دانلود پاورپوینت اقلیم شناسی آماری

بسم الله الرحمن الرحیم اقلیم شناسی آماری منابع و ماخذ : • مب انی اقلیم شناس ی آم اری دک تر حس ین عساکره ،انتشارات دانشگاه زنجان • روشهای آماری در مطالعات هواشناسی و اقلیم شناسی دکتر فاطمه رحیم زاده انتشارات سید باقر حسینی • کاربرد آم ار در جغرافی ا ت الیف دک تر مس عود مهدوی و دکتر مهدی طاهر خانی از نشر قومس • آم ار و احتم ال در جغرافی ا دک تر محم د قاس م وحیدی اصل از انتشارات دانشگاه پیام نور • اص ول آم ار در عل وم من ابع ط بیعی دک تر محم د رض ا بی همت ا و همک اران از انتش ارات دانش گاه تهران تعریف آمار ()statistic آمار روشی برای جمع آوری ،نمایش ،تلخیص ،تحلی ل ،تفس یر ،ب رآورد ، تعمیم ،مطالع ه و بررس ی مشاهدات است تقسیمات دانش آمار • الف :آمار توصیفی و آمار استنباطی(تحلیلی) • ب :آمار پارامتری و ناپارامتری • ج :آمار یک متغیره و چند متغیره آمار توصیفی ()deccriptive statistics • در واقع این قسمت از دانش آمار به دنبال نمایش س اختار و توص یف س اده داده هاس ت و این ک ار از طری ق وارس ی اع داد ی ا نموداره ای مربوط ه انج ام می شود. • آم ار توص یفی عم دتا از ج داول ف راوانی و نمای ه ه ایی چ ون می انگین ،م د ،میان ه ،انح راف معی ارو منحنی توزیع (تغییرات اطراف میانگین ) بحث می کند. • برای مثال ممکن است تصور شود میزان بارش در یک مقطع زمانی افزایش یافته است آمار توصیفی می تواند متوسط تغییر ب ارش در آن دوره با دقت آمار استنباطی یا تحلیلی ()Inferential Statistics • آم ار اس تنباطی روش ی اس ت ک ه ب ه کم ک آن می ت وان اطالع ات موج ود در مجموع ه ای مح دود از داده ه ا (نمون ه) را ب ه مجموع ه ای بزرگتر(جامعه ) که داده ها از آن بدست آمده اند تعمیم داد • این بخش از آم ار ن وعی قی اس اس ت ک ه در اقلیم شناس ی ب رای پیش بی نی ی ا ب رآورد پارامترهای اقلیمی از طریق نمونه برداری به کار می رود • برای مثال اندازه گیری میزان دما یا بارش در نتیجه گیری • در آم ار توص یفی بی ان دقی ق و نظ ام من د مق ادیر حاص ل از مش اهدات تج ربی و نت ایج عی نی و در آم ار اس تنباطی ،تب یین نت ایج توصیفی ،برآورد ،تفسیر و تعمیم فراس نج ه ای جامع ه ب ر اس اس نمون ه و تع یین م یزان اهمیت و اعتب ار آنه ا م ورد نظ ر اس ت عالوه ب ر اینک ه در این ش اخه از آم ار ب ه آمارپارامتری ()Parametric Statistics • برای س نجش فرض یه ه ایی ک ه متغ یر آن کمی اس ت از آم ار پ ارامتری اس تفاده می ک نیم مانن د ب ه دس ت آوردن می انگین ی ک عنص ر اقلیمی در ی ک دوره ط والنی م دت از طری ق می انگین آن عنص ر اقلیمی ب رای یک دوره معین • چنانچه مقیاس سنجش متغیرها فاصله ای یا نسبی باشد وداده ها از یک توزیع خاص مانند توزیع نرمال برخوردار باشند از آمار آمار ناپارمتری ()Non – Parametric Statistics • برای س