بنام خدا آموزش انشا در دبستان :مقّدمه استحضار دارید که هر چه نوشتار به گفتار نزدیک تر و ساده تر باشد فهم آن برای خواننده آسانتر است .ساده نویسی خود هنری است ارزنده و درخور ستایش که از هر نویسنده ای بر نمی آید .این پندار که ساده نویسی ،نویسنده را از سبک نویسندگی اش دور می کند درست؟ نیست! مثال(داستان راستان شهیداستاد مطهری) ـ برای اینکه به اهمّیت و راز و رمز «نوشتن» پی ببریم{چه در دیکته و چه در امال و انشا} ناگزیر باید بدانیم آن روی سّکه که خواندن می باشد {.پیش نیاز نوشتن خواندن است} چگونه صورت می گیرد و اگر با دید وسیع و علمی بنگریم بایستی به خواندن توّج ه و اهمّیت مضاعف معطوف نماییم{یعنی :خوب بخوانیم تا خوب بنویسیم} سوال :کدام نوشته به نظر شما ارزش خواندن را دارد؟ جواب :نوشته ای ارزش خواندن را دارد که سرانجام کاِر خواننده اش را به «اندیشه،تفکر واداشته و در خور تجزیه و تحلیل ،کارُبردی ،تاثیر گذاری همراه داشته و باالخره به شکوفایی استعداد و نهایتًا به هدف و مقصودمان همان انشا نویسی است » برساند. تعریف انشا و هدف از تدریس :آن · ـ انشا در لغت به معنی ایجاد ،پرورش ،ابداع و خلق کردن است. آنچه را که امروزه فّن انشا گفته می شود از نخستین معنای آن«ایجاد» گرفته شده است. ـ یعنی انشا به معنی ایجاد کالم ،سخن و نگارش آن است و معادل فارسِی انشا«دبیری» است که به معنی منشی گری و کتابت می باشد و دبیری فّنی است که انسان به وسیله آن می تواند محتویات خود را روی کاغذ بیاورد :تعریف علمی انشا انشا یعنی درست اندیشیدن درباره ی موضوعی و آن را روی کاغذ پیاده کردن است . ـ تعریف انشا در اصطالِح ادبّیات به چه معنی است؟ در اصطالح ادبّیات ،انشا عبارت است از :نگارش جمالت و عباراتی که افکار نویسنده را به صورت روشن و زیبا بیان کند ،که خواننده آنها را به سهولت بفهمد و برایش خوش آیند و مطلوب باشد. :انشا از نظر لغوی انشا در لغت به معنی آفریدن ،آغاز کردن و از خود چیزی نوشتن است و در اصطالح ادب پارسی انشا نویسی عبارت است از : بیان خاطره ها ـ پندارها ـ خیال ها ـ احساس ها ـ عقیده ها ـ مشاهده ها و اندوخته های فکری و ذهن از راِه نوشتن . ـ برای نویسنده ویژگی هایی بر شمرده اند که برخی از آنها فطری و ذاتی و برخی دیگر اکتسابی است . ـ انشا نویسی تقریبًا «همان مقاله نویسی» است. ـ ساده نویسی یکی از شرایط خوب نویسندگی است. · :نحوه ی آموزش انشا برای آموزش ،عشق و عالقه و تعامل می خواهد مصداق شعر معروِف : (در َر ِه منزل لیلی که خطرهاست به جان قدم آن است که مجنون باشی) شرط اّو ل ـ معّلم باید عشق ،سوز ،عالقه ،خّالق ،صبور ، کنجکاو ،تیز بین ،بافهم ،مطالعه صاحب نظر ،تحلیل گر و منطقی و ...