صفحه 1:
۳
صفحه 2:
نظريه هاى روان سنجى
PO et ta
ee ad
Otel a Saad
تس
صفحه 3:
نظريه هاى روان سنجى:
صفحه 4:
Re PE FL oe Fee ee Om fens Pc ger On oe Hey eFC oe eee CCE
Pa re ا Par OPN eg PPP Co Pe Se
است که مقدار این عامل در افراد مختلف برابر نیست. بنابراین میتوان آن را مورد اندازهگیری قرار داد.
طرفداران نظریه روانسنجی عمدتا برای سنجش هوش و تواناییهای ذهنی از آزمونها استفاده میکنند و
توانايى هاى مختلف ذهنى را با اجراى آزمونها به صورت كمى توصيف مىكنند.اكرجه بيشتر روانسنجهاى اوليه
ت ماهيت نظرى هوش علاقمند بودند. در عمل آزمونهايى كه
2 ak cee)
مانند بینه» ابینگهاوس و ورنیکه به 7 13
2 ee Ce ara ea Ree dt Rae
روان سنجى دو مسير در بيش كرفته شد: يكى رويكرد عملى كه به مسال هكشايى معطوف بود و ديكرى رويكرد
مفهومی که به نظریه توجه داشت.
صفحه 5:
ذا 0200002
علت کندذهنی نمیتوانستند از برنامههای مدارس عادی استفاده کنند و یا سرعت عادی یاد بگیرند و به برنامههای
oe oe eer eee I ee aL eee SES ee orel
منتشر کرد و در سالهای 1908 و 1911 نیز در آن تجدیدنظر کرد.
اسهای اولیها براین فرض استوز بو- 2۳ ۵ ۲ Sh Sh) زمانی یا سن واقعی برحسب سال و ينك من
عقلی "است که نشانگر متوسط توانییهای هوشی موجود بین افراد گروه سنی معینی است. پس از محاسبه سسن
عقلی دانشآموز, میتوان آن را با سن زمانی وی مقایسه کرد تا جایگاه نسبی وی در میسان افرادی که سسن
eee ed ا له
کندذهن قرقی با کودکان طبیعی ندارد. یعنی کودك کندذهن در آزمونها نمرهای شبیه کودك طبیعی: ولی با سسن
كمترء مى كيرد و توانابى هاى ذهنى كودك تيزهوش نيز در حد كودكان بزركتر از سن خودش است.
صفحه 6:
aoe)
ا ا ا ل ل pect cea ital BD eg
ی[ Toe PaO ا
fos re neater seer C Ing Bn rice geen [rp nome iar kk tais Age yf ee eh ee eS
PoE Re Rae eee en Coe toy Eons We Se ee eed
با هر يك از آزمونهای مربوط به روابط ریاضی یا هندسی, 5 جداگانهای به دست میآید. در آزمون هوشسی که از
هر | ابراین مثلا
عملکرد ریاضی هر فرد تابع هوش عمومی 63 و نیز استعداد ریاضی ٩ اوست.
صفحه 7:
نظريه اسبيرمن را مورد اننقاد قرار داد و او به وجود عامل مشترك و يكبارجهكنتدماى به نام عامل 6 اعتقاد تداشت وير اين باور بود كه هوش از
See م ا دا
تواناب هاى ذهتى اوليه ناميد. تشكيل يافته اسث
تاتايى كلام
رونی با سیالی کلامی
506
اه
210
Pee ee]
حافظه
صفحه 8:
4 کیلفورد
1 ا Ree ier ge Ie rte pet sre ae Re rT errs]
BT ecop meron Perce foo ee yy ere ween fe pera Tom BOOP Eres
که شخص انجام میدهد.
2000008
فرآوردهها: روش ذخیرهشدن یا پردازش اطلاعات.