نجش فرضیه ه ای کیفی از آمار ناپارامتری استفاده می کنیم • آزمون های مرتبط با آمار ناپارمتری از برخی ویژگی های توزی ع جامعه مس تقل هس تند از این رو آزمون های مزبور را توزیع آزاد می نامند • در این ن وع آم ار ،رتب ه ه ا ی ا عالئم ج ایگزین ان دازه گیریه ای کمی می ش ود وب رخی آزم ون ف رض ه ای متغیره ای اقلیمی اس می و رتب ه ای تنه ا ب ه کم ک فنون ناپارامتری انجام پذیر است. • ب رای مث ال رتب ه بن دی س الها ی ا ش هرها ب ر اس اس آمار یک متغیره ()Univariate statistics • آمار یک متغیره به بررسی آماری ،توصیف ،تحلیل وبرآورد یک متغیر بدون ارتباط با متغیرهای دیگر می پردازد مانند بررسی میانگین دما یا بارش • بسیاری از دانشمندان معتقدند آمار یک متغیره داده هایی با حداکثر دو متغیر را بررسی و تحلیل می کند مانن د می انگین دم ا ناش ی از تغی یرات دم ا در امت داد زمان و یا مکان • در عم ل ه دف از آم ار ی ک متغ یره بررس ی آم اری پدیده هایی است که حداکثر یک متغیر مستقل داشته آمار چند متغیره ()Multivariate Statistics • روش ه ای آم ار چن د متغ یره ب ه طبق ه گسترده ای از روش های آماری گفته می شود که برای تحلیل داده ها به بیش از دو متغیر و بعضا چند متغیر می پردازد • برای مث ال طبق ه بن دی اقلیمی ب ر اس اس چندین عنصر اقلیمی و یا رابطه و برآورد عنصر اقلیمی با چند عنصر و عامل دیگر با این روشها بررسی می گردد. آمار چند متغیره • به عن وان نمون ه عنص ری چ ون دم ای من اطق مختلف سطح زمین متاثر از شرایط تابشی و ارتب اط آن ب ا ع وارض س طح زمین ،ه دایت گرم ایی ،ارتف اع ،ناهمواریه ا و جهت آفت ابگیری ،جابج ایی افقی – عم ودی ب اد ، ابرن اکی و جری ان ه ای دری ایی و همچ نین برهمکنش آنها بر یکدیگر است • مطالع ه این عنص ر منج ر ب ه جم ع آوری ، تحلی ل و بررس ی تم امی م وارد م ذکور ب ه اقلیم • شرایط جوی غ الب ی ک مح ل در دراز مدت را اقلیم گویند ‏مشخصات اصلی اقلیم: • تاکید و توجه به زمان و مکان : اقلیم شناس ان ب ا مطالع ه دراز م دت ش رایط ج وی این واقعیت را دریافته اند که برای دستیابی به نمود غالب ،هر مکانی با تمامی خصوصیاتش در دوره ای طوالنی مورد توجه قرار گیرد این خصوصیات مکانی از طری ق ص فاتی کمی و بوس یله مق ادیری ع ددی چون مقدار دما ،بارش ،رطوبت ،فشار و ...برای اقلیم • برهمکنش اجزاء اقلیم: اگر چه اقلیم بوسیله قوانین فیزیکی کنترل ،تبیین و تشریح می شود اما باید پذیرفت ک ه اقلیم برآین د ب ر همکنش اج زاء خ ود در دراز مدت است بنابراین خصوصیات اقلیمی حاصل روابط متقابل این اجزاء است از آن ج ا ک ه اج زا م ذکور اث رات متف اوتی در مقیاس زمان و مکان دارند نوع روابط آنها ن یز تحت ت اثیر زم ان و مک ان متن وع و اقلیم • تنوع در مکان و تغییر در زمان: • حاالت ظ اهری ج و عالوه ب ر این ک ه ب ه وس یله رفت ار خ ود ج و کن ترل