دانلود پاورپوینت حسابداری منابع انسانی و سرمایه فکری

• بسم الله الرحمن الرحیم عنوان:حسابداری منابع انسانی و سرمایه فکری مقدمه • امروزه موفقیت هر شرکت به میزان توانایی آن در سازگاری و همگام شدن با رشد سریع فناوری و تغییرات بازار بستگی دارد ،در این راستا آنچه که سازمانها را از یکدیگر متمایز میسازد صرف نظر از سرمایه ،فناوری ،تجهیزات، مواد اولیه و ...نیروی انسانی متخصص و کارآمد است که در واقع میتوان آن را مهمترین عامل مؤثر در موفقیت یا شکست سازمانها دانست . • در مباحث جدید مدیریت ،موضوع منابع انسانی و راهکارهای ارزیابی آن جایگاه و اهمیت ویژه ای یافته است که از یک طرف جزء منابع الیزال تلقی میشود و از طرف دیگر کم توجهی به آن کلیه ی منابع دیگر را تحت تأثیر قرار خواهد داد .ماحصل این مباحث باعث شده است که امروزه تردیدی نسبت به ارزشگذاری منابع انسانی سازمانها وجود نداشته باشد . • مطالعاتی که تاکنون صورت پذیرفته مؤید آن است که اطالعات حسابداری منابع انسانی بر رفتار استفاده کنندگان گزارشهای مالی مخصوصًا سرمایه گذاران ،تحلیلگران مالی و مدیران سازمانها تأثیرات مثبت و با اهمیتی دارد .به طور خالصه ،حسابداری منابع انسانی بیان میدارد که باید با منابع انسانی در سازمان دقیقا مشابه داراییهای فیزیکی برخورد کرده و ارزش خدمات انسانی را نیز مانند داراییهای مشهود در ترازنامه نشان داد. تعریف حسابداری منابع انسانی حسابداری منابع انسانی را میتوان تشخیص ،کمی سازی و گزارشدهی تواناییهای کارکنان سازمان دانست. حسابداری منابع انسانی دربرگیرنده ی روشهای شناخت و اندازهگیری داده ها در منابع انسانی و ارتباط این اطالعات جهت بخشهای مربوط است .طبق تعریف انجمن امریکا منابع انسانی عبارت است از فرآیند تشخیص و اندازه گیری و گزارش این اطالعات به افراد عالقهمند و ذینفع . انجمن امریکایی حسابداری منابع انسانی را اینگونه تعریف کرده است :کمیته ی حسابداری منابع انسانی انجمن آمریکایی سلسله مراحلی که به تشخیص و تأمین داده های مورد نیاز و مربوط به منابع انسانی کمک میکنند و موجب انتقال این اطالعات به طرفهای ذینفع میشوند. • تاریخچه ی حسابداری منابع انسانی • بر اساس اسناد و مدارك باستان شناسان شاید بتوان گفت اولین روش ارزشگذاری منابع انسانی روش ارزش مبادله ای بوده است که در روم باستان جهت خرید و فروش برده مورد استفاده قرار میگرفت اما پس از لغو قانون برده داری در جهان این روش عمًال منسوخ گردید. • از طرفی اولین سیستم هزینه یابی انسانی به دوره ی هخامنشیان در ایران باز میگردد ،دراواخر سال در 1312شمال غربی صفه ی تخت جمشید حدود چهل هزار لوحه ی گلی کشف شد .این .لوحه ها نشان دهنده ی اولین نظام پرداخت حقوق به کارگران در جهان بوده است. • همچنین این کتیبه ها نشان میدهد بر خالف اماکنی مانند اهرام ثالثه ی مصر که توسط بردگان به زور شالق و بی حرمتی به جایگاه انسانی بنا شده .تخت جمشید توسط استادان و کارگران آزاد در ازای دریافت حقوق و دستمزد بنا شده است ، • اهداف حسابداری منابع انسانی • * ثبت ارزش اقتصادی انسان در گزارش های مالی • * احتساب سرمایه گذاری یک سازمان در منابع انسانی خود • * افزایش کارایی مدیریت منابع انسانی و ایجاد امکاناتی برای ارزشیابی خط مشی های پرسنلی نظیر برنامه های آموزشی و توجیهی • * ارزیابی منابع انسانی یک سازمان از این نظر که حفظ شده ،تحلیل رفته و یا توسعه یافته است • * شناسایی سود غیرعملیاتی و بهره وری ایجاد شده ناشی از سرمایه گذاری در منابع انسانی • محاسبه ی میزان ارزشی که منابع انسانی در سایر منابع مالی و فیزیکی سازمان ایجاد میکند • • روشهای اندازه گیری منابع انسانی • حسابداری منابع انسانی را با دو روش میتوان بررسی کرد: • -هزینه یابی منابع انسانی :هزینه های منابع انسانی از دو بخش هزینه های اولیه و هزینه های جایگزینی تشکیل میشود: • هزینه های اولیه :کلیه ی وجوهی است که برای تأمین و پرورش نیروی انسانی مصرف میگردد و شامل هزینه های گزینش نیروی انسانی ،استخدام ،استقرار ،جهت دهی وآموزش حین خدمت، بازآموزی و آموزشهای کاربردی و تخصصی برای کسب مهارتها است. • هزینه های جایگزینی :هزینه هایی که برای جایگزینی منابع انسانی فعلی با افراد جدید تقبل میشود. • الف -هزینههای جایگزینی پستی یا شغلی: • هزینه هایی است که برای جایگزین کردن فردی در یک پست سازمانی با شخصی که بتواند خدمات مشابه ی را در این پست سازمانی ارائه دهد ،باید تحمل کرد و شامل هزینه های تأمین ،هزینه های پرورشی یا آموزشی و هزینه های کناره گیری میشود. • ب -سایر هزینه های پرسنلی: • شامل پاداشها ،تسهیالت ،سالمت و بهداشت ،هزینه های مربوط به مشاوره و گفتگو ،حقوق و دستمزد پرداختی و سایر پرداختها (مانند بیمه) است . • • -ارزش گذاری منابع انسانی • مفهوم ارزش منابع انسانی مبتنی بر نظریه ی ارزش در اقتصاد عمومی است. • ارزش فرد عبارت است از ارزش فعلی مجموعه ای از خدمات که انتظار میرود فرد در طول دوره ی خدمت خود در سازمان ایجاد کند. • • برای اندازه گیری منابع انسانی دو مرحله ی اساسی وجود دارد .بدین معنی که ابتدا بایستی مفهوم منابع انسانی را به بیان غیرپولی یا کیفی مشخص کنیم تا سپس بتوانیم آن را به بیان پولی جهت نشان دادن در ترازنامه ی سازمان ارائه نماییم . • برخی از روش های ارزش گذاری منابع انسانی • • -ارزش اقتصادی • -ارزش جایگزینی • • -نظریه ی ضریب ارزش • -بهای تمام شده ی تاریخی ارزش اقتصادی (ارزش فعلی) : این نظریه مبتنی بر تئوری ارزش سرمایه است .طبق نظر ایروینگ فیشر قیمت بازار داراییها ،قیمت پرداختی برای تمام » .مفهوم ارزش سرمایهای ،ارزش تنزیل شده ی درآمدهای آینده است منافع و خدمات بالقوه ی این داراییهاست. این مسئله در مورد حقوق و دستمزد کارکنان مصداق ندارد .زیرا حقوق و دستمزد پرداختی بهای استفاده از خدمات کارکنان برای یک زمان مشخص و یا برای مقدار کار معینی است. • نارسایی های روش ارزش اقتصادی • • -احتمال ترك خدمت فرد از سازمان به دالیل غیر بازنشستگی یا فوت در نظر گرفته نشده است • -احتمال تغییر موقعیت فرد زمانی که در سازمان مشغول خدمت است در نظر گرفته نشده است. • -برآورد درآمد کارکنان مشکل است. • -به کارگیری این روش در حسابداری منابع انسانی با اصول پذیرفته شده ی حسابداری سازگاری ندارد ارزش جایگزینی : • ارزش جایگزینی منابع انسانی ،همان مخارج جایگزینکردن منابع انسانی موجود در یک سازمان است. این نظریه نه فقط موقعیت فرد را در دا خل سازمان ،بلکه هزینه های انتقال یا اخراج فرد و همچنین هزینه ی کاهش کارایی را نیز در نظر دارد. • ارزش جایگزینی در این روش اقالمی به شرح زیر است: • -هزینه های استخدام افراد جدید برای مشاغل موجود – • -هزینه های آموزش افراد جدید • -هزینه ی انتقال یا اخراج فرد شاغل • نارساییهای روش ارزش جایگزینی • • -منافع آینده ی داراییهای انسانی در نظر گرفته نمیشود . • -روش ارزش جایگزینی ،یک روش ذهنی است. • -تعیین ارزش منابع انسانی بر اساس ارزش جایگزینی دشوار است • نظریه ضریب ارزش • بر اساس نظریه ی ضریب ارزش ،ارزش منابع انسانی برابر است با تفاضل ارزش کل شرکت و ارزش ثبت شده در دفاتر شرکت. • در این محاسبه ،بابت داراییهای نامشهود مانند سرقفلی ،حق امتیاز ،میزان وابستگی ضرایب ارزش میباشند ،مشتریان و ارزش قراردادهای بلندمدت ،تعدیل صورت میگیرد. • در این روش مبنای محاسبه میزان وابستگی افراد به ،که با توجه به تحصیالت و تجارب فنی، خصوصیات فردی ،قابلیت ترفیع ،عرضه و تقاضا شرکت و انتظار بهره وری شرکت از خدمات آنان تعیین میگردند • نارساییهای نظریه ی ضریب ارزش • • .ارزش منابع انسانی به طور مستقیم انداره گیری نمیشود بلکه از طریق مقایسه با عوامل دیگر به دست میآید. • -پایه ی علمی ندارد • -نحوه ی تعیین ضرایب . • تعیین خالص ارزش های جاری شرکت به طور دقیق میسر نیست • بهای تمام شده ی تاریخی: • • این نظریه مبتنی بر اصول متداول حسابداری است . • طبق این نظریه هزینه های انجام شده برای کارکنان ،به طور مستقیم موجب افزایش ارزش خدمات آنها میشود. • در این روش ارزش منابع انسانی از طریق محاسبه ی بهای تمام شده ی تاریخی آن تعیین میشود. • بهای تمام شده ی منابع انسانی شامل هزینه های استخدام و آموزش کارکنان میشود که در یک فرد شامل دو بخش مستقیم و غیرمستقیم است • نارسایی های روش بهای تمام شدهی تاریخی • .