اقلیم

عنوان پروژه :اقلیم : .......تهیه کننده نام درس :انسان ،طبیعت ،معماری : ......استاد مربوطه 1404 حوزه های اقلیمی ایران • تقسیمات اقلیمی در جهان • در مورد تقسیم بندی اقلیمی نقاط مختلف جهان، روشهای گوناگونی پیشنهاد شده که از میان روش کوپن – دانشمند اتریشی -مورد قبول قرارگرفته است .کوپن براساس رشد ونمو انواع نباتات ،پنج نوع اقلیم در مقیاس جهانی معرفی کرده است که عبارتند از: ‏ اقلیم بارانی استوایی :در این اقلیم فصل سرد وجود ندارد و معدل دمای هوا در 5سردترین ماه سال بیش از 18درجه سانتی گراد است . تقسیمات اقلیمی در ایران اصCوال در بسCیاری از منCاطق جهCان ،اقلیم بوسCیله عCرض جغرافیCایی و اتفCاع از سCطح دریCا مشCخص می شCود.ایران بCا قCرار گCرفتن بین 25و 40درجCه عCرض جغرافیCایی شCمالی،در منطقCه گCرم قCرار دارد و از نظCر ارتفCاع نCیز ،فالت مCرتفعی اسCت کCه مجمCوع سCطوحی از آن کCه ارتفاعشCان از سCطح دریCا کمCتر از 475مCتر است ،درصد بسیار کمی از سطح کل کشور را تشکیل می دهند. با وجCود اینCک ایCران دارای دو حCوزه بCزرگ آب(دریCای خCزر و خلیج فCارس) اسCت، بCدلیل وجCود رشCته کCوه هCای الCبرز و زاگCرس و نحCوه قرارگCیری آنهCا ،اثCرات این دو حCوزه محCدود بCه نCواحی بسCیار نزدیCک بCه آنهCا اسCت و این حCوزه هCا ،بCه نCدرت اثCری در تعدیل درجه حرارت قسمت های داخلی دارند. بی تردیCد در کشCوری کوهسCتانی ماننCد ایCران ،هیچ گCاه دو نقطCه از نظCر اقلیمی ماننCد یکCدیگر نیسCتند.با این حCال ،بهCترین روش بCرای دسCتیابی بCه پایCه ای بCه منظCور تعCیین منCاطق اقلیمی کشCور ،همCان اصCول کCوپن اسCت کCه نCاگزیر بایCد از آن پCیروی کCرد .بنCابراین ،تقسCیمات چهCار گانCه ایCران را کCه توسCط دکCتر حسCن کنجی پیشCنهاد شCده نمی تCوان مCورد اسCتفاده قCرار داد .وی تقسCیم بنCدی کCوپن را بCا کمی تغیCیر و با توجه به عوارض جغرافیایی کشور به شرح زیر پذیرفته است. .1اقلیم معتدل و مرطوب(سواحل جنوبی دریای خزر) .2اقلیم سرد (کوهستان های غربی) .3اقلیم گرم خشک(فالت مرکزی) .4اقلیم گرم و مرطوب(سواحل جنوبی) • اقلیم گCرم وخشCک :در این منCاطق ،بCه دلیCل آنکCه مCیزان بارنCدگی سCاالنه بخCار آب مCورد نیCاز جهت رطCوبت هCوا را تCامین نمی کند ،هوا به طور کلی خشک است • اقلیم گرم-معتCدل :معCدل دمCای هCوای سCردترین مCاه سCال در این منCاطق بین 18و -3درجCه سCانتی گCراد ومعCدل دمCای هCوا در گرمCترین مCاه سCال بیش از 10در جCه سCانتی گCراد اسCت. در این منCاطق زمسCتان کوتCاه اسCت ولی ممکن اسCت حCدود یک ماه یا بیشتر زمین یخ بسته یا پوشیده از برف باشد. • اقلیم سCCCرد و بCCCرفی :در این افلیم معCCCدل دمCCCای هCCCوا در گرمCترین مCاه سCال بیش از 10درجCه ودر سCردترین مCاه سCال کمCتر از -3درجCه سCانتی گCراد اسCت بارنCدگی در این منCاطق معمCوال" بCه صCورت بCرف اسCت ودر طCول چنCد مCاه ازسCال زمین پوشیده از برف ویخ است • اقلیم قطCبی :در این اقلیم معCدل دمCای هCوا در گرمCترین مCاه سCال کمCتر از 10درجCه سCانتی گCراد اسCت .در این جCا بCرخالف اقلیم بارانی واستوایی فصل گرم وجود ندارد تقسیمات اقلیمی در ایران • اصCوال در بسCیاری در منCاطق جهCان ،اقلیم بوسCیله عCرض جغرافیCایی و اتفCاع راCن CبCا قCرار CگCرCفCتن CبCین 25 Cو 40درجCه ود.Cای C میCCشC C ازCCسCطCح درCیCCاCمشCخصC C مCقCرCار CدCاCرد Cو ا Cز نظCر ارتCفCاع CنCیز ،C ه گCر C عCرضC Cج CغرCافیCاCییCشCمالیC،در CمنطقC C فCالت CمCرتCفعCی اسCت کCه CمجمCوCع سCطCوحCی ازCآن CکCه ارCتفاعشCاCنCاز CسCطح دریCا د بسCیار کمی Cاز سCطح کCل CکشCو Cر را تشCکیل می کمCتر از475 CمCتر CاسCتC،درصC C دهند. • با وجCCود اینCک ایCران دارای دو حCوزه بCزرگ آب(دریCCای خCCزر و خلیج فCارس) یCالCبCرزCوCCزاگCرسCو CنCحCوهCقCراCرگCیCری CآنCهCا، ه هCا C اCسCتC،بCدCلCیل CوCجCود CرCشCCته CکCو C ‏CاثCرCات CایCن دو CحCو Cزه CمCحCدودCبCه CنCوCاحCی بCسCیاCر CنزCدCیCک بCه آCCنهCا CاسCتCو CایCن CحCوزه ها ،بCه ندرCت اثCریCدر تعدCیل درجهCحرارت قCسمت Cهای داCخلی Cدارند. • بی تردیCد در کشCوری کوهسCتانی ماننCد ایCران ،هیچ گCاه دو نقطCه از نظCر اقلیمی ماCننCد یکCدCیگCر نیCسCتند.CبCاCاینCحCال ،بهCتCرینCCروCش بCرCای دسCتCیابیCCبCه پایCهCای CبCه ر بایCد منظCور تعCیCین منCاطق اCقلیمی CکشCور ،همCان اصCول کCوپCن اسCت CکCه CنCاگزی C از آن پیروی کرد. • بنCابراین ،تقسCیمات چهCار گانCه ایCران را کCه توسCط دکCتر حسCن کنجی پیشCنهاد شCده نمی تCوان مCورد اسCتفاده قCرار داد .