صفحه 1:
به نام خدا
استاد:
صفحه 2:
مقدمه
.
حاكميت شركتى (601/6103066 001801366) به مجموعهداى ذاه
از قواعد. مقررات و ساختارهایی اطلاق میشود که روابط
میان سهامداران. مدیران و ذینفعان را مدیریت میکند. \
CORPORATE / conduct) 7, 8
اين مفهوم شامل مجموعهای از فرایندها و ساختارهایی است 9 (oS | GOVERNANCE
کفتبرآی تضفین شفافیت»پانتعگویی وعدالت در سازمانها vo 1 7
oN SJ تدوین شدهاند.
{values /”
حاكميت شركتى بهعنوان يكى از اركان اساسى در اداره د
شرکتها و سازمانها, نقش حیاتی در بهبود عملکرد. شفافیت 5
و پایداری سازمانها ایفا میکند.
صفحه 3:
حاکمیت شرکتی هدفی دوگانه دارد:
از یک سو به مدیریت و هدایت شرکت کمک میکند.
و از سوی دیگر حقوق و منافع سهامداران. سرمایهگذاران و سایر ذینفعان را در برابر سوءاستفادههای
احتمالی محافظت میکند.
از ابتداى قرن بيست و یکم, با توجه به بحرانهای مالی و فسادهای گستردهای که در شرکتهای
بزرگ در سراسر دنیا به وقوع پیوست, توجه ویژهای به موضوع حاکمیت شرکتی شد.
در دنیای امروز. اجرای اصول حاکمیت شرکتی یک ضرورت است و سازمانها ملزم به رعایت این
اصول در جهت حفظ و ارتقای اعتبار و اعتماد عمومی هستند.
صفحه 4:
تعریف حاکمیت شرکتی
یت شرکتی یا (نظام راهبری شرکتی) به چارچوبی گفته میشود که از طریق آن شرکتها هدایت و کنترل م,
اين فرآیندها بهطور خاص بر روابط بین سهامداران, هیئت مدیره, مدیران اجرایی و سایر
ذىنفعان تأثير میگذارند. در واقع. حاکمیت شرکتی تعیین میکند که چگونه شرکتها تصمیمات
استراتژیک میگیرند و منابع خود را بهطور بهینه تخصیص میدهند.
در تعریفی ساده, حاکمیت شرکتی نشاندهنده Gul cul که چگونه یک شرکت هدایت میشود و
az کسانی مسئول تصمیمگیری هستند.
صفحه 5:
اجزای اصلی حاکمیت شرکتی:
سيقت مدیره: یکی از ارکان اصلی حاکمیت شرکتی است. هیثت مدیره گروهی از افراد هستند که مسئولیت نظارت و
تصمیم گیری های کلان سازمان را بر عهده دارند. یکی از وظایف مهم اعضای هیئت مدیره اطمینان از شفافیت تصمیمگیریها
\S dino j 92 aS (Corporate Governance and Performance around tite Woda lew aussSuk a
حاکمیت شرکتی نوشته شده است: ترکیب متنوع و مستقل هیثّت مدیره میتواند بهطور چشمگیری کیفیت تصمیمات را بهبود
دهد و ریسکهای مدیریتی را کاهش دهد.
مدیران اجرایی: مدیران اجرایی مسئول اجرای استراتژیها و برنامههای تعیین شده توسط هیئت مدیره هستند. اين
مدیران باید نسبت به تصمیمات خود پاسخگو باشند و در راستای منافع کلی سازمان عمل کنند.
سهامداران: از دیگر اجزای حاکمیت شرکتی, سهامداران هستند که نقش مهمی در تصمیمگیریهای کلان شرکت
دارند. سهامداران با استفاده از حقوق خود, مانند حق رأی, میتوانند در فرآیندهای مدیریتی و انتخاب مدیران نقش
داشته باشند.
صفحه 6:
ساختار حاکمیت شرکتی
الف: حاکمیت شرکتی درون سازمانی
سیستمی است که در آن شرکت های فهرست بندی شده ی یک کشور تحت مالکیت و کنترل
تعداد کمی از سهامداران هستند, اين سهامداران ممکن است بنیانگذار یا گروه کوچکی از
سهامداران مانند بانک های اعتبار دهنده شرکت های دیگر يا دولت باشند.