تعیین وجه تمایز بین اقالم منابع انسانی و سایر منابع و همچنین تفکیک هزینه های منابع انسانی به هزینه های جاری و سرمایه ای بسیار دشوار است. • نتایج حاصل از روش بهای تمام شده ی تاریخی نمیتواند جواب گوی تمامی نیازهای مدیریت برای تصمیم گیری اقتصادی باشد ،زیرا آنچه از نظر مدیریت در تصمیم گیریهای اقتصادی یک سازمان اهمیت دارد ،نتایج آینده ی تصمیمات است نه آنچه در گذشته اتفاق افتاده است. • تعیین ارتباط بین بازده منابع انسانی و هزینه های انجام شده برای این منابع بر اساس نرخ های استهالك ازپیش تعیین شده ،ناممکن است • روشهای گزارشگری منابع انسانی • چهار روش برای انعکاس سرمایه گذاری ها در منابع انسانی در گزارش های مالی ساالنه ی شرکتها وجود دارد ،که به شرح زیر میباشد: • گزارش هیأت مدیره به مجمع عمومی صاحبان سهام: • این گزارش اغلب شامل اطالعاتی دربارهی مخارج مربوط به منابع انسانی است و ممکن است مهم تر از مخارجی باشد که برای داراییهای عینی (مشهود) انجام شده است .به عنوان یک اقدام اولیه در مورد نحوه ی عمل حسابداری داراییهای انسانی ،گزارش هیأت مدیره ممکن است مخارجی را به عنوان سرمایه گذاری در داراییهای انسانی گزارش دهد. • اینگونه اطالعات به توسعه ی منابع انسانی را به عنوان عامل حیاتی برای تضمین سوددهی شرکت در بلندمدت ارزیابی کنند. • به عالوه گزارش هیأت مدیره باید شامل اطالعاتی در مورد ترك خدمت کارکنان از لحاظ روند و هزینه ی آن باشد. • گزارش داراییهای نامشهود: • این روش توسط موسسه ی حسابرسی آرتور اندرسن پیشنهاد شده است. • این موسسه پیشنهاد میکند مبالغ عمده ای که صرف داراییهای نامشهود از جمله منابع انسانی میشود در صورتهای مالی به صورت جداگانه گزارش شود. • محدودیت مهم این روش آن است که ترازنامه گمراه کننده است شرکت ،کمتر از واقعیت ارائه میشوند .اندازه گیری سود یا زیان نیز تحریف شده است، • زیرا کلیه ی مخارج مربوط به داراییهای انسانی در دورهای که واقع شده اند هزینه ی جاری تلقی شده و به همین ترتیب اندازه گیری بازده سرمایه گذاری نیز تحریف شده خواهد بود • صورتهای مالی حسابرسی نشده: • شرکتها میتوانند مجموعه ای از صورتهای مالی را که دربرگیرنده ی سرمایه گذاری در داراییهای انسانی طبق روشهای پیشنهادی حسابداری منابع انسانی است به عنوان اطالعات تکمیلی به همراه صورتهای مالی ساالنه ارائه کنند. • در گزارشها تصریح خواهد شد که صورتهای مالی مزبور باید جدا از صورتهای مورد بررسی قرار گیرند ،.مالی اساسی که طبق اصول پذیرفته شده ی حسابداری تهیه و ارائه شدهاند • منظور کردن در صورتهای مالی اساسی : • در این روش سرمایه گذاری در داراییهای انسانی به عنوان دارایی بلندمدت مطرح و طی عمر مفید مورد انتظار آن مستهلک میشود .اگر چه این نحوه ی عمل در مورد سرمایه گذاریها در نیروی انسانی معمول و متداول نیست اما برخی از مؤسسه ها و شرکتها نظیر خطوط هواپیمایی ،صنایع الکترونیک و باشگاه های ورزشی و حرفهای که بخش عمدهی سرمایه ی آنان را نیروی انسانی تشکیل میدهد این روش را اعمال میکنند • بررسی دیدگاه موافقان ومخالفان حسابداری منابع انسانی • -برخی معتقدند که انسان قابل تملک نبوده و لذا نبایستی به عنوان دارایی تلقی گشته و مستهلک گردد ،که در مقابل موافقان با حسابداری منابع انسانی معتقدند آنچه که در سیستم حسابداری منابع انسانی برای دارایی تلقی نمودن مورد بحث قرار میگیرد خدمات متصور و مورد انتظار و انتفاع آتی از منابع انسانی است نه خود انسان. • -برخی معتقدند در مورد شناسایی خدمات افراد دارایی طبق اصل محافظه کاری صحیح نیست ،اما موافقان معتقدند که نباید هدف بنیادین گزارشگری (تطابق درآمدها با هزینه های یک