وی تقسCیم بنCدی کCوپن را بCا کمی تغیCیر و بCا توجCه بCه عCوارض جغرافیایی کشور به شرح زیر پذیرفته است. اقلیم معتدل و مرطوب(سواحل جنوبی دریای خزر) اقلیم سرد (کوهستان های غربی) اقلیم گرم خشک(فالت مرکزی) اقلیم گرم و مرطوب(سواحل جنوب) اقلیم معتدل و مرطوب (سواحل جنوبی دریای خزر) • سواحل دریCای خCزر بCا آب و هCوای معتCدل و بارنCدگی فCراوان ،از جملCه منCاطق ‏Cه ورCت نCواCرCی CبCینCرشCته CکCو C مCعتCدل مCحسCوCبCمی CشCودC.ایCن مCنطCقCه کCه بCهCصC C دهC CاسCتC دهC ،Cاز CجلCگCه هCاCیCCپسCتCیCCتشCکCیلCشC C هاCی CالCبCرز CوCدریCای CخCزر CمحCصCوCر شC C ‏C هCهCر چCه بCهC CطCرCف شCرCق CپCیشCرCوی Cمی CکCنCدCC،رطCوCبتC CوCاعCتCدال CهCوا کCاهشC کC C هCوای ‏C د CفاCصCل Cدو آCبCوC رزCCکCه حC C ی یابCدC .Cدر CحقCیCقCت C،CرCشCتCه کCوه CهCاCی CالCبC C مC C مCتضCادCهCسCتCنCد ،جCلCگCهCهCای CپCسCتC CخCزC CرCرCا اCزCفالت CمرکCزیCجCدا CمCی CکنCنCدC.Cاز جمCلCه ویCژCگیCهCای اCینCاCقلیم ،CرCطCوبCت زیCادCهCوCا و CاعCتCداCل CدرجCه حCرارCت آنC ‏C ه سCانتCی CگCرادC اسCت .CدمCای هCواCدCر روزهCاCی تCابسCتان CمعمCوال بین 25 CتCا 30درجC C و شCبCها Cبین 20CتCا C23درجCهC CسCانتی CگCراد Cو درCزمسCتان معمCوال بCاCالی CصCفCر اسCت C.در اCینCمنطقCهC،بارنCدCگی بCسCیار زیCاCد و دCر تابCسCتان بCه صCوCرت رگبCاCر اسCت .شCهرهای رشCت ،بنCدر انCزلی ،بابلسCر و گرگCان در این منطقCه قCرار دارند. • بارنCدگی درتابسCتان کم ودر زمسCتان زیCاد اسCت وبیشCتر بCه صCورت بCرف می وتCاCهCاسCتCCوتابCسCتاCن وزمسCتان ل CبهCا CرCک C بCارد .CبCه CطCور کCلیCد Cر ایCن CمنطCقCه C،فصC C را از هم جدا می کند تقسیمات اقلیمی و تیپولوژی معماری • با توجCه بCه شCکل گCیری و تCرکیب معمCاری بCومی منCاطق مختلCف ایCران در ر یCک CاCز اCیCن CاCقلCیمCهCا،تCاCثیر فCراCواCنیC ی یCاCبیCم CکCه وCیCژگCی هCای CمCتCفCا CوتCCهC C مC C رکCیCب معمCCCاCریCاCیCن مCنCCCاطقCداشCCCتCهC ری CشCCCهCرCهCCCا CوCتC CCC ل گCCCی C دCر شCCCک C انCدC.CبنابرCاینC،تCعCیCین دCقیCق CحCوزCهCهCای اCقلیCمCی دC Cر سCطCح کCشCور و دسCتیCابیC بو بCه CمشخCصCات CاقلCیمی CمنCاCطق CمختCلCف،در ارCائCهCطCرحCهCای CمناسC C ت فرCاوانیCدارد. ه اهCمی C هCماهCنCگ Cبا CاقCلیم هر CمنCطق C • ویژگی های معماری بومی مناطق معتدل و مرطوب • معمCاری بCومی این منCاطق کCه بیشCتر کرانCه هCای دریCا ی خCزر و دامنCه هCCایCشCCماCلی کCCوه هCCای CالCبCرزراCشCCامل می CشCCود،بCCهCطCCورCکلی Cدارای ویژگی های زیر است:  در نCواحی بسCیار مرطCوب کCرا نCه هCای نزدیCک دریCا بCرای حفCاظت سCاختمان وبCیCCسCاخCتCه شCدهC ی چC C یCCپاCیCه هCاC C ‏Cاز CرCطCوبCت بیشCCاCز حCد زCمینC،خCCانCهCهCاCبCرCرCو C ‏Cی ‏Cوال خCانCه CهCCا بCر رو C ر اCسCتC،معCم C تCکمCت C ه هCاCکCهCرCطCوCب C هCکCو C ‏CانCدC .ولCی Cد CرCدCاCمنC C ر روی گربCه رو هCا بنCا شCده پایCه هCایی Cاز سCنگ Cو گCل Cو در پCاCره ایCمCوارد بC C اند ‏ برای حفCاظت اتCاق هCا از بCاران،ایوانCک هCای عCریض و سرپوشCیده ای در لCبCرای یCسCا C فCاتCاCقCهCا سCاCختCه انCدC.اCین فضCاهاC،Cدر بCسCیارCی ا Cز مCاهCCهCا C اCطCرا C تCو در پCارCه اCی مCواردCبCرCای نCگهCداCریCمحصCوCالتCکشCاCورزی کCاCر وCاسCتراح C مورد استفاده قرار می گیرد ‏ بیشCتر سCاختمان هCا بCا مصCالحی بCا حCداقل ظCرفیت حCرارتی بنCا شCده انCد و در هCازCمصCCالحCسCCاخCتمCاCنی Cس CنCگینC،ضCCخامCتCآنهCCا درCحCدCاقCل ت اCسCCتفاCد C صCوCر C مCCیCزاCن مCمکن CحفCCظCشCCده CاسCCتC (CدرCCاCینCمCنCCاطقCبCهCCترCاسCCتCCا Cز مCصCCالCح وسCاCنCدCمCاCیCرCوزCCانCهCهCوا ه نC سCاCختمCCانCیCسCبCک اسCتCفادCهCشCود.CچCونC Cدر CزمCانCی کC C ‏Cعال Cوه CبCCراین ،مCصCCاCلحC ت هCیچCاهCمیCCتی CنCCدCارد و C کCم اسCCت،ذCخCCیره حCCراCر C ه وCکCCوران راCکCCه یکCی CازC ن تCCا حCCدوCدCزیCCادیCتCCأثCیر تهوCی C C س CاCختمانCیCسCCنگی C ضروریات در این منطقه است کاهش می دهد در تمCام سCاختمان هCای این منCاطق،بCدون اسCتثناء از کCوران و تهویCه طCبیعی اسCتفاده می ل CهCای CهنCدسCی،طوCیCل وC ‏Cالن هCا گCسCتCردهCوCCبCازC Cو فCرCم CکاCلCبCدیCCآنCهCا CبCیشCتCر شCکC C شCوCدC.