ایمنی حریق

صفحه 1:


صفحه 2:
لیمنی‌حریق 1 ۱-۱-تعریف حریق یا آتش عبارت است از یک سری عملیات شیمیایی و اکسیداسیون سریع حرارت زای مواد قابل اشتعال. که معمولا به صورتِ گرما و شعله ظاهر می گردد. وقوع هر آتش نیاز به زمینه های فیزیکی و شیمیایی محل وقوع دارد. اصولا عوامل موثر در ایجاد آتش سوزی متعدد می باشد ولی برای ایجاد آتش وجود ۴عامل زیر که به هرم آتش معروف است ضروری بوده و در صورت حذف حداقل یکی از آنها ادامه حریق ممکن نیست. این عوامل شامل: اکسیون,حرارتماده سوختنی(مواد قابل لشتعال) و واکنش های زنجیره ای می باشند. 

صفحه 3:
بر اساس آمار مدیریت حریق در کشور آمریکا 15۳/۸ در سال ۲۰۰۴میلادی شاخص تعداد حریق ۵۲۸۰ ققرة ای ک میلیون نفر جمعیت بوده که طی این سال شاجس ۰ ۰ ۰ ۰ ۳ ۱ درمیلیون نفر و ۴/۳۳دلار به ازای هر نفر جمعیت بوده است. در سال ۲۰۱۰میلادی در همین کشور طبق آمارانجمن حفاظت در برابر حریق ۱۱۳۳/۸ تعداد ۱۳۳۱۵۰۰فقره آتش سوزی رخ داد که شامل ۰ فرتلفات جانی ۱۷۷۲۰نفر مجروح و ۱۱/۶میلیارد دلار خسارت مستقیم بوده است. شاید در ابتدا جنين به نظربرسد که سوختگی در حوادث ناشی از حریق رتبه اول علت مرگ و میر را تشکیل می دهد.اما در حقیقت چنین نبوده و فقط یک چهارم مرگ ها بعلت سوختگی می باشند و تقریبا دو سوم مرگ های تاشی از حریق به علت استنشاق مونوکسید کربن دودگازهای سمی و خفگی افراد می باشد. همچنین دک ‎ge‏ ها ناشي از صدمات مکانیکی مقل سقوط افراه با افتاهن اجسام است. 

صفحه 4:
گفتیم که حریق برای شروع نیازمند حضور چهار جزه اصلی آکسبزن.خراراسماده سوحی هواک های زتجیره ای موسوم به هرم آتش می باشد که درصورت خیاب با جدف یی از اجرای ۵ تشکیل نشده یا خاموش می شود. حال می پردازیم به توضیح مختصری در باب اجزای هرم آتش ااکسیژن حداقل تراکم لازم اکسیژن در هوا برای آتش گیری ۱۶ می باشد. بیشتر حریق ها در 1۱۵ اکسیژن هم تا حدودی برقرار می باشند.برخی مواد مثل اکسیدهای آلی نیز در حين حریق بخشی از اکسیژن مورد نیاز خود را تامين مى كنند. براى كنترل اين كونه حريق ها اقدامات و نیاز است. از سایر منایع اکسیژن می تون به هوای فشرده و اکسیژن جامد يا مایع اشاره کرد. اقدامات ویژه ای سوزی لزوم یز به درجه حرارت کافی می باشد.حتی در مواقعی که حریق شروع شده باشد.اكر حرارت كاهش يابد دامنه حريق محدود و بالاخره خاموش مى كردد. جرقه .قوس الكتريكى. سطوح داغ و شعله ای باز را می توان بعنوان مالهایی از منیع گرما نم برد ۳ماده سوختنی کلیه موادی که به نحوی قابلیت تجزیه و اکسیداسیون گرمازا را دارند به عنوان ماده سوختنی قلمداد می شوند. این مواد می توانند جامده‌مایع.گاز با طبیعی یا مصنوعی باشند. چوب.کاغذ.لباس و سوخت های گازی و مایعات قابل اشتعال مثال هایی از مواد قایل احتراق معمولی هستند. سرعت سوختن یا گسترش شعله در مواد مختلف متفاوت است لذا برخی موادممکن است بتوانند اکسیده شوند اما در شرایط عادی ماد سوختنی تلقی نمی گردند ۴-واکنش های زنجیره ای واکنش های زنجیره ای در واقع مجموعه فعل و انفعالاتی هستند که در حين آتش سوزى از طريق توليد راديكال هاى هيدروكسيل 011موجب پایداری اجزاء و در نتیجه تدام حریق می گردند. 

