صفحه 1:
تعامل اجتماعی و فضاهای باز شهری
فضاهای عمومی از اهمینت ویژهای در حیات تعاملات
جمعی شهروندان برخوردارتند که اغلب از بیشترینن
SEE tal GE ope) Migs, SOE sty, MEGA
شهروندان بوده و نیتز محدودیتهای زمانی, اندازه و
کنترل ندارند(پاکزاد,1384). فضاهای باز عتومی امکان
انگنزش و انتخاب آزاد میان زفتارزهبا, حرکته با و
اکتشافات بعدی راتبرای تعداد معنیداری از"مردم و
شهروندان فراهم میآوزد(1972 igus a, (Lynch,
خصای ای گم تیور با عفن تا رگو6ا کو یی تفت کدا
داده و زمینه خنثی و القاء کننده را برای کنشهای
نكيخته فزاهم,میآورد(110 ,1۳10)
صفحه 2:
هه هد Gi NS GE
مرزهای اجتماعق شکسته شده و برخوردهای از پیش
تدوین نيافته به وقوع پیوسته و افراد:در ینک sro
اجتماعی جدید باهم اختلاط پیذا کنند(109 :۱0۱0) تعاملات
متقابل ر و دربرو شالودهاصلی همه,شکلهای کننش
متقابل اجتماعی* است. کنش متقابل روزمره به روابط و
مناسبات ظریف میان آنچه در قالب کلمات بیان میکنیم و
آنچه از طریق صور پرشمار ارتباط غیرکلامی به دیگران
انتقلل مهتم بط کی #دا رد بنا نیبم شور کاس 4 ان و2
مختلف کنشهای متقابل اجتماعی را میتوان به دودسته
ارتباطات کلامی و ارتباطات غیرکلامی)یتا زبان بدن
(٩ تقسیم نمود )گیدنز, 1390(
صفحه 3:
* گاقمن در دستهبندی متفاوت دیگری دو نوع کنش اجتماعی را شناستایی
مینماید. عبارهای دستهبندی وی سطح توجه افراد دخیل درکنش اجتماعی به
رفتار و حالات,یکدیگر است. دسته نخست,کنش متقایل غیر کانونی,زمانی رخ
میدهد که افراد, اطلاغ از حضور یکدیگیر را بنه نمایش میگذازند. ذر اسن
حالت مردم پیوسته دز حال برقراری ارتباطات غیرکلامی jl طریق اداها|و
حالات چهرهشان هستند. اما کتش متقابل کانوئی 6 هنگامی رخ میدهد که
افراد مستقیماً به آنجّه دیگران میگویند یا انجام میدهند, توجه داشته باشند.
گافمن هر:نوع کنش متقابلٌ کانونی راایک مزاوده میداند که حاکی از کنار
گداشتن بیاعتناهی تیه باستعو پخشوبرر کار زندگی, وووانگ: مازا
تشکیل میدهند)گیدذتز, 1390) مراد ما از تعامل اجتماعی در این نوشتار:
کنش متقابل کانونتق است. تحقیقات شسامر نشان داذ که فرم محبعظ
اکولوژیک بر تأمل و تعامل بسیاز تأثیرگذار اسث و حس مکان مکث یا حرکت
را بهخویی القا مینمایند فرمهای مقعر پذیراترین فرمها بوده و با ایجاد حریم
حس تعلق و مالکیت را افژايش میدهد بهعثوان فضاهای مکث بلندمدت به
کار میروند و تعامل در آنهتا a دلیسل چیدمان رو بسه افزایش
است(1967 (Sommer,
صفحه 4:
* نکته بسیار مهم و اساسي درکتش های متقاتّل اجتماعی:
وضعیتت مند بودن آنهاستت. کنشها در-مکانی خاص "رخ
میدهند و مدتزمان مشخصی دارند. بنابرایتن واجد نوعتی
همسویی زمان_ مکان هستند. مفهوم منطقهای شدن به,ما
کص کل کند که بولارتم زندگ یا صفتاع ی" جگوات Bera iol
زمانی_ مکانی میشود. تعامل تجّربه های اجتماعی و ویژگی
قرارگاههای رفتازی: موضوع مهمی در بحث تعامل اجتماعنی
استت. بهطور کلنی همجواری, تجانس, تراکنم. موقعیت او
هدف, عوامل اولینه واصلی دز ابخان تعاسل میان افراذ هسیتند
(مان:1363) یکی دیگر از عوامل محیطی موثر بر تعامل
اجتماعی,تعداد افراد موجود برای تماس دریک محدوده clad
اسّت.