باشد تا در کارش موّفق و کارآمد و تولید محصول عالی نماید مراحل آموزش انشا درحالت :کلی در کالس اّو ل ابتدایی تصویر خوانی نوعی انشای شفاهی هست که دانش آموز برداشت خود را از تصویر با بیان یکی ،دو جمله ابراز می کند . ـ در کالس دّو م با جمله سازی ها شروع و نهایتًا آمادگی برای انشا نویسی آغاز می شود. ـ از کالس سّو م ابتدایی انشا نویسی رسمًا آغاز می شود. ـ کالس های چهارم و پنجم وششم نیز در استمرار کالس سّوم انشا نویسی جایگاه خود را پیدا می کند. :مراحل آموزش انشا 1ـ تصویر خوانی 2ـ بصورت شفاهی شما برای «بابا» جمله ای دیگر بگو ....... // ........ // 3ـ بصورت تمرین و تکرار(جهت تثبیت یادگیری پایدار ): مثال :من /من مادرم/من ماَدَر م را /من مادرم را دوست = من مادرم را دوست دارم. 4ـ با استفاده از کلمات جمله سازی : بابا :بابا آب داد. نان :مادر نان در دست دارد . 5ـ تبدیل جمله سازی به انشا(با استفاده از کلمات هم خانواده): مقدمه :در ریاضی اّول شکلی که مثل بقیه نیست ،خّط بزن. حاال با بیان کلمات مترادف از لحاظ کارُبردی و مفهوم : مثال :ماشین ـ خیابان ـ چراغ راهنمایی ـ پلیس ـ تاکسی ـ مردم ـ دوچرخه ـ خط کش ماشین خیابان چراغ راهنمایی با «و»جمالت را به همدیگر وصل و در آخرین جمله نقطه بگذارید.و برای انشای خودتان نامگذاری نمایید. این روش در کالس اّول هم قابل اجراست ، // // مثال :برای «بابا» جمله ای بگو و بنویس // :ـ هدفهای تدریس انشا )1 دانش آموزان بتوانند آنچه را که می اندیشند و می خوانند به دیگری بگویند و بنویسند یعنی انشا کنند. )2 دانش آموزانی که تخّیلی قوی و استعدادی بیشتر در نویسندگی دارند ،بشناسیم و در مسیری صحیح و مّوفق هدایت کنیم. )3 پرورش قوه ی استدالل ،تّفکر و دّقت دانش آموزان و وادار کردن آنها به درست دیدن و شنیدن و بیان کردن و نوشتن است { .از جمله سازی شفاهی شروع و تا نوشتن مقاله و کسب مهارت در نگارش پیش می روند }.مثال :دانش آموز از روی صفحه ی سفید در کالس انشا خوانده بود و ... مهارت های مورد نیاز برای :نگارش انشا · )1فکر کردن پیش از نوشتن (مثال « :در گفتن،ضرب المثلی هست می گویند «:حرف را تو دهانت بپز بیرون بده» طرح ها را بار ها و یا مصداق «:فکر نیکو طرح ها انداخته تهّیه طرِح رووس عناوین و مطالب مورد نظر و پرداخته » مرتبط با موضوع انشا) )2توّج ه به هدف { ،نویسنده ای که هدف و موضوع را فراموش کند ، قادر به ابالغ پیام خویش نخواهد بود}. )3در نظر گرفتن خواننده (مخاطباِن ما چه کسانی هستند؟){،نوشته ای کامل و رسا ،حدود اّطالعات و تجربیات خواننده را در نظر گرفته باشد و نوشته باید مطابق درک و فهم خواننده باشد نهایتًا آن نوشته در خواننده ایجاد انگیزه و عالقه نماید}. )4جمله{ ،هر چه قدر جمله کوتاه تر باشد (به شرط رسا بودن ، مختصر و مفید)پیام زودتر منتقل می شود .به جای حرف ربط از «»، استفاده نماید}. )5ساده نویسی{ :هر عقل سلیمی ساده نویسی را می پسندد و پیچیده نویسی را ناپسند می دانند}. ادامه ) 6پرهیز از به کار بردن لغات و ترکیبات دور از ذهن {،لغات و اصطالحات مشکل را باید آن چنان آورد که برای همه قابل فهم باشد}.مثل روزنامه ها و مجاّل ت . مثال :استنکاف :خودداری مع ذلک :خالصه تمّر د :سر پیچی عن قریب :به زودی آخر االمر :سرانجام ) 7رعایت قواعد دستور و زبان فارسی و به کار گرفتن شیوه خّط فارسی{.امالی لغات ـ نشانه گذاری ـ فعل و فاعل و ......سر جای خود باشد}. ) 8به کار بردن افعال در جای معلوم{تا آنجا که ممکن است باید از افعال متعددی استفاده کرد}.دانش آموزان کالس اّول و دّوم معموًال این چنین می نویسند{:من کتاب را دوست دارم ـ من مادر را دوست دارم ـ من سگ را دوست دارم ـ و}... )9به کاربردن لغات ملموس{ :اصطالحات یا عباراتی که معانی قطعی و مشخص دارند . مثال جاده ی شنی ـ هوای پاک} )10نشانه گذاری و اهّم یت کاربردی نشانه ها در نگارش . )11تجدید نظر و اصالح { ،پس از نوشتن هر مطلبی الزم است در آن تجدید نظر انجام شود}. چهار توصیه ی راهبردی برای پرورش بهتر مهارت صحبت کردن در دانش آموزان :دبستان .1دانش آموزان را عادت دهید قبل از صحبت کردن ،درباره ی آن چه که می خواهند بگویند«،فکر کنند» کل مطالب را در ذهن خود طراحی کنند(پردازش) و سپس درباره ی آن حرف بزنند .زمانی که پرسشی از دانش آموزان می کنید ،بهتر است به آن ها «فرصِت فکر کردن» بدهید. .2 از دانش آموزان بخواهید تجارب و حاصِل مشاهدات خارج یا داخل مدرسه را در کالس بیان کنند .فرصت هایی فراهم آورید (بستر سازی کنید) تا آنان ،تجارب و مشاهدات خود را در گروههای دو یا سه نفری برای یکدیگر بگویند ،درباره ی کتابهایی که خوانده اند ،توضیح دهند یا در باره ی دلیل وقوِع روی داِد نا خوش آیند ،داستان ارائه دهند. .3 دانش آموزان را تشویق کنید درباره مسایل گوناگون نظر بدهند و افکار و نظرهای خود را در قالب گفتاری مبسوط بیان کنند ،نه! در قالِب یک واژه یا یک جمله. از دانش آموزان بخواهید در هنگام صحبت کردن در کالس ،از 4. حرکات دست چهره و ...به طور مناسب بهره گیرند تا منظور خود را بهتر به هم کالسان خود تفهیم کنند :تجدید نظر و بازنگری متن انشا برای این که متن انشا مطلوب گردد ،متن و - نوشته را به کسی بدهیم بخواند و از زوایای مختلف و با دید وسیع خود بررسی کرده و نظر دهد ،مشروط بر این که فرد مورد نظر اهل فّن ،خبره در موضوع و متخّصص باشد. خود نویسنده نوشته ی خود را بلند بخواند ،تا از - راه چشم و گوش ،اعصاب ،معایب و کمبود ها را مشخص و سپس برطرف نماید. نوشته را پس از یک استراحت کامل از نو - بخوانیم تا کمبودها و مطالب اضافی و بیشتر خود را نشان دهد و بهتر بتوانیم نوشته ی خود را اصالح کنیم و تجدید نظر نماییم . روش تدریس انشا در پایه های مختلف مقطع :ابتدایی * پایه ی نوشتِن صحیح و مستقل از همان کالسهای اولیه گذاشته می شود . ـ دانش آموزان از سال اّول ابتدایی می آموزند که چگونه منظور خود را درست بیان کنند{.آموزش صحیح نشانه ها (حروف الفبای فارسی)} ـ در کالس دّوم عالوه بر جمله سازی و تکمیل جمله های ناقص با کلمه های آشنا جواب سئواالت را به صورت کتبی می نویسند. ـ و از کالس سّوم نوشتن انشا عمًال آغاز می گردد. ـ و در کالس چهارم و پنجم نیز انشا نویسی و مقاله نویسی انجام می یابد. :روش آموزش انشا نویسی آموزش انشا عمًال از کالس سّوم ابتدایی آغاز می گردد و دانش آموزان ابتدا برای هر انشا طرح ریزی می نمایند و این طراحی در مرحله ی اّول بطور شفاهی انجام می گیرد و بعد به صورت کتبی در می آید. ـ هدایت و راهنمایی آموزگاران محترم موجب می شود که شاگردان نظم فکری داشته و در مشاهدات خود دقیق باشند ، درست ببینند و بیندیشند ،خوب بیان کنند و با قاعده بنویسند .اّول فکر کنند سپس با بکارگیری اصول آیین نگارش شروع به نوشتن نمایند. ـ یکی از شرایط نوشتنِ انشا ،تسّلط و مهارت یافتن در خواندن است .همان طوری که در صحبت کردن نباید از موضوع خارج شد باید در انشا نوشتن نیز نباید از موضوع خارج شد .برای تنوع در کار ممکن است،در درس انشا از بازی ، داستان گویی نیز استفاده نمود{.گردش علمی ،سیرو سیاحت، اردو،تهیه گزارش بازدید و مهمانی و }... :معیار انتخاب موضوع انشا · ـ وظیفه معّلم در درجه اّول انتخاب موضوعی مناسب {نسبت به پایه کالس}برای انشا است .بطور کلی موضوعات انشا به ترتیب از آسان به مشکل درجه بندی می شود .ساده ترین موضوع ،انشایی است که زیاد به تفکر و تعقل نباشد . ـ سپس از موضوعات اخالقی ،دینی ،تربیتی، آموزشی،امیدواری،ادبی ،اجتماعی رعایت حقوق دیگران ،عبور و مرور از خیابان ،ترافیک ،شهر نشینی ،آپارتمان نشینی ،دوستی ، همسایگی ،نقش معّلم ،وظایف دانش آموز ،فواید گیاهان ،دوسِت خوب ،کتاب و کتابخوانی ،ادامه تحصیل ،با سواد بودن ،بی سواد ماندن،موضوعاتی که دانش آموزان با آنها درگیر هستند ،مشکالت مدرسه و راهکارهای آنها ،و موارداین چنینی ،برایشان ملموس است و یا توصیفی از مشاهدات و امکاناتی که دیده اند و خیلی از مواردی که شماها بهتر از این ها می دانید و عمل می کنید و عمل خواهید فرمود. میزان ساعات انشا در کالس های :پنج پایه ابتدایی در برنامه هفتگی .اّول(جمله سازی از کتاب بنویسیم) سّوم (سه ساعت) دّوم ،چهارم،پنجم وششم (دو ساعت) :به مواردی که نمره داده نمی شود اضافه کردن حروف به کلمات در جمله سازی مثال :خانه= من خانه ی سه طبقه خریدم. .1 من خانه خریدم(.صحیح) در مواردی که دانش آموز غیر معنی کلمه داده شده را بکار بگیرد. .2 مثال :شادی (خوشحالی) اسم خواهر من شادی است. در مواردی که دانش آموز ،مغایر بودن با ارزش هایِ ،اخالقی ،اجتماعی ُ ،عرفی ،شرعی ،بنویسد. .3 مثال :من دزدی را دوست دارم. او در شغل قاچاق موّفق است. قالبی بنویسد .یعنی در تمام جمالت کلیشه ای بنویسد. .4 مثال :من درخت را دوست دارم. من ماشین را دوست دارم. با توّج ه به باِر (ارزش) کلمات: .5 مثال:من به برادرم اعتبار نکرده ام( .