صفحه 5:
: در توضيحات مربوطة به عامل حرارث اشاره شد که این عامل باس ۳ ۳ ۰ ۱نقطه شعله زنی فلش پوینت‌درجه حرارتی است که در آن دمابیک ماده سوختی مایع (يا در حال مايع شدن) به اندازه كافى بخار مى كردد و با نزديك شدن شعله یا جرقه به بخارات متصاعد شده حريق آغاز مى شود. با دور نماندن منبع احتراق از محل.بخار فوق الذكر نیز آتش نخواهد گرفت. موادی با نقطه شعله زنى كمتر از ۳۷/۸درچه سانتيكراد.بسته به استانداردى كه اعمال مى كردد قابل اشتعال و مايعاتى با نقطه شعله زنى بالاى اين دما قابل احتراق تلقی می گردد. بخارت و گازها تيز داراى. نقطه شعله زنى يا همان فلش بوينت مى باشند با این تفاوت که در مورد گازها و بخارت اصطلاح نقطه شعله زنی کاربرد نداشته و دو اصطلاح.حداقلو حداكثر تراكم قابل انفجار براى آنها تعريف شده است. ۲سنقطه آتش گیری نقطه آتش گیری بیان کننده حداقل دمای مورد نیز برای شروع حریق در یک مخلوط مایع-بخار در مظروف می باشد که در نزدیکی سطح مایع توسط يك شعله محرک باعث آتش گیری آن برای مدت حدافل ۵ثانیه می شود ‎Ll lg‏ به معنایادامه حریق نیست. نقطه آتش گیری بالاتر از نقطه شعله زنی بوده و حدود ۰ادرجه سافتیگراد بیش از نقطه شعله زنی برای مواد مختلف می باشد. ere ‏درجه اشتعال یا درچه خود بخود سوزی کمترین درجه حرارت مورد نياز جهت ادامه احتراق ماده سوختى يا آتش كيرى آن بدون محرك خارجى مى باشد.‎ 

صفحه 6:
علل و شرایط بروز حریق ۱-آتش گیری مستقیم:مانند نزدیک نمودن شعله به مواد سوختنی ؟-افزايش تدريجى دما: مثلا فزایش دما در یک محل انباشت ضایعات به علت فعاليت ميكرواركانسيم ها و شروع سوختن ol "اسواكنش هاى شيميايى: واكنش هانى نظير تركيب آب و اسيدهيتاسيم و آبءفسفر يا اكسيئن هوااسيد نيتريك با اف ۴-اصطکاک: مالش بين دو جسم آتش كير مانند دو قطه چوب خشک يا ترمز شديد در سرعت بالا ۵-تمرکز پرتوهای مرئی و غیرمرئی: آتش سوزی به علت خاصیت ذره بینی ناشی از تمرکز نور روی اشیاء ۶-الکتریسیته جاری: وقوع حریق بعلت حرارت ناشی از عبور جریان برق از یک هادی دارای مقاومت بالا ۷-الکتریسیته ساکن: به دلیل ایجاد جرقه ناشی از لختلاف پتانسیل در مکانهایی که دارای گاز یا بخار مواد آتش گیر باشند ۳ ۸-ساعقه: صاعقه دارای صدها هزار ولت اختلاف پتانسیل الکتریکی است و می تواند بهراحتی سیب بروز حریق گردد. ٩-انفجار‏ ناشی از مواد منفجره: نظیر دینامیت و بمب و ۲ آو از حد ماده سوختنی در حالت بخار یا گازمشابه آنچه در موتورهای درون زلتفاق می افتد ؛ همراه با یک عامل راه اناز مانند جرقه می تواند سیب روز حریق شود. 

صفحه 7:
تقسیم بندی مکانها از نظر خطر حریق ۱- مکانهای کم خطر در اين مكانها مقدار مواد قابل احتراق و نرخ حرارت آزاد شده يه به طور كلى بار آنش كيرى محدود بوده و گسترش حریق وسیع نیست. دانسيته مواد سوختنی در این دسته تا ۵۰کیلوگرم در متر مربع در سطح محدود مورد نظر است. ساختمان های مسکونی .اداری ,بیمارستانها هتل ها ...از این دسته مکان ها بشمار می آیند. حریق در این اماکن بخوبی قابل کنترل می باشد. ۲-مکانهای با خطر متوسط گروه۱: دانسیته مواد سوختنی بطور متوسط در اين اماکن بین ۵۰تا ۱۰۰ کیلوگرم در متر مریع در سطح محدود مورد نظر یا انبارهای با ارتفاع چیدمان کمتر از ۲/۵متر می باشد. در این اماکن مقدار ذخیره مواد سوختنی قابل توجه بوده لیکن حریق آنها قابل کنترل است. انبار کارگاه های تولید کوچک.انبار پوشاک و اغلب صنایع غیر حساس از این جمله می باشند. ۳کانهای با خطر متوسط گروه ۲: شامل مکانهای با قابلیت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده متوسط بوده یا تراکم مواد سوختنی در آنها بین ۱۰۰ ۱۰ کیلوگرم در متر مرب یا انبارهای با ارتفاع چیدمان کمتر از *متر باشد. مانن نارهای صنعتی و تجاری.کارگاه های تولیدی و صنعتینبار مواد ۴-مکانهای پرخطر گروه۱: شامل مکانهای با قابلیت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده و سرعت گسترش بالا بوده‌هرچند که تراکم مواد سوختنی در آنها پایین باشد. مانند ساختمان های حساس اداری آموزشی:مخایراتی»امنیتی و کارگاه های کوچک مواد شیمیایی و آزمایشگاهها. ۵-مکانهای پرخطر گروه ۲: شامل مکانهای با قابلیت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده و سرعت گسترش بالا بوده یا تراکم مواد سوختنی بالاتر از ۰ کیلوگرم در مترمرب باشد. مانند پالایشگاههامخازن سوخت کارگاههای مواد شیمیایی و محصولات نفتی.ناق رنگ,کارگاههای تولیدات مواد انفجاری مانند آن. در این اماکن ممکن است قابلیت و سرعت اشتعال مواد متوسط باشد اما مقدار ذخیره مواد قایل اشتعال زیاد بوده و در صورت بروز حریق»آتث سوزی های شدیدی به وجود می آیند.مانند انبارهای بزرگ چوب,کارخانه های تولید مواد آلی‌برنگ و پلاستیک 

صفحه 8:
درجات خطر مواد خطرات مشتعل شوندگی ماده‌ي شیمیایی خطرات واكنشيذيري خطرات سلامتی Specific Hazard خطرات خاص 

صفحه 9:
درجه بندی مواد از نظر اشتعال اين بخش از لوزى به رنگ قرمزمی باشد و یکی از کدهای زير در آن درج می گردد: *-آتش نمى كيرد. ۱-نیاز به حرارت قابل توجه دارد تا آتش بگیرد. به حرارت مختصری برای آتش گیری دارد. ۳-حتمالا در شرایط عادی نیز آتش می گیرد. ۴-مایعات با قابلیت اشتعال بالا یا گازهای مایع شده که به سرعت آتش می گیرند 

صفحه 10:
پایداری مواد از نظر واکنش های شیمیایی در این ویژگی بیشترواکنش با آب در هنگام حریق در نظر گرفته می شود. این بخش از لوزی به رنگ زرد_بوده و یکی لز کدهای زیر در آن درج می گردد: ۰-در حالت عادی و حتی درمجاورت حریق پایدلر بوده و با آب واکنش ندارد. ۱-در درجات بالای حریق و فشارزیاد واکنش نشان نمی دهد. ۲ -به آسانی دچار تغییرات شدید شیمیایی می شوند. ‎aT‏ خودی خود نیز ممکن است تجزیه شده و در صورتی که در محفظه بسته باشند حالت انفجارى دارئد. ‏۴-در شرایط عادی و فشار, قابلیت انفجار و تجزیه دارند و برخی نیز در اثر ضربه منفجر می شوند. 

