صفحه 1:
داناترین مردم کسی است که آینده را بهتر ببیند
yen
صفحه 2:
بودجه
بودجه از تنظیم تا کنترل
3
اصول و فرآیند بودجه ریزی
با نگاهی تحلیلی به بودجه 66 کل کشور
اردیبهشت OF
استاد ارجمند: جناب آقای دکتر نکوئی
ارائه کنندگان
مجتبی مشتعل سمحمد شیر افکن -محمدهادی قناعت پیشه
صفحه 3:
فصل اول:کلیات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
مقدمه:
بودجه آئینه تمام نمای کلیه برنامه ها و فعالیت های دولت بربای یک
سال مالی به شمار می آید.
صفحه 4:
فصل اول:کلیات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
تعریف بودجه:
بودجه برنامه ی یکساله ی دولت (شرکت یا سازمان) است
شامل پیش بینی و برآورد درآمدها و دیگر منابع اقتصادی»
مجموعه ای از سیاست ها و هدف La پیش بینی و برآورد
هزینه ی فعالیت ها و سرمایه گذاری های لازم بربای اجرای
سیاست ها و رسیدن به هدف cla که با آرامش مناسب و
منطقی سامان یافته به تصویب دستگاه قانون گذاریی (در
شرکت ها به تصویب مجمع عمومی صاحبان سهام) رسیده
باشد.
صفحه 5:
فصل اول:کلیات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
سیر تحول وظایف دولت
در ابتدا وظایف دولت ها محدود به برقراری نظم» امنیت وعدالت بود
واز قرن شانزدهم به بعد حدود وظایف دولت ها افزایش یافت.
صفحه 6:
فصل اول:کلیات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
نظریه های اقتصادی در مورد نقش دولت در اقتصاد
*دوره اول :دخالت محدود دولت در اقتصادزنیمه درم ترن 66
*دوره دوم:دخالت گستریده دولت در اقتصادرمنگر هدرن ملی 0090)
*دوره سوم :خصوصی سازی ودخالت محدود دولت در اقتصادردمووم)
صفحه 7:
فصل اول:کلیات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
نقش های دولت:
.0
oS
9
تخصیصی: فرایندی است که طی آن چگونگی استفاده از کلیه منابع و و
امکانات جهت تولید کالاها و خدمات تعیین می شود.
توزیعی: مبین تعدیل هائی است که در وضع درآمد و ثروت جامعه
صورت می گیرد تا توزیع نهائی آن ها عادلانه گردد.
تثبیتی: مبین خط مشی هائی است که جهت حصول به وضع پایدار در
قيمت ها » رشد مطلوب در تولیدات و اشتغال و تناسب در تراز پرداخت
ها وضع شده است.
قانونی: تدابیر مربوط به تدوین و حفظ مقررات اقتصادی مبین نقش
قانونی دولت می باشد.
صفحه 8:
فصل اول:کلیات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
تناسب بین نقش و تواناتی های دولت
موضوع تناسب بین نقش دولت با تواناتی هایش »هم شامل تعیین
موارد دخالت دولت و هم مرتبط با چگونگی و حسن انجام امور مى
باشد
صفحه 9:
حداقل
متوسط
فصل اول:كليات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
نقش هاى دولت
رقع تارسائى هاى عمومى:
عرضه کالاهای عمومی:
دفاع و برقرارى نظم وقانين
“حقوق مالكيت.
“مديريت اقتصاد كلان
“بهداشت عمومى
آثار خارجى: اتنظيم انحصار:
“آموزش بايه *سیاست ضد تراست.
(برقتفن).
هماهنگ کردن فعالیت بخش خصوصی:
قویتبازارها
*ابتکارهای گروهیٍ
بهبود برابری:
حمایت ازفقیران:
“برنامه فقر زدائى
*حوادث طبيمي.
رفع اطلاعات ناقص: | عرضه بیمه اجتماعی:
or یمه های بازتوزیمی
(بیداشت بازنشستگی) | ewan
os pte “مزاياى خاتواده
+حمایت از مصرف کننده
تجدید توزیع:
از توزيع دارائى ها
صفحه 10:
فصل اول:کلیات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
واژه بودجه
بودجه واژهای است با ریشهی فرانسوی. از نظر لغوی در
قانون مالی ایران از کلمهی بوژتسوضح) گرفته و سپس در
زبان انگلیسی به نام بعچلی() اقتباس شده است و علت این امر
آن است که رويه ی تنظیم بودجه و به تصویب رساندن آن در
پارلمان ابتدا از کشور انگلستان شروع شده.
واژه بودجه در ابتدا به معنی کیف چرمی حاوی صورت مخارج ودر
آمدهای دولت» و بعدها به معنی صورت مخارج ودر آمدهای دولت
به کار رفت .
صفحه 11:
فصل اول:کلیات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
تاریخچه بودجه
از اواخر قرن میلادی (شریوع قرون وسطی) نظام فتودالی به
عنوان یک نظام مسلط جهانی شکل گرفته و تکامل یافت و سرانجام
در اواخر قرن پانزدهم میلادی تجزیه گردیده و به انحطاط و نابودی
گرائید.
کشورهای انگلستان » فرانسه »روسیه وآمریکا از اولین کشورهایی
بودند که دراین خصوص اقداماتی را انجام دادند.
صفحه 12:
فصل اول:کلیات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
تاریخچه بودجه در ایران
0- از ایران باستان تا سلجوقیان
© از سلجوقیان تا مشروطه
© از مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران
P پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران
صفحه 13:
فصل اول:کلیات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
ضرورت بودجه و بودجه نویسی
بودجه بندی فرایند تخصیص منابع محدود به نیازهای نامحدود
و استفاده بهینه از منابع می باشد.
