دانلود پاورپوینت آشنایی با روش تحقیق

باسمه تعالی ضرورت پرداختن به بحث تحقی ق علمی ب ه معن ای تولی د علم و ح رکت ب ه س مت دانش جدید با توجه به ابزارهای پژوهش می‌باشد. تحقی ق علمی م ترادف ک اوش افق‌ه ای ت ازه و تولی د نظری ات جدید علمی است. هدف‌مندی تحقیق در کنار ابزار مناسب جزء ملزومات تحقیق علمی است. اهداف درس فراگیری روش رسیدن به حقایق و کشف مجهوالت؛ فراگیری روش تهیه یک پروپوزال پژوهشی؛ فراگ یری روش ثبت و انتش ار نت ایج تحقیق ات در ق الب مقاله علمی-پژوهشی و امتیازنامه ()Patent؛ کسب مهارت الزم برای انجام پایان نامه‌های تحصیلی. سرفصل درس تعریف پژوهش و انگیزه انجام پژوهش؛ یافتن موضوع برای پژوهش و درک صحیح و دقیق مسئله؛ نحوه آگاهی از مطالعات انجام شده به وسیله محققان دیگر؛ تهیه یک پیشنهاد تحقیقاتی ()Research Proposal؛ نحوه ارائه نتایج پژوهش و تهیه گزارش و مقاله علمی؛ آشنائی با برخی از فرآیندهای پژوهشی: اعتبارسنجی مجالت و کنفرانس‌ها؛ منابع اطالعات علمی. صفحه اینترنتی معاونت پژوهشی و فن‌آوری دانشگاه روش ارزیابی نمره 10 10 20 عنوان پروژه کالسی پایان ترم مجموع jamali.tmu@gmail.com Subject: ResearchMethods-Name Surname Name Surname-Project Name-date :عنوان فایل پیوست شده Example: MehdiJamali-HW1-970716 مقدمه‌ای بر روش تحقیق علمی تعاریف تحقیق تحقیق عبارت است از فرآیند جستجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت نامعین (.)Dewey, 1938 تحقیق فرآیندی است برنامه ریزی شده ،هوشیارانه، نظام مند و قابل اعتماد برای یافتن حقایق یا فهم عمیق مسائل. مهمترین ویژگی های تحقیق علمی تحقیق فعالیتی منظم و برنامه‌ریزی شده است. نیازمند طرح و نقشه قبلی است؛ دارای مراحل معینی است؛ دارای زمان بندی مشخصی است؛ یک فرآیند است. تحقی ق ب ه حل یک مسئله معین ی ا پیدا کردن پاسخ برای ی ک پرسش مشخص معطوف است. بدون داشتن مسئله ،اساسًا انجام تحقیق میسر نیست. در ابتدای تحقیق ،در رابطه با پاسخ قطعی ،بی اطالع هستیم. ممکن است بتوان پاسخ پرسش را حدس زد (فرضیه سازی) ولی در فرآین د تحقی ق بای د ح دس زده ش ده را ب ه آزم ون بگذاریم. مهمترین ویژگی های تحقیق علمی تحقیق به دنبال بررسی مسائل نو و یافتن پاسخ های جدید است. گسترش علم ،نتیجه همین ویژگی است؛ البت ه بررس ی ص حت و س قم یافته‌ه ای قبلی ن یز می‌توان د مسئله جدیدی به حساب آید. تحقی ق نیازمن د داش تن تخص ص ک افی در زمین ه م ورد بررس ی است. تحقیق از وظایف صاحب نظران هر رشته علمی است .یعنی حاص ل جه ل نیس ت بلک ه ب ر عکس حاص ل علم و دانش و تخصص است. اف راد ن ا آش نا ب ه ی ک موض وع علمی ،نمی توانن د وارد ح وزه تحقیق در آن رشته شوند؛ آموزش مناسب شرط الزم برای پژوهش ثمر بخش است. مهمترین ویژگی های تحقیق علمی تحقیق بی طرف است و حب و بغض در آن راه ندارد( .اصل تجاهل) تعصب و جانبداری به‌طور کلی در تحقیق جایز نیست؛ ذهنیات محقق ،همواره فرآیند تحقیق را هدایت می‌کند؛ تحقیق مستلزم جمع‌آوری اطالعات فراوان است. تحقیق کامًال مستند است و حاصل تخیل نیست؛ البت ه ق وه تخی ل می‌توان د در مراح ل فرضیه‌س ازی و ح دس‌های مربوط به تحقیق موثر باشد؛ اما فرضیات تحقیق باید بر اساس داده‌ها و مشاهدات ،مورد آزمون قرار گیرند؛ روش ه ا و اب زار شناس ائی و کس ب اطالع ات در فرآین د تحقی ق اهمیت زیادی دارند. مهمترین ویژگی های تحقیق علمی نت ایج تحقی ق مکم ل یافته‌ه ای تحقیق ات و عل وم قبلی است. باید بین یافته‌های جدید و قدیم ارتباط وجود داشته باشد. یافته‌های جدید ممکن است از طریق اصالح و تجدید نظر در یافته‌های قبلی پدید آید. تحقیق از قابلیت تعمیم و پیش‌بینی برخوردار است. یافته‌های تحقیق را می‌توان به موارد دیگر تعمیم داد و از این طریق به‌قدرت پیش‌بینی دست یافت. اساسًا یکی از هدف‌های تحقیق ،تعمیم یافته‌ها است. در پایان هر تحقیق باید راهکار و پیشنهاد ارائه شود. روش علمی و مراحل آن روش علمی دارای سه مرحله اساسی است: مساله ( :)Problemطراحی مساله نظریه ( :)Theoryابداع نظریه یا فرضیه ()Hypothesis آزمون ( :)Testingارزیابی ،سنجش و اثبات دیدگاه مرا درباره روش علمی می‌توان با بیان این نکته خالصه کرد که این روش متشکل از سه گام است )1 :ما با مساله‌ای برخورد می‌کنیم (مسائل)؛ )2تالش می‌کنیم آن را ب ا ارائ ه ی ک نظری ه ح ل ک نیم (نظری ه)؛ )3از اشتباهاتمان چیز می‌آموزیم (نقادی)( .کارل پوپر) روش علمی و مراحل آن مساله (طراحی مساله) پژوهش علمی فرآیند حل مساله است؛ در مقابل آموزش که فرآیند پاسخ‌گوئی به سئوال است. حرکت از سئوال به مسئله طراحی و تب یین مس ئله پژوهش ی اساس ًا پس از پاس خ گ وئی ب ه س ئواالت آموزشی شکل می‌گیرد .بنابراین آموزش مناسب مقدمه ،زمینه و شرط الزم برای یک پژوهش ارزشمند است. تفاوت سؤال با مسأله سؤال: بر اثر جهل و ندانستن ايجاد مي‌شود. پاسخ‌گويي به آن با رجوع به افراد و يا منابع امكان‌پذير است. مجهولي است كه فرد ،پاسخ آن را نمي‌داند. مسأله: بر اثر دانستن كلية اطالعات موجود در يك زمينه ايجاد مي‌شود. براي يافتن پاسخ آن ،مراجعه به افراد و يا منابع ديگر ،سودي ندارد. مجهولي است كه جامعة علمي به آن نپرداخته است و پاسخ آن را نمي‌داند. تفاوت سؤال با مسأله به عنCوان مثCال ،تCا زمCاني كCه كسCي بCه افتCادن اشCياء بCه سCمت پCايين توجCه نCرابCطCهCمطCرCح نCبCود .CاCمCاC_CآCن گونCه كCه نمي‌CكCرCد ،CهCيچ پرسCشCي نCCيز Cد Cر اي C وضCوع CتوجCهCكCردC،و CاطCالعCاCت جCامCع مشCهCورCاCسCتC C_CCوقCتي CنيCوتCوCنCبCهCايCنCم C ‏CيCك ه چCرا C ش بCراي اCو مطCرCحCشCدCكC C نCپرCسC C خCوCد CرCا دC Cر كنCارCCآCن قCراCر دCاCد ،اCي C ه سCمCتCپCاCيCيCنC،بCه ه جCاCيCحCرCكتCبC C سCيCبCوقCتCيCا CزCدرCخت CجCدCاCمي‌شCوCدC،بC C ي او مCطCرح ك «مCسCألCه»CبCرا C سCمتيCدCيگCر حCرCكتCنCمي‌CكنCدC؟ اCيCنجCا بCو Cد كCه يC C ت و او در هCيچ كتCCاب وC ن راCكسCCي نمي‌دانس C C ه‌ايCكCCه پاCسCCخ Cآ C شCCد .CمسCCأل C مCنبعي نمCي‌توانسCت راه CحCلCو پCاسCخ آن Cرا بCيابCدC.دقCيقCا دCرCچCنينCجCايي اسCت كه تحقيق Cو پژوهش C،نقش خCود رCا پيداCمي‌كند. امروز اگر همان پرسش براي ما مطرح شود ،نمي‌توانيم آن را يك مسأله بدانيم .چون پاسخ آن قبال داده شده است و براي اطالع از اين پاسخ ،ما نيازمند مطالعه ،جمع‌آوري اطالعات و يا آموزش هستیم .در حالي كه اگر پاسخ پرسش ما در منابع و مراجع موجود نباشد ،بايد براي رسيدن به پاسخ ،تحقيق كنيم. روش علمی و مراحل آن (مسئله) حرکت از سئوال به مسئله هنگ امی ک ه در پرت و نظری ات موج ود ،انس ان خ بره در توض یح و تفسیر پاره‌ای از پدیده‌ها ناتوان باش د؛ در این ص ورت انتظار و توقع توجیه ،تفسیر و تبیین برآورده نمی‌گردد و مسئله به وجود می‌آید. ناسازگاری ذهنیت علمی با پدیده‌ها و واقعیت‌ها ذهنیت علمی آموزش پژوهش سئوال مسئله روش علمی و مراحل آن (مسئله) ذهن عمي ق و خ ارق الع اده‌اي الزم اس ت ت ا انس ان در همين ام ور ع ادي بزرگ ترين مس ائل تحقي ق را بياب د( .آلف رد ن ورث وایتهد) اگ ر ذه نیت علمی مناس بی وج ود نداش ته باش د ،اساس ًا مسئله‌ای نیز وجود نخواهد داشت. روش علمی و مراحل آن (مسئله) انعكاس مسئله پژوهشي در يك طرح تحقيقاتي (پرسش تحقیق) شكي نيسCت كCه بCراي بيCان يCك مسCئله و نCيز يCك سCوال بايCد از جمله‌هCاي پرسشCي ل باCشCد و هم CتبCيين كننCده ملCه پرسشCي مي‌تCوانCد هم CبيCانگر يCك سCوا C اسCتفCاده CكCرد .ج C يك مسئله. چگونCه مي‌تCوان در زبCان و در نحCوه اظهCار زبCاني ،تفCاوت و تفكيCك مسCئله پژوهشCي با سوال آموزشي را مدنظر قرار داد؟ در بيCان و اظهCار مسCائل پژوهشCي بايCد از جملCه هCا و پرسCش‌هايي اسCتفاده كCرد كCه بCيCانگCر چاCلش‌هCاي CبCه وCجCود CآمCدهC Cدر ذCهن باشCند C.چCالCش CذهCنCي CهمCانC CانتظCارات علمي است كه برآورده نشده باشد. پرسش oجمله‌ه ای بیان‌کننده سوال: آیا ...هست؟ آیا ...نیست؟ ماهیت ...چیست؟ تعریف ...چیست؟ -تقسیمات ...کدامند؟ ی پرسش oجمله‌ه ای بیان‌کننده مسئله: چرا ...؟ چگونه ممکن است که؟ -چه رابطه ای ...وجود دارد؟ ی روش علمی و مراحل آن (فرضیه) نظریه ( )Theoryو فرضیه (( )Hypothesisابداع نظریه) فرضیه ادعائی علمی است که در قالب یک جمله خبری به‌عنوان راه حلی برای پرسش‌های مسئله ارائه می‌شود. فرضیه حدس عالمانه‌ای درباره حل یک مساله است .فرضیه را می‌توان به منزله رابطه‌ای منطقی بین دو یا چند متغیر تعریف کرد که به‌صورت جمله‌های آزمون پذیر بیان می‌شود. فرض یه پاس خی عقالنی ،احتم الی و م وقت ب ه س ئوال پژوهش ی است که در مراحل بعدی پژوهش ،درستی یا نادرستی آن مورد آزمون قرار می‌گیرد. روش علمی و مراحل آن (فرضیه) نظریه نظریه از مجموع چند فرضیه ساخته می‌شود .