ماده ۴۶ آییننامه اجرایی حمل و نقل جادهای مواد شیمیایی و خطرناک شماره ۲۲۰۲۹۷۴۴۸۷۰ ۰
مصوب مورخ ۸۰/۱۲/۲۷ هیأت دولت در حمل و نقل این پسماندها رعایت شود.
صفحه 17:
ماده ۱۹-رعایت مفاد این ضوابط در مدیریت صحیح زیستمحیطی پسماندهای جیوه برای کلیه اشخاص حقیقی
و حقوفی تولیدکننده اين نوع پسماندها و همچنین واحدهای مدیریت اجرایی پسماندها حاوی جیوه الزامی
صفحه 18:
جدول ۱- فهرست برخی از کالاهای حاوی جیوه به همراه معرفی برخی جايكزين هاى أن
محصول حاوی جیوه
۳۹
lee
لامهای فلورستت (HID) oy Ss SL
ماوراي ينفش
a اتدرونیک (ماند ترموستات)
دستگاه سنجش فش
ean)
محلولهاى رتك و نگاهانده ها
اتبمروسال 7م600 تفط . ايموسال: رتك كريول فوشين
رنک Mereury Phenolic) Sabha ee ات
«A Jp ial Slane (مورد فده در سای و
لوط
| کسید جیوه (11)
۳۳۹۳3
ات جیوه(
—
رت جیوه رای خوردگی اس
oll ستجی کلرد.
se
weer Jane توس GA
وهای ها
‘Technical Guidelines for the Environmentally Sound Management of Waste consisting oF
(ساعداءدا؟ اددادهه) محلول فوشين در مخلوط قبل - الكل - اب .
جایگزینهای مناسب جیوه در محصول
وروی تیف
تماسنج اکلی, حسکراکترونیگی حرارت: نشج
geile ene بساطی و ند
لاميهاى معمولى. لامب لوله اى بكار سديم»
sips
Pap ate gigi gga
فشار سنج خلا اکترونیک فشا سنج مساطی و ]
افشارستج جايكزين شده با قتالات يا يكك مبع
مناسب ديكر يا فشارسيج اتروئيد الكترونيك
Se ترکیبات شیمیامی مجاز
كت
کید ee اسید سولفو یک
ولفات بتاسيم. سولفات
يوش قنات
لفات مس سولفات أمونيم.
ac
روی فرمالین
فرآیندخارج کردن رطویت از نمونه با قطعه منجسد.
Gis
Elemental Mercury and Wastes containing or Contaminated with Mercury
صفحه 19:
اشر بررسى الودكى أن وجاك
سور یه سب
8 شركت حمل وتقل كتيده اول
Sos EY
Tee ae چت
Se] See
Sa a تچتاه Se eee
ay 6 سا اهنت سرد تج
1 تمهدات وأسد نويد كسده. بديتوسيله متهد مى شوم كد تمامى الطلامات مربوط به مستويات مصموله يسسقت ارق جيوه ا در لين ارق کرد و كي
A WN ae عتدار هنه زر رک بسته نها a شم و دز هد ی کتم که شراط مجتموله به منظوو حمل و نقل در جاده ها
و رگم بر سلس قوانين و شولط ملى بل در صویتی كه تيد كننده عمده يسسائد ياشم متيهد فى شوم كه يك بوثايد at مان ماد دی با
مامش سميت يسمائد توليدى را تاحدى كه قابل لجرا و قتصادى بلتد در محل توليد وسحقد ثجرا كرد ويك مديريت صحيح زيست محيطى براي nang كه
هر حال حاهر با در ید به ان و مطیط زیت آمیب مين ناكد ذا تخاب کرد شم در رکه ید كتنده جزل سهد بلتم تا لش شود راب از
خوامم كيقت ناميران وسمقه توليدى يا كاصشى و بهترين روش مديريتى موجود وانتغاب ويكاربيم.
سال اما بو rosy =
ae a
= ry ee
Sa ae
۳3 es مالعا روز
7
Se ly باسشخسات بالابة نی مورب
صفحه 20:
4
Lei منم هش را و ny elt gh
جناب اتا مهنيس حجني وير معخرم یاه اوررق
سر سرب حالس زر تم فا و شتا رها ملع
جناب اي دتم رای eet ey ata
nna en ale معترم لت
tem nn han) ag جلف
ahem al Ae زد مت تمد نو جر
لب ی تشرد وی تم اور اجه
pamela ce تست
جاب قا دكت لراسماج. وز مطترم امور اتصاد ار
١ یی مسر امن یسرد ame 8 He
مهتم سمل شرا ی و هو شرا pig جناب
جناب الاق دكت كريس تداينه محدرم نا مجلى شواق املاس Pin
میاه ارو حا اراس مريت معط ومن و سای
سم لعي
Lise! دمن ۱۱ AT eee hee ts Oe ae 9 es ta
le a Han ta و وهای ی شرت معط زیت و دشن
ol le ig EM an ae hon, مقر فد مرت پوت وت
میت مخ سای Shane یلق Se
شا sae Mere ما ریز مه دی چیه هو
سمل متا اد رای بط رکفت
صفحه 21:
که
5 5 0 5 ی
Bf 1 ۱۳۸
علد
رئيس معترم دانشكا ده علوم بزشكي و خدمات بهداشتي درمتي ...
موضوعة ابلاغ شوابط رش ها مديريت زيست محيطى spe a eg
باسلام ولحقرام
به يوست تام شماره .1-074 مور 91/1/17 سازمان حقلت محيط زيست منظم به بط و
روش هاى لجرابى مديريت زيست معيطى و بهداشتي بسماتهاى جيره ”ك در جارهرب قائن مديريت يسما
كنوانسيون El بازل در خصوص مديريت جيوه تهبه وتدوين كربيده لست جهت استعضار و
اقام مقتضى و ابلا به مرلجع ذبربط ارسال مى كرد
صفحه 22:
كروه سلامت و محیط کار معاوفت بهداشتی دانشکده علوم پزشکی مراغه