صفحه 1:
صفحه 2:
موضوع:
مطالعه رابطه متقایل علم وعالم در جامعه
استاد محترم:
رسته:
ا
صفحه 3:
مقدمه
تعریف علم
جایگاه علم در قران
جایگاه علم از منظر روایات
جایگاه عالم
جایگاه عالم در روایات
جایگاه عالم در قران
صفحه 4:
مقدمه
با نگاهیبه آموزههای اسلامبه لین نکته چی ميبريم که: «دین اسلام توجه ویژهایبه علم دارد؛نه تنها اسلام بلکه همه
ادیان آسمانی و مکلتب بشری بر کسب علم و دانش تأکید دایند و پیشرفت و ترقی در مسیر علم را ملیه افتخار میشمارند.
اما دين مبین اسلام بیش از هر دین و آیین دیگری به علم بها داده و انسانها را به تعلیم و تعلّم فراخوانده است
در قرن کریم دهها یه در بیان اهمیت علم. جایگاه. تعریف. اقسام. شرلیط و مسائل علم و آموزش و نیز منست جهل و آثار
آن آمده است.با نگاهی گذرابه لین مجموعه گرانسنگ و مقایسه نبا دیگر مکلتب. میتوان دریلفت که هیچ مکتبی لین
همه توصیف و تأکید. آن هم با اين مضامین بلند و نورانی را درباره علم ندارد.
لين را بليد دانست تنها راه رسیدن انسانبه سعادت دنیوی و اخروی وابسته به علم آموزی و دانشاندوزی است؛ چرا که
عبادات. معاملات. زندگی ز
vs
صفحه 5:
علم در لغتبه معنای "دانستن. یقین و معرفت" میآید. در لغتنامه دهخدا علم به
معنای "نشان کردن" و "آنچه بدان بر چیزی راه یابند" آمده است.
نکتهای که از آن غفلت ورزید این است که تعریف علم در مکاتب مختلف
متفاوت است هر چند که وجه مشترکی نیز بین همه آنها وجود دارد؛ وجه مشترک
آنها لین است که همهبه دانستن چیزی که انسان قبلاً تن را نمیدانست. علم می
كويند.
لم از منظر اهل اسلام. علم نوری است که خدایند متعال آن را در قلب بندگلنش قرار
میدهد. فلاسفه. تعریفهای مختلفی از علم ارلئه کردهاند؛ از جمله آنان معتقداند:
“علم عبارت است از حاصل شدن تصویر چیزی در صفحه ذهن." برخی دیگر از
فلاسقه علم را اينگونه تعریف کرداند: "علم قدرتی است که اشیابا آن تشخیص
داده میشوند
صفحه 6:
صفحه 7:
جایگاه علم از منظر احادیث
* در احادیث و سخنان پیامبر اسلام.. توصیههای بسیاری به آموختن علم و دلنش وجود دارد؛
ايشان نهتنها مسلمانان را مکرربه دانش آموزی سفارش کردهلند. بلکه آن را بر همگان واجب
دانستهاند:
-١ -طَلَبٌ العلم فَرِيضَهٌ عَلَى كلّ مُسْلمٍ و مُسْلمَه».