بطوCر کCلی،پC شCبCاد CدرCCایجCادCCتCهوCیCه CطCCبیCعCی CدCر دCاCخCل اCتCاCقC هCاCز CوCز C کCاCسCت C.CبCهCمCنCظCوCر حCدCاکCثCر اسCCتفCاد C باCرCیC C ‏Cر ش CنسCCیم CهCایCدریCا تعCییCن شCدCه اسCت.Cد C تCوزC C ختCماCن هCاCبCا CتوCجCهCبCهCجه C ریCCسCا C هCا، CجهCت CقCرCارCگCی C نCقCاطی کCه باCدهCایCشCدیدCو طCوالنCی میCوزد،قسCمت هCای رو بCه بCاد سCاختمان هCا کCاCمال بسCته است. بCه منظCور اسCتفاده هCر چCه بیشCتر از جریCان هCوا،همچCنین بCدلیل فCراوانی آب و امکCان دسترسCی بCه وعCه سCازمان دCهی شCده رکCزCو پراکنCدCه دCر مجم C ر نقطCه،سCCاخCتمانCهCاCCبCه CصCورتCغCیر CمتCم C آCن در CهC C است ‏Cبدلیل بارنCدگی زیCاد در این منCاطق،بCام هCا شCیبدار اسCت و شCیب بیشتر آنها تند است. اقلیم و ساختمان • نکتCه قابCل توجCه اینکCه،اگCر چCه عناصCر اقلیمی تمCام ماCن هCCاCرا تحتCتCCأCثیر قCCرCار می CدهCCد Cو CاصCCول سCCاCخت C ه د Cر اCینCقCسCمت CدCرCمCوCرد تCمCاCمCآCنهCاCصCدق مCطCرCح شCدC C میCCکCنCدC ،ولCیCدر CبکCاCر گCیرCیCاین CاصCوCل CبCایCدCتوCجCهCCدCاشCتC ‏C مکCن CاسCتCتCأثیCر نCهCای CخCاCص CمC C کCه C CدرCCبCرCخیCسCاخCCتمCاC C عوCاCمCCلCCدCاخلCی آنC هCتCCأثCیرC C عنCاصCCر CاCق CلیCمیCنCسCCبCت بC CC ‏C سCاخCتمCانCهCاC( CماننCدCحCرارCتCCنCاشCی CازC CCوجCو Cد اCفCراد،چCراغ ی حCرارCت زCCا )بCسCیCار اCنCدک هCاCی روشCنCاییC Cو دسCتCگاه CهCاC C بCودCه،نقش تعCCییCن کننCدCه اCیCنداشCته بCاCشCد .بCنCابرCاینC،نتCایج بCه دCسCت CآمCدCهCدرCایCن فصCل،دC Cر مCورC Cد سCاCختماCن CهCاCیی ص CدCق می کCنCCد ک Cه CعوامCCل دCاخلیCعمCCده ایCدرCآنهCCا دخالت ندارد تابش آفتاب و تأثیرآن بر ساختمان و محیط اطراف • نور خورشCید،همیشCه بCرای ایجCاد روشCنایی طCبیعی در سCاختمان الزم اسCت .ولی زاCن تCابCشCمCور CدCنیCاCز ت CتبCدیلCمCیCشCودفمCی C ه حCرCار C ه ایCن نCو Cر Cدر CنCهCایCتCبC C ازCآنCجCCا کC C بCرای هCر CسCاخCتمانCبایCد بCا توجCهCبCهCنCوع آCن Cو شCرCایط اقلیمCی محCل آن تعCیین شود. • بنCابراین،شCدت تCابش آفتCاب و حCرارت حاصCل از آن در یCک نقطCه از سCطح ت ی کنCدC،CضCخامت CابCرCوCوCضCعی C خوCرCشCید CبCاCیCدCطC C نC،بCه CفاCصCلCه CایCCکCه پرCتCوی C مCی C ‏Cز C شCآفتCابCدرCیCکCمحCلCبCCا آلCوCدگCی هCوCاCبCسCCتگCیCداردC.بCهCهمین CدCلیCل،CشCدت تCاCب C ‏Cی رتCفCع،چCون CپCرتCو C متCناسCب اسCتC Cو د Cر منCاCطقCم C ‏CارCتCفCاعCCآنCمCحCلCCازCسCطCح دCریCا C ‏CولیCد ‏C تCبCیCشCتCریCت دC،حCرCا Cر C رCرCاCطی CمیCکنC C ی کCمCترCیCازCCاتمسCف C ورCشCیCدCفاصCلCهC C خC ن حCاCلت م تCرCی C دCدCر قCائ C مCیCنماCیCد.هCمCچنینCدر ظCهCرCمحCلیCهCر مCنطCقCهCکCهCخوCرCشCی C ن آCن مCحCل قCرا Cر دارCد Cو فCاCصC Cله CآنCکمCترCاسCتC،CشCدCتCتCابش ه CزمCی C ت بC C خCود نCسCب C آفCتCاب بCیشCتCر ا Cز صCبح وCعصCر اسCت کCه خوCرشCید در CمایCل تCرین حCاCلت نسCبت بCه زمین محل مورد نظر قرار دارد. • با توجCه بCه مطCالب فCوق در می یCابیم کCه شCدت تCابش ت خCوCرشCیCد آCفتCاCب د CرCهCر نCقطCه اCزCسCطCح زمCین،بCه CمCوقCعCی C ت وقC CعیC C گیCCدارCد.CاCز آنCجCاCکCه مC C ت بCه آCنCمنCطقCهCCبسCتC C نCسCب C ‏Cدر ی زمCین C رکCتCوCضCCعCی وC CCدوCراCCن C خCورCشCCیدCبCCهCدCلیCCلCCحC CCC تCاسCت،بCرای فCمCتفCCا Cو C خCتلC C سCاCعتCهCا C،روزهCCا وCفصCلCهCای Cم C ‏Cرت ب بCرCCسCطCوCحCمختCلCفC CCو حCرا C شCآفCتCا C ت تCCاCب C بر CرسCیCشCد C ت بCه محCلCمCور Cد تCخورشCید نCسCبC C ن بCایCد مCوCقعی C حCاصCل اCز CآC C ‏C ن ن هCCCایCمCختلCCCف مشCCCخصCCباشCCCدC.بCCCدی C نCظCCCرCدر زمCCCا C منCظCوCرC،د Cر اینCقCسCمتCCمCوقعیCتCخوCرشCید مCوCردCبررسCی ی گیرCد. قرارم C موقعیت خورشید • در هCر نقطCه از سCطح زمین،مسCیر حCرکت خورشCید در آسCمان در روزهCای مختلCف م تCاسCت.CبراCیCCمثCCالC، CحCرCکتCخوCرشCیCد نCسCبCت CبCهCسCاCختCماCنCی کCه د Cر نCی C سCالCCمتفCاوC C کCرCه شCمCالیCCو CروCبCهCجCنCوب قCراCرگCرفCتCهC،CبCدCین طCریCقCCCاسCت CکCهCCدCرCتCابCسCتCان CخCوCرشCید ب می از CشCمCالCشCرقCی CمCحوطCهCCی CایCنCCسCاخCتCمان CطCلCوCع و دC Cر شCمCال غCرCبCی Cآن غCرو C رقCیCو CغCروCب آCنCدرCجCنCوب CغCربیC کCنCد.