صفحه 11:
مخاطرات بهداشتی مواد هنكام حريق این بخش از لوزی به رنگ آبی_می باشد و یکی از کدهای زیر در آن درج می گردد: *-به هنكام حریق خطر خاصی ندارد. 0ر1 مسدودی تارند ه هنگام اطقاهحریق ترجیحا به ماسک تنقسی نیاز است. ‎og eee pene ee‏ تنفسى فى توان به محيظ أنش رفت ‎,| ‏كه براى سلامت بسيار خطرناك هستند و ورود با احتياط و لباس حفاظتى و ماسك تنفسى امكان يذير‎ galt ‏؟-به شدت مخاطره آميز يوده ومرك آور هستند حتى مخاطره يوستى نيز ايجاد می کنند. 

صفحه 12:
خطرات ودره را عموما مخاطره یا محدودیت های خاموش کردن با آب با علامت 1. مواد رادیواکتیو با علامت ستاره#. اسیدی بودن شدید0] م۵ قلیایی بودن شدید]/ خفه کننده تتفسی/5و همچنین اکسید شوندگی شدید با علامت 026۷)علامت گذاری می شود. 

صفحه 13:
در آمریکا و ژاین توسط مراجع رسمی حريق در جهار دسته 0.0.8.4 و در ارويا و استراليا به شش د ۳.20 تقسیم بتدی شده دسته بندی انواع حریق طبقه بندی انواع حريق مطابق با استاندارد اروپا چوب. كاغذء بارجه. لاستیک. پلاستیک. فرش, توتون, تنباكو, لیاف نفتلین بتزين» گازوئیل نقت» تینر گریس, الكلء ار استن. گلیسیرین متان, اتان» بونان. يرويان» استيلن, اکسیژن. هیدروژن لینیم. سدیم. یتاسیم. منیزیم. تیتانیوم. زيركانيوم لوازم برقى و الكترونيكى. كابلها و سيمهاى برق روغن‌های خوراکی مورد استفاده در آشپزخانه یا رستوران 

صفحه 14:
۳. این نوع آتش سوزی از سوختن مواد معمولی قابل احتراق و عموما جامد مثل کاغذ. پارچه, چوب. پلاستیک و امثال آن حاصل می شود. علامت مثلث سبز مشخصه خاموش کننده های حریق /بوده و مبنای اطفای آنها بر خنک کردن است. خريق دسته 8: لین آتش در اثر سوختن مايعات قابل اشتعال يا جامداتى كه به راحتى قابليت مايع شدن دارند يديد مى آيد. برخى از اين مواد ممكن است حلال در آب نيز باشند. ليكن استفاده از آب در اطفاى حريق هاى دسته به هيج وجه توصيه نمى شود. اطفاى حريق هاى نوع 8مبتنى بر خفه كردن بوده و خاموش كننده هاى اين دسته داراى برجسب قرمز رنك با علامت 8هستد 

صفحه 15:
Coa آتش سوزی ناشی از گاز مایع یا گاز شهری جزو این دسته بوده و راه اطفاء این حریق خفه کردن و سد کردن( یا بستن) مسیر نشت می باشد. خاموش کننده های مربوط به این نوع حریق با علامت )در مربع آبی رنگ مشخص می شوند. Dewge حریق های این دسته ناشی از فلزات سریعا اکسید شونده مانتد منیزیم» سدیم. پتاسیم و امثال آن می باشد. خاموش کننده های مناسب برای اطفاء آنها با علامت ستاره زرد رنگ(] مشخص می شود. 

صفحه 16:
حریق دسته ۴ اين دسته شامل حریق های الکتریکی می باشد که عموما در وسایل الکتریکی و الکترونیکی اتفاق می افتد مانند سوختن کابل های تابلو برق یا وسایل برقی و حتی سیستم های کامپیوتری. در اطفای این دسته برای تامين ایمنی کارگران و پیشگیری از صدمه به تجهیزات نیازمند استفاده از خاموش کننده های عایق الکتریسیته می باشد راه اطفاء این دسته قطع جریان برق و خفه كردن حريق با كاز 602/)یا هیدروفلورکرین ها مى باشد. خاموش کننده هایی که قابلیت کنترل آن را دارند با حرف ع] نشان داده می شوند. حریق دسته ۴: اين گروه به آتش ناشی از سوختن روغن ها و چربی های آشپزخانه ای یا ناشی از دستگاه های پخت مواد غذایی اطلاق می شود. خاموش کننده مناسب برای اطفای این دسته از حریق ها موسوم به پودر تر می باشد. 

صفحه 17:
:مواد خاموش کننده ی آتش الف- مواد سرد کننده که شامل 602 و اب است ب- مواد خفه کننده که شامل کف و خاک وماسه و602 است ج- مواد رقيق کننده ی هوا که شامل ۸12 و 6602 است . د- مواد محدود کننده واکنش های زنجیره ای شیمیایی که شامل هالوژن و پودری های مخصوص است. تجهیزلت خاموش کننده: الف- تجهیزات متحرک اب تجهيرات كلت الف- تجهیزات متحرک: وسایل ساده مانند سطل شن, پتوی خیس و پتوی نسوز آتش نشانی خاموش کننده های دستی یا حداکثر ۱۴ کیلوگرم یا ۱۴ لیتر خاموش کننده در انواع مختلف خاموش کننده های چرخ دار (تا ظرفیت ‎٩۰‏ کیلو گرم ) ب تجهیرات تا جعبه اطفاء حریق (شیلنگ با آب تحت فشار ) شبکه ابت خاموش کننده مبتنی بر اب (شبکه افشانه ای ). کف» 02 ۰ پودر و تر شیرهای برداشت اب آتش نشانی (ایستاده و دریجه دار ) 

صفحه 18:
روش های کنترل حریق ‎٩‏ سیستم های دستی: استفاده از خاموش کننده های دستی قابل حمل و نقل: شیرهای آب آتشتشانی» سیستم های اعلام دستی حریق و..۰ ۲- سیستم های اتومانیک: ‏آب پاشهای تره آب پاشهای نوع 002 و... ‏۳-کنترل از طریق سازه ها ‏نظیر حفاظت اسکلت ساختمان. کنترلروزنه هایافقی و عمودی در ساختمان: دریچه های کنترل حرارت و دود در ساختمان و... ‏۴کنترل از طریق کند کردن پروسه احتراق: ‏نظير اندازه و شكل اتاقها و كنترل دود و منابع هوا و اکسیژن و هم چنین انجامحناظتهای حررتی ساختمان (کفه دیور ‎Cs‏ 

صفحه 19:
انواع کپسولهای اطفاء حریق: ‎-١‏ مايعات نبخير کننده :که خود شامل مواد هالوژنه کربن دی اکسید می باشدو اولین موادتبخیر شونده که از مواد هالوژه بوده اند بدلایل سمی بودن و آلوده سازی محیط به تدریج از صحنه خارج شده اند و تنها بازمانده آنها تری فلوروبرموتان که به هالوژن ۱۳۰۱ معروف است بدلیل آسیب به لایهازن و با تصویب اكثر دولتها توليد و توزيع كاربردشان ممنوع اعلام شده است. ‏0-1 كرين دى اكسيد: اين ماده خاموش کننده در طى دوران جنگ جهانی برای اطقاء حریق کشف و رواج يافته كرجه تاثير خاموش کنندگی آن مثل مواد هالوزنه نمی باشد (قدرت خاموش کنندگی مواد هالوژنه حدود ۶ تا ۸ برابر دی اکسید است) ولى بدليل آنكه توليد آن آسان و کاربردش هیچگونه آسیب زیست محیطی ندارد امروزه یکی از بهترین و رایج ترین خاموش کننده ها می باشد. ‏۳- پودر شیمیایی: بى كربنات سديم اولين ماده اى بود بعنوان موثرترين و رايج ترین خاموش کننده پودری به صورت کپسول مورد أسنفاده قرار كرفت بعدها بى كربنات يتاضيم بعنوان ماده موثرى كه دو برابر بى كربنات سديم قدرت أطفاك حریق درد رایچ کردید. در سال ۱۹۶۱ یک نوع ماده شیمیایی چند منظوره معرفی كرديد كه قدرت خاموش كنندكى آن بر روى مايعات ‎0٠‏ درصد بيشتر از موا مشابه بود امروزه بودر شيميايى مونوآمونيوم فسفات بعنوان بهترين بودر جند منظوره براى خاموش كردن انواع آنش سوزيها بكار مى ‎ ‎ ‎ ‏رود. 

صفحه 20: