مواد موثره قارچها و کاربردهای دارویی و عوارض جانبی آنها چکیده قارچه!ا از دیرب!از در طب س!نتی ش!رق ب!ه وی!ژه در چین و ژاپن ب!ه عن!وان من!ابع ارزش!مند دارویی ش!ناخته ش!دهاند .در دههه!ای اخ!یر ،پژوهشه!ای علمی گس!تردهای ب!ر روی ترکیب!ات چه!ای دارویی متمرک!ز ش!ده اس!ت .این تحقی!ق ب!ه بررس!ی ج!امع زیس!تفعال موج!ود در قار م!!واد م!!وثره قارچه!!ا ،کاربرده!!ای دارویی آنه!!ا و ع!!وارض ج!!انبی ناش!!ی از مص!!رف این چه!ای دارویی ح!اوی طی!ف وس!یعی از ترکیب!ات زیس!تفعال از جمل!ه ترکیب!ات میپ!ردازد .قار پلیس!اکاریدها (ب!ه وی!ژه بتا-گلوکانه!ا) ،ترپنوئی!دها ،اس!تروئیدها ،پلیفنوله!ا ،فالونوئی!دها، پروتئینه!ا و پپتی!دها هس!تند ک!ه ه!ر ی!ک دارای خ!واص درم!انی منحص!ربهفردی میباش!ند .این ترکیب!!ات اث!!رات ضدس!!رطانی ،ض!!دالتهابی ،آنتیاکس!!یدانی ،تعدیلکنن!!ده سیس!!تم ایم!!نی، ضدویروس!!ی و ض!!دمیکروبی قاب!!ل ت!!وجهی از خ!!ود نش!!ان دادهان!!د .ب!!ا این ح!!ال ،مص!!رف تعریف قارچهای دارویی قارچه!!ای دارویی ب!!ه مجم!!وعهای از قارچه!!ای آسکومیس!!ت ،بازیدیومیس!!ت و س!!ایر گروهه!ای ق!ارچی اطالق میش!ود ک!ه دارای آث!ار دارویی هس!تند .این قارچه!ا در طب س!!نتی چین و ژاپن س!!ابقه اس!!تفاده بیش از دو ه!!زار س!!اله دارن!!د .ق!!ارچ گانودرم!!ا لوس!یدوم ( )Reishiب!ه عن!وان یکی از ارزش!مندترین قارچه!ای دارویی ،بیش از ۲۰۰۰ تا ۲۴۰۰سال پیش در طب سنتی شرق شناسایی شده است. تاریخچه استفاده دارویی از قارچها چه!ا ب!رای اه!داف درم!انی ب!ه دوران باس!تان ب!ازمیگردد .در طب س!نتی اس!تفاده از قار چی!!نی ،از ق!!ارچ گانودرم!!ا ب!!رای درم!!ان بیخ!!وابی ،تنگی نفس ،تق!!ویت حافظ!!ه، بیماریه!ای کلی!ه و کب!د ،ورم مفاص!ل و آس!م اس!تفاده میش!ده اس!ت .در طب س!نتی ژاپن ن!یز گون!ه قرم!ز رن!گ این ق!ارچ دارای خ!واص درم!انی ش!ناخته ش!ده اس!ت .در طب س!نتی ای!ران و کش!ورهای ع!ربی ن!یز از ب!رخی قارچه!ا مانن!د Atractylis gummifera ب!رای درم!ان انگله!ای روده ،زخم ،مس!مومیت ناش!ی از مارگزی!دگی و س!ایر بیماریه!ا استفاده میشده است. مواد موثره (ترکیبات زیستفعال) قارچها قارچهای دارویی حاوی بیش از ۴۰۰ترکیب زیستفعال مختلف هستند .این ترکیبات را میتوان به چند دسته اصلی تقسیم نمود: پلیساکاریدها پلیس!اکاریدها از فراوانت!رین ترکیب!ات موج!ود در قارچه!ا هس!تند و از واح!دهای قن!دی مش!ابه تش!کیل ش!دهاند. مهمترین پلیساکاریدهای قارچی عبارتند از: بتا-گلوکانه!ا :مهمت!رین گ!روه پلیس!اکاریدهای ق!ارچی ک!ه دارای خ!واص تعدیلکنن!دگی سیس!تم ایم!نی هس!تند .بت!ا- گلو!کان مو!جود د!ر قارچ گانودر!ما از!رشد توم!ورهای سرطان!ی پیشگی!ری میکن!د. · هتروپلیس!اکاریدها :ترکیب!ات پیچی!دهتری ک!ه عالوه ب!ر گل!وکز ،واح!دهای قن!دی دیگ!ر نیز دارند. · گلیکوپروتئینه!ا :ترکیب!اتی ک!ه بخش پروتئی!نی ن!یز دارن!د و خ!واص ایم!نیزایی ق!وی از خود نشان میدهند. پلیس!اکاریدهای ق!ارچی دارای خ!واص آنتیاکس!یدانی ،آنتیباکتری!الی ،آنتیویروس!ی و محافظتکنن!دگی در براب!ر اشعهها هستند. ترپنوئیدها و تریترپنها ترپنوئیدها و تریترپنها از دیگر ترکیبات مهم قارچهای دارویی هستند .این ترکیبات شامل مولکولهای مختلفی مانند استروئیدها ،اسیدهای صفراوی و ویتامین D میباشند .پلیساکاریدها و تریترپنها به ترتیب اجزای اصلی عصارههای قطبی و غیرقطبی قارچ گانودرما هستند. تحقیقات نشان داده است که تریترپنهای قارچ گانودرما دارای خواص ضدسرطانی قابل توجهی هستند سایر ترکیبات زیستفعال عالوه بر پلیساکاریدها و ترپنوئیدها ،قارچهای دارویی حاوی ترکیبات ارزشمند دیگری نیز هستند: · فنولها و اسیدهای فنولیک :دارای خواص آنتیاکسیدانی قوی · پلیکتیدها :متابولیتهای ثانویه با خواص بیولوژیکی متنوع · متابولیتهای نیتروژنی :شامل آلکالوئیدها با خواص دارویی · لکتینها :پروتئینهای متصلشونده به کربوهیدرات با خواص تعدیلکننده ایمنی · اسیدهای چرب :دارای خواص ضدباکتریایی و ضدسرطانی · استاتینها :مانند لوواستاتین که برای کاهش کلسترول استفاده میشوند · نوکلئوزیدها و آمینواسیدها :دارای خواص آنتیاکسیدانی ،ضدسرطانی و ضدالتهابی ترکیبات زیستفعال در قارچهای خاص گانودرم!!ا لوس!!یدوم ( :)Reishiح!!اوی پلیس!!اکاریدها ،تریترپنوئی!!دها ،مرترپنوئی!!دها ،نوکلئوتی!!دها ،پروتئینه!!ا، آلکالوئیدها و سسکوییترپنوئیدها است. قارچ ی!ال ش!یر ( :)Hericium erinaceusح!اوی پلیس!اکاریدها ،بتا-گلوکانه!ا ،هرینونه!ا و اریناسینها است. قارچ ش!یتاکه ( :)Lentinula edodesح!اوی پلیس!اکاریدها ،بتا-گلوکانه!ا و اریت!ادنین است. قارچ ک!وردیپس ( :)Cordycepsح!اوی ترپنوئی!دها ،کربوهی!دراتها ،پروتئینه!ا ،کوردیس!پین و آدنوزین است. کاربردهای دارویی قارچها اثرات ضدسرطانی مهمت!رین و گس!تردهترین ک!اربرد دارویی قارچه!ا در زمین!ه مب!ارزه ب!ا س!رطان اس!ت. پژوهشه!!ای متع!!دد نش!!ان داده اس!!ت ک!!ه ترکیب!!ات زیس!!تفعال قارچه!!ا اث!!