د Cر زمسCتCان C،CطCلCوع خورCشCیCد از CجCنCوCب شC C یCگCیCرد Cو فقCط دCر CاوCل فCروردCین Cو اول مهCر ه سCاخCتمان مCزCبCو Cر صCورت م C محوCطC C مCاCه ،خورشCیدCاز شرCق طلوع کردCه،دCر غرب غرCوب مCی کCند.  موقعیت خورشCید را در هCر منطقCه ودر هCر زمCان می تCوان بCه و سCیله ی دو زاویCه یکی ((زاویCه تCابش )) و ی خوCرشCیدCوCسCطح ص کCرCدC.زاCویCه CتCابCشCزCاوCیCه ایCاCسCت کCهCبCین CامCتCداد پCرCتCو C ‏CدیCگCریC((CجCهت تCاCبش )C) CمCشCخ C ت کCه بCCینCCتصCوCیر امCتCدCاد پرCتCو CخوCرشCیCد بCرCصCفحهCCافCق و شCزاCویCه CاCی CاCسC C یCشCود Cو جCهCتCتCاب C ق تCشCکیCلCم C اCفC C ت رCوزCانCهCCو CسCاالنهCCیCCاین CدوCCزا CویCه بCهCعCرض جغCرافCیCایCی محCل بسCتگی ی پCدCیCدCمیCآCیCد)3-C 3(.CتCغیCCیرCا C لCواCقعC C شCمCاC C یCنقCاطCCگوCنCاگCونCو دC Cر CزمCان CهCاCی مCختلCف محCاسCبه CشCده رCایCن CدوC CزاCیCهCCبCراC C ورCها،مقCاCذیC C داردC.CCد Cر بCسCیCارCیCازC CکشC C ط خاصCی ی چCCناCنچCه مCوق CعیCتCخورشCیCد بCراتCی نCقCا C ه اCسCتC.وCل C ت جCدوCل CهCا CوCمCنحCنCی هCایCی اCرCائCه CشCدC C وCبCه CصCوCر C ت CریCاCضیCبCه دCست آورCد. ق محاCسبا C ر باCشدCC،آنCهCا را Cمی تCوCانCCازCCطریC C ئ نCظ C مCور C اولین عامCل مCوثر در محاسCبه ی مCوقعیت خورشCید ،زاویCه ی چCرخش خورشCید اسCت .این زاویCه ،زاویCه ی ل هCهم متصC C دCرا بC C ز زCمین CوCخCورشCCی C طCاCسCتCواCمCی گCذCرد Cو خCطCیCکCه مرCکC C یCکCهCCاز خC C اCسCتCکCه بCCینCCد CوCصCفحCه اC C ی اسCتوCاCCتCا 23.5CدرجCه بCه حهC C یCصCفC C ‏Cال C ل ازC23.5CدCرCجCهCCبCهCطCرف CبCاC ی شCوCد وCCدCرCطCول CسCاC C مCیCکنCدC ،اCیجCادCمC C ر می CیاCبCد C.دیCگCرCعCوCامCل CمCوCثر درCتعCیCینCزاویCهCی تCابش و ی 47دCرCجCه تCغیCCی C طCرCف CپCایCیCن صCفحه CیCاCسCتCواCیCعCنC C تC. راCفیایCیCو زCمان Cمورد CنCظر اس C جهCت Cتابش ،CعرCض جغ C حياط نارنجستان در كتCاب فرهنCگ مهCرازي ايCران ،نارنجسCتان چCنين تعريCف شCده اسCت :ميCان سCرايي كCه ميCتCوانCCآنCرا CسCر CپوCشCيCدهCكCرد CوCدCر باغچCهCيCآنCدر ختCان نCاCرنج و غCيره پCرورش داد ‏C حيCاط نارنجCسCتان CحيCاطي كCوچCك دCر مجموعCه ي انCدروني بCوده كCه عالوه بCر تCأمين نCور فCضCاCهاCي اطCراCف ،اCمكCاCنCنگهCدCارCيCگيCاهCانCي را CكCه نسCبCتCCبCه يCخCبCنCداCن شCبهايCزCمسCتانC هCاسCتCC.ابعCاC Cد كوچCك Cآن CوCمجCاو Cرت CبCاC مCنCاCطق كCوCيرCيCحCسCاس CهCسCتنCد فCراهCم Cمي كCرCدC C خوCرشCيد CگCرCمCميCشCدCندC هCهCاCي سCاCخCتCماCني CكCه در CطCولCروC Cز بCاCانCرCژي C طCاق هCاC CوCتCوCد C ه يCايCن اCنCرژCيCدر CطCوCلCشCبC،CدمCاي CفضCاCيCمحCدCودCCحيCاCط ي شCده كCهCCبCا تخليC C مCوCجب CمC C ي بCاCCيCك سCوراخ ف C نCحCيCاCطCهCا سCق C ي مCوCارC CدCاي C ظ شCوCدC،و CحCتيCCد CرCبCرخ C بCااليCCصCفرCCحفC C ‏C ه درCزمCسCتCانهCاCيCCخCي Cلي CسCرCدCامCكCان CپوشCاندن آن بCا پارچCه و جCود د كC C بCزرCگ CدCرCمCرCكCزCCداC CرنC C ‏CداCشCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCتهCاسCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCت كCه ‏CايCنCحCيCاCط هCاCCبCه CنCدCرت Cدر مCحCوCر هCايCاصCلCيCبنCاC CوCبيشCتCر CدC CرCگوشCهCهCا و فضCاهاCيي C ي م CعمCوليCآنهCا مCربCع C9قCسCمتيCاسCتC مشCكل نCو Cر گCيCرCي داCشCتند CسCاCخته ميCشCدند .CاCلگCوC C ‏C كCهCدر CهCر وجCه Cآن يCكCفضCاCي سCه دري قCرCارCمي گرفتCهCيCا هشCت ضCلعCي بCوده انCدC.در بCرخيCمCوارد CبCاCگوشCه سCازي ،نCوعي گنبCدCنCاقص رCويCآنهCاCسCاخته مي CشCده ،CتزCيينCاCت اين فضCا كCه تحت تCأثير تزيينCات اتCاق هCا و فضCاهاي جCانبي هم بCوده ،بCه شCكل گلCويي آجركاري يا آجر لعاب دار بوده است گودال باغچه گودال باغچCه يCا باغچCال در وسCط حيCاط مركCزي سCاخته مي شCده و يCك طبقCه در داخCل ن فضCاCدرCCاقCليم هCايCبCسCيار CخCشCك كCوCيري اCز يCايC C يCرفCتCه اCسCتCC.CنمCونCه هCا C زCميCن فCرCو م C ‏CالوCه بCر تCأCمCيCن خCاكCمCور Cد ودCاCل CباCغCچCه عC ود C.CگC C جمCلCهCدCر كاCشCانC،CCنCاييCنCو يCزدCديCدهCميCشC C ‏C م مي بCقنCاطCراCCهم فCراه C نCيCاز خCشCتCهCايCCاCسCتCفا Cده CشCدCه دC CرCبنCاCC،CاCمCكCاCنCدسCترسCيCCبCهCآ C هCيCكCشCبCكه CيCپيCچCيCدهCCي قنCات CدCاخCل شCهر كCرCده C.ايCنCمسCالهC،CCدر شCهر CهCايCي مCثCلCنCايينCCكC C ًال ه اCسCت .بنCاCبCرCCاCينCمC CعمCو دC Cر گCودCاCلCبCاغچCه آبCروانCي مCي بيCنCيم داCشCCتهCCانCدCبCسCيCاCر مCهم CبCوCد C يCرفتCهCCاCسCتC.درC هCخانCهCهCايCديگCر مC C ن بC C ي رCا پCر CمCي كCرCدCهCو CسCرCرCيCز Cآ C كCه حCوضCميCانC C حاCشCيه يCCايCنCحيCCاط CاCغCلبCرCواقC CCو گCاه CچنCد اCتCاق CبCه شCكCلي نيمCهCبCازCسCاخته CميCشCده و ‏C وم CبCودCه اسCت C.بCا توجCه بCه غچCه CهCاCمرCسC C ن گCودCالCCبCا C جيCر CدرCCاي C ه و اCن C كCاشCت دCرخCت اCنCا Cر ،CپسCت C عالوه بCر كوچكCترCو پCايCين تCر بCو Cدن CاينCCحيCاط CهCاCCو اسCتCفاده اCز رطCوبCت و CخنCكي زمCينC ،C ي آب ،دCر واقCع CفضCايي CبCهCCمCراتب ا CقلCيميCتCر ازCحيCاط شCكل Cمي رCطCوبت گCياهCاCنCو خCنك C گرCفتCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCه اCسCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCت گCوCدال بCاغچCه ي خانCه ي پCيCر نيCا دCر نCاCيين و مسCجد Cمد CرسCه ي آقCا بCزرگ در كاشCان نمونCه د هCاي خوبي اCز اين فCضاهاCهستن C معمCCاری خانCCه طباطبCCایی هCCا بCCه شCCیوه گCCودال باغچCCه متقCارن و درون گCرا اسCت ،در کCویر خانCه هCا را گCود می سCاختندتا بنCا عCایق حCرارت و صCدا بCوده ودسترسCی بCه آب قنCات هم راحت تCر و در مقابCل زلزلCه مقCاوت تCر باشد بام • بام در معمCاري ايCران بCه جCرأت بخشCي از فضCاي زنCدگي اسCت و عالوه بCر وجCود حجCم CهCاCي پيCچيCده Cو CزCيبCاC،CبCهCعنCوCان حCيCاط CهCم مCورCد CاسCتفاCدهCقCرا Cر ‏Cاي يCاCز بنCاهCاCبCا ديCوار ه C ميCCگرفتCهCاسCتCC.در CشCهCرCهاييCCچCونCنCاCيين CدC Cر بCرخ C ‏C ‏Cال آوCرده و م بCاC هCC،اCطCرCافCCبCام CرCا تCCاCحCدوCدCيCك مCتCر و نCيC C صCندوCقهCچCيCنCي CشCد C ي آوCردCنCد CكCه Cدر CشCبCهCاCي تاCبسCتCانCبCراCيC نCوعي CحيCاط Cدر CبCاCم CبوجCود مC C ن دCيوCارCهCا CبCا سCايCه انCدCازي بCرC يCشCدهCاCسCت .CهمCچCنيCنCاي C هم C خCوCاب CاسCتCفCادC C ف روCزCCنقCشCاقلCيCميCثاCنوCيCهCاCي CنCيز داشCته عاCت مخCتCلC C بCخشCي اCز بCامCد Cر سCاC C ي در مCسCاجد نCيز مCوCرد اCسCتCفا Cده CبCوده اسCتC.در مسCجد ‏CانCد .چCنCيCن فضCاهايC C ‏Cاالر درCبCاCالي بCاCم CوضCو خاCنCه اCي كCه چCهCل شCيرCCنCام CداCردC،اين فضCا بCه سپCهس C ‏C خاCنCهCيCعباسCيCان CكاشCان بCا چCنين همCيCن شCكلCوجCو Cد داCردC.CنمونCه ي دCيگCر C م اسCت CكCه درCآCن معCمCارCان بCا قCابCبنCدCي هCاCي ظرCيCف ازC حيCاطCي در بCاC C ك آجريC،اCمكاCن تCهويCه رCاCنيزCفرCاهمCآCوردCه اCند مCشب C سرابستان • باغ كCوچكي بCوده كCه كنCار خانCه سCاخته مي شCده و تCأثير اقليمي رCخانCهCCداشCتCهCCاسCت C.CنCموCنCهCي بCسCيCار خCوب CآCن دCرCCكنCا Cر زCيCاCدي بC C ‏Cدر خCانCهCي CپCيرCنCيCCا دCرCنCايCCينC CدرCقCسCمCت جCنCوبيCCحيCاط CوCجCودCCداردC ، ي ييالق Cدر كCنCار خانCهC يCنCوعC C ‏CواCقCع متCمCو ليCن بCاCسCاختن CچCنين CفCضCايC C ي خCCCCCCCCCCCCCCCCCود بوجCCCCCCCCCCCCCCCCCود Cمي آوCرده اCنCCCCCCCCCCCCCCCCCد زمستان نشين • اگرچCه زمسCتان نشCين پيش از آنكCه نCام فضCاي معيCني باشCد ،بCه همCه ي فضCاهايي كCه مسCتCان CكCهCبCا زCاويCهCايCمCايCل ي شCونCدCCتCا CاCزCآCفتCابCزC C م C ط سCاخCتهC C حيCاC C ي C د CرCوجCه شCمCال C ن اCتاقهCاCCميCCتاCبCدCاسCتCفاCدهCCكCننCد ،گCفتCهCمCي شCود اCمCCا مCجCموCعCه ي مCعيCنيCاC Cز بCهC CدرCو C هCي CفضCاهCاي زمCسCتانCنشCيCنCرCاCتشCكيلCمي CدهنCدC وعC C ص ‌،مCجم C ي خCاC C ها C هاCCبCا رCابCطC C فضCا C مي ي قCرCار C م دCريCدCهC C،كCه رCوي محCورCاصC Cل C ي وCشCك C يC‌،پنجCCدCر C هCعCبارتنCدCCاز سCهCدر C كC C ‏CوشCواره ‏C ه باCشCنCد CوCگ د رCاهCرCو يCCاCتختCگCا C واCننC C يCت C ي اCرتCبCاCطيCكCه م C رفCتCهCاCنCد Cو دCو فCضCا C گC قC CدوC CدرCي تCشCكيل شCده انCدCCوC ه اC CزCسCهCدرCيC،اCتCاCق ارCسCي يCا CتهCرCاCنيC CوCاCتCا C هCCايCيCكC C گوCشCCCCCCCCCCCCCCCهCهCCCCCCCCCCCCCCCاي ايCن بخش را تشCCCCCCCCCCCCCCCكCيل مي CدهنCCCCCCCCCCCCCCCدC فضCاCي اصCلي زمسCتان نشCين روي محCور اصCلي قCرار گرفتCه و بCراي ورود بيشCتر نCور خوCرشCيدCاغلب پCنجCره هCاي آنCرا اCز ارسCي هCاCي بCزرگ مCي سCاخCته انCد .