به نظر گیلفورد 5 نوع عملیات. 4 نوع محتوا و 6 نوع فرآورده وجود دارد. و اظهار میدارد که تركيب هر يك از 5 نوع
|
Sn ST Reg ee oats Arar eye ere tre Se enc noe ۱
tae nh aL Tee re aR NEN IT
صفحه 9:
5. ورنون:
ورنون با اتخاذ موضع بینابین اظهار داشت که نظر اسپیرمن و ترستون به لحاظی هر دو درست است و هوش. کلی
و یکیارچه است. ما در عین حال از تعدادی تونییهای خاص کوچك و بزرگ تشکیل شده است.الگوی وی اساسا
Ipecac OSS CONF NY ce ECC Sere Ol ap pe On ل FE
سطوح پایین را یکپارچه میکند. سطح بعدی که عوامل گروهی اصلی نامیده میشود. شامل تواناییهای فضایی -
em Ira ns Cee 1
ceed enna ee taal ee boat aE eee ie eee RCC aes eae le
oe
صفحه 10:
نظريه هاى عصبى - زيستى:
صفحه 11:
۱ ا
ل ey oa oT oR Salle cel Te
SER sea ee
ات سا رس
صفحه 12:
ie
© كتل عامل
الف . هوش سیال : یک ا اا ا ل عمدتا از
به دو عامل تجزيه كرد.
وراثت ناشى فى دود
را 000
ae ae ل ل ا
3 سالگی بین هوش متبلور و سیال همیستگی بالایی وجود دارد ام به تدریج که کودکان رشد می کنند
eas ل
صفحه 13:
ده
BW =e eT reas Le SY
هوش ۵ حوزه معینی از هوش است که به طور مستقیم با کارکرد مغز در ارتباط استاین هسوش مادرزادی و
Sg con en ee سا را ۱۳۱
قابل اندازه گیری نیستند .
۳ را SU ee em ery
هوش ثبیشتر متاثر
ents eS ne eer nearer os]
صفحه 14:
4 جنسن :
وی معتقد است هوش دارای دو سطح متمایز و درعین حال وابسته به یکدیگر است .
0 ا الت oy tone reba tern coe ae ا koe
این پیوندها شکل ظاهری پاسخ و ماهیت آن کاملا با ویژگی های ظاهری محرک مطابقت دارد .
در سطح دوم هوش به انجام فعالیت های پیچیده تر اختصاص می یابد لذا کار هوش بهجای تداعی به شناخت
ise eee |
0
صفحه 15:
نظریه های رشدی:
صفحه 16:
55
ا ال ل ا EEE SIE Ss tere
ا 000
دستور زبان On EC
Perro ال ا once
الى اللا SS TRE محيط و انطباق با آن به شناخت
مااي
صفحه 17:
و
pe are eC On SPS A Mee yea ۱
*خلاقب
می تواند ملاک ارزشیابی هوش کودکان قرار گیرد .
م ل ا 1
می ا
صفحه 18:
نظريه هاى شناختى :
صفحه 19:
1 کرول
در سال 1980 پس از طبقه بندی فرآیندهای ذهنی ء مسئله تکالیف شناختی ایتدایی را مطرح کرد .
ey ay marr enee aed 1
Perec
ل ا
0 aes
4جور کردن محرک ها و مقایسه
5 نام بردن ٠ فراخوانى و تداس
6. فراخوانى حافظه ضمنى
7 استدلال قا"
8. محاسبه عددی
صفحه 20:
ل ل
صفحه 21:
"نظریه پردازش اطلاعات هم نظام طراحی و هم نظام هم آهنگ ساز یا اجرایی را در بر می گیرد .
00
1.ظرفيت
2 دوام یا پایایی
3 کارآمدی
eee Te eS en oto Ss kde at ee a ea سا
1 TN Te aN CDOT yeeme re saree ery
صفحه 22:
eg
وی در مورد رفتار هوشمندانه سه مولفه کلی را معرفی می کند :
۳
0
3مولفه های کسب دانش
صفحه 23:
3. ثرندایک :
هوش از نظر کارکر د به سه دسته تقسیم می شود :
1هوش اجتماعی
يي
3هوش انتزاعى
صفحه 24:
4 کاردنر
هفت نوع هوش مستقل و مشخص وجود دارد :
1هوش زبانی
رای توا
3هوش منطق رياضى
4هوش فضايى
ی ی
۱
7هوش میان فردی
نظریه های هوش
.1
نظریه های روان سنجی
.2
نظریه های عصبی – زیستی
.3
نظریه های رشدی
.4
نظریه های شناختی
.5
نظریه های معاصر
نظریه های روان سنجی:
رویكرد روانسنجی ،بر این فرض مبتنی است كه هوش یك سازه یا صفت است كه در آن تفاوتهای ف ردی وج ود
دارد .وجود تفاوتهای آشكار بین عملكرد افراد ،صرفنظر از ماهیت عامل ایجادكننده این تفاوتها ،نشاندهنده آن
است كه مقدار این عامل در افراد مختلف برابر نیست .بنابراین میتوان آن را مورد اندازهگیری قرار داد.