۲- این را هم نشان مىدهد اسلام براى آموختن علم جنان اهميتى قایل است که اگر برای
آموختنش طی مسافتی بعید نیز لازم باشد. بلید برای کسب آن تلاش کرد. لین توجه و سفارش
فراوان به علم آموزی یکی دیگر از عواملی بود که در سدههای آغازین شکلگیری تمدن
اسلامی, باعث رشد علمی خیرهکنندهاش شد. لین دوران درخشان که از سالهای ابتدلیی قرن
دوم هجری آغاز شد و تا پنچ قرن بعد ادامه یافت. به دوران طلایی اسلام مشهور |
صفحه 8:
جایگاه عالم
۰ آنچه مقام انسان را نزد خدا بالا می برد و موجب رستگاری او می گرددعلم و ایمان است و هریک از آنها بدون دیگری
3
5 چندان فایده ای ندلرد.درآیین حیات بخش اسلام .مقام عالم و دانشمند ن قدرعظیم و والاست که تنها انبیا و اوصیا |
&* +
te. نظر رتبه برآنها برتری دارند .در فرهنگ قرلن منظور از عالم و دانشمند کسانی هستند که به مرتبه بالایی از فهم و
۳ ۰ 1 7
5 ع بصيرت و خودشناسى رسيده باشند و انديشه و عمل أنها براساس حق و شساينان بيوسته درايات الهى و افاق و
=< ی
های آسمانی
1 ۲ ۲ ۳ nw
ese te eg ee ی رل ee ee ie — s
1
= را تصدیق و تأیید می کنند .پا خواندن آیات قرآن به سجده و كريه مى افتند وبرخشوع و خضوع آنها
افزوده می شوداهل نماز و زکات و ذکرو مناجاتند و از عذاب خدا هراسان و به لطف و رحمت او امیدوارندقلبشان
صفحه 9:
Hu pla ر(ع)فرموده اند «عالمی که ازعلمش بهره گیرد .برتر از هفتاد
هزارلد است درلین برهعلاوه بر قرلن کريم در وايات نيز مطلاب فراولتى
آمده لست امام علی (ع)فرموده اند :هعالم وا سه نشانه اس یداش و
بردباری و خاموشی
* .لقمان در
شناخت أنجه او دوست دارد و آنچه دوست ندارد
٠“ درویژگی های عللم از امام علی (ع)رولیت شده است که :«عللم کسی است
که قدر ومنزلت خود را بشناسد و آدمی را همین نادلنی بس که منزلتش را
تشياسة نیز:هعللم کسی است که از دلنش سیرنشود و وانمود از سير شد
ازآن نيزنكند =
IRS
اندرز به فرزندش فرمود :«عللم را سه تشلته است :شتاخت
صفحه 10:
جایگاه عالم درقر آن
* درقرآن کریم نیز ویژگی ها و نشانه های بسیاری برای عالمان ذکر شده است که به برخی ازآنها اشاره می کنیم
۴ ۱-اهل توحید و هم ردیف فرشتگانند
*” اشهد الله أنه لا إلهالا هو والملائكة واولو العلم | بالقسط لا السه الا هسو العزیز الحکیسم SDM عمران ۱۸۰).
«دراین آیه ,دانشمندان واقعی هم ردیف فرشتگان قرار گرفته لند و این خود امتیاز دانشمندان ا بر دیگران اعلام می کند .همچنین از این آید
استفاده می شود که امتیازدانشمندان از این نظر است که در پرتو علم خود به حقایق اطلاع یافته لند و به یگانگی خدا که بزرگترین حقیقت
است معترفند ».
صفحه 11:
۲-آبات و نشانه های الهی را در جهان هستی می بینند و درس خداشناسی می گیرند
خداوند درپایان بسیاری از آیات قرآن کریم +پس cle alts OUT SSB) gl الهی درآفاق و انفس ممی فرماید #درراین امورتشائه هایی برای
عالمان ,خردمندان متفکران یا گروهی که می اندیشند وجود دارد.
« إن فى ذلك لايت لقوم یتفکرون »(روم ۲۱۰) لایت لقوم یعقلون »(یقره 0۶۴
درتفسیرنمونه در توضیح و تفسیر اینگونه آیات آمده است :«در هرحال روی سخن قرن همه جابا اندیشمندان و متفکران و صاحبان مغز وعقل است و با توجه
با اینکه قرآن از محیطی برخاسته که در آنجا جز جهل حکومت نمی کرد .عظمت این تعبیر آشکارتر می شود و هم پاسخی است دندان شکن به آنها که به
خاطر بعضی از مذاهب خرافی .خط قرمز روی همه مذاهب راستین کشیده لند و می گویند مذهب موسیله تخدیر و ازکارانداختن اندیشه هاست و ایمان به خدا
مولود جهل آدمی استاینگونه آیات قرلن که تقریباً درهمه سوره ها گسترده است به وضوح می گوید مذهب راستین بزاییده انديشه وتفکر وتعفل است و اسلام
در همه جا سرو کار با متفکران و اندیشمندان و اولواالباب دارد نه با جاهلان و خرافاتیان یا روشتفکرنمایان بی منطق »
صفحه 12:
* ۲به قرآن وکتاب های آسمانی ن ایمان واعتقاد دارند .نماز به پا می دارند.ز کات می دهند وبه خدا وروز جزا ایفآندارند
۶ ۴-اهل عبادت و ذکر ودعا ومناجاتند .در خلقت آسمان و زمین تفکر می کنند .از رسوایی درپیشگاه َقّ وحشت دازنداءايمان
آورندگان به رسولان الهی و منادیان ایمان هستند ودعایشان مستجاب است
* ۵-دربرابر آیات الهی به خاک می افتند و گریه می کنند وتلاوت آیات قر آن بر
5-2 خشوع آنان می افزاید
“ قل آمنوا به او لا تومنوا ان الذين اوتو العلم من قبله اذا يتلى عليهم يحزون
للاذقان سجدا #ويقولون سبحان ربنا ان كان وعد ربنا لمفعولا #وتحزون
4 للاذقان يبكون ويزيدهم خشوعا .