داخCل فضCاهاي ه ايCچCون قطا CرهCاي مقCرCنس و مركCزي بCا توجCهCبCه بسCته بCودCن فضCا ،تزCيينCات پيچCيCد C ه ديدCه مي Cشود آييCنه كCاري هايCبسياCر پيچCيد C تابستان نشین • تابسCتان نشCین نCیز موقعیCتی ماننCد زمسCتان نشCین دارد بCا این تفCاوت کCه در وجCه یCحCیCاCط قCراC CرCگرCفCتCه اسCتCتCا Cد Cر تاCبسCتانCاCزCتCابشCمسCتCقیم CآCفCتCاب دCر اCمCان جنCوبC C ‏Cال CرCقCرCاCر مCی گCCیرد ی آن CمCعمCCوًالCفCضCCای CنیCمCه CبCCاز CبCا CتCاC یCمحCCور CاCصCCل C بمCاCنCCد و CروC C ن تاالرهCا و ایCوان هCا جCز در مواقCع بسCیار سCرد سCال مهمCترین فضCایی زنCدگی در ‏CایC C خCانCه بCوCده CCانCدC ،CوCاگرچCه هCمCیشCه تزییCنCاتCدCاشCته CانCد ،CامCاCبCا توجCه CبCه بCاCز بCودن و نفCوذ هCی گCچی دCر ت بسCیCاCرCپCیCچیCدهCدC Cر آنهCاCپCرCهCیزC CCو بCهCCنقCوشCسCاCدC C گCرCد CوCخCاک ،CCاCز CتزCیینCاC C ت یCشCCCCCCده CاسC CCCCCC تCCCCCCرکCCیبCCبCCCCCCاCCآCجCCCCCCرCیCCCCCCCاCسCCCCCCیم گCCCCCCل قCنCCCCCCاCعتCم C ده CبCا تزیینCات ترکیCبی کم حCسCیCنیه یCخCانCه CیCبCرCوجCردیCCهCا CکCهCفCضCاCیCCبسCیCا CرCپCیچCیC C ن مجموعCه ی شCود ،Cاز نمونCه هCاCی اسCتثنCایی ای C نظCیرCی درCتابCسCتان نشCیCن آنCدیCدCه م C مًال وجCCه فضCCا اسCCت .درCشCCهرهایCسCCرد سCیCریCCچCCونCتCبCریز ،CزنجCCان C،ارCدCبیCCل C،ع C ه Cو فCضCCای نCیCمCCهCبCCازCایCCوان Cرا هم CندCارنCCد تابسCCتCان نCشCCینCCاز بنCCاCحCCذف CشCCد C بهار خواب • این فضCا همCان مهتCابی اسCت و در منCاطقی از خراسCان تخ بCوم (تخت دوCن یCقCفCدرCمجCاورCت حیCاط وCدر بCوم) CنCیCز ناCمیCدCه می CشCوCد .اCین فضCای CبC C ن د Cر آن مCی بCهCایCتاCبسCتCا C ‏CبCاالتCر اC Cز اولCCسCاخCتCه می شCودCCو شC C طبCقCاتC C ‏C ‏Cر عاCتCیCکCه دCیوارهCایCاطCراCف ب C خوCابCنCد Cو بسCتCهCبCه مCحCلCCاCسCتقرCاCرCآCن ،د Cر سCا C ‏C آن CسCاCCیهCCی مCناCسCب CمیCانCداCز Cد ا CزCآCن اCسCتفCاCده CمیCCشCود .دC Cر بهCار و پCاCییزC ت در CتمCاCم سCاCعCاتCرCوCز و دC Cر تاCبسCتان CشCبCهCاCقاCبCل اCسCتفادCهCبCوCده CاCسC C ن فCضCا دCرCدوCره Cی قاجCار بCه مسCجد مدرسCه هCا نCیز راه یCافت و نمونCه ایC C هCای زیCبCایی از Cآن رCا دCر مسCجCد سCیCد اصCف CهاCن C،مسCجCد سCلطانCی سCمنان و د و دCر منCاCطق گCرم Cو مرطCوب چCون د سپCهسCاال Cر تهCران می تCوان دیC C مسCج C دCزفCول و CشوCشCتر جCزء CجCداییCناپCذیرCخCانCه هCاCی CمسCکونCیCاسCت تCزیینCات س تCزیینCات نCمایCرو بCه حیCاطCاستC راCیCج ایCن فضاCا Cز جن C اتاق کرسی • این اتCاق در مجموعCه ی زمسCتان نشCین و اغلب در گوشCه هCای این بخش کCه در در ن بCCاCبسCتنC C ه تCCاCدر زCمسCتاC C ی شCدC C م C ختCهC C ط داC CرنCدCC،سCاC C هCحیCCا C یC CکمCتCری CبC C ‏Cو پCنجCره C طCاتCاCق C،چCاCل CکرسCیCقCراCرCداشCتCه وCابعCاCد ‏Cو پCنجCرCه هCاCCبتCوCانCCآCنCرCا CگCرCم کCرCد .CدC CرCوسC C ‏Cفاده ه دCادCن مCور CدCاسCت C کیC C یCآCن بCرCاCیCتC C رسCی CبCوCده C،CچCوCن CدیCوCCارCهCهCا C ق تCاCبعCCCابCعCاCدCک C ‏CاتCاC C هسCتCانCی CوجCو Cد یCاقلیم CسCرCد وCکو C خاCنCهCهCCا C نCفCضCا Cد Cر همCه C ه انCد .CCای C رفCتC C قCرCار CمیCگC C می CشCدهC قCپCر شCیCب Cد Cر پCشCتCاCتCاق هCاCCوCداخCل CکوCه CکنCدهC C نCاتCاCق Cدر CمنCاCط C دCارCد .CاCی C ط بCیرونی CداشCتنCد، نCبCخشCدCر خCاCنCه CهCاCییCکCهCحCیCCا C د پنCجCرهCبCو Cده CاCسCت .CCای C ‏CوCفاCقC C ه شCکمCدریCدCهCیCا چلیCپCاCبCودهCCنCیزCقCرCا Cر مCی CگرCفتCه اسCت.C محCوCر CاصCلیCCکC C ی C گCاCه ر Cو C ی شCکCم دریCدCه داردC.CکCه بCاCتCوجCه بCه ه تCبCریزCاتCاCق کCرسCی اCلگCوC C هCی حیCدCرزاCد C درCخانC C ه تزیینCاCت مفصC CلیC شCهCاCی خصوCصCیCخاCنC C اسCتفاCدهCی اCین CاتCاCق در شCب Cو درCبخ C محCور اصCلی ،تزیینCاتی ق بCاCاسCتقرار در C ی پیرنیCا Cدر نCایین ایCن اتCا C نCدارCد .