می ش ود پدی ده ه ایی چ ون پس تی ه ا و بلن دی ه ا ، تغی یرات م داوم دم ا ،رط وبت و دیگ ر عناصر اقلیمی را در پی دارد و واقعیتی را ایجاد می کند که در بعد زمان و مکان قابل درک است این ویژگی های اقلیمی موجب می ش ود دو مشخص ه تش ابه – اختالف اقلیم شناسی آماری ()Statistical climatology • شناخت رفت ار اقلیم از منظ ر دانش آم ار ب ه اقلیم شناسی آماری موسوم است • هر دو شاخه آمار (توصیفی و استنباطی) در اقلیم شناسی ک اربردی ف راوان دارد اقلیم سرش ار از داده ب رای زم ان طوالنی است که بعضی در پهنه های گسترده ای چون سطح زمین و نیز برای سطوح مختلف ج وی و از منابع مختلف به دست می آید و آن گونه که انتظار می رود اطالعات فراوانی را در خود دارد برای ارائه مشخصه ای عمومی از داده های خام و سازماندهی آنها ابزاری مورد نیاز است آمار توصیفی در صدد سازماندهی و تلخیص این گونه مشاهدات است همچنین مح دود ب ودن داده ه ا در ب رخی نق اط و فق دان آن در ب رخی دوره های فاقد داده و نیز لزوم شناخت ما از آینده ،مقتضی اس تفاده از تخمین ب ر اس اس داده ه ای موج ود اس ت ک ه این مهم ترین رویكردهای اقلیم شناسی آماری -1کنترل کیفی وبازسازی داده ها: گاهی یک یا چند مشاهده بسیار بزرگ تر یا بسیار کوچک تر از بقیه داده هاست .این داده ها را داده های پرت گویند .گاهی نیز تعدادی از نقاط دریک محدوده ،و به طورمتوالی و جدای از نقاط متوالی دیگر قرار می گیرند .این وضعیت به جهش موسوم و با طول های مختلف رخ می دهند .تعداد نقاط در هر جهش را طول جهش گویند .این نوع داده ها در بعضی موارد حاصل خطای موجود در مش اهدات اس ت .اب زار و مقی اس ه ای س نجش ،جابج ایی و تغی یرات ف یزیکی ایس تگاه ه ا ،مس ایل مرب وط ب ه دی ده ب انی و... عواملی مهم اند که موجب بروز خطا در داده های حاصل از اندازه گیری می شوند .برای انجام تحلیل مناسب ،متقن و منتج تنها باید به توجه کرد كه از درجات باالی صحت برخوردار باشند .دانش آمار می تواند براساس روش های معقول و منطقی داده ها را آزمایش، مهم ترین رویكردهای اقلیم شناسی آماری -2توصیف کمی داده ها: در این زمین ه پ ردازش ،نم ایش و طبق ه بن دی داده ه ای اقلیمی انجام می گیرد و ضمن آن مشخصات عمومی داده ها (نمایه های تمركز ،پراكندگی ،توزیع فراوانی ها و ) . . . برای شناسایی محدوده و عناصر مورد مطالعه بررسی می گردد .درواقع داده های مربوط به رخداد ،فراوانی و عملكرد پدیده ها براساس روش های رایج ومعمول انجام می شود. گ اهی ب ا اس تفاده از فن ون آم اری – ترس یمی ب ه تحلی ل اکتشافی داده ها مبادرت می شود .دراین رویه برای کشف داده ها ونه تأیید نتایج نهایی آن ها هیچ پیش فرضی در نظر گرفته نمی شود و توصیف با استفاده از نمودارهای ساده مهم ترین رویكردهای اقلیم شناسی آماری -3شناسایی الگوهای پراكندگی: از اولین و مهم ت رین مراح ل مطالع ه اقلیمی ،بررس ی پ راكنش و شناس ایی الگوه ای آن هاس ت .