اهمیت بودجه:
بودجه مهمترین عامل مستقل و پویا در سطح کلان اقتصادی است که
جهت اداره و پیشرفت کشور به کار گرفته می شود.
صفحه 14:
فصل اول:کلیات بودجه و نقش دولت در اقتصاد
نیاز سازمان ها به بودجه بندی
سازمان ها به سه دلیل به بودجه بندی نیاز دارند.
نشان دادن مفهوم مالی برنامه ها
6 شناساندن منابع مورد نیاز اجرای برنامه ها
©. كسب معیارهای سنجش»نظارت و کنترل نتیجه ها در مقایسه با
برنامه ها
صفحه 15:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
تعاریف بودجه
در سیر تکوینی بودجه سه دسته تعریف از بودجه ارائه شده است:
الف) تعاریفی که بر جنبه سیاسی بودجه تاکید دارند
ب) تعاریفی که بر جنبه اقتصادی و مالی تاکید دارند
ج) تعاریفی که بر جنبه های برنامه ای و مدیریت بودجه تاکید دارند
صفحه 16:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
الف)تعاریفی که بر جنبه سیاسی بودجه تاکید دارند:
بر این اساس بودجه یکی از اصيل ترین جریانات سیاسی جامعه است
که نظارت بر آن » به ابزاری جهت تفکیک قوای سه گانه تبدیل مى
۳
شود.
صفحه 17:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
ب)تعاریفی که بر جنبه های اقتصادی و مالی تاکید دارند:
نظریه های بودجه از بطن نظریه های اقتصادی زاده شده
است.بودجه شاهرگ حیات دولت است که در شریان های آن
منابع مالى و اقتصادی جاری است.
صفحه 18:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
ج)تعاریفی که بر جنبه های برنامه ای و مدیریت بودجه تاکید دارند:
تمامی نویسندگان ومتخصصین مالی بر ماهیت برنامه ای بودجه تاکید
دارند.
صفحه 19:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
0-ج)تعاریف برنامه ای بودجه:
بودجه »برنامه مالی دولت برای یک سال مالی است که حاوی پیش
بینی درآمد ها و سایر منابع تامین اعتبار و برآورد هزینه ها برای
انجام عملیاتی است که منجر به حصول به اهداف قانونی می گردد.
صفحه 20:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
مج)اجزیاء بودجه کل کشور:
»- بودجه عمومی دولت
©- بودجه شرکت های دولتی
بردجه موسساتی که تحت عنوانی غیر از عناوین فوق در بودجه
منظور می شود.
صفحه 21:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
وج) بودجه عمومی دولت
شامل دو جزء است:
6. بودجه عادی برای وزارتخانه ها و موسسات دولتی
بودجه عمرانی برای اجرای برنامه های عمرانی
صفحه 22:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
اصول بودجه:
*اصل سالانه بودن بودجه
*اصل جامعیت
اصل وحدت بودجه
اصل شاملیت یا تفصیل
*اصل تخصیص و عدم تخصیص
اصل انعطاف پذیری بودجه
اصل تخمینی بودن در آمدها
اصل تحدیدی بودن هزینه ها
Juels تعادل
صفحه 23:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
اصل سالانه بودن بودجه
دخل وخرج دولت برای یکسال پیش بینی میشود ویکبار در سال
مورد تصویب پارلمان قرار میگیرد.
اصل جامعیت
مبين اين است كه بودجه باید به صورت کامل و برای همه
دستگاههای دولتی به صورت یکجا تهیه و به مجلس تقدیم گردد.
اصل وحدت بودجه
بر اساس این اصل تمام برنامه هاءفعالیت ها و طرح های دولت و
دخل و خرج آن باید در سندی واحد ارائه گردد.
صفحه 24:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
اصل شاملیت ty تفصیل
شامليت در بودجه به معنى تهيه بودجه به صورت تفصيلى ١ مى
باشد.
اصل تخصیص و عدم تخصيص
مبين اين است كه تمام ارقام منظور در بودجه بايد به همان وضع و
ترتيبى كه در بودجه تعيين شده وصول يا به مصرف برسد.
اصل انعطاف يذيرى بودجه
مديران دستكاه هاى دولتى مجازند در قالب مكانيزم اصلاح
بودجه »تغييراتى جزئی در بودجه مصوب سالانه به عمل آورند.
صفحه 25:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
اصل تخمینی بودن در آمدها
درآمدهای پیش بینی شده در بودجه جنبه تخمینی دارد و وصول
آن ها نیازمند مجوز قانونی می باشد.
اصل تحدیدی بودن هزینه ها
اعتباربات مصوب برای هر نوع هزینه تا حد همان اعتبار مصوب
قابل خرج است؛نه بیشتر و نه کمتر
اصل تعادل
مبین این است که بودجه نباید کسری داشته باشد و منابع درآمدی آن
باید با جمع هزینه های آن برابر باشد.
صفحه 26:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
ارزیابی نظریه های مختلف در. خصوص تعادل در بودجه دولت
می توان آنها ربا به 5 گروه تقسیم کرد:
الف)رعایت توازن سالانه در بودجه(نظریه های کلاسیک ها)
ب) عدم تعادل در بودجه دولت
ج)حمایت از تعادل در بودجه ءولی نه به صورت سالانه
صفحه 27:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
الف)رعایت توازن سالانه در بودجه( نظریه های کلاسیک ها)
دلایل حمایت از اين نظریه:
-ایجاد تعادل سالانه در بودجه دولت؛مانند مالیه خصوصی امری
مناسب خواهد بود
هکسری بودجه دولت باعث ایجاد تورم میشود
-اجبار دولت به رعایت تعادل سالانه بودجه باعث جلوگیری از
رشد بی رویه بخش عمومی و مخارج دولت میشود
صفحه 28:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
ب)عدم تعادل در بودجه
كسر بودجهءبه خاطر تزریق پول به جامعه»تقاضا برای کالاها و
خدمات را افزایش داده و باعث تحریک اقتصادمی شود اما مازاد
بودجه کارکرد معکوس دارد.
صفحه 29:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
حمایت از تعادل در بودجه » ولی نه به صورت سالانه
dana ys دولت باید در یک دور تجاری چند ساله متوازن شود.
صفحه 30:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
مقدمه
طبقه بندی بودجه» زمینه لازم را بربای تجزیه و تحلیل و تصمیم
گیری فراهم می کند.
اهداف طبقه بندی بودجه ای
»امکان پذیر شدن برینامه ریزی و تصمیم گیری
بهبود مدیریت
فراهم نمودن اطلاعات لازم جهت تجزیه و تحلیل عملیات
اقتصادی دولت .
<-فراهم نمودن مکانیزم لازم برای نظارت بر. عملیات دولت .
صفحه 31:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
طبقه بندی بودجه در سیر تکوین بودجه
به موازات تکامل اهداف و تعاریف بودجه طبقه بندی های مختلف
بودجه »پدیدار شده است
صفحه 32:
فصل دوم:تعاریف و اصول بودجه
انواع طبقه بندی بودجه ای
طبقه بندی درآمدها و سایر. منابع اعتبار
مطبقه بندی هزینه ها
صطبقه بندی عملیاتی
طبقه بندی سازمانی
طبقه بندی اقتصادی
صفحه 33:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
طبقه بندی درآمد ها وسایر منابع تامین اعتبار
)د رآمد عمومی:
شامل درآمدهاى وزارتخانه ها و موسسات دولتى و سود سهام شركتهاى دولتى و درآمد
حاصل از انحصارات و مالكيت مى باشد.
هدرآمد اختصاصی:
درآمدهایی است که به موجب قانون »برای مصارف خاص در بودجه کل کشور تحت عنوان
درآمد اختصاصی منظور می گردد .
CS yf ul های دولتی:
درآمد شرکت های دولتی
عبارت است از درآمدهایی که در قبال ارائه خدمت ویا فروش کالا عاید این شرکت ها می
گردد.
صفحه 34:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
درآمد عمومی
شامل درآمدهای وزارتخانه ها و موسسات دولتی و سود سهام
شرکتهای دولتی و درآمد حاصل از انحصارات و مالکیت می باشد.
درآمدهایی است که به موجب قانون برای مصارف خاص در بودجه
کل کشور تحت عنوان درآمد اختصاصی منظور می گردد .
درآمد شرکت های دولتی
عبات است از دررآمدهایی که در قبال ارائه خدمت ویا فروش کالا
عايد اين شرکت ها می گردد.
صفحه 35:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
سایر متابع مین اعتبار
شامل مبالغی است که تحت عنوان وام»انتشار اوراق قرضه.برگشتی
از پرداخت های سالهای قبل و عناوین مشابه در قانون بودجه
پیش بینی می شود.
صفحه 36:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
طبقه بندی هزینه ها
طبقه بندی هزینه ها »عملیات دولت ربا در قالب خدمات و کالاهایی
که خریده است تشریح می کند.
طبقه بندی هزینه ها در ایران
در بودجه عمومی دولت .هزینه ها به چهار فصل و هر فصل به
تعدادى“ماده“و نيز اجزای آن تقسیم شده است
صفحه 37:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
طبقه بندی هزینه بر اساس فصول هزینه ها
0-هزینه های جاری:
.هزین های سرمایه ای:
هپرداختهای انتقالی:
صفحه 38:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
Dee] رس
فمالیت طرح
ل
استخدام هیأت علمی ساختمان دانشگاه
۳
برگزاری امتحانات تجهیز آزمایشگاه
پرداست سو اند یس عدا غزایگاه
صفحه 39:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
طبقه بندی سازمانی در ایران
واحدهای سازمانی منظور در بودجه کل کشور به شرح ذیل میباشد:
موزارتخانه ها
موسات دولتی
مشرکتهای دولتی و بانکها
<-موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی
موسات انتفاعی و بازرگانی وابسته به دولت
صفحه 40:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
وزارتخانه
عاليئرين اركان اجرائى كشو اسث که با لد نعقق یک یا چند
هدف دولت به وجود می آید و در راس آن وزییر قرار میگیرد.
صفحه 41:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
هموسه دولتی
واحد سازمانی مشخصی است که به موجب قانون ایجاد و زير نظر
یکی از قوای سه گانه اداره میشود و عنوان وزارتخانه ندارد.
ea
صفحه 42:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
انواع موسسات دولتی در ایران:
الف:موسسه دولتی مستقل:منظور موسساتی است که برای انجام
وظایفی بوجود می آیند که مشخصا با وظایف و ماموریتهای هیچکدام
از وزارتخانه ها ارتباط و وابستگی ندارند.
ب:موسسه دولتی وابسته: موسساتی که وظایف هر یک از. آنها بخشی
از وظایف یک وزارتخانه بخصوص است که بنا به دلایل و شرایطی
» در قالب یک انگاره تشکیلاتی علیحده سازماندهی و اداره میشوند.
۵
صفحه 43:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
انواع موسسات مستقل در ایران:
-سازمان تربیت بدنی جمهوربی اسلامی
-سازیمان انرژی اتمی ایران
-کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
نهاد ریاست جمهوری
-معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي(سازمان دیریت و برنامه ریزی کشور)
صفحه 44:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
مشرکت دولتی
واحد سازمانی مشخصی است که با اجازه قانون به صورت شرکت
ايجاد و بيش از پنجاه درصد سرمایه آن متعلق به دولت باشد
صفحه 45:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
<»سموسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی
واحدهای سازمانی مشخصی هستند که با اجازه قانون به منظور انجام
وظایف و خدماتی که جنبه عمومی دارد تشکیل شده یا میشود.
صفحه 46:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
انواع موسسات و نهادهای عمومی غير دولتی در ایران
4شهرداریها و شرکتهای تابعه
Oa eS eae al Be Sed
سازمان تامین اجتما
بنیاد مستضعفان و جانیازان انقلاب اسلامی
6کمیته امداد امام خمینی(ره
CSF il et ie
هسازمان تبلیغات اسلامی
ae امور بیماریهای علص
کمیته ملی المپیک ايران,
eae فدراسپونهای ورزشی
صفحه 47:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
هموسسات انتفاعی و بازرگانی وابسته به دولت
این موسسات مانند شرکتهای دولتی به صورت بازیرگانی اداره
میشوندلیکن حساب تقسیم سود ندارند و مازاد درآمدهای آن ها به
درآمد عمومی واریز, میشود .
er
صفحه 48:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
انواع موسسات انتفاعی و بازرگانی وابسته به دولت در ایران:
سازمان بنادر و کشتیرانی
سازیمان صنایع دفاع
سازمان صنایع ملی
صفحه 49:
فصل سوم:طبقه بندی بودجه
طبقه بندی اقتصادی
طبقه بندی اقتصادی عملیات دولت »اطلاعاتی ربا که جهت بررسی
آثار اقتصادی عملیات دولت مورد نیاز است در اختیار میگذارد.
صفحه 50:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
مراحل بودجه(سیکل بودجه)
)تهیه وتنظیم و پیشنهاد بودجه
هتصویب بودجه
4اجرای بودجه
<نظارت و کنترل بودجه
صفحه 51:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
سازمانهای بودجه ای(بازیگران بودجه)
سازیمان های بودجه ای ایران وابسته به یکی از قوای سه گانه مي
باشند.
صفحه 52:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
سازمان های بودجه ای وابسته به قوه مقننه:
»دیوان محاسبات
سازمان های بودجه وابسته به قوه قضائیه:
*سازمان بازرسی کل کشور
ee
صفحه 53:
فصل جهارم:سيكل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
سازمان های بودجه وابسته به قوه مجریه:
٠هيات دوا لت
«شوراى اقتصاد
* وزیارت اموراقتصادى ودارائى
“خزانة
“معاونت برنامهريزي و نظاريت راهبريدي(سازمان مديريت و برامه ريزى كشور)
کمیته های برنامه ریزی استان و شهرستان
دستگاههای اجرایی 60
صفحه 54:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
الف:نقش قوه مقننه در تدوین سیاستهای اقتصادی و مالی
مجلس شورای اسلامی و کمسیون های آن» نقش اساسی در بررسی
لایحه بودجه کشور. دارید و علاوه بر آن» دیوان محاسبات مجلس به
تحقق اهداف دیوان محاسبات کشور. کمک مینماید
صفحه 55:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
0-الف)ديوان محاسبات
ديوان محاسبات كشور نهاد نظارت كننده از طرف“ملت“بر درآمدها
و هزينه هاى دولت است.
صفحه 56:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
اهداف دیوان محاسبات
»کنتریل عملیات و فعالیتهای مالی کلیه وزارتخانه ها » موسسات و
شرکت های دولتی
هبررسی و حسابرسی وجوه مصرف شده و درآمدها و سایر منابع
تأمین اعتبار در ارتباط با سیاستهای مالی تعیین شده
©تهيه و تدوين گزارش حاوی نظرات در مورد گزارش تفریغ
بودجه و ارائه آن به مجلس
صفحه 57:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
ب:نقش قوه مجریه در تتظیم خط مشیهای اقتصادی
)-ب)هيات دولت: لايحه بودجه ساليانه يس از تائيد وتصويب هيات
دولت»توسط رئیس جمهور. جهت تصویب به مجلس شورای اسلامی
تقدیم میگردد.
صفحه 58:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
هب)شررای اقتصاد
هدف شرای اقتصاد هدایت و هماهنگ كرزيدن امور اقتصادی کشور
می باشد
صفحه 59:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
اعضای شورای اقتصاد کشور:
وزیر امور اقتصادی و دارایی
هوزیر کار وامور اجتماعی
هوزیر جهاد کشاورزی
© وزير بازركانى
هوزیر صنایع و معادن
هوزیر نفت
«سوزیر نیرو
هرئیس کل بانک مرکزی
همعاون برنامهريزي و نظارت راهبردي(رنیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)
0 رئيس جمهور
صفحه 60:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
وظایف شورای اقتصاد
ستعیین هدفهای کلی برنامه های عمرانی کشور
بررسی خط مشی ها و سیاستهای اقتصادی و اجتماعی جهت طرح در هیات وزیران
©-اظهار نظر نسبت به برنامه هاى عمرانی جهت طرح در هیات وزیران
<»تعیین خط مشی تنظیم بودجه کل کشور
بررسی بودجه کل کشور برای طرح در هیات وزیران
©-اتخاذ تصمیم درباره مسائلی که مسئولان دستگاههای اجرائی در زمینه اجرای طرحهاوفعالیت ها باآن
مواجه ودر شورا مطرح مینماید
2-تصویب اصول و سیاستها و ضوابط مربوط به اعطای وام از محل اعتبارات عمرانی به موسسات دولتی و
شرکتهای دولتی و سایرموسسات بخش عمومی و شهرداریها به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارلئی و -
معاونت برنلمهريزي وانظارت راهبردي
0-تصویب اصول و سپاستها و ضوابط مربوط به اعطای وام و یا مشارکت دولت در سرمایه گذاری موسسات
خصوصی از طریق بانکها و موسسات اعتباری تخصصی به پیشنهاد وزارت لمور اقتصادی و دارائی و
معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي
تصویب اصول و سیاستها و ضوابط مربوط به اخذ وام و اعتبارات خارجی که توسط کمیته ای مرکب از
نمایندگان وزارت امور اقتصادی و دارائی و معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي وبانک مرکزی ایران
تنظیم و پیشنهاد خواهد شد
صفحه 61:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
هب) وزارت امور اقتصادی و دارائی
وظایف بودجه ای این سازمان به شرح زیر است:
-همکاری با معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي دررابطه با پیش بینی
درآمدها و سایر منابع اعتبار بودجه
2 فراهم نمودن منابع مالی برای اجرای برنامه های دولت
نظارت بر پرداخت های خارجی دولت و نگهداری حساب آنها
<)سوصول کلیه درآمدهای دولت و انجام کلیه پرداخت های دولت از طریق
خزانه داری کل
هتهیه گزارش عملکرد بودجه کل کشورتا پایان آذر ماه هر سال
0نظارت مالی بر بودجه(تطارت قبل از خرج)
صفحه 62:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
1-9 ب)خزانه
خزانه یک سازمان مالی بسیار وسيع است كه وظيفه آن دريافت كله
عايدات دستكاههاى دولتى و وابسته به دولت و يرداخت كليه مخارج
آنها در جارجوب بودجه دولت ميباشد.
صفحه 63:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
<همب) معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي رئیس جمهوري
وظایف این سازمان به شرح زیر است:
0 انجام مطالعات وبررسی های اقتصادی و اجتماعی به متظور برنامه ریزی و تنظیم بودجه و تهیه
گزارش های اقتصادی و اجتماعی
0-0 تبیه برنامه دراز مدت یا تبادل نظر با دستگاه های اجرایی و تسلیم آن به شورای اقتصاد
-0تهیه برنامه عمرانی 6 ساله
0-*پیشنهاد خط مشی ها و سیاست های مربوط به بودجه کل کشور به شورای اقتصاد
-تهیه و تنظیم بودجه کل کشور
0-0نظارت مستمر بر اجرای برنامه ها و پیشرفت سالانه آن ها
6-0 هماهنك نمودن روش ها و برنامه هاى آمارى كشور
0-0ارزشیابی کارایی و عملکرد دستگاه های اجرایی و گزارش آن به رئیس جمهور
۵-0بررسی گزارش ها و مسائلی که باید در شورای اقتصاد مطرح شود
صفحه 64:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
وظایف رسیدگی معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي رئیس جمهوري :
الف)ررسیدگی به بررسی بودجه عمومی دولت(پیشنهادی وزارتخانه
ها و موسسات دولتی
ب)رسیدگی و بررسی بودجه پیشنهادی شرکتهای دولتی
صفحه 65:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
صب)کمیته برنامه ریزی استان و شهرستان
تنظیم بودجه سازمانهایی که از نظام بودجه استانی پیروی میکنند از
طریق کمیته برنامه ریزی استان انجام میشود .
صفحه 66:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
هب)انواع کمیته های برنامه ریزی استان و شهرستان
کمیته برنامه ریزی استان شامل 6 کمیته زیر می باشد:
0. ستاد بودجه ریزی امور اجتماعی
©. ستاد بودجه ريززى امور توليدى
©. ستاد بودجه ريزى امور زير بنايى
ستاد هماهنگی درآمدهای کشور
صفحه 67:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
اعضای کمیته برنامه ریزی استان:
»-استاندار (رئیس کمیته)
رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان که دبیر کمیته نیز میباشد
© مدير كل صنايع و معادن
“مدير كل امور اقتصادى و دارايى
©- مدير كله جهاد كشاورزى
©- مديران عامل سازمان آب منطقه اى و برق منطقه اى
مدير كل راه و GA
©مدير كل آموزش و برورش
©-رئيس دانشكاه علوم يزشكى و خدمات بهداشتى و درمانى استان
-00 مدير كل مسكن و شهرسازى
0-مديركل فرهنك و ارشاد اسلامى
0سمدیر کل کار و امور اجتماعی
6 یک نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه ها و یا کارشناسان برنامه ریزی استان
صفحه 68:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
صب)ستگاههای اجرایی
منظور سازمان هایی است که وظایف دولت را انجام میدهند.
صفحه 69:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
ج) نظارت قوه قضائیه از طریق سازمان بازرسی کل کشور
بازرسی کل کشور که وابسته به قوه قضائیه است .بر عملکرد مالی
دستگاهها و سازیمان های دولتی نظارت دارد و با متخلفان دولتی
برخورد قانونی مینماید.
صفحه 70:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
انواع بازرسی سازمان بازرسی کل کشور:
الف)بازیرسی مستمر بر اساس برنامه منظم در تمام دستگاه هایی که
از بودجه تغذیه میکنند
ب)بازرسی فوق العاده و خارج از برنامه بر اساس اخبار و
گزارشات
۵
صفحه 71:
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
نکات مورد توجه سازمان بازرسی کل کشور:
)کشف موارد عدم رعایت انضباط مالی در دستگاههای دولتی
©- عدم واريز درآمدها به حساب خزانه دولت
هبه كاركيرى نيروها ى بازنشسته و بازخريدى عليرغم ممنوعيت
قانونى
“© برداخت حق ماموريتهاى بى مورد
70
صفحه 72:
سس مسا| سوه
برنامهریزی استانه
یدام دیدید وضمالم تا سس
يريت سويب يوه See
فصل چهارم:سیکل بود جه و سازمانهای بود جهای(بازیگران بودجه)
صفحه 73:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
تنظیم و پیشنهاد بودجه
بر اساس اصل ٩0 قانون اساسی» بودجه سالانه کشور »از طرف
دولت تهیه و برای رسیدگی و تصويب به مجلس شورای اسلامی
تسلیم گردید
صفحه 74:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
اقدامات مرتبط با تهیه و تنظیم بودجه در ایران:
پیش بینی مقدماتی بودجه
. تهیه گزارش اقتصادی سالانه
بخشنامه بودجه
تهیه و تنظیم بودجه در دستگاهها
, بررسی بودجه
. ارائه بودجه به شورای اقتصاد
د ۵ 0 5 م 0
صفحه 75:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
)پیش بینی مقدماتی بودجه
اولین حرکت درزمینه درآمد های سال بعد ءدردفتر اقتصاد CONS
سازیمان مدیریت و برنامه ریزی و با همکاری بانک مرکزی »
وزارت دارایی و وزارت نفت آغاز ميشود.
صفحه 76:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
هتهیه گزارش اقتصادی سالانه
گزارش اقتصادی که حاوی پیش بینی های کلی تعادلهای اساسی
اقتصاد درسال آینده است » توسط معاونت برنامهريزي و نظارت
راهبردي رئیس جمهوري تهیه و به شورای اقتصاد داده شود .
صفحه 77:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
9 بخشنامه بودجه
بخشنامه بودجه حاوی سیاستها و خط مشی های راهنما در تهیه و
تنظیم بودجه دستگاههای اجرائی می باشد
0
صفحه 78:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
<متهیه و تنظیم بودجه در دستگاهها
باارسال بخشنامه بودجه و فرمها و دستورالعملهای مربوطه »
کاربودجه نویسی در دستگاه های اجرائی با توجه به مفاد بخشنامه
آغاز می شود .
صفحه 79:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
SO بررسی بودجه
در. معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي رئیس جمهوري»
درخواست بودجه های جاری وعمرانی هروزارتخانه حسب مورد در
یکی از کمیته های چهارگانه طرح و مورد رسیدگی قرارمیگیرید.
صفحه 80:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
کمیته های چهارگانه بررسی بودجه در معاونت برنامهريزي و
نظارت راهبردي رئیس جمهوري :
0)- ستادهماهنگی درآمدهای کشور
-O ستاد بودجه ریزی اموراجتماعی
- ستادبودجه ريزى امور توليدى
“6- ستادبودجه ريزى امور زيربنائى
صفحه 81:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
انواع برررسی بودجه :
0 بررسی برنامه ها:
برنامه ها و عملیات دستگاه ها باید دررسطوح بالاتر مورد بررسی
وتجزیه و تحلیل قرارگیرد و هماهنگ شود.
7 بهبود مدیریت
سازمان مدیریت با وادار ساختن دستگاه هابه صرفه جوئی » موجبات
بهبود مدیریت را فراهم می سازد .
صفحه 82:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
ارائه بودجه به شورای اقتصاد
معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي رئیس جمهوري پس از
بررسی بودجه دستگاه های اجراتی نتیجه کار را به شورای اقتصاد
ارائه می دهد .
صفحه 83:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
ج»تهیه لایحه بودجه و ارسال آن به هیئت دولت
معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي رئیس جمهوري براساس
مصوبات شورای اقتصادءلایحه بودجه کل کشور را تدوین می نماید
و آن را جهت تصویب به دولت ارائه می دهد.
صفحه 84:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
لایحه بودجه
پس از تصویب لايحه بودجه در هیئت وزیران » لایحه بودجه كل
کشور همراه با گزارش اقتصادی ۰ توسط رئیس جمهور به مجلس
شورای اسلامی تقدیم می شود.
صفحه 85:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
بخش های لایحه بودجه
*پیام بودجه
*متن لایحه بودجه
*پیوست های بودجه
صفحه 86:
فصل پنجم:تنظیم و پیشنهاد بودجه
پیام بودجه
پیام بودجه که هنگام تقدیم بودجه به مجلس توسط رئيس جمهور به
صورت شفاهی خوانده می شود »حاوی نکات عمده سیاست مالی
پیشنهادی و شرایط اساسی برآوردها می باشد.
متن لایحه بودجه
متن لایحه بودجه شامل یک ماده واحده و تبصره هامی باشد.
پیوست های بودجه
منظور از. پیوست های بودجه همان اسناد ضمیمه می باشد.
صفحه 87:
فصل ششم:تصویب بودجه
اهمیت لایحه بودجه
لايحه بودجه مهم ترین لایحه ای است که دولت به مجلس می
دهد. لایحه بودجه حاوی سیاست ها و برنامه های دولت می باشد.
صفحه 88:
ee
فصل ششم:تصویب بودجه
صلاحیت مالی و بودجه ای مجلس
مجلس با تصویب بودجه به دولت اجازه می دهد تا:
0- درآمدهای پیش بینی شده را تامین کند.
2 هزینه های مورد لزوم خود را پرداخت کند.
صفحه 89:
مت
فصل ششم:تصویب بودجه
خصایص قانون بودجه
ارقام مخارج پیشنهادی» منشاء تعهدات دولت برای این مخارج نمی باشد.
لایحه بودجه فقط برای استفاده دولت است و قانونی نیست که اشخاص برای حقوق
خود یا دعاوی دولت بتوانند از آن استفاده بکنند.
ارقامدرآمد مندرج در بودجه منشاء حقوقی مطالبات دولت نیست
تصویب لايحه بودجه وذکر ارقام درآمد»برای دستگاه های وصول کننده تکلیف ایجاد
می کند.
بودجه هميشه به شکل لایحه به مجلس مى رود.
لایحه بودجه هر سال بايد توسط مجلس تصويب شود.
مجلس نمى تواند تصويب موقت لايحه را به كميسيون بدهد.
نمايندكان نمى توانند بيشنهاداتى بدهند كه متضمن افزايش هزينه ها باشد
صفحه 90:
ee
فصل ششم:تصويب بودجه
انواع بودجه تقديمى به مجلس
0. لايحه بودجه كل كشور
©. لوايح بودجه های موقت(یک تا سه ماهه)
©. لايحه اصلاح بودجه JAS JS
“6. لايحه متمم بودجه
صفحه 91:
فصل ششم:تصویب بودجه
1 لایحه بودجه کل کشور
طبق اصل 60 قانون اساسیبودجه سالانه کل کشور, از طرف:
دولت تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای اسلامی
تقديم مى كردد.
صفحه 92:
ee
فصل ششم:تصویب بودجه
لوایح بودجه های موقت(یک تا سه ماهه)
در مواقعی که لایحه بودجه کل کشور برای سال بعد تا پایان سال به
تصویب نرسده درچنین مواقعی از. لوایح قانونی اجازه انجام
هزینه های کشور. برای مدت یک یا دو یا سه ماه استفاده می
شود.
صفحه 93:
فصل ششم:تصویب بودجه
4لایحه اصلاح بودجه کل کشور
در مواقعی که ضمن اجرای بودجه کل کشور در طول سال مالی نیاز
به تغيير در بودجه باشد »اين تغييرات از طریق لایحه اصلاح بودجه
به مجلس تقديم مى شود.
صفحه 94:
فصل ششم:تصویب بودجه
“6-لايحه متمم بودجه
در صورتی که درآمدهای وصولی»بیش ازرقم پیش بینی شده باشد
دولت مكلف به وصول آن است .اما برای هزینه کردن وجوه
اضافی مکلف به ارائه لایحه متمم بودجه است.
صفحه 95:
فصل ششم:تصویب بودجه
شوردر لایحه بودجه
قانون بودجه به صورت یک شوری در مجلس بررسی می شود.
صفحه 96:
فصل ششم:تصويب بودجه
مواريد خاص در تصويب بودجه:
6 _امتناع مجلس از تصويب بودجه:كه به معنى مخالفت با دولت
است
©. بودجه يك يا جند دوازدهم:در صورت عدم تصويب به موقع
بودجه »دولت مى تواند تقاضاى اعتبار موقت جند دوازدهم بدهد.
صفحه 97:
فصل هفتم:اجرای بودجه
اجرای بودجه
منظور از اجرای بودجه »مراحل مربوط به وصول درآمدها و منابع
تامين اعتبار ومصرف اعتبارات مصوب برای نیل به اهداف
مى باشد.
صفحه 98:
فصل هفتم:اجرای بودجه
اجرای بودجه در مورد هزینه ها
شامل <6 مرحله است:
ابلاغ بودجه
6 مبادله موافقتنامه های فعالیت های جاری وعمرانی
9 تخصیص و تقسیط اعتبار
صفحه 99:
فصل هفتم:اجرای بودجه
ابلاغ بودجه
لایحه بودجه پس از تصویب مجلس و تائید شورای نگهباناز طرف
مجلس به رئيس جمهور ابلاغ و رئيس جمهور نیز آن را به کلیه
دستكاه هاى اجرائى ابلاغ مى كنند.
صفحه 100:
فصل هفتم:اجرای بودجه
مبادله موافقت نامه طرح و فعالیت
موافقت نامه سندی است مالی که به موجب آن دستگاه اجرائی تعهد
می نماید تا شرح عملیات موافقت نامه را ربعایت نموده و سازمان
مدیریت نیزتعهدمی نمایدبه تناسب پیشرفت امورتخصیص اعتباردهد
صفحه 101:
فصل هفتم:اجرای بودجه
تخصیص اعتبار مصوب
تخصیص اعتبا عبارتست از تجویز استفاده از مبالغ معینی از
اعتبارات مصوب سالانه در دوره های زمانی مشخص
صفحه 102:
فصل هفتم:اجرای بودجه
مراحل مصرف اعتبارات:
0 تشخیص
عبارتست از تعیین و انتخاب کالاها وخدمات مورد نیازدستگاه اجرائی
©- تامين اعتبار
عبارت است از اختصاص تمام يا قسمتى از اعتبارات مصوببراى هزينه معين
iO
عبارت لست از ايجاد دين بر ذمه دولت
“#تسجيل
عبارت است از تعيين ميزان بدهى قابل يرداخت به موجب مدارك اثبات كننده بدهى
© حواله
مبين دستور يرداخت رئيس دستكاه به ذي حساب مى باشد
©- درخواست وجه
ذيحساب با تكميل فرم درخواست وجه از خزانه »درخواست مى كند وجوه لازم به حساب دستكاه واريز شود.
© هزينه
عبارت است از برداخت هائى است كه به طور قطع به ذينفع صورت مى كيرد
صفحه 103:
فصل هفتم:اجرای بودجه
اجرای بودجه در مورد درآمد ها
اگر درآمدها در عمل کمتر از مصوب شد باید دولت از طریق
افزایش سایر منابع و یا کاهش اعتبار هزینه اقدام کند اگر درآمدها
بیشتر از مصوب شد نیاز به متمم دارد
صفحه 104:
فصل هفتم:اجرای بودجه
روشهای انعطاف پذیری بودجه
اصلاح بودجه و متمم بودجه
CO اعتبارات ردیف های متفرقه
9 تبصره های بودجه
صفحه 105:
فصل هفتم:اجرای بودجه
لزوم ربعایت انضباط ملی و پرهیز از اسراف در تخصیص و
مصرف:
اعتبارات
اسراف و تبذیرباعث اتلاف منابع می گردد و باید هم در مرحله تنظیم
بودجه و هم در مرحله اجرای آن جلوی آن گرفته شود.