ب: حاکمیت شرکتی برون سازمانی
موس دای امین ی و حاکوت رف کی تارج بان که براان سرکت ان سرت را
مدیران کنترل می شوند ولی تحت مالکیت سهامداران برون سازمانی یا سهامداران خصوصی
قراردارند. این وضعیت منجر به جدایی مالکیت ازکنترل (مدیریت) می شود.
صفحه 7:
اهداف حاکمیت شرکتی
حاکمیت شرکتی چندین هدف کلیدی را دنبال میکند:
. افزایش شفافیت: یکی از اصلیترین اهداف حاکمیت شرکتی, تضمین شفافیت در عملکرد
سازمانی و مالی شرکت است. شفافیت باعث افزایش اعتماد عمومی و کاهش سوءاستفادههای
مالى میشود. 2 ۳
. پاسخگویی به سهامداران: حاکمیت شرکتی بر پاسخگویی و گزارشدهی مدیران به سهامداران
تأکید دارد و از طریق نظارت بر عملکرد مدیران, به حقوق سهامداران و منافع آنها اهمیت میدهد.
. حفظ منافع ذینفعان: یکی دیگر از اهداف حاکمیت شرکتی, حمایت از منافع تمامی ذینفعان
سازمانی است که شامل کارکنان. مشتریان و جامعه است. این امر با رعایت استانداردهای اخلاقی و
تعهد به مسئولیتهای اجتماعی شرکت محقق میشود.
. کاهش ریسکهای مدیریتی و مالی: اجرای اصول حاکمیت شرکتی باعث کاهش ریسکهای
ناشی از سوءمدیریت و افزایش کارایی سیستمهای نظارتی میشود و میتواند از بروز بحرانهای
مالی:جلوگیزی کند.
صفحه 8:
تاریخچه و تکامل حاکمیت شرکتی
تاریخچه حاکمیت شرکتی به چندین دهه پیش برمیگردد. اين مفهوم در ابتدا به شکل اصولی
ساده برای کنترل و نظارت بر شرکت ها مطرح شد.
اما بحرانهای مالی در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰, مانند بحران شرکت انرون (۶۳۲۵۳) و ورلدکام
Cw (WorldCom) شد تا بحث حاکمیت شرکتی به کانون توجه جامعه جهانی تبدیل شود.
در پی این بحرانها, سازمانهای بین المللی مانند سازمان همکاری و توسعه اقتصادی
(0860) مجموعه ای از اصول را برای ایجاد حاکمیت شرکتی تدوین کردند. این اصول که به
عنوان استانداردهاى جهانی شناخته میشوند, بر ایجاد شفافیت, پاسخگویی, و نظارت دقیقتر
بر عملكرد شركتها تأكيد داشتند.
دف a استاندا رده" كاهش ريسكهاى مربوط به فساد و سوءاستفادههاى مالى است.
در اين راستاء قوانين جديدى مانند قانون ساربينز-آكسلى (Sarbanes-Oxley) )>
آمريكا به تصويب رسيد كه هدف آن ارتقاء شفافيت مالى و كاهش فساد در شركتها بود.
صفحه 9:
|
در دهههاى اخير. بحث حاكميت شركتى فراتر از
sen 2 عير فشر تنعت Bg
منافع صرفاً اقتصادی رفته و به موضوعات
تیه ۱2۱
نا یه محیط زیستی و اجتماعی پرداخته است. اين امر
STANDARDS باعث تثيذه:تا نشركتها راید ایکا و
Zt (AG مسئولیتهای اجتماعی بیشتری توجه کنند و در
۱0۹ عين حال از اصول شفافیت و پاسخگویی پیروی
صفحه 10:
سول حاکمیت شرکتی ازدید سازمان توسعه و همکاری اقتصادی :
برخورد یکسان
او
برابری حقوق کلیه
سهام داران اعم
از اقليت و اكثريت
(شفافيت و افشا)
توجه به نقش
كليدى ذينفعان
(حقوق ذينفعان به
شود و درجهت تقويت
افزايش ثروت و ثبات
شركت ها تلاش
نمايد)
مسئوليت هاى
هيات مديره (برنامه
ها و رهنمودهاى
استراتژیک جهت
مدیره برمدیران و
نحوه پاسخ گویی
شرکت و سهامداران
صفحه 11:
معیار 856 و ارتباطش با حاکمیت شرکتی
۴۶50 رویکرد ارزیابی عملکرد شرکت ها است و مخفف سه مفهوم SK Environmental
(حاکمیت شرکتی) 60۷6۲۳۵۳6 ,(اجتماعی) 501۱ ,(محیط زیست) cul.