طرفداران نظریه روانسنجی عمدتا برای س نجش ه وش و تواناییه ای ذه نی از آزمونه ا اس تفاده میكنن د و
تواناییهای مختلف ذهنی را با اجرای آزمونها به صورت كمی توصیف میكنند.اگرچه بیشتر روانس نجهای اولی ه
مانند بینه ،ابینگهاوس و ورنیكه به ش ناخت م اهیت نظ ری ه وش عالقمن د بودن د ،در عم ل آزمونه ایی ك ه
میساختند به مسایل عملی ،پیشبینی و طبقهبندی درست مبتنی بود .بدینترتیب از همان آغاز در درون جنبش
روانسنجی دو مسیر در پیش گرفته شد :یكی رویكرد عملی كه به مسالهگشایی معط وف ب ود و دیگ ری رویك رد
مفهومی كه به نظریه توجه داشت.
.1
بینه:
در سال 1881دولت فرانسه از آلفرد بینه خواست آزمونی طراحی كند كه بتوان با آن كودك انی را تش خیص داد ك ه ب ه
علت كندذهنی نمیتوانستند از برنامههای مدارس عادی استفاده كنند و با سرعت عادی یاد بگیرند و به برنامههای
آموزشی ویژه نیاز داشتند .بینه در سال 1905با همكاری روانشناس فرانسوی دیگ ری ب ه ن ام سیمونمقیاس ی را
منتشر كرد و در سالهای 1908و 1911نیز در آن تجدیدنظر كرد.
مقیاسهای اولیه او بر این فرض استوار بود كه هر فردی دارای یك "سن زمانی"یا سن واقعی برحسب سال و ی ك "س ن
عقلی"است كه نشانگر متوسط تواناییهای هوشی موجود بین افراد گروه سنی معینی اس ت .پس از محاس به س ن
عقلی دانشآموز ،میتوان آن را با سن زمانی وی مقایس ه ك رد ت ا جایگ اه نس بی وی در می ان اف رادی ك ه س ن
زمانیشان با او یكسان است ،تعیین شود.بدینترتیب استدالل بینه این ب ود ك ه مراح ل رش د ذه نی در كودك ان
كندذهن فرقی با كودكان طبیعی ندارد .یعنی كودك كندذهن در آزمونها نمرهای شبیه كودك طبیعی ،ولی با س ن
كمتر ،میگیرد و تواناییهای ذهنی كودك تیزهوش نیز در حد كودكان بزرگتر از سن خودش است.
.2اسپیرمن :
چارلز اسپیرمن روانشناس انگلیسی ،مبتكر روانسنجی و مب دع روش تحلی ل ع املی ،نخس تین ب ار این نكت ه را
مطرح كرد كه در همه افراد یك عامل عمومی هوش به نام Gبه مقادیر مختلف وجود دارد و بسته به مقدار Gدر
هر فرد ،میتوان او را در مجموع تیزهوش یا كندذهن دانست .به اعتق اد اس پیرمن ،عام ل Gتعیینكنن ده اص لی
عملكرد فرد در آزمون هوش است .بهعالوه ،عوامل ویژهای هم به نام Sبرای هر توانایی یا آزمون وج ود دارد .مثال
با هر یك از آزمونهای مربوط به روابط ریاضی یا هندسی S ،جداگانهای به دست میآید .در آزمون هوش ی ك ه از
هر كسی گرفته میشود ،مقدار عامل Gب ه اض افه مق داری عوام ل مختل ف Sمنعكس میش ود .بن ابراین مثال
عملكرد ریاضی هر فرد تابع هوش عمومی Gو نیز استعداد ریاضی Sاوست.
.3لوئیس ترستون :
نظریه اسپیرمن را مورد انتقاد قرار داد و او به وجود عامل مشترك و یكپارچهكنندهای به نام عامل Gاعتقاد نداشت و ب ر این ب اور ب ود ك ه ه وش از
تواناییهای خاص و جداگانهای تشكیل شده است .وی با استفاده از روش تحلیل عاملی به این نتیجه رسید كه هوش از هفت عامل زیر كه وی آنها را
تواناییهای ذهنی اولیه نامید ،تشكیل یافته است:
·
توانایی كالمی
·
روانی یا سیالی كالمی
·
توانایی عددی
·
توانایی فضایی
·
توانایی ادراكی
·
استدالل استقرایی
·
حافظه
.4گیلفورد:
نظریه سهبعدی گیلفورد با دیگر نظریههای هوشی تفاوت فاحش دارد .وی به وجود عامل Gاعتقاد نداشت و معتقد بود
كه هوش دارای ویژگی سهبعدی است و یا به صورت فرایندی سهبعدی سازمان پیدا میكند .این ابعاد عبارتند از:
عملیات :آنچه كه شخص انجام میدهد.
محتواها :موادی كه عملیات روی آنها انجام میگیرد.
فرآوردهها :روش ذخیرهشدن یا پردازش اطالعات.
به نظر گیلفورد 5نوع عملیات 4 ،نوع محتوا و 6نوع فرآورده وجود دارد .او اظهار میدارد كه تركیب هر یك از 5نوع
عملیات با یكی از انواع محتواها ،همراه با یكی از فرآوردهها ،نوع یگانهای از هوش را تعریف میكند .به عبارت دیگر بر
حسب تركیبهای مختلف هر یك از انواع عملیات ،محتواها و فرآوردهها 120 ،نوع هوش مختلف وجود دارد(.)5×4×6=120
گیلفورد در پژوهشهای بعدی خود تعداد انواع هوش را حتی بیش از این ذكر كرده است.
.5ورنون:
ورنون با اتخاذ موضع بینابین اظهار داشت كه نظر اسپیرمن و ترستون به لحاظی هر دو درست است و هوش ،كلی
و یكپارچه است .اما در عین حال از تعدادی تواناییهای خاص كوچك و بزرگ تشكیل شده است .الگوی وی اساس ا
سلسله مراتبی را به وجود میآورد كه در رأس آن عامل Gقرار دارد و نش انگر آن اس ت ك ه تم امی تواناییه ای
سطوح پایین را یكپارچه میكند .سطح بعدی كه عوامل گروهی اصلی نامیده میشود ،شامل تواناییهای فضایی –
حركتی و كالمی – آموزشی است .بخشهای فرعی كوچكتر در سطوح پایینتر به تواناییهای مجزا و خاص اطالق
میشوند و هر یك از این عاملهای گروهی فرعی نیز به عامله ای ك وچكتر یع نی عامله ای اختصاص ی تقس یم
میشوند.
نظریه های عصبی – زیستی:
.1
هالستید :
اولین نظریه هوش زیستی مربوط به هالستید است که در سال 1961مطرح شد.به نظر وی تعدادی از کارکردهای
هوش به نظام عصبی مروط می شوند و به طور نسبی از مالحظات فرهنگی مستقل اند .
او چهار عامل را مشخص کرد که عبارتند از :
یکپارچگی مرکزی ،انتزاع ،قدرت و جهت یابی
.2کتل :
کتل عامل Gرا به دو عامل تجزیه کرد.
الف .هوش سیال :یک توانایی کلی درک روابط است که به ارتباطات عصبی کرتکس مغز مربوط است و عمدتا از
وراثت ناشی می شود .
ب .هوش متبلور :این هوش با به کار انداختن هوش سیال در تجارب مختلف یادگیری رشد می کند.در سنین 2یا
3سالگی بین هوش متبلور و سیال همبستگی باالیی وجود دارد اما به تدریج که کودکان رشد می کنند
همبستگی بین این دو هوش کاهش می یابد.
.3هب :
در سال 1972دو نوع هوش به نام های A ,Bرا معرفی کرد.
هوش ،Aحوزه معینی از هوش است که به طور مستقیم با کارکرد مغز در ارتب اط اس ت.این ه وش م ادرزادی و
زیستی است و مستلزم داشتن نظام عصبی سالم است .به توانایی های مساله گشایی مربوط است و با آزمون هوش
قابل اندازه گیری نیستند .
هوش Bبیشتر متاثر از محیط است و مبتنی بر تجربه فرد است و گستره اطالع ات را منعکس س اخته و از طری ق
آزمون های هوش قابل اندازه گیری است .
.4جنسن :
وی معتقد است هوش دارای دو سطح متمایز و درعین حال وابسته به یکدیگر است .
در سطح اول فعالیت های هوشمندانه پیوند بین محرک و پاسخ را به صورت تداعی های ساده برق رار می کن د.در
این پیوندها شکل ظاهری پاسخ و ماهیت آن کامال با ویژگی های ظاهری محرک مطابقت دارد .
در سطح دوم هوش به انجام فعالیت های پیچیده تر اختصاص می یابد .لذا کار هوش بهج ای ت داعی ب ه ش ناخت
منتهی می گردد.در این سطح پدیده ها مقوله بندی می شوند ،تغییر شکل می یابند و بین برخی از آن ها ارتباط
هایی کشف می گردد.
نظریه های رشدی:
.1
پیاژه :
•
به نظر وی هوش عبارت است از فرآیند سازشی یا انطباقی که متضمن برخورد رشد زیستی و تعامل با
محیط است .رشد و تکامل هوش ،رشد و تکامل فرآیندهای شناختی از قبیل درک قوانین طبیعت ،اصول
دستور زبان و قواعد ریاضی است .
•
پیاژه هوش را شکل خاصی از سازگاری بین شخص و محیط او معرفی کرد .کودک از راه تجربه و تعامل با
محیط و انطباق با آن به شناخت محیط دست می یابد .
•
تعادل مستلزم عمل درون سازی ( جذب ) و برون سازی ( انطباق ) است .
.2برونر :
•این نظریه به بازنمایی نیز معروف است .
•از راه تجزیه و تحلیل بازنمایی های کودکان می توان به کارکرد هوشی آنها پی برد .
•خالقیت می تواند مالک ارزشیابی هوش کودکان قرار گیرد .
•در گودکان خردسال ،تفکر ارتباط تنگاتنگی با عمل دارد به گونه ای که می توان گفت آنها با دست های خود
می اندیشند و نقش تفکر خود را بازی می کنند .
نظریه های شناختی :
.1
کرول :
•
در سال 1980پس از طبقه بندی فرآیندهای ذهنی ،مسئله تکالیف شناختی ابتدایی را مطرح کرد .
•
یک تکلیف شناختی مستلزم بکاربستن معدودی عملیات است :
.1دریافت ادراکی
.2زمان واکنش و جنبش
.3ارزشیابی و تصمیم
.4جور کردن محرک ها و مقایسه
.5نام بردن ،فراخوانی و تداعی
.6فراخوانی حافظه ضمنی
.7استدالل قیاسی
.8محاسبه عددی
نظریه های معاصر :
ا .بورکوفسکی :
• نظریه پردازش اطالعات هم نظام طراحی و هم نظام هم آهنگ ساز یا اجرایی را در بر می گیرد .
•اجزای سه گانه نظام طراحی :
.1ظرفیت
.2دوام یا پایایی
.3کارآمدی
* در این نظام به موضوع فراشناخت نیز پرداخته می شود که عبارتند از توانایی شخص برای اینکه
همانند یک ناظر بیرونی ،افکار خود را مورد مشاهده قرار دهد .
.2استرنبرگ :
وی در مورد رفتار هوشمندانه سه مولفه کلی را معرفی می کند :
.1فرا مولفه ها
.2مولفه های عملکر
.3مولفه های کسب دانش
.3ثرندایک :
هوش از نظر کارکر د به سه دسته تقسیم می شود :
.1هوش اجتماعی
.2هوش انضمامی
.3هوش انتزاعی
.4گاردنر :
هفت نوع هوش مستقل و مشخص وجود دارد :
.1هوش زبانی
.2هوش موسیقی
.3هوش منطق ریاضی
.4هوش فضایی
.5هوش بدنی – جنبشی
.6هوش درون فردی
.7هوش میان فردی