دوره) فدای محافظه کاری شود. • -برخی نیز معتقدند که نسبت به دورهی تعیین منافع آینده ی سرمایه گذاری در نیروی انسانی ابهام وجود دارد لذا به حساب دارایی بردن مخارج مربوط به نیروی انسانی ،این امکان را به وجود می اورد که سود تحریف شود ،اما موافقان معتقدند که امکان بالقوه برای تحریف سود و زیان همواره از طریق در نظرنگرفتن سرمایه گذاریها در نیروی انسانی وجود دارد • برخی از چالشهای حسابداری منابع انسانی • -پیچیدگی الگوهای اندازهگیری حسابداری منابع انسانی • نگرش و طرز برخورد مدیر در استفاده از سیستمهای حسابداری منابع انسانی - - • دشواری گردآوری اطالعات مرتبط با ارزش منابع انسانی • .عدم آگاهی از مزایای سیستم حسابداری منابع انسانی • .مقاومت کارکنان سازمان • هزینه ی باالی اجرای سیستم حسابداری منابع انسانی • عدم وجود یک استاندارد حسابداری در مورد حسابداری منابع انسانی • • نتیجه گیری • حسابداری منابع انسانی معیار سنجش و هزینه یابی نیروی انسانی به عنوان منابع اصلی هر سازمان است • معایب این سیستم سالها است مورد تحقیق و بررسی قرارگرفته و یکی از مهمترین مشکالت در کاربردی نشدن آن در ،مشکل ارزش گذاری نیروی انسانی و پیچیده بودن فرمولهای مورد استفاده است. • با وجود مشکالت اقتصادی صورتی که جامعه ی حسابداری ایران بخواهد همچنان به عنوان جامعه ای فعال و توان مند در عرصه ی اقتصادی کشور باقی بماند. • توسعه و ترویج این سیستم به عنوان جزئی از سیستم های حسابداری مدیریت ضروری میباشد • سرمایه فکری مقدمه در عصtر حاضtر بtا رشtد اقتصtاد مبتtنی بtر دانش یtا دانش محtور ،دارایی هtای نامشtهود شtرکت هtا و سtرمایه فکtری آن هtا کلیtدی بtرای دسtتیابی بtه مtزیت رقtابتی پایtدار هسtتند .و بtه همین دلیtل توجtه بtه اقالم نامشtهود در زمینtه هtای متعtددی از جملtه اقتصtاد ،حسtابداری و مtدیریت اسtتراتژیک بtه طtور سtریعی رشtد یافتtه اسtت .دانش یtک مtزیت رقtابتی اسtت کtه در اسtتراتژی تجtاری سtازمان هtا مtورد توجtه قtرار می گtیرد .بtه گونtه ای کtه ایجtاد دانش مtوجب نtوآوری مسtتمر و نtوآوری مسtتمر منجtر بtه ایجtاد مtزیت رقtابتی خواهtد شtد و این امtر مسtتلزم تقtویت و توجtه بtه پتانسtیل هtا و ظtرفیت هtای منtابع انسtانی اسtت تtا سtازمان هtا بتواننtد بtرای دسtتیابی بtه مtزیت رقtابتی از طریtق عملکtرد و بهبtود مسtتمر ،عکس العمtل سtریع بtه تغیtیرات محیtط تجtاری و سیر تاریخی سرمایه فکری • مفهوم سرمايه فكرى ،اولين بار توسط جان كنز گالبرايت در سال ١٩٦٩مطرح شد.از نظر او سرمايه فكرى ،معنايى بيش از (تفكر صرف)دارد و درجهاى از (عمليات فكرى)را در بر مى گيرد.در اين مفهوم،سرمايه فكرى به خودى خود فقط يك دارايى نا مشهود نيست ،بلكه يك فرآيند آرمانى است .سرمايه فكرى ،نوعى حركت از داشتن دانش و مهارت (سرمايه انسانى)به سمت استفاده از دانش و مهارت است .سرمايه فكرى عبارت است از كل دانش ى كه يك سازمان فرآيند كسب و كار خود در جهت خلق ارزش به كار مى گيرد(زاگال و مالول )٢٠١٠محققانى مانند اسميل و همكاران()٢٠١٢دارايى نا مشهود و سرمايه فكرى سازمان را اعم از سرمايه هاى اجتماعى،ساختارى و فرهنگى بيان مى كنند(آرزمجو و همكاران.) ١٣٩٣،مديريت سرمايه فكرى ،داراى دو جنبه است؛از يك طرف سازمان بايد با استفاده از اين سرمايه براى مشتريان خود خلق ارزش كند و از طرف ديگر بايد با افزايش مستمر در ارزش سرمايه فكرى،مزيت رقابتى كسب نمايد.رز و همكاران( )٢٠٠٥به سرمايه فكرى به عنوان تركيبى از ٣جز مى نگرند : سرمايه انسانى (دانش،مهارت و تجربه كاركنان)سرمايه ساختارى(تجسم،تنفيذ و زير ساختارهاى حمايتى سرمايه انسانى) و سرمايه مشترى (ارزش نهفته درون روابط با مشتريان) مفاهیم و تعاریف سرمایه فکری • سرمایه فکری را مجموعه ای از دارایی های دانشی متعلق به سازمان و جزئی از دارایی های سازمان بوده تعریف می کند که موجب افزایش ارزش سرمایه های سازمان گردیده و وضعیت سازمان را در مقایسه با رفتار بهبود می بخشد. • سرماية فكري را از منظر محاسباتي مي توان به عنوان اختالف ارزش بازار و ارزش دفتري شركتها تعريف كرد •سرمایه فکAری دارایی اسAت کAه توانAایی سAازمان را بAرای ایجAاد ثAروت انAدازه‌گیری می‌کنAد .