ت 50 به شرکت ها کمک می کند تا عملکرد خود را در حوزه های محیط زیست, اجتماع و حاکمیت ,
و حا کمیت شرکتی ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند, زیرا هر دو بر ایجاد ساختاری ESG
.متمرکز هستند که در آن سازمان ها به شکلی شفاف, اخلاقی و پایدار مدیریت شوند
قع حاکمیت شرکتی یکی از ارکان اصلی )5 است که به نحوه ی مدیریت و نظارت بر شرکت می پر
صفحه 12:
شرکت های پیشرو جهانی مانند ۲۱0۲050۴۲ یا ا۲65 نمونه های خوبی از هم افزایی
6 و حاکمیت شرکتی هستند. هیئت مدیره های این شرکت ها ساختارهایی برای
نظارت بر سیاست های زیست محیطی و اجتماعی ایجاد کرده اند.
صفحه 13:
تاثیرات حاکمیت شرکتی
حاکمیت شرکتی نه تنها به افزایش شفافیت مالی و پاسخگویی در شرکتها کمک میکند, بلکه
میتواند به کاهش ریسک های مالی و پایداری سازمانی نیز بیانجامد.
ارتقاء شفافیت مالی
یک شرکت با حاکمیت شرکتی قوی معمولاً عملکرد مالی خود را بهطور منظم و شفاف گزارش
میکند. این شفافیت میتواند از طریق گزارشهای مالی دقیق و ارائه اطلاعات شفاف به سهامداران
و بابر ذو نفهان تاك شود باعث میشود که سهامداران از وضعیت واقعی شرکت آگاه باشند و
بتوانند تصمیمگیریهای sions! انجام دهند. شفافيت به كاهش ريسكها و افزايش اعتماد
إسرمابهكزاران كم فكي سرمایههای جدید و کاهش هزینههای تأْمین مالی میشود. بهعنوان
مثال. شركتهايى كه ساختار حاکمیت شرکتی قویتری دارند. معمولاً از رتبه اعتبارى بالاترى
برخوردارند و میتوانند با نرخ بهره پایینتر وام بگیرند.
صفحه 14:
کاهش ریسکهای مالی
با توجه به نظارتهای داخلی و قوانین سختگیرانه, حاکمیت شرکتی مؤثر میتواند به کاهش
ریسکهای مالی در سازمانها منجر شود.
در بسیاری از موارد, بحرانهای مالی که در نتیجه تصمیمات نادرست مدیریتی رخ میدهند, با استفاده
از اصول حاکمیت شرکتی قابل پیشگیری هستند.
پایداری سازمانی
حاکمیت شرکتی قوی به پایداری بلندمدت شرکتها کمک میکند.
Governance and Sustainability Jl. 607020136 به اين نكته اشاره دارد که
شرکتهایی که اصول حاکمیت شرکتی را بهطور جدی رعایت میکنند, در درازمدت از لحاظ
اجتماعی, اقتصادی و زیستمحیطی پایدارتر خواهند بود.
شرکتهایی که اصول )۶5 (محیطزیستی, اجتماعی, و حاکمیت) را رعایت میکنند, به پایداری
بلندمدت و حفظ محیطزیست و جامعه اهمیت میدهند. این اصول باعث میشود که شرکتها در
انجام فعالیتهای خود بهگونهای عمل کنند که به محیطزیست آسیب نرسانند و به مسئولیتهای
اجتماعی خود نیز متعهد باشند.