صفحه 5:
* مجاورت فضایی از مهمترین تعیینکنندههای روابط آنی
افراداسنت: ولتی حضور عدهای ژیاد در قضایی بسیاد
کینشتکر ی توا نففستجشر هدایز ای ترواق شتا خرن دحا
شود )آلتمن؛ 1382) ازاینرو فضاهای باز شهری بهعنواق
بتک قرارگاة رفتاری, نقشی,مهم در تأمین نیاز اجتماعنی
اقراو؟لعامل مروک سا یکد یگ رگ جویسعه بروابقط_فزدی 5
اجتماعی دارند. وجود فضاهای دنج و خصتوصی برای
ملاقاتها و صحیتهای چهره به چهره افراد با یکدیگز یا
توجه به شرایط سنی, جنسی و اجتماعی و ایجاد
فضاهایی برای ارائه مهارتهای فردی و گروهی میتوانند
بهعتوان قرارگاههای رفتاری مور در sla ارتباطانت
اجتماعی باشند )فلاحت و کلامی, 1387(
صفحه 6:
عناصر لینج و ونجوري دو رابطه با حس مكاني
لینج,و ونجوري. هر "دومتغیژه اي آدراکي. راد ,نمایش میگذارند. لینچ با
عناصري سروکار دارد که در منظر شهري موئزند به نحوي با پنج متغيري
که بیان میکند ماهیت كيفي را در شهر به مناظره میکشد. او شهر را یک
پورتره که میتواند (واقعي پاشد و یا ذهني و تجربي) میبیند و یا تصوزي
کم مثلاً شخص از لبه دارد (لبه ممکن است ذهني,باشد و میتواند, هر
عنصري باشد و میتوانیم هر بازه مكاني را براي آن داشته باشیم).
او میخواهد ما تصور قابلشناسایی از شهر داشته باشیم که این تصورٌ
میتواند فيزيکي (کمي) و یا مصنوعي و ذهني و آنچه را که در حیطه ذهن و
خیال, و بهصورت انتزاعي است را داشتته باشیم.
لینج تصوري را به وجود میآورد که میتوانيم شهر را بررسي کنیم او
شناسايي کمي پنج متغیر خویش را (راه, گزه, لبه, نشانه, مجله) در شهز را
با عوامل كيفي بیان میکند. و براي هر یک از متغيرهاي خویش تعريفي به
میانومت لورد ء دون برزشت عوامل جاددشه عواملي وا -قوی ی وانذ که براي"
اکثزبت مردم قابلدرک باشد.
صفحه 7:
* ونچوري به عواملي میپردازد که حتما وجود دارد.
ناضري که ونچوري موردبحث قرار میدهد (نشانه:
مقیاس, سرعت, فضا) هستند. ونچوري این عوامل "را
بهضورت کمي در شهر میبیتد او به مقياش نشانهها دز
alee Le Lia’ ا alee asin
راندرگیر کالند فصن “As, 25 cna عتاصو 14 محبط را
موادت عوا ون که او دنه زر آروه نمی وود درفونه
هستند. مانند: یک تابلو راهنما که بهعنواني sly شناسايي
تين 201 اتيك نا اوه کی و( رل که وگو دا ره
و در جاده نصبشده خبر از وجود هتلي را میدهد که در
riz کيلومتري نشانهای (همان تابلوي جهت) که قبلاً خر"
از آن میداده, باشد.
صفحه 8:
ونجوري براي معرفي نشانه آن را با پارامترهاي قابلاندازهگیری و بهصوّرت
كمي میکند. ونجوري نشانهها را بهضورت (کلمه, تصویز, مجسمه
که در شهر لاسوگاس استفادهشده و آگاهیدهنده براي افراد است, میبیند.
عاقلي که ونچوري بزاي نشانهها بکار میبرد مقیاس اشت؛ براي نشانههای
او مقیاس و سرعت نیز مطرح میشود بهگونهای که مقیانس را حیطه اعتباز
اطلاعات میداند."که در اهمیّت بضري لَنْ نشاتة تأثرگذار است:مقیاس,در
نشانهها عامل مهمي gly شناسايي محیط است زیرّا از مقیاس نشاثهها
براي پر کزدن دید در فواصل دور استفاده میشود. عامل ديگزي که وي در
استفاده از سمبل و نشانه در شهر بکاز میگیرد استفاده از فرم براي
بازگويي خود تشانه است. سمبلیزم در فرم, نشاته و عاملي که باعث تقویت
زبان محتوا میشود و بهتر میتوان با أن رابطه برقرار کرد و اين برقراري از
طریق ظاهر فرم قابلدرک است. يعني به معماري ارتباطي آهمیت میدهد و
از قرم میخواهد بهگونهای باشد تا نشانه را بیان کند. بهگونهای دیگر نشانه
در فرم باعث تقویت زیان محتوا میشود.و بهتر میتواند با آن رابطه برفرار
كرد و اين برقراري Garb jl ظاهر فرم قابلدرک است.( مانند: رستوراتي
که شبیه اردک طراحیشده و به مخاطب نوید گوشت اردک را میدهد).
صفحه 9:
محتوای تصویر ذهنی
۴ تصاویر ذهنی شهر 59 سه زمینه ساختار و معنا قابلتحلیل و تبییناند
هویت به اشیابی از محیط اطلاق میشود که در رابطه شکل زمینه را
eh de ند شاه رایط وكيا اناك عناضر Deb og aia’ Ming
او معا و مود فندی اختتانیوا مار عملفی. عفاط #4محیظ اما #( نک
1381(
* تصویر ذهنی یک مکان با استفاده مداوم Ul غنی و تصحیح ae
اگر ساختار "کالبدی یک»مکانعوض شود و قردربه انشتفاده از آن
abo eh ols! تصونر ذهنی آو از مکال, تغییر میکنوهاگر شخص از
دگرگونی مخیط مطلع شده باشد .تصور او از محیط نيز عوض
میشود ولی نه بةشدت قبل در بسیاری از موارة بين تغییر محیظ و
تغییر تصویر ذهن تأخیر زمان قابلتوجهی وجود دارد درنتیجه در
سحتها-مدکن اه چا شوايط كتوس به وضعنات كرتشتمواشان
شود (لنگ, 1383).
صفحه 10:
MCP ca SUSS Belg eB, Sten MSM lacs lo
میسازند حلقههای رفتاری بسیار پیچیدهاند و داستان نویسان
و هترمندان قبل بة لَنْ علاقهمند بوهاند درستالهای اخیر با
رفتاری .حلقههای رفتارق؛ موردتحقیق pole توسیعه
.)1381 سازمانیافته نیز فرارگرفتهاند.. (لنگ,
7 فضاهای عمومی از اهمیت ویژهای در حیات تعاملات جمعی
شهروندان برخوردارند که اغلب از پیشترین امکانات بهصورت
بالفعل و بالقوه براق حضور شهروندان بوده و نیز
محدودیتهای زماتی, انداژه و کنترل تدارند(پاکزاد.1384):
فضاهای باز عمومی امکان انگیزش و انتخاب آزاد میان
رفتارها. حرکتها و اکتشافات بعدی"را برای تعداد معنیداری
از مردم و شهروندان فراهم میآورد(1972 ,86ا)
صفحه 11:
bles Size alse SE 54 حوور e ور رس
رفتازها تطبیق داده و زمینه ختثی و القاء کننده را برای
کنشهای خودانگیخته فراهم Sy {ibid V10)s, gle
فضاهای عمومی"قرصت آن وجود دارد که بُرخی مرزهاق
اجتماعی شکسته شده و برخوردهای از پیش تدوین نیافته
a وقوع پیوسته و افراد در یک محیط اجتماعی جدید باهم
اختلاط پیدا کنند(109 :۱00) بتابراین شرط اساسی برای
اینکه یک فضای عمومی, فضای شهری تلقی شود این
است که در ul تغامل و تقابل اجتماعی صوزت گیزد: پس
alee Fea, Oia eae kee Colina, SSF asta: BT
اجتماعی نیستند. فضاهای "شهری نامیده نمیشوند
)1389 (پاکزاد,
صفحه 12:
* فضای مردمگرا با انجاد خاطرات خوب افراد را"مجدداً به فضا
میکشاند. فضاهایی که بیخبری در آنها تهفته فرد را تشویق
به عنوز سریع و کشف ul مینماید بنابراین تعا میآید و
تمام توجه صرف کشف محیط نمیشود پارکز در تحقیق خود به
این نتیجه رسید که نوع پوشش گیاهی خاص و بومی نیز
میتواند بسیار خاطرهانگیز بوده و حس مکان ویژهای در فرد
ایجاد نماید. نور و سایهها در فضا میتواند بر حرکت و مکث
تأثیرگذارند. ریتم موجود در کشش به سمت رفتن به یک هدفك
خاص را افزایش, میدهد محیط خوانا جس کنترل بر محیط را
زياد كرده و عزت و وجدان اجتماعي را افزايش میدهد. ون
داینر با به کار بردن مفهوم رفتار فرا نقشی بر رابطه محیط
شهری و رفتار شهروندی تأکید دارد (نصرآبادی: 1390(
صفحه 13:
" دستهبندی فعالیتهای جمعی در فضاهای عمومی
۴ فعالیتهای انسان معلول نیازهای اوست فضاهای عمومي ML
بهگونهای طراحی شوند که پاسخگوی نیازهای متنوع گروههای
مختلف اجتماعی در همه ردههای سنی باشند. برقراری
رایطهی اجتماعی از ملزومات,زندگی جمعی, است که یکی از
همین نیازها محسوب میشود ارتباط اجتماعی از طریق
فعالت های متنوعی در محیط صورت میپذیرد که مهمترین
آنها عبارتانذ انّ:
گفتوشنود: یکی از علایق»اساسی افراد توجه به افراد در
مخیط است. آنها گاهی اوقات دوست دارند"دیدار گفتوشنود
مراسم عمومی و,بازی جمعی داشته باشند مکانهای U9»
مرو فاد sa sslilbe ecko all 138306(
صفحه 14:
ا
كشكو Al lalate قرح إن ماتست رابجا وج ابه مفو ود
ملاقاتی است که از فبل برای آن برنامهریزیشده و پس از
انتکلا در فصاوتگواخی صور كرو كيرد (نستة 1385)
© آمدوشد: وجود:دسترسیهای, ساده به فضاهای عمومی:در
تحط رد قر Ass AMC Nas SIO Ae EO
satis ol ope pogo ols eat بو تیاو
Ce sok cel Pie aa eC Bake
برای افرادبه فضاهای عمومی یا جمعی در معیط مسکونی
جنبوجوش و حرکت میبخشد و فعالیتهایی از قبیل دیدار
و گفتوشنود را در این فضاها خوشایندتر کرده و موزد
استقبالا تساکتان قراو موگترد (نسکی, 1385)
صفحه 15:
* مراسم عمومی: بعضی از مراسم و آداب اجتماعی و مذهبی
میتواند در فضاهای عمومی صورت گیرند منل جلسات
مشترک ساکنان جشنها و مراسم مذهبی. (نسبی, 1385)
" بازی: یکی از فعالت های متداوّل برای اغلبٌ گروهای سن
asl Sh 0 ل ايو 5 ا
كيه ولب كوت كا ونيد وماق ار انراد لي سال ده
مكان عمومیتر گسترش مو يابد( تسبى, 1385)
* وژزشی: نوعی فعالت فيزيکي که بستگی به تمایل فرد
وضعیت جسمانی و هدف ثهایی وی از وززش دارد طزاحی
فضاها و امکانات ورزشی باید متناسب با محيظ و شرایط
آن باتشد تا حرکات" ساده نرمشی پیادهروی, شطرنج و غيرة
در آن صورت 25 >)2003 (Barton,
صفحه 16:
* تفریج : هرگونه فعالیتی را گه با قصد برطرف کردن نیاز
اوقات فراغت صورت میگیرد هر تفریحی" در این زمان
SSCS plosl یدهم اوقاش فراع مكرف Aust
نمیشود(نوذری: 1383) برخی از این فعاللت ها در عین
ساده بودن خاصتر هستند. مانند راه رفتن ایستادن. و
نشستن و همچون دیدن و گفتگو کردن این فعالت های پایه
بهعنوان نقطه شروع در نظر گرفته. مقشوند,و در ادامه
براي sb وسیعی از دیگر فعالت ها مانند نازی ورزش و
فعالیتهای اجتماعی و غیره بستر زشد و گسترش فراهم
مک (1387s AS Su) 2s اکجامقشدن "ار فغالك sil
فضاهای عمومی-درگرو قابلتت فحیط دربجذت افراد و
افزايش تمایل آنها به حضور در این فضاهاست.
صفحه 17:
پاکزاد , جهائشاه.1381. هوبت واين هماني با فضا / فجله صفه . شماره 22-21 : تهران
پاکزاد. جهانشاه. 1385. راهتمای طراحي فضاهای,شهری در ابران". whe انتشارات
وزارت مسکن و شهرسازی
ysl جهانشاه.1386. مباني نظري وفرایتدطراحي شهري. اتتشارات دانشگاه بهتي:
اپ دوم.
پاکزاد. جهانشاه:1386؛فنقالاتي درباب طراحن شهري, انتشارات تشنهيدي, چاب اول:
گیدنز, آنتوتی .1390. گزیده جامعه شناضسی؛ ترجقه خسن چاوشیان, چا اول نشر تق
گیدنز, :1379. چهان رها شّد.. ه ترجمه علي اضفر سعيدي و یوسف جاجي عبدالوهاب:
انسنارات علم وادب:
لنگ, ج.۱۳۸۱. علیرضا عيتي فر. آفرینش نظریه معماري: نقش علوم رفتاري در طزاحی
محیط انتشارات دانشگاه تهران:چاپ اول.
lynch, Kevin. (1958) “Environmental Adaptability", Journal of the-
‘American institute of
Lynch,k,(1972), The Image of the City, Cambridge, Ma:The MIT Press
Marcus CC, Sarkissian W (1986). Housing as if People Mattered, Berkeley,
University of California Press