بار منفی) من مادرم را دوست ندارم. به جای کلمات داده شده معنی کلمات را بکار ببرد .6 :مثال :برای کلمه «آغوش» جمله بساز: من برادر را َبغل کردم . ادامه عدم تطابق فعل و فاعل : .7 مثال :سارا و دارا به بازار رفت(رفتند). .8 اگر جمله واقعیت نداشته باشد. مثال :من ماشین هستم . .9عامیانه بنویسد{:تاکید بر کتابت و رسم الخط و با زبان رسمی کشور با توجه به متمرکز بودن آموزشی بسیار مهم است}. مثال :دیروز بابامو دیدم. تغییر جای فاعل و فعل : 10 مثال:پریروز رفتم به مسافرت .11حرف اضافه را درست بکار َبَر د. مثال:امین و آزاده با خانه آمدند. .12غلط امالیی{در هر درس مهم است}نداشته باشد ،نمره نمی برد. مثال :مسافرت با هواپیما راهت است. « .13تاکید مهم» عالئم نقطه گذاری در آیین نگارش باید رعایت شود ،جا به جا بودن غلط محسوب می گردد. مثال :آزاده ! از مدرسه آمد: :ا قسام انشا .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .8 انشا توصیفی یا وصفی انشای نقلی گزارش نویسی برگردان شعر به زبان ساده و نثر امروز انشا تخّیلی خالصه نویسی نامه نگاری انشای تحقیقی یا استداللی :انشا توصیفی یا وصفی )1 وصف یا توصیف به معنی تعریف کردن است ،مثل تعریف کسی یا چیزی یا صحنه ای از صحنه های طبیعت و غیره. بطور کلی در انشای وصفی یا توصیفی جزئیات - یک منظره یا یک واقعه را وصف می کنیم. بدیهی است که این کار تنها از راه حواس و - ادراک امکان پذیر خواهد بود .لذا در چنین انشایی باید با دّقت نگریست،گوش داد ،لمس کرد ،بوئید ،و اندازه گرفت. نویسنده در انشای وصفی یا توصیفی معموًال از تخیل یا خیال پردازی های خود استفاده می کند و نوشته ی خود را تزئین کرده و دلپذیر می کند :انشای نقلی )2 در انشای نقلی ،نقلی از کلمه ی نقل است و آن بیان کردن سخن یا قول فردی است برای شنوندگان و یا شرح دادن و حکایت نمودن بخش از تاریخچه ی زندگی و سرگذشت کسی یا کسانی برای خوانندگان و مخاطبان که این گونه انشاها را انشای نقلی می گویند. مثال :زندگی نامه حضرت فاطمه زهرا(س) حکایت شیرین و فرهاد در انشای نقلی باید قبًال با مطالعه کتابها و نشریات مناسب و مراجعه به منابع و مآخذ مربوطه و سایت های مرتبط اطالعات کافی در خصوص موضوع مربوطه را بدست آوریم و پس از گذراندن مراحل طرح بندی ،ترتیب بخشیدن و ویراستاری آن را پاکنویس کرده و انشا نقلی خود را ارائه دهیم .انشای وصفی ساده ترین نوع انشا است . :گزارش نویسی )3 گزارش خوب ،گزارشی است که با دّقت ،مختصر، مفید ،واضح و صریح و آشکار نوشته شود .و دارای مراحلی هست. .1 گردآوری اّطالعات .2 تهّیه طرح برای نوشتن .3 تهّیه پیش نویس و اصالح پیش نویس .4 از نظر امالیی و انشایی و نگارش .5 و ارائه گزارش(در کالس ،سالن) )4 برگردان شعر به زبان ساده و نثر امروز: این نوع انشا از کالس دّوم آغاز می شود .مثال شعر : روباه و زاغ را به نثر امروز بنویس. :انشای تخّیلی )5 انشای تخّیلی همان انشای نقلی است که ساخته ی ذهن فرد است .