صفحه 15:
کارایی بازار و حاکمیت شرکتی:
انن دواشتوم کارایی بازار حاکمیت شرکتی از جنبههای مختلف بر بکدیکها یر میکدار ند و به
بهبود عملکرد شرکتها, شفافیت. و پاسخگویی به ذینفعان کمک میکنند.
الف) شفافیت اطلاعات و تأثیر آن بر قيمتها:
کارایی بازار زمانی اتفای بیافتد که فیمت داراییها تمامی اطلاعات موجود اعم ار عمومی و حتی
محرمانه را بهسرعت منعکس کند.
حاکمیت شرکتی خوب از طریق شفافیت اطلاعاتی, گزارشدهی دقیق, و افشای منظم اطلاعات
مالی و غیرمالی, این کارایی را تقویت میکند.
ب) کاهش اطلاعات نامتقارن:
کی از موانع کارایی بارلاا كات انان سن مديران شرکت و سرمایهگذاران اس
کاکمیت :شک للريق ای هاینمانند هیثتمدیره مستقل, حسایسی داخلی, و افشای
اطلاعات ۳56 اطلاعات نامتقارن را کاهش دادورو بمافزایش رکارایت۳تازار کمک میکند.
صفحه 16:
مدلهای حاکمیت شرکتی
حاکمیت شرکتی بر اساس شرایط و ویژگیهای مختلف در هر کشور و صنعت, مدلهای متنوعی دارد
که هر کدام ویژگیها و نقاط قوت و ضعف خود را دارا هستند.
و مدل اصلى حاکمیت شرکنی عبارتاند از: مدل آنگلوساکسون و مدل اروپایی
مدل آنگلوساکسون
مدل آنگلوساکسون که در کشورهایی مانند آمریکا, انگلستان و کانادا رایج است, بر محوریت سهامداران
تمرکز دارد و هدف اصلی آن افزايش ارزش سهامداران است. در اين مدل, نظارت بر شرکتها از طریق
بازار سرمایه و قوانین سختگیرانهتر انجام میشود و معمولاً هیئت مدیره از اعضای مستقل تشکیل
شود که مسئول نظارت بر عملکرد مدیران اجرایی هستند.
مدل ارويايى
مدل ارويايى كه در کشورهای آلمان, فرانسه و کشورهای اسکاندیناوی رایج است, بر اهمیت ذینفعان
مختلف, از جمله کارکنان. مشتریان و جامعه تأکید میکند. اين مدل به مسئولیتهای اجتماعی و
محیطزیستی شرکت توجه بیشتری دارد و هیئت مدیرهها معمولاً شامل نمایندگانی از کارکنان نیز
میشوند.
صفحه 17:
گزارشهای مالی و استانداردهای بینالمللی:
استانداردهای گزارشدهی مالی مانند استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی (۱۳8۹5) و
اصول حسابداری پذیرفتهشده عمومی (6۵۵۳) نقش مهمی در افزايش شفافیت و اعتماد در
اطلاعات مالی شرکتها ایفا میکنند. این استانداردها با تضمین گزارشدهی دقیق و شفاف, به
حاکمیت شرکتی کمک میکنند و از سوءاستفادههای مالی جلوگیری میکنند.
_-International
Financial
Reporting
Standards
صفحه 18:
نظریه های اصلی مرتبط با حاکمیت شرکتی:
نظریه jl s& (Stakeholder Theory) yleaus
نظریههای مهم در مدیریت و حاکمیت شرکتی است که
توسط ادوارد فریمن (۴۲۵۵۳۱5۵۲۴ (Edward
مطرح شد. این نظریه بر این باور است که شرکتها
نبايد تنها بر تأمين منافع سهامداران خود تمرکز کنند,
بلكه بايد منافع تمام ذینفعان (شامل سهامداران,
کارکنان. مشتریان, تأمینکنندگان و جامعه) را در نظر
بگيرند.
صفحه 19:
(Stakeholder Capitalism Theory)
اين نظریه یک دیدگاه مدرنتر از نظریه ذینفعان است که
توسط كلاس شواب Jl 5» (Klaus Schwab)
۱ مطرح شد. بر اين باور است که شرکت ها باید
بهجای تمرکز صرف بر سودآوری, در راستای اهداف
اجتماعی و زیستمحیطی عمل کنند. ۱
این نظریه توضیح میدهد که رفتار شرکتها تحت تأثیر
فشارهای نهادی, مانند قوانین, استانداردها و انتظارات
اجتماعی قرار میگیرد.