این دارایی مAاهیت عیAنی و فAیزیکی نAدارد و یAک دارایی نامشAهود اسAت کAه از طریAق بAه کAارگیری داراییهAای مرتبAط بAا منAابع انسAانی ،عملکAرد سAازمانی و روابAط خAارج از سAازمان بAه دسAت آمAده اسAت .همAه این ویژگیهAا بAاعث ایجAاد ارزش بAه دسAت آمAده می شAود بAه دلیAل اینکAه یAک پدیAده کامًال داخلی است ،قابلیت خرید و فروش ندارد. اهمیت سرمایه فکری ارتبtاط بین سtرمایه فکtری و عملکtرد شtرکت هtا بtه طtور تجtربی در کشtورهای زیtادی از جملtه آمریکtا ،کانtادا ،چین ،مtالزی ،آلمtان و ....مtورد بررسtی قtرار گرفتtه اسtت .واژه هtای نامشtهودها ،دارایی دانش و سtرمایه فکtری بtه طtور وسtیعی در ادبیtات حسtابداری ،اقتصtاد و مtدیریت مtورد اسtتفاده می باشtد ولی ارزش بtالقوه و منtافع آتی آنtان بtه طtور قابtل اتکtاء قابtل انtدازه گtیری و سttنجش نمی باشttد .بttه طttور کلی ،بهttره وری در شttرکت هttا وابسttته بttه سtرمایه فکtری و قtابلیت هtای سtازمان در بکtارگیری آن بtه عنtوان یtک دارایی است. ویژگی های سرمایه فکری از نظAر هAاروارد منAابع فکAری در شAرکت حAالت انحصAاری و یگانAه دارنAد و قابAل کAپی بAرداری و منAد بAودAه Aو قAابAلیت ایجAاد AمAزیAت رAقAابAتی را تAقلیAد AنیسAتنAد ،AبAه Aهمین جهAت بAراAی شAرکAت AارزشA A دارند داراییهAای فکAری ،داراییهAای غAیر رقAابتی هسAتند .بAر خالف داراییهAای فAیزیکی کAه فقAط ر یAکA AزمAاAن خA Aاص AمAوردA AاسAتAفAادAه AقAرAار AبگیرAنAد،A ک AکAاAر AبAه AخصAوAص AدA A می‌AتوAاننAد AبAرAای AاAنجAاAم AیA A ‏A رفAت A.بAراAی مثAاAل، مزAمA AانA AبAرAایA AچنAد AامAر AخA Aاص AبAه AکAاAر گA A یتAوAان AبAه AطAورA Aه A ی فکAرAی AرAا م‌A A داAراA Aی AیهAا A سیAسAتم AپشAتAیبAا AنیA Aاز مAشAتری Aمی‌AتوانAد ،AامکAان AحمAاAیت از AهAزAارانA AمشAتAریAرAAا در AیAک AزمAان AخAاAص فAرAاهم AکنAد A.این توAانAایی یکی اAز مهمAترین معیاAرهAای برتAری AداراییAهAای فکAری بAر دارAاییهAای فیزیکی است. مراحل مدیریت سرمایه فکری .1شناسAایی و تعریAف سAرمایه فکری .2برنAامAAه ریAAزی محرکهAAای کلیAAدی ارزش .3انAدازه گAیری سرمایه فکری .4مدیریت و اداره سAرمایه فکری .5گزارشAگری سرمایه فکری در مرحله نخست شناخت نسبت به ماهیت و مفاهیم سرمایه فکری ما را در اقالم سرمایه فکری یاری می رساند در مرحله دوم با اشراف بر عناصر سرمایه های فکری میتوان عواملی را که موجب تغییر در ارزش سرمایه فکری می شوند را مشخص نموده و آنها را تحت تاثیر قرار داد در مرحله سوم ،با استفاده از الگوها و مدلهای اندازه گیری ،اطالعات کمی شده در خصوص عملکرد سرمایه فکری بدست می آید در مرحله چهارم ،اطالعات بدست آمده از مرحله قبل به منظور تجزیه و تحلیل عملکرد و بهبود فرایند تصمیم گیری مدیران در سازمان مورد استفاده قرار می گیرد به عبارت دیگر در این مرحله می توان سرمایه های فکری را در راستای رسیدن به اهداف سازمان مدیریت نمود در مرحله پنجم ،گزارشاتی در خصوص عملکرد سرمایه های فکری سازمان در اختیار ذی نفعان قرار می گیرد رویکرد های حاکم بر مدیریت سرمایه های فکری : •به طور کلی 2رویکرد در مورد سرمایه فکری وجود دارد .1رویکرد مبتنی بر مکتب فکری دانش محور .2رویکرد مبتنی بر مکتب سرمایه اقتصادی •طرفAداران مکتب نخسAت ماننAد اینکپن و زاک معتقدنAد اگAر شAرکتی از سAرمایه فکAری ‏Aرد ر اAین روAیک A د ،AمAزAیت رقAابتAیAخAواهAد AدAاشAت د A ر بAاشA A ر برخAوردا A و کAا A بA A حیAط کسA A بهAتAرAی دAر م A ر Aمی کنAان Aو AارAتب AاطAات Aو یAاAدگیAری AمAورد تAوجAه قAرا A زAیرسAاخAتهای AسAازماAنی ،A AتواAنمنAدی Aکار A گAیرد ،بAه عبAارتی تالش در راسAتای ارتقAاء دانش سAازمانی در بلنAد مAدت عملکAرد شAرکتها را بهبود می بخشد. • طرفداران مکتب سرمایه اقتصادی بر مفهوم کسب سود از طریق سرمایه های فکری تاکید دارند در این رویکرد سرمایه فکری نوعی دارائی اقتصادی قابل اندازه گیری می باشد لذا به منظور اندازه گیری سرمایه های فکری از مدلهای مبتنی بر بازار سرمایه مانند مدل بازده دارائی ها ،مدل ارزش افزوده اقتصادی و مدل ارزش افزوده فکری استفاده می کنند اهداف اندازه گیری سرمایه فکری .1کمک به سازمان ها در جهت فرموله کردن استراتژی هایشان .2ارزیابی نحوه اجرای استراتژی ها .3کمک به گسترش و تنوع تصمیم گیری های شرکت .4ارزیAابی سAرمایه هAای فکAری می توانAد بAه طرحهAای بAازپرداخت و پاداشهای مدیران ارتباط داده شود .5جهت ایجAاد رابطAه بAا سAهامداران خAارج از شAرکت کAه سAرمایه فکAری را در اختیار دارند مزایای اندازه گیری سرمایه فکری • شناسایی کلیه عوامل نامشهود موجود در سازمان • کنترل مستمر عوامل نامشهود و شناسایی نیاز های تجدید آن ها • شناسایی راهکارهای بهبود کارایی عوامل نامشهود در کلیه فرآیند های سازمانی • تسریع سازوکارهای یادگیری سازمانی • افزایش قدرت خالقیت و نو آوری • افزایش روحیه همکاری و تعامل میان منابع انسانی • تحمل کمتر هزینه مالی و سرمایه ای • بهبود فرآیند بودجه بندی و برنامه ریزی های راهبردی و اجرایی • ارائه ی اطالعات مربوط و به موقع به استفاده کنندگان و حرکت به سوی ایجاد بازارهای مالی کارا •افAزایش انعطAاف پAذیری تولیAد بAه دلیAل کAاهش وابسAتگی بAه دارایی هAای مشAهود و اسAتفاده از عوامAل نامشAهود در فرآیند تولید معایب سرمایه های فکری - 1سهامداران خرد ممکن است از دسترسی به اطالعات مربوط به دارایی های نامشهود که در جلسه های خصوصی با سهامداران کالن تشکیل می شود،محروم بمانند. - 2اگر مدیران از اطالعات به دست آمده از تصمیم های داخلی در رابطه با دارایی های نامشهود بدون اطالع سایر سرمایه گذاران استفاده کنند ،احتمال وقوع معامله براساس اطالعات محرمانه افزایش می یابد -3خطر ارزش یابی نادرست شرکت ها افزایش می یابد و این امر باعث می شود بانکداران و سرمایه گذاران سطح ریسک بیشتری را برای سازمان در نظر بگیرند. -4هزینه سرمایه افزایش می یابد .در صورت افشای چنین اطالعاتی ،به دلیل کاهش عدم قطعیت در رابطه با دور نمای آینده سازمان ،ارزشیابی دقیق تری از شرکت به عمل می آید و هزینه سرمایه کاهش پیدا می کند. روشهای اندازه گیری سرمایه فکری •تمام روشهاي اندازه گيري سرمايه فكري اشاره شده با توجه به ماهیت آنها در چهار گروه به شرح زير قابل طبقه بندي هستند : • الف ) روشهاي بازده دارایي ها • ب ) روشهاي سرمايه گذاري بازار • ج ) روشهاي سرمايه فكري مستقیم • د ) روشهاي كارت امتيازي • روشهاي بازده دارایي ها: اين روش ها ،متوسط درآمد قبل از كسر ماليات شركت را در دوره مشخص محاسبه و آن را بر متوسط ارزش دارایي هاي فيزيكي در همان دوره تقسيم مي كنند .در اين حال ،تفاوت ميان مقدار بازگشت به دارایي هاي حاصل شركت با متوسط بازگشت به دارایي هاي صنعت محاسبه مي شود و چنانچه مقدار تفاوت صفر يا منفي باشد ،شركت داراي سرمايه فكري مازاد بر متوسط صنعت نبوده و فرض مي شود كه سرمايه فكري شركت صفر است .با اين وجود چنانچه مقدار تفاوت مثبت باشد فرض مي شود كه شركت سرمايه فكري مازاد بر متوسط صنعت دارد. •روشهاي سرمايه گذاري بازار: •اين روش هAا ،بAر اسAاس محاسAبه تفAاوت بين سAرمايه گAذاري بAازار شAركت و سAرمايه سAهامداران آن و در ري AاسAت A A.AبنAابAرAاين AاگAر بAر وتA AبAه AعAنAواAنA AداAراAیAي AهAاي AنAاAمAلمAوس يAا AسAرماAيه AفAكA A ر گAرفAتنA AمابAه AالتAفAاA A ‏AنظA A مبAنAاي قAيمAت AجAاAرAي سAه Aام AدAر بAاAزAارA AاوAرAاق بAهAاAدAاAرA ،ارAزش AبAاAزAارA AشAركت AبAرابAرA Aده مAيلAيAاAرد AريAاAل AباشAد امA Aا ‏A ر AيAك مAيAليAارAد AريAاAل باAشAد ،AدAر Aاين AصAورت AاAرزAش ريAالAي سAرماAيه AفكAرAي شAركت مAجمAوAع سAرمAاAيه شAركAاء AبAرابA A برابر نه ميليارد ريال خواهد بود. •روشهاي سرمايه فكري مستقیم: •اين روش هAا ،مقAدار پAولي دارایي هAاي فكAري را بAه وسAيله شناسAایي اجAزای مختلAف اين قبيAل ي هAا AپAيشA A AبيAني AمAي كAننAد A،AيAك AبAار AكAه AاAيAنA AاAجAزAا AشناسAایAی AشAدند A،AميA AتوAا AننAد AبAطAوAر AمسAتقيمA داAرAایA A ر تAرAكAيب AشAدAه تA Aا ارAزش A AنهAایAي سAرAماAيه AفكAريA ر AگرAفAتAهA AيAا AميA AتAوAاننAدA AبAا AيAكAديگA A مAوردA AارAزAيAابAي قAرAا A ر شنAاسAاAیAيAاجAزاAء داراAیيAAهAاي دAAانAش ر كAه اAشAارAه AشAد AاAين روشAAهAا AبA A سAاAزمانAحاAصAلAAشAودA.هAمA AانAطو A مشAتري ،AاAز متAمرAكAز AهسAتنAد A.بAه عAنAواAن AنمونAه از AاAجAزاAی دارAایAي AهAاAي بAازاAر مي AتAوانA AبAه AوفAادارAي A اAجAزای AداAرAایي هAاAي نAاملموAس Aمي AتAوان بAه AحAق امتيAازاAت ثبت شAده ،اAز اAجAزاAی Aدارایي AهAاي Aفن ي هAاي انسAاني Aمي تAوان بAه آمAوزAش و اAز اجAزAای آوري مي AتAوان بAه دانش فAني و Aاز اAجAزای دارای A دارایي هاي ساختاري مي توان به سيستم هاي اطالعاتي اشاره كرد. • روشهاي كارت امتيازي: • در اين روش هAا ،اجAزای مختلAف دارایي هAاي نامشAهود يAا سAرمايه فكAري شناسAایي شAده و بAراي داAرAهAاA آAنهAا شAاAخص AهAاAي AتAهيAه شAده Aدر AكA AارAت AهAاي AامتAيAازيA AگAزارش AمAي شAونAد Aو يA Aا Aاين AكAه AدرA AنمAو A ش در Aمي AAآيAنAدA .روشAهA Aاي AكAاAرت AاAمAتيAازي شAبيهA AبAه رAوش AهAاي AسAرAمايAه فكAري مAسAتقيمA بAه AنمAاAي A هسAتند بAا اين تفAاوت كAه در اين روش هAا هيچ گونAه تخميAني از ارزش هAاي مAالي دارایي هAاي نامشهود صورت نمي گيرد. الگوی شاخص سرمایه فکری این الگtو كtه توسtط روس و همكtاران در سtال 1997پیشtنهاد شtد نtیز در زمtره رویكردهtای فtایtن شttاخtصtایtجtاtدttتجّس مtوttانتtقtاtل سtرماtیهtفtكtریt tو ا tرزtشt، ت امtتیtازtی tقtرtار دtاtردt.tهtد t كtاtر t ی هtگtیtر t ش هtاtی tاtنtدtاز ‌t مtاtز روt t ه فكtرtیttبtه tنtسtلttدوt t ص سtرمایt t ن اسtت t.tشtاtخ t مtشtتقtشtدهtاز آt t نtالtگtو ،ttتمtاtمیt هtای tپیشtین tرttا رtفtع tمی‌کنtدtt.ای t سtرمtایه tفكtرtیttت tعّل قttدtاtرد كtه tکtاtسtتی هtاtی شtیوهt ‌t می‌tآtورد .دtرtایtنtاtدغtاtم ،اهtمیتt فه‌هtایttسtرمایهtفtكtری tرا درttیtك شtاtخص tسtاtزمانیttگtرtدtهمt t مtؤtل t ن راtبtه طtوt tر هtشtدهtاtسtت .اtیtن شtاtخصtمtدیراt t م از tنما tگرtهtا نشtاtن دtاد t رtكtدtا t ضtرtیب اtثرگtذاtرtی هt t ن می‌سtازد. مسtتtقیم قtاtدر بtه tتشtخیص و tهمچtنین قضtاوتtدربtاره وtضtعیت سtرماtیه فكtری tسtازما t همچنین ،زمینه مقایسه بین سازمان‌ها و واحدهای اقتصادی را فراهم می‌آورد. گزارشگری سرمایه فکری • یک راه مناسب برای شناخت کافی از وضعیت سرمایه فکری،تقویت،افشا و گزارش آن در گزارش های ساالنه است.حتی شرکتها می توانند گزارش های جداگانه در این زمینه ارائه کنند.افشای سرمایه فکری به معنای ایجاد تصویری از تالش های شرکت در مسیر پیشرفت،توسعه،تقویت منابع و شایستگی هایی است که در رابطه با کارکنان،مشتریان،فناوری و فرآیندها انجام می شود.گزارش سرمایه فکری میزان افزایش در ارزش آینده شرکت و نیز قابلیت رقابتی بودن شرکت در یک اقتصاد دانشی را نشان می دهد.عوامل در میزان افشای سرمایه فکری موثرند ،با توجه به تحقیق انجام شده توسط دکتر علوی ،برخی ساز و کارهای نظام راهبری شرکتی بر میزان افشای سرمایه فکری شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از روش رگرسیون پانل دیتای پواسن مورد بررسی قرار گرفت.