انشای تخّیلی محصول ذهن و ساخته و پرداخته ی افکار دانش آموز است . مثال :سرگذشت تخته سیاه کالس را بنویسید. :خالصه نویسی )6 خالصه کردن یک کتاب و یا یک مقاله نوعی از انشا نویسی است .خالصه نویسی موجب پرورش قدرت نویسندگی و گسترش اندیشه در مورد موضوع های گوناگون می گردد . در خالصه نویسی باید موارد زیر را رعایت نمود: .1 باید مطالب مهم و اصلی نوشته یا کتاب حفظ شود . (ُلّپ مطلب)(،عصاره) .2 باید اصالت کتاب یا مقاله و همچنین سبک نویسنده حفظ شود. .3 باید نکته ی اصلی که مربوط به هدف نهایی نویسنده است مورد غفلت قرار نگیرد(.پیام نویسنده) .4 در خالصه نویسی نباید عقیده و نظر شخصی خود را افزود. نوشت در آموزان دانش از درس ی خالصه پرسید ِن ِن انشا موجب می شود تا در سخن گفتن مهارت پیدا کنند. چه نکاتی را اید در خالصه نویسی انشا رعایت نمود؟ .1 اصول و طرح کلی مطالب و موضوعات حفظ شود. .2 اصالت موضوع و اندیشه ی اصلی نویسنده باید حفظ شود . { مثال :نویسنده متنی را در رابطه با مسائل تربیتی نوشته در خالصه نویسی هم باید مسائل تربیتی مطرح شود} .3 نکات اصلی که اهداف نویسنده را در بر می گیرد نباید مورد غفلت قرار گیرد. { شعر ،مثل ،خاطره و تجربه ای که نویسنده در رابطه با موضوع مسائل تربیتی مطرح کرده است باید در خالصه نویسی حفظ شود} :انشای تحقیقی )8 انشای تحقیقی یا استداللی ،موضوع این انشاها بحث و تحقیق درباره ی مسائل تعقلی است .از قبیل مسائل تاریخی ،اجتماعی ،اخالقی ،علمی و ادبی و ....است. مثال :چگونگی بوجود آمدن«اعتیاد» ـ چرا از قانون باید پیروی کرد؟ ـ رعایت مقرات راهنمایی و رانندگی برای تصحیح انشا چه معیارهای ضروری است؟ · در تصحیح انشا باید به نکات ذیل توجه نمود: .1آیا دانش آموز اندیشه و مطلب خاصی برای نوشتن داشته است سطح معلومات او در باره ی موضوع تا چه حّد بوده است؟ .2آیا برای بیان مطلِب خود نقشه و طرحی داشته و توانسته است به طور کامل آن را بیان کند ؟ نحوه بیان تفّکر و شیوه ی استدالل او چگونه است ؟ .3آیا بیان مطلب با جمالت شیرین و روشن و درست انجام گرفته و انشا از غلط های امالیی ،دستوری و عالیم آیین نگارش خالی است؟ مفهوم و رسا و دور از ابهام هست. . 4هر مطلبی با توجه به اهّمیت آن در جای خود قرار گرفته و از تکرار مطلب خودداری شده و انشا به قسمت هایی تقسیم شده و هر قسمت در پاراگرافی قرار گرفته است ؟ - آیا مقدمه و متن و نتیجه مناسب و دارای ارتباط و نظم منطقی داشته است؟ - آیا از اصل موضوع خارج نشده است؟ .5آیا عالیم نقطه گذاری رعایت شده است زیبا و پاکیزه و با خّط خوانا و خوش نوشته شده است؟ فاصله حاشیه دو طرف صفحه رعایت شده است . .6آیا زیبایی و لطافت در انشا وجود دارد .نویسنده با آوردِن مثال زیبا ،تشبیهات، افکارظریف ،ضرب المثل ،شعر ،پند و ......موضوع را پروانده است که موجب جذابیت و امتناع خواننده و یا شنونده شده است
سایر • آموزش • تحقیق و پژوهش
دانلود پاورپوینت آموزش انشا در دبستان
60,000 تومان