صفحه 20:
Michael C. Jensen
1
۱ ای rete)
تئوری نمایندگی یکی از مهمترین نظریههای مرتبط با
جاكميت متركيق ات کهنه تررسن روابطمیان
نماینده (مدیر) و موکل (سهامدار یا مالک) میپردازد. اين
نظریه در سال ۱۹۷۶ توسط مایکل جنسن (۱۸:۵6
Tbe (William Meckling) SidSe play 5 (Jensen
شد.
در اين رابطه, مدیران بهعنوان نمایندگان سهامداران وظیفه
دارند در جهت منافع سهامداران عمل کنند.
در یک شرکت, سهامداران (موکلان) مالکان واقعی هستند
اما مديريت روزمره شرکت را به مدیران (نمایندگان) واگذار
تشاکننشافع یکی از مفاهیم اصلی در نظریه نمایندگی است
وبه موقعیت هایی اشاره دارد که درآن منافع نماینده و موکل
در:تصاد با يكديكر قرارمى كيرتد: اين:تصاد ناشى ارجقاوت
اهداف, اولويت هاء يا دسترسى به اطلاعات بين دو طرف
است و مى تواند منجر به رفتارهايى شود كه به نفع يك
ظرف اما یه ضرر طرق ذیگر الست.
صفحه 21:
(Contract Theory) 2125145 s نظریه
مطابق این نظریه که به وسیله ی کنث ژوزف ارو
(۸۵۲۲۵۷۷ 056۵[ 60۳6) در ۱۹۷۰ارائه شد, شرکت
مجموعه اى از قراردادهاى كوناكون است كه از طريق اين
قراردادها بین شرکت و ذینفعان آن ارتباط برقرار میگردد.
در حاکمیت شرکتی, قراردادها بین مدیران و سهامداران
بايد تضاد منافع را کاهش داده و رفتار مدیران را همسو با
منافع سهامداران کند.
صفحه 22:
نظریه ی بازی (۲۳۵۵۲۷ 65۳06)
توسط جان فون نیومن John von)
۲ و اسکار مورگنسترن Oskar)
۲۲ در سال 1950 در کتابشان با
Theory of Games and“ ulgis
۲ 6 مطرح شد و و
مفهوم تعادل را به دنیای اقتصاد و مدیریت
تطوفی مارد سهامداران. مدیران و سایر
ذینفعان را میتوان بهعنوان یک بازی
استراتژیک در نظر گرفت که در آن هر طرف
تلاش میکند منافع خود را به حداکثر برساند.
صفحه 23:
چالشهای حاکمیت شرکتی در
کشورهای در حال توسعه:
در کشورهای در حال توسعه, حاکمیت شرکتی
با چالشهای منحصر به فردی روبهروست که
9
میتواند اجرای اصول ol را پیچیدهتر کند.
صفحه 24:
ضعف سیستم های نظارتی و قانونی
در بسیاری از کشورهای در حال تیسعه. قوانین و مقررات مرتبط با حاکمیت شرکتی به اندازه کافی جامع پستند. پا نظارت کافی برای اجرای آنها
وجود ندارد. نبود نهادهاى نظارتى مستقل و صعف در اجرای بغرر ات امكان سوءاستفادههاى مديريتى و فساد مالی را افزايش مئدهد. اين امر
Seton cures كه اعتماد سروايهكذاران به ابن بازارها كافش هابد.
کمبود شفافیت و گزارشدهی ناکارآمد
ا ور تاو رای اس( رال سور تا رتسا سای ار رازه
استانداردهای گزارشدهی شفاف و دقیق, اطلاعات مالی خود را بهدرستی ارائه نمیکنند. اين امر نهتنها اعتماد سرمایهگذاران را کاهش میدهد.
1-3 ا Dia sce RSE
فرهنگ سازمانی ناکارآمد
در برخی کشورها, فرهنگ سازمانی بر مبنای ارتباطات شخصی و تصمیمگیریهای غیررسمی شکل گرفته است. در چنین محیطهایی, شفافیت و
پاسخگویی کاهش مییابد و ساختارهای رسمی حاکمیت شرکتی بهخوبی کار نمیکتند. فرهنگ سازمانی ناکارآمد میتواند باعث شود که قوانین و
اصول حاکمیت شرکتی بهطور کامل اجرا نشوند:
فقدان آموزش و آگاهی
آگاهی کم درباره اهمیت حاکمیت شرکتی و نقش آن در بهبود عملکرد سازمانی نیز از جمله چالشهای مهم در کشورهای در حال توسعه است. بسیاری از
مدیران و سهامداران در اين کشورها از اهمیت اصول حاکمیت شرکتی بیاطلاع هستند و بنابراین انگیزهای برای پیادهسازی آنها ندارند. آموزش و ارتقاء
سطح آگاهی در این زمیته میتواند به ارتقاء ساختارهای حاکمیت شرکتی کمک کند.
صفحه 25:
پیشرفتهای فناوری و تأثیر آن بر حاکمیت شرکتی:
فت های فناوری نقش مهمی در تحول حاکمیت شرکتی ایفا کرده اند و شرکت ها را به سمت
شفافیت, پاسخگویی و پایداری بیشتر سوق داده اند.
استفاده از هوش مصنوعی و تصمیمگیری الگوریتمی در حال گسترش خواهد بود.
هوش مصنوعى (۸۵۱) به تحلیل داده های کلان, شناسایی زود هنگام تخلفات یا مشکلات, پیش بینی
ريسك ها, کاهش خطاهای انسانی و افزايش دقت و سرعت در تحلیل اطلاعات کمک میکند.
Al for Business
ابزارهای مبتنی بر ال میتوانند فرآیندهای هوش مصنوعی با ارائه تحلیلهای دقیق از الگوریتمهای هوش مصنوعی قادرند
گزارشدهی مالی را خودکار کرده و عملکرد شرکت و بررسی میزان پایبندی به ریسکهای مختلف (مالی, عملیاتی, و
شفافیت بیشتری در ارائه اطلاعات Wh قوانین و مقررات: به هیئتمدیره کمک سایبری) را پیشبینی کنند.
به سهامداران فراهم کنند. میکند که نظارت خود را بهبود بخشند.
صفحه 26:
در نهایت, حاکمیت شرکتی بهعنوان یکی از ارکان کلیدی در مدیریت شرکتها, نقشی تعیینکننده
در بهیود عمطلکرد کاهش ریسیها و ارتقای شفافیت زارد شرکتهایی که اصول حاکویت شرك
برس سای که مومس اه و وی مک رسک کی
بلکه باعث میشود که سازمانها به پایداری بلندمدت. مسئولیتهای اجتماعی و زیستمحیطی
خود توجه کنند.
طر مو رس که تکیت شرکی قوی ميبواند در رش وپابداری پلندمدت سارمانها نقشي کلیدی ایفا کید
حاکمیت شرکتی یکی از مهمترین اصول مدیریتی است که تأثیرات عمیقی بر عملکرد و پایداری
سازمانها دارد. اين مفهوم بهطور کلی به فرآیندهایی اشاره دارد که از طریق آنها نظارت و
هدایت شرکتها به بهترین نحو انجام میشود و همزمان از حقوق سهامداران و سایر ذینفعان
حمایت میکند. حاکمیت شرکتی موّثر نه تنها باعث افزایش شفافیت و پاسخگویی در سطح
سازمانها میشود, بلکه میتواند نقش کلیدی در کاهش ریسکهای مدیریتی و مالی ایفا کند.
صفحه 27:
company 4
rent
Me
guidelin’ ام
olicy 1eGal procs مر
sation GOVERNANCE ts ten
afrance ۷ compliance
Yon regulation skill
Sustry protec 7
۳0
3
1. The Impact of Corporate Governance on
Financial Performance - Springer.
2. Corporate Governance and Sustainability -
World Bank Research.
3. Corporate Governance in Banks and Financial
Institutions - World Bank Research.
4. Corporate Governance and Firm Performance
Around the World - World Bank Research.
5. The Role of Independent Directors in Corporate
Governance - Springer.