رات ضدسرطانی و ضدتوموری قابل توجهی دارند مکانیسمهای اثر ضدسرطانی: .1الق!ای آپوپت!وز (م!رگ برن!امهریزی ش!ده س!لولی) :پلیس!اکاریدها ،تریترپنوئی!دها و ترکیب!ات فنولی!ک موج!ود در قا!رچها با!عث ال!قای آپوپتوز!در!سلولها!ی سرطانی! میشون!د. .2توق!ف چرخ!ه س!لولی :این ترکیب!ات میتوانن!د چرخ!ه س!لولی را در س!لولهای س!رطانی متوق!ف کنند. .3فعالس!!ازی سیس!!تم ایم!!نی :ترکیب!!ات ق!!ارچی س!!لولهای ( NKقات!!ل ط!!بیعی) و ماکروفاژه!!ا را ب!!رای هدفگیری سلولهای سرطانی فعال میکنند. چه!ا ب!ه ک!اهش اس!ترس اکس!یداتیو کم!ک میکند. .4ک!اهش اس!ترس اکس!یداتیو :خ!واص آنتیاکس!یدانی قار .5مه!ار متاس!تاز و آنژی!وژنز :ترکیب!ات ق!ارچی از گس!ترش س!رطان ب!ه س!ایر بافته!ا و تش!کیل ع!روق خ!ونی جدید در تومور جلوگیری میکنند. گونههای مؤثر در درمان سرطان مطالع!ات آزمایش!گاهی و حی!وانی ب!ر روی گونهه!ایی مانن!د Ganoderma lucidum، Cordyceps militaris، Lentinula edodes، Hericium erinaceusو Grifola frondosaنش!!ان داده اس!!ت ک!!ه این قارچه!!ا اث!!رات سایتوتوکس!!یک ،ض!!دتکثیری و تعدیلکنن!ده ایم!نی قاب!ل ت!وجهی علی!ه ان!واع مختل!ف س!رطان از جمل!ه س!رطان پس!تان، روده بزرگ ،ریه ،کبد ،پروستات و دهانه رحم دارند. تعدیل سیستم ایمنی یش!وند .این چه!ای دارویی ب!ه عن!وان تعدیلکنن!دههای ق!وی سیس!تم ایم!نی ش!ناخته م قار قارچه!ا میتوانن!د ب!ه عن!!وان ی!!ک تقویتکنن!!ده سیس!تم ایم!!نی عم!!ل ک!رده و ب!!اعث افزایش مقاومت بدن در برابر بیماریها و عفونتها شوند. لس!ازی س!لولهای ایم!نی مانن!د نه!ا ،ب!ا فعا پلیس!اکاریدهای ق!ارچی ،ب!ه وی!ژه بتا-گلوکا ماکروفاژها ،سلولهای NKو لنفوسیتهای ،Tپاسخ ایمنی بدن را تقویت میکنند. اثرات ضدالتهابی ترکیب!ات زیس!تفعال قارچه!ا دارای خ!واص ض!دالتهابی ق!وی هس!تند .این وی!ژگی در یه!ای الته!ابی م!زمن مانن!د آرت!ریت روماتوئی!د ،بیماریه!ای الته!ابی روده و درم!ان بیمار آسم کاربرد دارد .قارچ شیتاکه با دارا بودن بتا-گلوکان در کاهش التهاب مؤثر است اثرات آنتیاکسیدانی قارچه!!ا من!!ابع غ!!نی از ترکیب!!ات آنتیاکس!!یدانی هس!!تند ک!!ه از س!!لولها در براب!!ر آس!!یبهای اکس!!یداتیو مح!!افظت میکنن!!د .آنتیاکس!!یدانهای موج!!ود در ق!!ارچ از استرس اکسیداتیو جلوگیری کرده و با پیری زودرس مقابله میکنند اثرات ضدویروسی و ضدمیکروبی قارچه!ای دارویی دارای خ!واص ضدویروس!ی قاب!ل ت!وجهی هس!تند .تحقیق!ات نش!ان داده اس!ت ک!ه ترکیب!ات ق!ارچ گانودرم!ا پتانس!یل ض!د HIVدارن!د .همچ!نین قارچه!ا دارای اثرات ضدباکتریایی و ضدقارچی هستند. اثرات قلبی-عروقی قارچ ش!یتاکه ح!اوی م!واد س!ازگار ب!ا قلب اس!ت و ب!!اعث ک!!اهش کلس!!ترول و مح!!افظت از رگه!!ای یش!ود .ق!ارچ گانودرم!ا ن!یز در س!المت قلب خ!ونی م و ع!روق و ک!اهش چ!ربی و کلس!ترول خ!ون م!ؤثر است. اثرات ضددیابتی یس!اکاریدهای ق!ارچ ص!دفی میتوانن!د چه!ا دارای خ!واص ض!ددیابتی هس!تند .پل برخی قار ب!ه عن!وان فعالکنن!دههای AMPKعم!ل ک!رده و قن!د خ!ون را از طری!ق مس!یر مس!تقل از انس!ولین ک!اهش دهن!د .مکملی!اری ب!ا ق!ارچ گانودرم!ا لوس!یدوم در بیش!تر م!وارد ب!ه ک!اهش قن!د خ!ون ناش!تا ،هموگل!وبین گلیکوزیل!ه و ک!اهش مق!اومت ب!ه انس!ولین در دی!ابت ملیتوس منجر میشود. محافظت کبدی و عصبی برخی قارچه!ا دارای اث!رات محافظتکنن!ده کب!دی هس!تند .ق!ارچ گانودرم!ا همچ!نین دارای خ!واص محافظتکنن!ده عص!بی اس!ت .ق!ارچ ی!ال ش!یر ن!یز در درم!ان اختالالت عصبی و تقویت حافظه مؤثر شناخته شده است. عوارض جانبی و ایمنی قارچهای دارویی عوارض جانبی عمومی چه!ای دارویی ب!ه ط!ور کلی ایمن تلقی میش!وند ،ام!ا مص!رف آنه!ا میتوان!د ب!ا ع!وارض ج!انبی هم!راه باشد: اگرچ!ه قار عوارض گوارش!ی :ته!وع ،اس!تفراغ ،دل درد ،اس!هال م!زمن و بیاش!تهایی از ش!ایعترین عوارض هستند. واکنشه!ای آلرژی!ک :حساس!یت ب!ه قارچه!ا غالب!ًا ب!ه ش!کل کهیره!ای پوس!تی ظ!اهر میشود. عوارض سیس!تمیک :س!ردرد ،س!رگیجه ،بیخ!وابی و خش!کی ده!ان ،گل!و و بی!نی از دیگ!ر ع!وارض گ!زارش ش!ده هستند. سمیت کبدی یکی از نگرانیه!!ای مهم در مص!!رف قارچه!!ای دارویی ،س!!میت کب!!دی اس!!ت .نت!!ایج متع!ددی ح!اکی از اث!رات س!می حاص!له از مص!رف پ!ودر گانودرم!ا ب!ر روی کب!د اس!ت. همچنین مصرف قارچهای سمی میتواند به نارسایی کبدی و حتی مرگ منجر شود تداخالت دارویی قارچ گانودرم!ا ب!ا تع!داد قاب!ل ت!وجهی از داروه!ا ت!داخل دارد .این ق!ارچ ب!ا ۷۳دارو ب!ه ص!ورت مس!تقیم و ب!ا بیش از ۷۸دارو به صورت خفیف تداخل دارد. مهمترین تداخالت دارویی: .1داروه!ای ض!د انعق!اد و ض!د پالکت :ق!ارچ گانودرم!ا ب!اعث رقیقش!دن خ!ون میش!ود و مص!رف همزم!ان آن ب!ا داروه!ای ض!د یت!واند! خطر خ!ونری!زی!را افزایش دهد. ان!عقاد ی!ا ضد پالکت م .2داروه!ای فش!ار خ!ون :ق!ارچ گانودرم!ا ب!ا داروه!ای فش!ار خ!ون ت!داخل داش!ته و ممکن اس!ت ع!وارض ج!انبی داروه!ای ض!د فشار خون را کاهش دهد. .3داروه!ای ش!یمیدرمانی :اگرچ!ه ب!رخی مطالع!ات نش!ان دادهان!د ک!ه ترکیب!ات ق!ارچی میتوانن!د ع!وارض ش!یمیدرمانی را کاهش دهن!د!،اما تد!اخالت احتمالی ن!یاز به!بررسی! بی!شتر دارد. موارد منع مصرف دوران ب!ارداری و ش!یردهی :اطالع!ات ک!افی در م!ورد ایم!نی مص!رف قارچه!ای دارویی در دوران بارداری یا شیردهی وجود ندارد. بیم!اران کب!دی :اف!راد مبتال ب!ه بیماریه!ای کب!دی بای!د در مص!رف قارچه!ای دارویی احتیاط کنند. بیم!اران ب!ا اختالالت انعق!ادی :اف!رادی ک!ه از داروه!ای رقیقکنن!ده خ!ون اس!تفاده میکنن!د ی!ا دارای ف قارچه!ایی ک!ه خ!اص!یت ر!قیقک!نن!دگی خ!ون د!ارن!د خ!ودداری د از مص!ر ! ا!ختالالت انعق!ادی هس!تند! ،بای! ! کنند. مسمومیت با قارچهای سمی یکی از مهمت!رین خط!رات مرتب!ط ب!ا قارچه!ا ،مس!مومیت ناش!ی از مص!رف قارچه!ای س!می اس!ت .خوش!بختانه در هخ!ود مح!دود مس!مومیت خفی!ف! ب!وده و! عالیم ب!الینی خودب ب!یش از! نیمی !از م!وارد مس!مومیتهای ق!ارچی! ،ش!دت ! میشوند. عالئم مسمومیت با قارچهای سمی: · تهوع و استفراغ · دل درد و عالئم گوارشی · در موارد شدید :نارسایی کبدی و مرگ شناختن قارچه!ای خ!وراکی وحش!ی از قارچه!ای س!می ب!ه تجرب!ه و تخص!ص بس!یاری نی!از دارد و خط!ر س!می ب!ودن قارچهایی که در طبیعت یافت میشوند بسیار باالست. مواد مؤثره مهم قارچها ماده مؤثره منابع قارچی اثرات دارویی نه!ا ( )β-Glucansش!یتاکه ،گانودرم!ا ،مایتاک!ه تق!ویت سیس!تم ایم!نی ،فع!الیت ضدسرطان بتاگلوکا لنتینان ( )Lentinanشیتاکه کمک به درمان سرطان ،تحریک ایمنی گانودریک اسیدها گانودرما (ریشی) ضدالتهاب ،کاهش فشار خون و کلسترول ارگوتیونئین قارچ دکمهای و صدفی آنتیاکسیدان قوی پلیساکارید ) K (PSKقارچ دم بوقلمونی درمان کمکی برخی سرطانها لوواستاتین طبیعی قارچ صدفی کاهش کلسترول خون ارگوسترول بسیاری از قارچها پیشساز ویتامین D₂ سیلوس!ایبین ب!رخی قارچه!ای روانگ!ردان درم!ان افس!ردگی مق!اوم و اختالالت روانی (در مطالع!ات و تحت نظ!ارت پزشکی) ایمنی در مصرف بالینی با وج!ود ع!وارض ج!انبی گ!زارش ش!ده ،ع!وارض ج!دی ناش!ی از مص!رف فرآوردهه!ای اس!تاندارد قارچه!ای دارویی ن!ا!در اس!ت و فرآور!دهه!ای اس!تا!ندارد!ش!ده ق!ارچی در!ص!ورت!مص!رف ص!حیح! ،پر!وفای!ل ایم!نی مطل!وبی نش!ان میدهند. به عن!وان مث!ال( PSK ،پلیساکارید-کریس!تین) مش!تق ش!ده از ق!ارچ Trametes versicolorب!رای م!دت ط!والنی در ژاپن با ایمن!ی منا!سب م!ورد استفاده قرا!ر گرف!ته و عو!ارض! جانبی! کمی گز!ارش شده!است. هه!ا س!میت مطالع!ات سمشناس!ی ب!ر روی پودره!ای ق!ارچ ی!ال ش!یر و دم بوقلم!ون نش!ان داده اس!ت ک!ه این فرآورد حاد یا تحتمزمن ایجاد نمیکنند. نمونهای از قارچهای دارویی معروف .ضدالتهاب ،تعدیلکننده سیستم ایمنی Ganoderma lucidum: .منبع لنتینان و بتاگلوکان Lentinula edodes: .با کاربرد کمکی در سرطان PSPو PSKحاوی Trametes versicolor: دارای Pleurotus ostreatus: نتیجهگیری و چشمانداز آینده قارچه!ای دارویی ب!ه عن!وان یکی از ارزش!مندترین من!ابع ط!بیعی ترکیب!ات زیس!تفعال ب!ا خ!واص !در!م!!انی گ!س!!!تر!ده!ش!!ناخ!ته!!می!ش!!وند!!!.پلیس!!اکا!ری!دها!،ترپن!وئی!!د!ها!،اس!!ترو!ئی!د!ها ،پلی!فنوله!!ا و پر!وتئی!نه!!!ای! م!و!ج!!ود! در!ای!ن قا !رچ!ه!!ا!طی!!ف وس!!ی!عی ا !ز ا!ث!!ر!ات!د!ار!ویی ا! !ز!جمل!!ه!ض!دس!!رط!ان!ی، تعدیلکنن!!ده ایم!!نی ،ض!!دالتهابی ،آنتیاکس!!یدانی ،ضدویروس!!ی و ض!!دمیکروبی را ب!!ه نم!!ایش میگذارند. با این ح!ال ،علیرغم پتانس!یل درم!انی چش!مگیر ،تع!داد کمی از ترکیب!ات زیس!تفعال مش!تق ش!ده وج!ود!ت!أیی!د!ش!دهاند!!.ب!یش!ت!ر د!اد!هه!ای!!موج!و!د نه!ای!!م ! از! ق!ار!چه!ا ا! !ز !نظ!ر!ب!الین!ی!ب!ه!!عن!وان!ب!رت!ر!!ا !ز در!ما! مش!ناس!ی و فارماکوکی!نتی!ک ب!رای اط!مین!ان ا!ز د!ر س!طح پی!شب!الینی! هس!تند و مط!الع!ا!ت ج!امعتر س کاربرد بالینی مورد نیاز است. نه!ای اص!لی در نظ!ر گرفت!ه ش!وند، قارچه!ای دارویی بای!د ب!ه عن!وان م!داخالت حم!ایتی در کن!ار درما ض ج!انب!ی!احتم!الی و هه!ا! ،ب!ا توج!ه! ب!ه ع!و!ار ! ن!ه ج!ایگ!زی!ن آن!ه!ا! .مص!رف ص!ح!یح! و آگ!اهان!ه ای!ن فر!آورد! ! تداخالت دارویی ،میتواند نقش مؤثری در بهبود کیفیت زندگی بیماران ایفا کند. چش!مانداز آین!ده پ!ژوهش در این ح!وزه ش!امل شناس!ایی مکانیس!مهای مولک!ولی دقی!ق اث!ر ترکیب!ات ر هه!ا!ی اس!تا!ندار! !د ش!ده!ب!ا!کی!فیت!ب!ا!ال ،انج!ا!م !کا!رآ!زمای!ی!ه!ای ب!ا!لینی گس!ت!ردهت ! وس!عه! !فر!آورد ! ق!!ار!چی ،ت ! و بررسی پتانسیل درمانی قارچها در بیماریهای نوظهور است نه!ا در پزش!کی م!درن .قارچه!ا مجم!وعهای از ترکیب!ات زیس!تفعال را تولی!د میکنن!د ک!ه ب!رخی از آ !ا !و ط!ب س!ن!تی ک!!اربر !د!دارن!د! .در!ع!ین ح!ا!ل!،مص!ر!ف!ن!اد!رس!!ت ی!!ا بیش! از! ح!د! بعض!ی! از ق!ارچه! ! میتواند عوارض جانبی یا حتی مسمومیت شدید ایجاد کند. با تشکر از توجه همگی
بیماریها • تغذیه • داروسازی و داروشناسی • آموزش
مواد موثره قارچها و کاربردهای دارویی و عوارض جانبی آنها
120,000 تومان