بین فرضیه های موجود در یک نظریه ،رابطه و پیوستگی وجود دارد. نظری ه ی علمی خالص ه ای از فرض یه ی ا فرض یه ه ایی اس ت ک ه توس ط آزمایش های مکرر تأیید می شوند. نظریه عالوه بر فرضیات اصلی ،شامل فرضیات کمکی نیز است. نظری ه ه ا می توانن د اثب ات و ی ا مث ل فرض یه ه ا رد ش وند .هم انطور ک ه اطالع ات بیش تری جم ع آوری می ش ود و دقت پیش بی نی در ط ول زم ان پیشرفت می کند ،نظریه ها می توانند بهتر و اصالح شوند. تفاوت نظریه و فرضیه فرض یه ای ده ای اس ت ک ه هن وز اثب ات نش ده .اگ ر م دارک ک افی ب رای پش تیبانی از فرض یه وج ود داش ته باش د ،در روش علمی این فرض یه ب ه عن وان ی ک نظری ه ،یع نی توض یحی درس ت و قاب ل قب ول ب رای آن پدی ده شناخته می شود. روش علمی و مراحل آن (آزمون) آزمون (ارزیابی و اعتبار سنجی) مهمترین رکن روش علمی و روش تحقیق می‌باشد. آنچه هویت علم و عینیت آن را تأمین و تضمین می‌کند ،همین مقام داوری و آزمون است. بع د از آن‌ك ه نظ ريه‌اي در آزم ون موف ق ش د و از س وي متخصصان ديگر مقبول اعالم گرديد مي‌توان آن را بخشي از علم دانست. آزمون در فرآیند پژوهش در معنای عام خود نوعی ارائه دلیل است (استدالل). روش علمی و مراحل آن (آزمون) انواع استدالل در مرحله آزمون محصول فرآيند پژوهشي يا بايد مبرهن به براهين قياسي باشد و يا مؤيد به تاييدات استقرايي. -1استدالل قیاسی ( :)Deductive ReasoningوقCتی ذهن از قضCیه‌های کّلی بCه می‌آیCدC ،Cآن CرCا ه جCزC C عبCاCرتC CمCختصCرتر Cاز CکّCل CبC C می‌ CرسCد Cو CبCهC C ههCای CجCزئیC C C نCتیج ‌C منCد .دC Cر اسCتCدالل CقیاسCی از CحCداقل دCو CقضCیCه دCرسCت ،CضCروCرتCا Cو قCیCاسCمی‌نا C می‌آید. بدوCن هیCچ تردیدیCقضیه درست دیCگری بCه نامCنتیجه CبدسCت C اساسCی‌ترین و اعتمادپCذیرترین شCکل اسCتدالل در منطCق ،اسCتدالل قیاسCی اسCت; چرا که نتیجه‌دهی قیاس همواره یقینی است. مثال: .۱ سقراط انسان است.2 .هر انسان فانی است.3 .پس سقراط فانی است. روش علمی و مراحل آن (آزمون) -2استدالل استقرائی ( :)Inductive ReasoningاسCتقراء نCوعی اسCتدالل ل سCیر Cمی‌CکنCد .یعCنی CچنCد مCوCرCد جCزئی CراC ن CذهCن اCز CجCزء بCه CکC C ‏CاسCت کCه دCر Cآ C ک هیC C ی می‌دهCد .CازآنجCاکCه CدCر اسCتقرا Cیک‌ب ‌ م کل C کC ه می‌CکنCد و CسCپس CیCک ح C مشCاهد C ‏C یگCیریم، هکCار م ‌ ههCایی از آن را ب ‌ یکCنیم و تنهCا نمون ‌ جامعCۀ آمCاری را بررسCی نم ‌ پایۀ استقرا براساس گمانه‌زنی است. ‏مثًال در چنCCد مCCورد آب را حCCرارت می‌دهیم و می‌بیCCنیم کCCه در صCCد درجCCه سلسCیوس می‌جوشCد و از این نتیجCه می‌گCیریم کCه هCر آبی در صCد درجCه سلسCیوس می‌جوشد. در عل وم اس تقرايي ،ي ك نظري ه اثب ات نمي‌ش ود؛ بلك ه توس ط ش واهد و نت ايج مس اعد (مش روط ب ه ع دم وج ود ش اهد نامس اعد) تايي د مي‌گ ردد .