صفحه 106:
فصل هشتم.کنترل بودجه
کنترل اجرای بودجه
کنترل اجرای بودجه از وظایف مجلس است و مجلس می تواند از
مکانیزم کنترل حین اجرا و پس از اجرا استفاده کند.
صفحه 107:
انواع کنترل
کنترل قوه مجریه
© کنترل قوه مقننه
صفحه 108:
فصل هشتم.کنترل بودجه
نظارت وکنترل قوه مجریه(نظارت درونی)
به دو شکل است:
الف)نظارت مالی
هدف این نوع نظارت که توسط ذي حساب یا خزانه صورت می
گیرد»عدم تجاوز دولت از اعتبارات مصوب است
ب)نظارت عملیاتی
مبین بررسی چگونگی نتایج حاصل از پرداخت مخارج است که اين
امر به عهده سازمان مدیریت است
صفحه 109:
فصل هشتم.کنترل بودجه
منظارت وکنترل قره مقننه(نظارت بیرونی)
الف)نظارت قضائى
که به عهده دیوان محاسبات است که زیر نظر مجلس می باشد
ب)نظارت پارلمانی
كه به © شكل نظارت سیاسی(نظارت در ضمن سال مالی)و
نظارت در پایان سال مالی از طریق رسیدگی به گزارش تفریغ
بودجه صورت می گيرد.
صفحه 110:
فصل هشتم.کنترل بودجه
هدفهای تفریغ بودجه
کنترل عملیات گذشته
6 فراهم نمودن اطلاعات لازم برای برنامه ریزی های آینده
5 مقایسه اعتبارات مصوب با هزینه شده
<. ارزیابی تواناتی دولت در انجام وظایف خود
صفحه 111:
فصل نهم:روشهای تنظیم بودجه
روش های پیش بینی درآمدها
روش سال ما قبل آخر
©. روش حد متوسط
9 روش پیش بینی مستقیم
روش سنجیده منظم
صفحه 112:
فصل نهم:روشهای تنظیم بودجه
0. روش سال ما قبل آخر
در اين روش درآمدهای قطعی سال ماقبل آخر به عنوان درآمد
سال بودجه در نظر گرفته می شود.
6 روش حد متوسط
در این روش میانگین درآمدهای سه تا پنج سال گذشته به
عنوان درآمد سال بودجه در نظر گرفته می شود
©. روش پیش بینی مستقیم
در این روش کارشناسان با تکیه برتخصص و تجارب خود
اقدام به پیش بینی درآمد برای دوره آتی می نمایند
روش سنجیده منظم
در اين روش پیش بینی درآمد بر اساس تجزیه و تحلیل همبستگی و و جمع آوری پرسشنامه
های نمونه صورت می گیرد
صفحه 113:
فصل نهم:زروشهای تنظیم بودجه
روشهای برآورد هزینه ها
بودجه متداول :
بودجه ای است که در آن اعتبارات هر سازمانی به تفکیک فصول و موادهزینه مشخص
شده است
بودجه ریزی افزایشی:
در اين روش بودجه سال گذشته به عنوان پایه ای برای مصارف جاری انتخاب و درصدی
افزایش سالانه در آن اعمال می شود
بودجه برنامه ای:
بودجه ای است که در آن اعتبارات برحسب وظایفبرنامه ها و فعالیت هایی که سازمان
دولتی در سال مالی اجرای بودجه برای نیل به اهداف خود باید انجام دهد.پیش بینی شده
است
بودجه عملیاتی:
بودجه ای است که بر اساس وظایف و. عملیات»و پروژه هائی که سازمان های دولتی
تصدی آن را به عهده دارندتنظیم می شود. wae
صفحه 114:
فصل نهم:روشهای تنظیم بودجه
مقایسه بودجه برنامه ای و بودجه عملیاتی
بودجه برنامه ای فقط رباهنمائی کننده است در حالیکه بودجه عملیاتی
هم راهنمائی کننده و هم کنترل کننده می باشد.
بودجه بندی بر مبنای صفر
بودجه بندی بر مبنای صفر توجيه مجدد هر فعاليت از صفر استاو
بریطبق آن هزینه های آینده به هزینه های گذشته ربطی ندارد.
نظام بودجه ریزی طرح و برنامه
در اين نظام »طرح ها »برنامه ها و پروژه ها ارزیابی شده و سپس با
دیدی سیستمی به بودجه بندی آثربخش ترین آنها انتخاب می گردد
صفحه 115:
مسائل و مشکلات بودجه ریزی در ایران
)تخصیص اعتبارات جهت بقا دستگاه نه اجرای وظایف
© عدم ارتباط بودجه سالانه با شرایط اقتصادی
اوه یت کی هزینه های
“يهنا هماهنكى ميان بع و مصارف بودجه
هرجود هزینه های پنهآن در بردجه
انعطاف پذیری بیش از حد بودجه شرکت های دولتی
«»تقاضای بودجه اضافی
ges cs JSS yay yl gl gl هتعيين تكليف برای
ل اا تا ل ل مس ی اي مي مر
ارت
0 _فقدان نظارت عملیاتی
0)-تخصيص بات 5 0 نسذكاء نه ای رتیت
© تلاش براى مصرف اعتبارات در ماههاى بايانى سال