در خانCه C بسیا Cر ظریفCبا الیه کارCی گچCی داCرد پایاب • محCل دسترسCی بCه آب قنCات در حیCاط خانCه هCا و مسCاجد اسCت و نمونCه ی همچCون CنCایCیCن بCهCچCشCمCمCی خCوCرد.C نCنCیزC Cد CرCشCهرهCایC C هCاCیCعCمCوCمیCCآ C قCتCر CکیCCیCا CکCلمبCه پوشCاCندهCوCدر تCکCه بCCا اCتCا C ل آCنCهCشCتیCاسC C معCمCوC C ی C اCلگCوC C کتCهCاق CلیCمی ،هCوای ک حCوضCCسCاخته مCی شCودC.Cن C ز آن CیC C رکC C مC ر قنCاCت Cد Cر C مسCیC C ‏C ن یCخCچCال هCبCه عنCوا C ه بCرCاسCCتفCاد C ‏Cالو C ک آنCCدCرCتاCبسCتانCاCسCت کCه عC بسCیCاC Cر خنC C ب نیمCروزCی نCیCز مCورCد راCی خCوCا C یCمCواد غCذCاییC C،Cدر CمCوCاCردCی بC C راCی نگهCدCار C بC C اCسCCCCCCCCCCCCCCCتفCادCه قCCCCCCCCCCCCCCCرارCمی گرفتCCCCCCCCCCCCCCCه اسCCCCCCCCCCCCCCCت ب و پا CدیCاو رCابطCه ای بCرقCرار کCردC،فضCایی کCه بCه ن بین CپایCا C احتمCاًال می تCوا C ی اCسCتا Cد پیرCنیCاCبCا مCهCاجرCت بCهCاCروپCا پCاسCیCوCرا بCوجCو CدCآوردCه اسCت. گCفتCه C ی عCاCلی پCایCابCد Cر مسCجد جCCامCع نCاCیینC C،مسCجد CجCاCمع نCطCنCز ،مسCجCد ه هCا C نCمCونC C جCاCمع یCز Cد و خCانCه هCای تCاریخCی یCزد اCز جملCهCخانCه ای کCه امCرCوز بCهCهتCل کهن کاشانه تبدیل شده دیده می شود آب سرا • به سCCاختمانهای ییالقی گفتCCه می شCCود کCCه در میCCان اسCتخر یCا دریاچCه و بCرای اسCتفاده از رطCوبت و چشCم انCداز آب سCاخته می شCوند .نمونCه هCای عCالی آن شCاه گلی در تCCCCCبریز و چشCCCCCمه علی دامغCCCCCان هسCCCCCتند شوادان • این فضCا کCه شCبادان ،شCبابیک ،خشCیان و بCاد کش نCیز نامیCده می شCود بCه طCور ی شCود C.CوCزCیCرCزCمCیCنیCبCاCعCمCقC هCم C مشCخCص CدرCشCهرCهاCی دCزCفCولC CوCشوشCتر دCیCدC C ن نCدو CشCهرC،در CواCقCع درCدCل Cزمی C ه ویCژCگی خCاCک CایC C بCسCیاCرCزیCاCد اCسCت .CبCا CتCوجCهCبC C وًال فاCقCدCمCصCالCح بنCایCیCاسCت وCحCداکثCر درCمCواCردی بCخCشC یCشCود CوCمCعCمC C حفCر CمC C ف آCن CگنبCدیC CCو CفاCقCد سCاCزه اسCت. ق C هCاCیCی اCزCدCیCوCاCره ی CآCنCرا بCا CگچCCمیCCپوCشCانCندC.CسC C متCCسCقفC،سCوCرCاخیCوCجCود CدCا CردCCکCه معمCوًال بCه کCف حیCاط می نCقسC C بCاالتCرCی C ‏CدرC C رCسCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCCد ه C6تCا 7CمCتر در زیCر زمین پCایین می رود بCه زیCر حCریم مCالکیتی ‏CایCن فضCاCCکCه گCاC C خاCنCCCCCCCCCCCCCCه یCمCجCCCCCCCCCCCCCCاوCر نCCCCCCCCCCCCCCیCزCنوفCCCCCCCCCCCCCCذ مCی CکنCCCCCCCCCCCCCCد ‏C ه شCوCادان CهCا عالوCه بCر مکش سCوراCخ بCاال کCه مCوCجب جریCان CهCوا می شCود ،Cاز پCدیCد C ی نفCوذ تCأCخیری CفصCول Cدر CزCمین اسCتفاده می کننCد .در چنCان عمقی معمCوًال بCا ‏C لCقبCCCCCCCل روCبCCCCCCCرCوCهسCCCCCCCتیم کCیCCCCCCCاCحCCCCCCCتی دوCفصC CCCCCCC دCمCCCCCCCای CیC CCCCCCC شCوادانCهCا عمًالCتزیCینCاتCی ندارنCد وCاغلب اCلگCوی CفضCایCمشخصCیCدر آنهCا دیCده نمی شCCود ،امCCا در نمونCCه هCCای عCCالی الگCCوی شCCکم دریCCده یCCا چلیپCCا دارنCCد شبستان • این فضCا در مسCاجد بCه عنCوان نمCاز خانCه در دو طCرف گنبCد خانCه یCا ن بCیCشCترCاسCتفCادCه ف اCیCواCنCCهCا شCکCلCمی CگCیردC Cو معCمCوًالCدرCزمسCتCا C اCطCرا C ه هم CشCبCسCتاCن گفCتC C ر وCدCزCفCولC C میCنCخCانCه هCاCیCشوCشCتC C میCCشCود .CبCهCزCیCرCCز C ‏C ‏CجCره ‏C ه و پCن هCمعمCوًCالCحCدCودC5/1CتCا 2CمCCتر CدCرCزCمCینCفCرC CوCرفتC C میCCشCودCکC C ‏C یCاوCل اCنCدC.ا CزCاین لCشCواCدCCان Cو طCبCقCهC C د فاصC C هCحCیCاCطCدCارنCدCCو حC C هCCایCی بC C ه ی بC C نCو د Cر بهCار CوCپCاییزC CوCد CرCمCوارCد C فضCاCCدر CسCاعاتCی CاCزCرCوزCدرCتCابسCتا C ‏Cپالن آCن عنCوانCCانبCا Cر نCیز اCسCتفادCهCCمCی شCوCد .سCازه وCتCزCییCنCاCت آCن CآجCرCی و C ‏C امتCدCاCد پCالنCطبCقCه یCCاوCل اCسCتC.در کCCاخ CهCای قCدیمCی بCه حرCمسCرCا نCیز ه میCCشCCودC،دCر اCین CصCCورCت تزییCنCCات پیچیCCده تCCری داشCCتهCانCCد گCفتC CC شناشیل • این فضCCا کCCه مختص منCCاطق جنCCوبی ایCCران بخصCCوص بوشCهر اسCت ،نCوعی بCالکن بCه سCمت بCیرون خانCه و روی معCبر عمCومی اسCت .کCه بCا چCوب سCاخته شCوده و پCیرامون آن بCا نCرده هCای مشCبک پوشCیده می شCود.تا هCوا بCه راحCتی در آن جریCان یابCد .در بCرخی از مCوارد سCقف ندارنCد نمونCه هCایی از این فضCا در بCرخی از خانCه های شیراز نیز دیده شده است. کنده • فضCایی اسCت کCه دردل زمین کنCده شCود .نمونCه هCای عCالی آن روسCتای کنCدوان در اسCکو و میمنCد انCد ،ولی در بسCیاری از خانCه هCای کوهسCتان ،قسCمت هCای پشCتی فضCا را بCه شCکل پسCتو در دل زمین می کننCد کCه کیفیت اقلیمی بسCیار مناسCبی در زمسCتان وتابسCتان بوجCود می آورد و گCاهی بCه عنCوان اتCاق کرسCCCCCCCCCCCCی نCCCCCCCCCCCCیز اسCCCCCCCCCCCCتفاده می شCCCCCCCCCCCCود اتاق بادگیر • در تابسCتان نشCین خانCه هCای حاشCیه کCویر یCا حاشCیه دریCای جنCوب ،عالوه بCر تCاالر اصCلی ،در بCرخی مCوارد گوشCواره هCا نCیز از جریCان هCوای بCادگیر اسCتفاده می کCرده انCد .اتCاق بCادگیر بCCه هCCر فضCCایی در طبقCCه اول تابسCCتان نشCCین کCCه از هCCوای بCادگیر اسCتفاده کنCد گفتCه می شCود .تزیینCات این فضCا همچCون تزیینات ایوان است تعادل حرارتي بين بدن انسان و محيط پيرامون اخCوان الصCفادر رسCاله ی اخالق خCود دربCاره ی تCاثیر طCبیعت شCهرها بCر اخالق و فیزیCک چشCم و CسCوCراخC ت ،سC CفیCدی CدنCدانهCا C ،CگشCادی C وسC C ی مCو ،CسCیاCهی Cپ C افCراCد CCمCیگویCد:C CپیچCیCدگ C ه عCکس طقCه CCاسCتوCایCی و CگرمسCیری اCسCت Cو بC C بیCنCی CسCیCاه CپCوسCتCان دCر CCاثCر CتCاثیر CحCراCرCت CمCن C ن ت ،رطوبCتCی بCود C د در منCCاطCق شCمCالی CسCبب CسCفCیدی CپوCسC C ت CوگCرمCی خورشCیC C کمCبCود CحCرار C بدن ،سCرخیCاستخوCان C ،طوالنی Cبودن موهCا وتنگی Cچشم هاCی مردم انCمنطCقه اCست. • ابن خلCدون کCه نCوعی دانشCمند جCبر گCرای طCبیعی اسCت ،منCاطق شCمالی را نخسCتین ی د CرCاCن شCکل گرفتCه CانCد اCو د Cر حقیقت CکCره ی زمین معCه CهCای بCشCر C منCاCطقی CمیC CدانCد CکCه جاC C ‏C ل ی CاوCل ا Cز همCه بیCشCتCر CوطCو C طقCه C C ه CCطCوCل CمنC C ر Cد کC C را CبCه CهCفتC CاقلCیCم جCغCرا CفیCایی تCقسCم کC C ب CتعCاCدل CدمCCا کCمیCت جCمعیتC ه تCناسC C ودCوCدر CاCین هCفت اقCلCیم CبC C همCه CکمCتر بC C طقCه ی CهفتCم Cا Cز C C مCن C از می CشCونCد CکCه Cاقلم اCولC Cودوم C ط CاسCتوCاC CشCروع C ن اقلیم CهCا از خC C ت CغیCیCر پCیCدCا میC CکCر Cد ،CاCی C ‏Cاطق ‏C ر زنCدCگیC Cهم Cد Cر اCین Cمن رخCوCردCاCر هسCتCCند CواگC C داCز خCو Cد Cاز ابCاCدانCی CبسCیا Cر Cکمی Cب C دCواقلCیم CبعC C ل CصCحرCا CنCشCینی CاسCت منCطقCه Cی سCوCم وCچهCاCرم CدارCا ی Cاب وجCوCد دCاشCته بCاشCد CبیشCتر CبCه شCک C ن منCاطCق بسCیا Cر CبیشCتراز اCقلیCم مطCلCوب CاسCت Cو CبCه CطبCع زنCدگی و CابCادانCی Cدر اCی C و CهCوای C ی یعCنی مCنطقCه Cی پنCجم C ،ششCم Cو هCفتم ق اقلیCمی CبعCد C هCاCی Cقبلی و CبعCدی خCوCد اسCت، CمنCاط C ‏Cت بCه CتCرتیCب CبCازCواCل جمعیCCتی Cرو CبCرو می CشCود CبCه این CصCوCرت کCه CچCون CتCابCش Cو حCرار C ه در منطقCه خورشCید دCر این منCاطق رCو بCه ن CقصCان خCو Cد اسCت و ایCن امCر مCوجب مCی شCود کC C د کهCدر این شرCایط زندگی نCا مCمکن است. ی هCفتمCدما حCالت انجما Cد داCشته باش C •تاریخ تمCدن بشCر نظرییCه ابن خلCدون راتائیCد می کنCد ،زیCرا تمCدن هCای ریشCه دار ی CورCومی CوتCا CحCدCودیC CعCرCبیC Cدر مCنCاطق ی C ،ایCراCنی ،CیوCنCان C وCاصCیل C :مCصCری C، CبCابCلC C ق اC Cز CنظCر CرنCگC ،C CاخCالق ،C مC CعتCدل زCمیCنC CیعCنی CسCه Cو چهCار قCرCاCر CداCرنCد CوCاین CمCنCاط C ب Cدر CحCال CاعCتCداCلCC CاسCتC ،C Cابن CخCلCدوCن دCر مCو Cرد CاCقلیم هCای ل CوحCتی مCذه C ر C،عCقC C ‏CفکC C ه :در Cدر انهCا در عتCدCالC CمثCل اCقلیم اCولC Cو دCوم Cو ششCم Cو هفCتم Cمی گCویCد CکC C دCور Cاز Cا C ی CاقCتصCاCدی Cو CفCرCهنCگی ا Cز اCعتCدالC CبCه دورCنCد ،سCCاخCتمان CهCایC ‏Cاالت زنCدگ C همCهC Cی Cح C اCنهCا CبیCشCتر بCافت CخCامC Cدارد غCذای اCغلCب CانهCCا Cذرت CوCگیCاهC CاسCت ،CلباCسشCان از بCرگ ی چCون حیوانCات دCرخCتCان وCپوسCت CحیوCانCات CاسCت CوCحCتی CبیشترCشCاCن عریCانCنCد واCخالق C دارند . • ابن خلCدون عقیCده داشCت اب و هCوا بCر فرهنCگ وشخصCیت افCراد نقش مCوثری دCارCدC C،اومی گویCد حCرCارCت Cو CشCدCت CگرCمCا سCبCب CسبکCسCرCی ،CبCی CخیCالCی C ،رقص Cو ه کCرCد کCه بCCازCی می CشCوCد ،نCمونCه Cی کCCامCل CاCین CهCاCرا مCیC CتCوانC Cدر CسCوداCن مCشCاهد C ی پردا CزنCد ودر CهCر جCایی CبCه سبکسCری ه Cرقص Cم C ر بهCانCه Cای CبC C مCرCدم ان CکشCو Cر بCه CهC C معروفنCد علتشCهمCگرمای CهوایCانجاست پایان با تشکر