اگ ر هم ه پیش‌بینی‌ها و نتایجی که تا به حال از یک نظریه دیده شده است ،درست باشند ،در چنین حالتی بر اساس منطق استقرائی ،نظریه با درجه‌ای از احتمال تائید می‌شود. روش علمی و مراحل آن (آزمون) طبقه‌بندی علوم بر اساس روش آزمون علوم صوری منطق ،ریاضی ،آمار علوم طبیعی :فیزیک و مکانیک ، ...نظری قیاسی علوم نظری علوم اجتماعی-انسانی :جامعه شناسی ...فلسفی ،روانشناسی فلسفی علوم فلسفی :فلسفه نظری ،معرفت ...شناسی ،فلسفه علوم طبیعی علوم علوم طبیعی :فیزیک تجربی ،شیمی، زیست شناسی ،زمین شناسی ... علوم تجربی استقرائی علوم اجتماعی-انسانی :جمعیت شناسی ،مردم شناسی ،روان شناسی ...بالینی علوم مهندسی علوم استنادی ادبیات ،تاریخ نگاری ،علوم ، ...حدیث روش علمی و مراحل آن (آزمون) نقش فرضیه‌های کمکی در آزمون oهر نظ ريه‌اي داراي ب رخي پيش‌فرض‌ه ا ،فرض يه‌هاي كمكي ي ا ش رايط محيطي است. oاين فرضيه‌ها شرايطي را توصيف مي‌كنند كه نظريه در صورت تحقق آن شرايط درست عمل مي‌كند و اگر آن فرضيه‌هاي كمكي و شرايط ،تحقق نيافته باشند نبايد انتظار داشت نظريه نيز درست باشد. نادرسCتی پیش بیCنی نظریCه می توانCد دو علت داشCته باشCد ،نادرس تی نظری ه و یCا نادرس تی فرض یه ه ای کمکی و عCدم رعCایت CدرسCت شرایط الزم. محققCان در چCنين وضCعيتي تCرجيح مي دهنCد ابتCدا بCه سCراغ فرضCيه هCاي د CيCا CخCCير .CاگCرC ه CآCيCا C CدرCسCتCن C ررCسCي CكCننCد CكC C ش شCرطCهCا بCرونCدC C Cو CبC C ‏CكمCكي Cو پCي C مسCئول نCادرسCتCي پيش بCيCنCي هسCتCند،C ت نشCاCن دCا Cد فرCضCيCه هCاCي كمCكCي C تCحقيقCا C ي دارنCد ،اCمCا CاگCر فCرضCيCه CهCاي CكمCكي جهCت اCصCالح آنهCا CگCام بCر م C ن د Cر C محCققCا C و شCرايط فرضCي درسCت بودنCد ،محقCق بايCد دسCت از نظريCه خCود بCردارد و بطالن آن را بپذيرد. تقسیم بندی انواع تحقیق بر حسب ماهیت داده‌ها تحقیقات بر اساس ماهیت داده‌ها به سه دسته تقسیم می‌ش وند .ه ر دس ته ب ه تناس ب موض وع تحقی ق ،ک اربرد ویژه‌اي دارند. تحقیق‌های کمی ()Quantitative Research تحقیق‌های کیفی ()Qualitative Research تحقیق‌های آمیخته ()Mixed Research تقسیم بندی انواع تحقیق بر حسب ماهیت داده‌ها تحقیقات کمی ()Quantitative Research داده‌ه اي م ورد اس تفاده در این تحقیق ات ،کمی ب وده و مقی اس ان دازه‌گیري رایج ب راي آن‌ه ا وج ود دارد (مث ل اندازه‌گیري طول با متر). داده‌ه اي کمی هم واره داده‌ه اي کیفی‌اي هس تند ک ه متناس ب ب ا موض وع ب ه ص ورت کمی و ع ددي تب دیل می‌شوند. تقسیم بندی انواع تحقیق بر حسب ماهیت داده‌ها تحقیقات کیفی ()Qualitative Research تحقیق کیفی عمدتًا به‌صورت توصیفی می‌باشد که در آن محقق به فرآیند معنی و درك حاصل از واژگان و تصاویر تمای ل دارد .در واق ع تحقی ق کیفی ی ک تحقی ق تفس یري است. داده‌هاي کیفی قابلیت کمتری برای تبدیل شدن به عدد دارند ،به همین علت به همان شکلی که گردآوری شده‌اند مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند. تقسیم بندی انواع تحقیق بر حسب ماهیت داده‌ها تحقیقات آمیخته ()Mixed Research ترکیبی از روش‌هاي کمی و کیفی تحقیق است؛ زیرا این دو روش می‌توانند مکمل هم باشند. روش کیفی ب راي تحقیق ات اکتش افی و ت دوین تئ وري مناسب است ،در حالی‌که روش کمی بیشتر در تحقیقات آزمایش و ارزیابی تئوري کاربرد دارد. تقسیم بندی انواع تحقیق بر حسب هدف تحقیقات بر اساس هدف یا قصدی که دنبال می‌کنند به سه دسته تقسیم می‌شوند. تحقیق‌های بنیادی ()Basic or Fundamental Research تحقیق‌های توسعه‌ای ()Developmental Research تحقیق‌های کاربردی ()Applied Research تقسیم بندی انواع تحقیق بر حسب هدف تحقیقات بنیادی ()Basic or Fundamental Research کار نظ ری ی ا تج ربی ک ه عم دتًا به‌منظ ور کس ب آگاهی‌ه ای جدی د از منش ا پدی ده ی ا واقعیت‌ه ای مش اهده‌پذیر انج ام می‌شود؛ تحقیقات بنیادي در جهت گسترش مرزهاي دانش ب وده ب دون این‌ک ه هیچ ک اربرد وی ژه ی ا دقیقی ب رای آن در نظر گرفته شده باشد. هدف تحقیق‌هاي بنیادي ،تولید دانش جدید ،ارائه و آزمون فرضیه‌ها ،تب یین رواب ط و پدیده‌ها و ب االخره نظریه‌پ ردازي است. مانند اکثر مسائل مطرح شده در فلسفه و ریاضیات تقسیم بندی انواع تحقیق بر حسب هدف تحقیقات توسعه‌ای ()Developmental Research به‌کارگیري روش علمی براي حل مسائل در یک موقعیت مکانی و زمانی خاص است .راه‌حل‌هاي ارائه شده در این پژوهش صرفًا کاربرد محلی و براي مورد خاص پژوهش دارد. هدف تحقیق ات توس عه‌اي تش خیص مناس ب ب ودن ی ک دانش ،روش ،ارزش و ...ب راي ه دفی خ اص و ی ا تهی ه و تدوین برنامه‌ها ،طرح‌ها و پروژه‌هاي توسعه دانش است. تقسیم بندی انواع تحقیق بر حسب هدف تحقیقات کاربردی()Applied Research تحقیقی است که به منظور حل مشکل یا مسئله خاص علمی ی ا اجتم اعی انج ام می‌گ یرد .تحقی ق ک اربردي بای د به‌صورت روشن و مشخص در کارگاه یا کارخانه یا جامعه مورد استفاده قرار گیرد. هدف تحقیق‌هاي کاربردی ،کاربرد عملی دانش در زندگی فردي و اجتماعی و یا در یک سازمان خاص است. مثًال :کاهش مصرف آب در برج خنک کننده تر یک نیروگاه تقسیم بندی انواع تحقیق بر حسب هدف تحقیق ات ب ر اس اس روش و نح وه گ رد آوری داده‌ه ا ی ا ط رح کلی تحقیق به دسته‌های مختلفی تقسیم بندی می‌شوند .برای نمونه: ق توصیفی ()Descriptive Research تحقی ‌ تحقیق پس رویدادی ()Ex-Post Facto Research ق همبستگی ()Correlational Research تحقی ‌ ق تجربی ()Experimental Research تحقی ‌ مطالعۀ موردي ()Case Study تحقیق در عمل ()Action Research