نتایج آزمون فرضیه ها نشان داد،با درنظر گرفتن متغیرهای کنترلی(اندازه شرکت،اهرم،تمرکز مالکیت،سودآوری،فرصت های رشد،عمرشرکت)،یکسان بودن مدیرعامل و رئیس هیات مدیره و درصد اعضای غیر موظف رابطه معناداری با میزان افشای سرمایه فکری دارند و بین تعداد مدیران و وجود بخش حسابرسی داخلی با میزان افشای سرمایه فکری رابطه معناداری وجود ندارد نتیجه گیری •در این نوشAتار بAا توجAه بAه مفAاهیم سAرمایه فکAری ،تعAاریف و شAناخت عناصAر و ویAژگی هAای سAرمایه فکAری ،فراینAد مAدیریت سAرمایه فکAری مطAرح شAد ،رویکردهAای حAاکم بAر مAدیریت سرمایه فکری تبیین گردید و ضرورت و اهداف آن مورد بررسی قرار گرفت . •به منظAور شناسAایی سAرمایه هAای فکAری نیAاز بAه کمی نمAودن مفAاهیم کیفی و ضAرورت انAدازه گAیری بAه جهت گزارشAگری آن مAورد توجAه قAرار گAرفت ،مAدلها و الگوهAای مختلAف بAرای انAدازه گAیری سAرمایه هAای فکAری ارائAه و عنAوان شAد و در پایAان تمرکAز بAر تحقیقAات انجAام شAده ،اهمیت و ضرورت سرمایه های فکری را بیش از پیش نمایان نمود. •توجAه و تمرکAز بAر سAرمایه هAای فکAری در سAازمان هAا و شAرکتها یکی از حلقAه هAای اساسAی زنجAیره ارزش در راسAتای خلAق ارزش می باشAد ،انAدازه گAیری و افشAای صAحیح سAرمایه هAای فکری مدیران و ذینفعان را نسبت هدایت سازمان موفق می نماید . •سرمایه هAای فکAری و اعتالی آن در سAازمان می توانAد خلAق ارزش را در راسAتای اسAتراتژی هAای رقAابتی شAرکت قAرار داده و مAزیت رقAابتی خAاص را بAرای سAازمانها و ارگانهAا فAراهم آورد. مقاله 1 بررسى تاثير ابعاد سرمايه اجتماعى و سرمايه فكرى بر ميزان بهره ورى منابع انسانى • چكيده • امروزه انواع جديدى از سرمايه هاى سازمانى مانند سرمايه اجتماعى و سرمايه فكرى مطرح شده اندكه سرمايه هاى فيزيكى در سايه آنها باعث ارتقاى سازمان مى شود.هدف از اين پژوهش بررسى تاثير همزمان ابعاد سرمايه اجتماعى و سرمايه فكرى بر بهره ورى منابع انسانى است.بر اين اساس از طريق مرور ادبيات نظرى و پيشينه پژوهش ،مدل مفهومى و فرضيه هاى پژوهشى ارائه شدند.در نهايت فرضيه ها و مدل مفهومى پژوهش با استفاده از روش رگرسيون گام به گام و بر پايه داده هاى گردآورى شده مورد آزمون قرار گرفت.نتايج تجزيه و تحليل داده ها نشان داد كه تمام فرضيه هاى پژوهشى به صورت جداگانه مورد تاييد قرار مى گيرد.با اين وجود هنگامى كه تاثير تمام ابعاد سرمايه فكرى و سرمايه اجتماعى بر بهره ورى منابع انسانى در قالب مدل مفهومى پژوهش مورد آزمون قرار مى گيرد،تنها تاثير سرمايه فكرى انسانى و ارتباطى و سرمايه اجتماعى رابطه اى و ساختارى بر بهره ورى منابع انسانى مورد تاييد قرار مى گيرد. مقاله2 بررسى رابطه بين سرمايه فكرى وعملكرد سازمانى • مقاله حاضر با هدف بررسى ارتباط سرمايه فكرى با عملكرد سازمانى انجام گرفته است.اين تحقيق از لحاظ هدف يك تحقيق كاربردى و از نظر روش گردآورى داده ها از نوع پيمايشى مى باشد.پس از مطالعه پيشينه موضوع و بررسى الگوهاى موجود در مورد سرمايه فكرى و عملكرد سازمانى و شكل گيرى چارچوب نظرى ،متغيرهاى مهم تحقيق شناسايى و مدل مفهومى و فرضيات تحقيق مشخص گرديد.براى اندازه گيرى متغيرها از پرسشنامه استفاده گرديد.نتيجه آزمون فرضيات تحقيق به كمك مدل سازى معادالت ساختارى نشان دهنده ارتباط معنا دار مولفه هاى سرمايه فكرى با عملكرد سازمانى مى باشد.در نهايت ،بر اساس نتايج به دست آمده پيشنهادات و راه كارهايى به وزارت امور اقتصادى و دارايى و محققان بعدى ارائه گرديد. مقاله 3 بررسی تاثیر سرمایه فکری برتوسعه محصوالت نوآورانه سازمان های تحقیقاتی صنعتی دفاعی با توجه به شرایط پیچیدیگی ذاتی تحقیق اعم از زمان بر بودن ،نیاز به هزینه باال ،عدم قطعیت ،وجود فعالیت های متنوع ونیز تنوع وگستردگی ماموریت ها و تهدیدات نظامی ،نیازمند جستجو و بررسی عوامل موثر بر محصوالت نواورانه این سازمان ها میباشند . هدف از این تحقیق بررسی تاثیر سرمایه فکری بر توسعه محصوالت جدید است . باتوجه به محدود بودن جامعه آماری جمع اوری داده های مورد نیاز به روش تمام شماری وبا استفاده از ابزار پرسشنامه جمع آوری گردید. یافته ها نشان میدهد که مولفه های مختلف سرمایه فکری بر توسعه محصوالت نوآورانه موثر هستند .به این صورت که سرمایه ساختاری مستقیم ،سرمایه انسانی غیر مستقیم و سرمایه مشتری مستقیم و غیر مستقیم،برتوسعه این محصوالت تاثیر دارد .همچنان قابلیت سازمان در اثر گذاری بر سرمایه های انسانی و مشتری نقش میانجی دارد. با تشکر از توجه شما