مثًال ب رای ارائ ه پراكن دگی عناص ر اقلیمی (مث ل پراكن دگی مك انی ب ارش ای ران) ب ه ص ورت نقش ه ه ای هم ارزش ،از روش ه ای ریاضی -آماری می توان بهره گرفت .همچنین می توان به محاس به تغی یرات ب ارش ب ا تغی یر فاص له ،تعمیم ب ارش ی ك نقطه برمساحت اطراف و . . .اشاره نمود كه عمدتًا به صورت عددی بیان می شود .ضمن اینکه آزمون و مقایسه می انگین و پ راش ( تغی یرات) از مب احث بنی ادی در آم ار استنباطی است که در اقلیم شناسی برای تحلیل پراکندگی مهم ترین رویكردهای اقلیم شناسی آماری • -4شناسایی نواحی مشابه : تم امی عناص ر اقلیمی ت ابع الگ وی ه ای مك انی هستند ،بدین جهت بعد از شناسایی این الگوها باید آن ها را به نواحی متجانس تقسیم کرد .این عمل را طبقه ( ناحیه یا پهنه ) بندی اقلیمی می نامند .در این زمینه دو مسأله مهم یعنی بررسی كلّیت ناحیه و تع یین آس تانه ه ای منطقی ب ا اس تفاده از روش ه ای آم اری و ب ه ك ارگیری كامپیوتره ا امك ان پ ذیر اس ت .چ را ك ه در آن متغیره ای متع دد را می ت وان دخی ل نم ود .پ ردازش این حجم از متغیره ا نی از ب ه تخص ص ،وقت و هزین ه دارد .ب ه عالوه ممكن اس ت شباهت برخی از این متغیرها مستلزم حذف آن ها باشد؛ به همین دلیل استفاده از روش های آماری و كامپیوتر الزم می نماید. مهم ترین رویكردهای اقلیم شناسی آماری • -6شناس ایی و آزم ون رواب ط زم انی ـ مكانی: یكی دیگ ر از اه داف مطالع ه آم ارِی اقلیم، بررس ی م یزان هم اهنگی بین تغی یرات متغیره ا در ط ول زم ان و مك ان اس ت. الگوه ای تغی یر متغیره ا در امت داد زم ان ب ا عن وان بررس ی «س ری ه ای زم انی» م ورد توجه قرار می گیرد .در حالی كه الگوسازی مك انی ب ا اس تفاده از رواب ط متغیره ای اقلیمی با مكان ( طول ،عرض جغرافیایی ، ارتف اع و ) ...در آم ار مک انی بررس ی می مهم ترین رویكردهای اقلیم شناسی آماری • براساس نگرش سیستمی ،بررسی روابط تنها با درنظر گرفتن متغیرهای متعدد و فراوان امكان پذیر است .این ك ار از طری ق روش ه ای رایج و معم ول ( روش همبس تگی ،رگرس یون ،تحلی ل ع املی و ) ...انج ام می گیرد .اخیرًا روش تحلیل توابع انتقال بخصوص در تحلیل سری های زمانی از توجه فراوانی برخوردار شده است. از جدی دترین ش یوه ه ایی ك ه در زمین ه رواب ط زم انی ـ مك انی می ت وان مع رفی ک رد ،تكنی ك ه ای موس وم ب ه شبكه های عصبی است .از آنجا كه بررسی های زمانی – مكانی نوعی بررسی متوالی و موازی است ،مدل های مبت نی ب ر تکنی ک ش بكه ه ای عص بی حجم زی ادی از اطالعات متفاوت و متنوع را پردازش می کنند .توضیح این كه تکنیک های مذکور ،اطالعات و داده های مختلف حاوی روابط مکانی متنوع و متفاوت را مدل سازی می مهم ترین رویكردهای اقلیم شناسی آماری -7برآورد ،بازآفرینی و پیش بینی مقادیر : تخمین داده ه ا دری ک مح دوده ( زم انی – مک انی) فاق د داده را ب رآورد گویند .دانش آم ار ب ا اس تفاده از روش ه ای اس تاندارد وقابل قبول وبا ضریب اطمینان مشخص ق ادر اس ت خالء داده ه ا را پ ر کن د .این فراین د را اگ ر در مقی اس زم ان و ب رای گذشته انجام گیرد ،بازآفرینی و اگر برای آینده صورت پذیرد پیش بینی می نامند. مهم ترین رویكردهای اقلیم شناسی آماری -8تحلیل احتماالتی پدیده ها : برخی پدی ده ه ای اقلیمی (ب رای مث ال خشكس الی ،ترسالی، وقوع سیالب ،وقوع بارش با مقدارمعین ،ریزش برف در یك زمان خاص ،وقوع موج گرمایی ،آستانه دمای معین و) . . . درمش اهدة پی اپی و تحت ش رایط مش خص ،و طبع ًا درط ول زمان ،نتایج یكسانی را بروز نمی‌دهند و ممكن است هر بار چه ره ای متف اوت نش ان دهن د .واض ح اس ت ك ه وق وع این رویدادها به عوامل متعددی بستگی دارد كه تغییر اندكی در هر یك از آن ها ممكن است ماهیت رویداد را به میزان زیادی تغی یر ده د ی ا ح تی از رخ دادن آن جلوگ یری كن د .بن ابراین درمشاهده های مختلف از این رخدادها و پدیده های مشابه نتایجی متفاوت حاصل می شود كه نمی توان آن را به طور قطع معلوم كرد .هرچند این رویدادها به طور قطع قابل پیش مهم ترین رویكردهای اقلیم شناسی آماری • برای مث ال می ت وان دری افت شانس وقوع ب رخی از این روی دادهابیش ت ر از ب رخی دیگ ر اس ت .ب رای محاس بة بخت وق وع پیش امدها الزم اس ت م دل مناس بی انتخ اب ش ود .یكی از روش ه ایی ك ه می ت وان ،ب ه اس تناد آن نس بت ب ه تع یین الگ وی این روی دادهای مب ادرت ك رد ،اس تفاده از مبن ای علم احتم ال و دوره ه ای بازگش ت احتم ال وق وع پدی ده هاس ت .ازاین رو ب ه دانش احتم ال ن یز در بس یاری مطالعات اقلیمی توجه می شود .همچنین می بایست ب ه این نکت ه مهم اش اره نمود که آم ار اس تنباطی بر مبن ای دانش احتم ال بن ا نه اده ش ده اس ت .ب ه همین دلی ل فهم و ک اربرد این ش اخه از آم ار وابس تگی جمع بندی در قالب یک مثال ساده اقلیمی هر گاه بخواهیم ویژگی های اقلیمی یک ناحیه را بیان کنیم چند حالت می توان متصور شد: -1ویژگی های اقلیمی با بیان میانگین (عمدتًا دوتا از) عناصر اقلیمی نظیر دما و بارش بیان می گردد. -2در حالت دقیق تر برای بیان ویژگی های اقلیمی این ناحیه ،غالب ترین حاالت جوی برای هر فصل (یا ماه) ارائه می شود. -3در این ناحیه بیش تر بارش در فصل بهار رخ می دهد و یا تابستان های این ناحیه گرم و خشک است. -4رابط ۀ عناصر ،رویدادها و پدیده های اقلیمی با یکدیگر و با پدیده های مکانی (مثًال ارتف اع) بی ان می ش ود .به عنوان مث ال در ماه ه ای گرم بارش کم تر است (رابطۀ دما و بارش) یا عمده ریزش های جوی به صورت برف است و به عنوان مثال دیگر با افزایش ارتفاع در این ناحیه دما کاهش و بارش افزایش می یابد. -5به عنوان یک مثال ،با ورود یک تیپ هوا به یک ناحیه ،رخداد یک رویداد اقلیمی (مثًال بارش ،گردوغبار و )...مورد انتظار است. -6گاهی با توجه به شرایط جوی گذشته می توان رفتار دراز مدت اقلیم و نیز رفتار احتمالی آینده را برآورد کنیم. انواع متغیرهای اقلیمی -1عناصر اقلیمی: عناص ر اقلیمی مشخصات تشکیل دهنده اجزاء ج وی اقلیم (دم ا ،رط وبت ،ت ابش و فش ار ) اس ت ک ه در ایس تگاههای هواشناس ی ان دازه گ یری می ش ود .همچ نین آم یزه ای از این عناصر که معرف یک حالت فیزیکی معین در جو است (مانند گرما ،بارش ،ابرناکی و )...ویا حالتی خاص از این عناصر که به پدیده اقلیمی موس ومند (یخبن دان ،ب ارش س یالبی ،ه اریکن انواع متغیرهای اقلیمی -2عوامل اقلیمی: به مشخص اتی گفت ه می ش ود ک ه ق ادر ب ه تشدید ،تقلیل یا تعدیل اثر عناصر اقلیمی اند (مانن د ارتف اع مح ل ،جهت ،پوش ش س طح زمین ،دوری و ن زدیکی ب ه دری ا و )...گ اهی یک عنصر اقلیمی می تواند عاملی برای عنصر دیگر باشد ،مثال دما برای رطوبت ،رطوبت ب رای ابرن اکی و ابرن اکی ب رای ت ابش عام ل انواع متغیرهای اقلیمی -3مکان: چنانکه در تعریف اقلیم دیده شد اقلیم وابسته به مکان است متغیر مک ان از دو جنبه یعنی بع د(ری ز ،محلی ،همدی د ،جه انی ) و پراکندگی های پدیده های اقلیمی در آن حائز اهمیت است در حالت نخست مقیاس مطالعه مش خص می ش ود و در ح الت دوم مک ان ب ه عنوان یک عامل اقلیمی با سه مولفه (طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع ) مورد توجه قرار انواع متغیرهای اقلیمی -4زمان: از آنجا که شرایط اقلیمی یک مکان از رویدادهای ناگهانی و آنی حاصل نمی ش ود زم ان مشخص ه ای اساس ی در تعری ف اقلیم ب ه ش مار می آی د .زم ان به عنوان مقداری جهت دار(برداری) با ب ازه ه ای مختل ف م ورد توج ه اقلیم شناس ان ق رار گرفت ه اس ت فاص له زمانی مورد استفاده در اقلیم شناسی حاالت متغیرهای اقلیمی تمامی متغیرهای اقلیمی در یک طبقه بندی کلی به دو رده پیوسته و گسسته تقسیم می شوند: الف)متغیر پیوسته ( )continuous variable این متغیرها در دامنه ای معین هر ارزش عددی یا هر کسر از آن را به خود اختصاص می دهند برای مثال مقادیر مربوط به عناصر اقلیمی نظیر میانگین روزانه ،ماهانه یا ساالنه دما ،رطوبت و فشار هوا ب) متغیر گسسته ()discontinuous variable در واقع کمیتی نا پیوسته بوده وفقط می تواند مقادیر عددی را که بدون واسطه اعشاری تغییر می کنند را نشان دهد و دارا بودن یا فقدان ویژگی را منعکس کند برای مثال تعداد روزهای برفی ،تعداد انواع متغیرهای اقلیمی • مشخص ه متغیره ای اقلیمی بن ابر ه دف پ ژوهش ب ه اش کال مختل ف مطالع ه ،توص یف و ارائ ه می ش ود شایان ذکر است که این تقسیم بندی کامال اعتباری بوده و بر اساس اهداف پژوهش مشخص می شود در ادامه به برخی از این اشکال به اختصار اشاره خواهد شد: الف) متغیرها بر اساس ارزش آنها به متغیرهای کیفی (توصیفی یا اسمی ) و کمی (عددی) تقسیم می شوند ج الب آن ک ه محقق ان می کوش ند کیفیت را ب ه کمیت قاب ل ان دازه گ یری تب دیل و در نه ایت آن را ب ه ص ورت کیفی تعب یر و تفس یر کنن د ب رای مث ال بع د از ب ه دس ت آوردن اعداد و ارقام مربوط به پدیده ای مثل بارش یا انواع متغیرهای اقلیمی متغیرهای کمی و کیفی در یک طبقه بندی کلی به پنج گروه تقسیم می گردند: -1متغیر اسمی :این متغیرها ،پدیده ها را بر حسب کیفیت اس می آنه ا نم ایش می دهن د ض منا این متغیرها که هیچ نوع ارزش گذاری کمی برآنها تعلق نمی گیرد قادرند گروههای مختلف را از هم جدا کنند مثال تقس یم بن دی من اطق ی ا دوره ه ای اقلیمی ب ه سرد ،گرم ،معتدل ،خشک ومرطوب و ... -2متغ یر ترتی بی (رتب ه ای ) :در این متغیره ا ب ه ج ای نمایش ارزش پدیده ها از رتبه آنها استفاده می شود شرایطی که در متغیرهای اسمی ذکر شد درباره این متغیرها نیز صادق است عالوه بر آن ترتیب تقدم و انواع متغیرهای اقلیمی -3متغ یر فاص له ای :در این متغیره ا ض من حف ظ مشخصات قبلی ،فاصله بین متغیرها نیز قابل ان دازه گ یری اس ت مثال تش کیل طبق ات ی ک استان یا کشور بر اساس میزان بارش دریافتی آنه ا ط ی ک دوره مش خص مثال ب ارش ی ک کش ور رامی توان در طبقات 0-50میلی متر 50 -100 ، میلی متر و ...دسته بندی کرد -4متغیر کسری (نسبی ) :این متغیرها قادرند که اختالف گروهها را به صورت کسری بیان نمایند برای مثال می ت وان اعالم ک رد ان دازه ای دو ی ا س ه براب ر ان دازه دیگ ر است این متغیرها صفر مطلق ندارند در این صورت اگر ی ک ان دازه در مقی اس نس بی ص فر باش د بی انگر فق دان انواع متغیرهای اقلیمی -5متغ یر پل ه ای :چنانک ه در داده ه ای پیوس ته فاصله ای هیچ مقدار صفر حقیقی وجود نداشته باشد داده ها در یک گروه به نام متغیرهای پله ای قرار می گیرند مثال دمای صفر درجه به این مفه وم نیس ت ک ه هیچ دم ایی وج ود ن دارد بلک ه بدین معناست که دما در حالتی است که صفر درج ه سلس یوس تعری ف ش ده اس ت ی ا در م ورد ارتفاع یک محل ،اگر صفر متر باالی سطح دریا باشد به این معنا نیست که هیچ ارتفاعی وجود ن دارد بلک ه معن ایش این اس ت ک ه در ارتف اع یکسانی با سطح اقیانوس های آزاد قرار گرفته اس ت ب رای مث ال اختالف بین دم ای 10و 20 انواع متغیرهای اقلیمی • ب) متغیرها بر اساس نقش خود به دو گروه توصیفی و ارتباطی تقسیم می شوند: -1متغیر توصیفی :صفت و ویژگی های یک پدیده را بیان می کنند برای مثال طول و عرض جغرافیایی یک مکان -2متغیرارتب اطی :به لح اظ رابطه بین انواع متغیرهای ارتباطي الف :متغیر مستقل :به متغیرهایی گفته می شود ک ه تغی یر ی ا ت وع متغیره ای دیگ ر نس بت ب ه آنه ا ی ا اث رات آنه ا س نجیده می ش ود مثال اگ ر بخ واهیم تغی یرات ب ارش نس بت ب ه ارتف اع را ان دازه گ یری نماییم ارتفاع متغیر مستقل محسوب می شود. ب :متغیر وابسته :متغیرهایی هستند که از متغیرهای مس تقل ت اثیر می پذیرن د در مث ال قبلی ب ارش متغیر وابسته است اصوال در پژوهش های اقلیمی متغ یر وابس ته عنص ر اقلیمی و متغیره ای مس تقل عامل اقلیمی ،مکان و یا زمان است ج :متغ یر واس طه :متغ یری اس ت ک ه ک ه ب ه عن وان واسطه متغیر مستقل و وابسته عمل می کند برای انواع متغیرهای ارتباطي د:متغ یر ج انبی :متغ یری اس ت ک ه در ی ک تحقی ق توجه اصلی را به خود معطوف نمی دارد ه :متغ یر م زاحم ی ا ناخواس ته :متغیره ایی ک ه محقق به طور مستقیم عالقمند به شناخت آنها نیست و بعضا تالش می کند اثر آنها را ثابت نگه داردو یا با روشهای مناسب حذف نماید. و :متغ یر اطالع اتی :متغ یری ک ه محق ق در ص دد ی افتن آنهاس ت و ب ه ط ور مس تقیم آنه ا را انواع متغیرهای اقلیمی • به عن وان نمون ه ب رای بررس ی تغی یرات بارش تنها نسبت به عرض جغرافیایی در ایران می بایست اثر طول جغرافیایی و ارتف اع را بوس یله روش ی مناس ب ح ذف نماییم تا اثر واقعی عرض جغرافیایی بر ب ارش مش خص ش ود در این ج ا ع رض جغرافیایی یک متغیر اطالعاتی به شمار می آید انواع متغیرهای اقلیمی • ج) متغیره ای دو و چن د ارزش ی (سطحی ) :متغیری است که به آن فقط دو ارزش داده می شود و معموال برای آن از اع داد ص فر و ی ک اس تفاده می ش ود برای مثال سال خشک برابر صفر و سال مرطوب برابر یک در نظر گرفته می شود • د) متغیره ای ن رده ای و ب رداری : متغیره ای ن رده ای تنه ا ب ر حس ب ب زرگی منابع اطالعات و داده های اقلیمی • اگ ر چ ه ان دازه گ یری ه ر ی ک از عناص ر اقلیمی ب ه ط ور همزم ان آغ از نش د ام ا ش بکه ایس تگاههای هواشناس ی جه انی از سال 1850تاسیس شد • روش س نجش و ان دازه گ یری مس تقیم ب ا وجود همه کاستی ها و همچنین عمر کوتاه آن ،دقی ق ت رین ،س هل الوص ول ت رین و متقن ترین منبع داده ای به حساب می آید ب ا این وص ف همیش ه می ت وان انتظ ار داشت که داده های حاصل از ایستگاههای منابع اطالعات و داده های اقلیمی شبکه مشاهدات رسمی شامل ایستگاههای زمینی – دریایی با حداقل هر سه ساعت قرائت مشغول فعالیت است اطالعات ثبت شده شامل مشخصات فشار ( فشار سطح دریا ،فشار ایستگاه و ، )... مشخص ات دم ایی ( می انگین ح داقل ،می انگین ح داکثر ،می انگین روزان ه ،دم ای خ اک در اعم اق مختل ف و )...و مشخص ات رطوب تی (مشخص ات بارش نظیر میزان بارش ،حداکثر بارش روزانه، تعداد روزهای بارانی و ، ...رطوبت نسبی ،فشار بخ ار آب و ، ...ابرن اکی ش امل پوش ش ،ارتف اع پایه ابر و نوع آن و ) ...جهت و سرعت باد ،دید افقی ،ض خامت الی ه ب رف و ...اس ت بس یاری از نمایش مشاهدات و متغیرها اقلیمی الف) جداول شامل :سری های زمانی ، سری های کامل و جزیی ،مشاهدات مرتب شده ،سری داده های مکانی ، بردار ،ماتریس ها ب) نمودارها ج) نقشه ها د) توابع ،روابط و فرمول ها