دراین آیات منظور از «الذین اوتوا العلم من قبله »جمعی از دانشمندان یهود
و تصاراست که پس از شنیدن آیات قرآن و مشاهدهننال هی ک در ۰
و انجیل خوانده بودند .ایمان آوردند و در صف موّمنان راستین قرار گرفنتد و
جزءدانشمندان اسلام شدند.
صفحه 13:
© ۶-تنها عالمان به مقام خشیت الهی می رسند.
»
«و من الناس و الدواب و الأنعم مختلف الونه, کذلک انما یخشی الم من
عباده العلموا إن الله عزيز غفور»؛
>
خداوند پس از بیان یک سری نشلنه های توحیدی زآنجا که بهره گیری از
این آیات بزرگ آفرینش بیش از همه برای بندگان خردمند و دانشمندا
است .در ادامه آیه می فرماید :تنها بندگان عالم و دانشمندند که از خدا
می ترسند .آری از میان تمام بندگان ,دانشمندان هستند که یه مقام عللی
خشيت «يعنى ترس از مسئوليت تولم با درک عظمت مقام پروردگار ناثل
می گردند .این خشیت مولود سیر درآیات آفاقی و انفسی وآگاهی از علم و
قدرت يروردكار و هدف آفيخش ١
این آیه روشن می سازد که خشیت به معنی حقیقی کلمه .تنها درعلما
يافت می شود و مراد از علما ءعلمای باه است یعنی کسانی که خدای
ا 1 سای نات افش م سناش مراد از حشیت در چ
زمینه ای .همان خشیت حقیقی است که دنبللش خشوع باطنی و خضوع
در ظاهر بيدا مى شود
صفحه 14:
۴ ۷-نوجه آنها در زندگی به خدا و کارهای خدا پسندیده و اجر و پاداش اخروی
است و زرق و برق های دلشان را خیره نمی کند و دچار حسرت نمی سازد.
0 ۳ ۸-قدرت تشخیص حق از باطل را دارند و به حقانیت قرآن و هدایتگری آن آگاهی و
x ایمان دارند و علمشان مایه خضوع قلبی آنان می شود.
wr *&
و ٩-خداوند.حقایق آیات قرآن را برای آنها شرح می دهد و آشکار می سازد ؛زیرا چهره حقیقت
“oe را می بیند و آمادگی پذیرش حق را دارند.
5
ا * ۱۱-ایات الهی بر دل آنها مى نشيند و دلشان مخزن آيات الهى است.
اه ی ع م
مثيه »م
۰ * ۱۲-.اهل پند پذیری و عبرت اند .
ت ۳۹
+
0
و و aT هد
موس تشم eg Se et ee Oe
صفحه 15:
۱۳-خداوند به برخی از آنان قدرت خارق العاده ای داده که می توانند بر
طبیعت و قوانین آن چیره شوند.
oe 9
«قال الذی عنده .علم من الکتب آنا عالکتب آناءاتیک به قبل لن برتد
آلیک طرفک فلما رغاه مستقراً عنده قال هذا من فضل ربی لیبلونی
ءآشکرام اکفر و من شکر فانما یشکر لنفسه و من کفرفلن ربی ۶
(Fee LK gS
۲ کسی که نزد اوردانشی از کتاب الهی بود ,كفت :من كن را پیش از آنکه
چشم خود را برهم زنی برایست می آورم .پس چون اسلیمان آآتن
[تخت آرا نزد خود مستقردید لین از فضل پرودگار من است يتا
مرا بيازمايد كه آيا سپاسگزارم یا ناسپاسی می کنم و هركسى سياس
گزارد .تنها به سود خویش سپاس می گزارد وهر کس ناسنپاسی
کنسد بی گمان پروردگارم بی نیاز و کریسم اسست
صفحه 16:
ae 5 7
14-درعالم بوزخ نيز از حيات آكاهانه اى برخوردارند
سخرگویارقباسهستند-16 ٠
:از كولهانروز قيامتند و شهامتآنا در - 17
.كنارشهادتخداوند قرار ىكيرد
صفحه 17: