صفحه 1:
بسع الله الرحمن الرحيم
صفحه 2:
عنوان:
دروغ گفتن و سلام كردن
تهیه کننده:
پوربا محمودی
استاد مربوطه:
جناب آقاى افخمى 8
نام درس: ۰
هدیه های آسمانی ۰
صفحه 3:
دروغ از منظر قرآن و روایات ۱
دروغ از بدترین معایب. زشت ترین گناهان و منشأ بسيارى از مفاسد است و بالطبع از
کارهای زشت و ناپسند و عادت به آمن از رذایل اخلاقی و از گناهان کبیره لست و تا
ضرورت و مصلحت مهمی در میان نباشد . دروغ گفتن جایز نمی باشد.
دروغ در دنیا و آخرت انسان را از رحمت الهی محروم می کند و در میان مردم بی لعتبار
امی نماید و اعتماد عمومی را سلب و جامعه را به بیماری نفاق دچار می سازد و از آفات
زبان و خراب کننده ایمان است.
علت اصلی دروغ . عقده حقارت و خود کم بینی انسان دروغگو است و این یکی از نکات
روانی است که به عنوان روانشناسی اخلاقی در کلمات معصومین به آن اشاره شده است.
سرچشمه دروغ نیز گاهی به خاطر ترس از فقر. پراکنده شدن مردم از دور او ء از دست
دادن موقعیت و مقام و زملنی نیز به خاطر علاقه شدید به مال و ole و مقام و ..است که
شخص از این وسیله نامشروع برای تامین مقصود خود کمک می گیرد.
ابزار بسيارى از كناهان دروغ است اينكه افراد دروغكو بدبينى و سوه ظن خاصى نسبت به
همه کس و همه چیز دارند ؛ با دروغ خود را بزرگ جلوه می دهند. با دروغ هزار گونه
تملق می گویند و یکی از راههای درمان دروغ این می باشد که قبل از هر جيز بايد
مبتلایان ره عولقب دردناک و آتار سوء معنوی و مادی آن متوجه ساخت و نیز ید بید
متوجه ساخت که اگر چه دروغ در پاره ای از موارد نفع شخصی دارد ولی نفعش بسیار ©
آنی و زودگذر است و یکی دیگر از موثرترین راههای درمان دروغ پرورش شخصیت در
افرلد و کوشش برای تقویت پایه های ایمان در Jo آنان است و بلید محیط های تربیتی و ۰
معاشرتی مبتلایان را از وجود افراد دروغگو پاک کرد تا تدریجا طبق اصل محاکات و
تاثیرپذیری محیط وجود آنهالز این رذیله پاک گردد.
صفحه 4:
معنای دروغ ۱
کذب بر وزن وزر و گتف به معنی دروغ گفتن می باشد. صحاح و قاموس و آقرب و ... هر دو وزن رل
مصدر گفته اند ولی استعمال قرآن نشان میدهد که کذب بر وزن وزر مصدر است.
کذب بر وزن گتف اسم مصدر است به معنی دروغ مثل « یرو ی اللذب» چون کذب مفعول
بهیفترون است لذا اسم اسث ند مصدر lan بو ندا قرو ةمق ينطق
تکذیب آن است که دیگری را به دروغ نسبت دهی و بگوبی دروغ می گوید.
کذاب مبالفه است یعنی بسیار دروغگو ای add YA من هو نرق گَذّاب(۵» .
کاذبه مصدر است مثل عاقبه عافیه و باقیه« |ذا Lally Cady - لَئْسٌ لوَفْمَتها كاذيّة»(ع)
کذب در لفت یه معنای عدم مطایقت لست و همانگونه که سخن به دروغ متصف می شود اعتقاد و عمل
هم به آن متصف می گردد. گمان و اعتقاد مخالف با واقع دروغ است » همانگونه که عمل مخالف با سخن
و وعده نیز دروغ است.
سوگند دروغ
یکی از موارد رواج دروغ . سوگند دروغ است. اين عمل از زشت ترین گناهان و فاحش ترین عیوب است.
پیامیر اکرم(ص) فرمودند:ه هر کس سوگندی به خدا یاد کند که به اندازه بال پشه ای دروغ در آن باشد
نقطه ای سياه در قلبش يديد مى آيد و تا روز قيامت باقى مى ماند»
حضرت رسول(ص) فرمودند:« جه خيلنت بزركى است كه به برادرت جيزى بكويى كه تو را تصديق كند
و تو به او دروغ گفته باشی»
پیامبر(ص)فرمودند:« سه گروهند که فردای قیامت خدابا آنها سخن نمی گوید وبه آنهاتوجه نمی کند
و آنها رذاز گناهانشان تزکیه نمی کند لول کسانی که چون چیزی ببخشند منت می گذارند دوم کسانی
0 خود را با سوگند دروغ به فروش می رسانند و سوم انسالهای متکبر.ه
صفحه 5:
وعده به خانواده و همسر
در دین مقدس اسلام نفقه(هزینه زندگی)زن و فرزند به عهده مرد است . البته نفقه به تناسب امکانات و در
حد میانه روی است و بیش از آن لزومی ندارد ولی چون بسیاری از اوقات در اثر زیاده طلبی و چشم و هم
چشمی تقاضای خانواده فرلتر از امکانات مرد و بیش از حد کفایت است در چنین وضعی مرد بر سر دوراهی
قرار مى كيرد كه يا بايد با برخورد منفى 9 By صریح در برلبر خواسته های آنان موضع گیری کند و یا با
برخورد امیدوار کننده و وعده های مصلحتی تا حدودی آنها را راضی و قانع نماید. اما بلید در نظر داشت که
اگر سرپرست خانواده بخواهد هر روز به بهانه های پوچ و بی اساس به خانواده اش دروغ بگوید علاوه بر آنکه از
نظر تربیتی آثار بدی در پی دارد حس اعتماد و اطمینان را در اعضای خانواده از بین می برد و جایگاه رفيع
پدر و سرپرست خانواده را متزلزل ساخته و آنرا در معرض سقوط قرار می دهد و در نتیجه اساس خانواده از
بین می رود.
آثار دروغ
دروغ به جز آثار سوء اخلاقی که در شاکله خود انسان دارد بنیان و شالوده جامعه را ویران می کند مشل
موشهايى كه سد سبا راجا آن استحکام ویران کردند. دروغ در خلنه, دروغ در مدرسه . دروغ در بازار و محله و
اداره ود نظام خانواده و مدرسه و بازار ولداره ...را از هم می پاشد. دروغ آثار زیانباری از جهت فرهنگی ۰
اقتصادی ۰ سیاسی و اجتماعی به دنبال دارد .
صفحه 6:
سلام کردن مسلمین به یکدیگر . ایجاد للس و الفت می کند . کینه ها و کدورتها را می زدلید , اخم
پیشانها را باز مى كند ٠ بنابرلين زن و شوهرى كه نيازبه لمنس و الفت و صفا و صمیمیت بیشتری دارند
لين دستور را بيشتر رعليت كنند.شوهر كه از در منزل وارد می شود بلید به همسرش سلام کند و هر كاه
که از خواب برمی خیزند زن به شوهرش سلام کند و بهتر آنکه در سلام کردن ۰ هر یک بر دیگری سبقت
گیرد:
سلام بايد با صداى بلند و واضح باشد » نه آهسته و نهان . زن و شوهر نبايد اين موضوع را كه اسلام به آن
اهميت زياد داده است کوچک شمرند و کم اهمیت گیرند و بگوین : سلام كردن براى بيكاتكان ست , نه
زن و شوهر که با هم یگانه و نزدیکند.
واعظی می گفت : دوستی دلشتم ثروتمند و مرفه . روزی به من
که زندگی من و همسر و فرزندانم با وجود آماده بودن همه وسائل زندگی ۰ روح و نشاط ندارد ۰ در
صورتی که زندگی شما و امثال شما که یک دهم در آمد و رفاه ما را ندارید . پر از شور و عشق و شادی و
نشاط است , شما از ما بيشتر مى خنديد و گونه های شما سرختر است و فرزندان شما با نشاط تر و زنده
Jo ترند
ay او گفتم : شما با همسرت سلام و خداحافظی می کنی ؟ گفت :نه . گفتم حال چند وقتی این موضوع
مهم اسلامی را آزملیش کن . در آنجا سرى تكان داد به علامت اينكه مثلاً من از مرض سل و سرطان مى
می گویم و او فرص آسپرین تجويز مى كند . ولى جندى بعد تشكركنان نزد من آمد و گفت :به راستی
نصیحت تو معجزه كرد. يك سلام كردن كوجك و ناقابل . در خانواده ما . روح و نشاط آورد . وقتی سلام
نمی کردم ۰ من در گوشه ای می نشستم و همسرم دنبال کارهای خانه می رفت ۰ ولی از وقتی سلام می
کنم همسرم مجبور است جوابی بدهد . همین سلام و جواب آسان و بی ملیه . اخم و گرفته رویی ما را به
| انشاط و گشاده رویی تبدیل کرد و دهان بسته ما را باز كرد . بعد از سلام و جواب ۰ قهرأ سخنى از اين در
و آن در گفته شد . غصه ها و ناراحتیهای بازار و خانه فیلموش گشت . خلاصه زندگی افسرده و مرده ما را
با یک دستور کوچک . رونق و حیات تازه ای بخشیدی و عشق و شور و شعف به خانه ما آوردی.
صفحه 7:
فا ی S
بسم اهلل الرحمن الرحیم
عنوان:
دروغ گفتن و سالم کردن
تهیه کننده:
پوریا محمودی
استاد مربوطه:
جناب آقای افخمی
نام درس:
هدیه های آسمانی
دروغ از منظر قرآن و روايات
دروغ از بدترين معايب ،زش)ت ترين گناهان و منش)أ بس)ياري از مفاس)د اس)ت و بالطب)ع از
کارهاي زش)ت و ناپس)ند و عادت ب)ه آ)ن از رذايل اخ)الق)ي و از گناهان ک)بيره ا)س)ت و ت)ا
ضرورت و مصلحت مهمي در ميان نباشد ،دروغ گفتن جايز نمي باشد.
دروغ در دني)ا و آخرت انس)ان را از رحم)ت اله)ي محروم م)ي کن)د و در ميان مردم ب)ي ا)عتبار
م)ي نمايد و اعتم)اد عموم)ي را س)لب و ج)امع)ه را ب)ه بيماري نفاق دچار م)ي س)ازد و از آفات
زبان و خراب کننده ايمان است.
عل)ت اص)لي دروغ ،عقده حقارت و خود ک)م بين)ي انس)ان دروغگ)و اس)ت و اين يک)ي از نکات
رواني است که به عنوان روانشناسي اخالقي در کلمات معصومين به آن اشاره شده است.
س)رچشمه دروغ ني)ز گاه)ي ب)ه خاط)ر ترس از فق)ر ،پراکنده شدن مردم از دور او ،از دس)ت
دادن موقعي)ت و مقام و زمان)ي ني)ز ب)ه خاط)ر عالق)ه شديد ب)ه مال و جاه و مقام و ...است ک)ه
شخص از اين وسيله نامشروع براي تامين مقصود خ)ود کمک مي گيرد.
ابزار بس)ياري از گناهان دروغ اس)ت اينک)ه افراد دروغگو بدبيني و س)وء ظ)ن خ)اصي نس)بت به
هم)ه ک)س و هم)ه چي)ز دارن)د ،ب)ا دروغ خود را بزرگ جلوه م)ي دهن)د ،ب)ا دروغ هزار گون)ه
تمل)ق م)ي گوين)د و يک)ي از راههاي درمان دروغ اين م)ي باش)د ک)ه قب)ل از ه)ر چي)ز بايد
مبتاليان را ب)ه عوا)ق)ب دردناک و آثار س)وء معنوي و مادي آ)ن متوج)ه س)اخت و ني)ز بايد بايد
متوج)ه س)اخت ک)ه اگ)ر چ)ه دروغ در پاره اي از موارد نف)ع شخص)ي دارد ول)ي نفع)ش بس)يار
آن)ي و زودگذر اس)ت و يک)ي ديگ)ر از موثرترين راههاي درمان دروغ پرورش شخص)يت در
افرا)د و کوش)ش براي تقويت پايه هاي ايمان در دل آنان اس)ت و بايد محي)ط هاي تربيت)ي و
معاشرت)ي مبتاليان را از وجود افراد دروغگ)و پاک کرد ت)ا تدريج)ا طب)ق اص)ل محاکات و
تاثيرپذيري محيط وجود آنها ا)ز اين رذيله پاک گردد.
معناي دروغ
کذب بر وزن وِزر و َکتِ)ف ب)ه معن)ي دروغ گفت)ن م)ي باشد .ص)حاح و قاموس و اقرب و ...ه)ر دو وزن را)
مصدر گفته اند ولي استعمال قرآن نشان ميدهد که کذب بر وزن وزر مصدر است.
کذب بر وزن َک ِت)ف اس)م مص)در اس)ت ب)ه معن)ي دروغ مث)ل « يَ ْف َت ُرو َن) َعلَ)ى اهَّلل ِ ال ْ َكذِب» چون کذب مفعول
به يفترون است لذا اسم است نه مصدر يعني بر خدا دروغ مي بندند.
تکذيب آن است که ديگري را به دروغ نسبت دهي و بگويي دروغ مي گويد.
کذِإ «وگغورد رايسب ينعي تسا هغلابم باّن اهَّلل َ ال يَ ْهدِي َم ْن ُه َو ُم ْسر ٌِف َك َّذاب(. »)5
َّ
س ل ِ َو ْق َعتِها كا ِذبَة»()6
کاذبه مصدر است مثل عاقبه ،عافيه و باقيه« إ ِذا َو َق َع ِ
ت ال ْواقِ َع ُة -ل َ ْي َ
کذب در لغت ب)ه معناي عدم مطابق)ت ا)س)ت و هم)انگون)ه ک)ه س)خن ب)ه دروغ م ّتص)ف م)ي شود اعتقاد و عم)ل
هم به آن م ّتصف مي گردد .گمان و اعتقاد مخالف با واقع دروغ است ،همانگونه که عمل مخالف با سخن
و وعده نيز دروغ است.
سوگند دروغ
يکي از موارد رواج دروغ ،سوگند دروغ است .اين عمل از زشت ترين گناهان و فاحش ترين عيوب است.
پيام)بر اکرم(ص) فرمودن)د )«:ه)ر ک)س س)وگندي ب)ه خدا ياد کن)د ک)ه ب)ه اندازه بال پش)ه اي دروغ در آ)ن باش)د
نقطه اي سياه در قلبش پديد مي آيد و تا روز قيامت باقي مي ماند»
حضرت رس)ول(ص) فرمودن)د «:چ)ه خيان)ت بزرگ)ي اس)ت ک)ه ب)ه برادرت چيزي بگويي ک)ه ت)و را تص)ديق کن)د
و تو به او دروغ گفته باشي»
پيام)بر(ص)فرمودن)د «:س)ه گروهن)د ک)ه فرداي قيام)ت خدا ب)ا آنه)ا س)خن نم)ي گويد و ب)ه آنه)ا توج)ه نم)ي کن)د
و آنه)ا را) از گناهانشان تزکي)ه نم)ي کن)د ا)ول کس)اني ک)ه چون چيزي ببخشن)د من)ت م)ي گذارن)د دوم کس)اني
که کاالي خود را با سوگند دروغ به فروش مي رسانند و سوم انسانهاي متکبر)».
وعده به خانواده و همسر
در دين مقدس اس)الم نفق)ه(هزين)ه زندگ)ي)زن و فرزن)د ب)ه عهده مرد اس)ت .البت)ه نفق)ه ب)ه تناس)ب امکانات و در
حد ميان)ه روي اس)ت و بي)ش از آ)ن لزوم)ي ندارد ول)ي چون بس)ياري از اوقات در اث)ر زياده طل)بي و چش)م و ه)م
ّ
چشم)ي تقاضاي خانواده فرا)ت)ر از امکانات مرد و بي)ش از ح)د کفايت اس)ت در چني)ن وضع)ي مرد بر س)ر دوراه)ي
قرار م)ي گيرد ک)ه يا بايد ب)ا برخورد منف)ي و ر ّد ص)ريح در برا)بر خواس)ته هاي آنان موض)ع گيري کن)د و يا ب)ا
برخورد اميدوار کننده و وعده هاي مص)لحتي ت)ا حدودي آنه)ا را راض)ي و قان)ع نمايد .ام)ا بايد در نظ)ر داش)ت ک)ه
اگر سرپرست خانواده بخواه)د ه)ر روز به بهانه هاي پوچ و بي اساس به خانواده اش دروغ بگويد عالوه بر آنک)ه از
حس) اعتماد و اطمينان را در اعضاي خانواده از بي)ن م)ي برد و جايگاه رفي)ع
نظ)ر تربيت)ي آثار بدي در پ)ي دارد ّ
پدر و س)رپرست خانواده را متزلزل س)اخته و آنرا در معرض س)قوط قرار م)ي ده)د و در نتيج)ه اس)اس خانواده از
بين مي رود.
آثار دروغ
دروغ ب)ه ج)ز آثار س)وء اخالق)ي ک)ه در شاکل)ه خود انس)ان دارد بنيان و شالوده جامع)ه را ويران م)ي کن)د مث)ل
موشهايي ک)ه س)د س)با را ب)ا آ)ن اس)تحکام ويران کردند .دروغ در خان)ه ،دروغ در مدرس)ه ،دروغ در بازار و محل)ه و
اداره و ...نظام خانواده و مدرس)ه و بازار و ا)داره و ...را از ه)م م)ي پاشد .دروغ آثار زيانباري از جه)ت فرهنگ)ي ،
اقتصادي ،سياسي و اجتماعي به دنبال دارد .
س)الم کردن مس)لمین ب)ه یکدیگ)ر ،ایجاد ان)س و الف)ت م)ی کن)د ،کین)ه ه)ا و کدورته)ا را م)ی زدای)د ،اخم
پیشانیه)ا را باز م)ی کن)د ،بنابرای)ن زن و شوهری ک)ه نیاز ب)ه ا)ن)س و الف)ت و ص)فا و ص)میمیت بیشتری دارند
ای)ن دس)تور را بیشتر رعای)ت کنند.شوه)ر که از در منزل وارد م)ی شود بای)د ب)ه همس)رش سالم کند و هر گاه
که ا)ز خواب برمی خیزند زن به شوهرش سالم کند و بهتر آنکه در سالم کردن ،هر یک بر دیگری سبقت
گیرد.
سالم باید با صدا)ی بلند و واضح باشد ،نه آهسته و نهان ،زن و شوهر نباید این موضوع را که اسالم به آن
اهمیت زیاد داده است کوچ)ک شم)رند و کم اهمیت گیرند و بگویند :سالم کردن برای بیگانگان ا)ست ،نه
زن و شوهر که با هم یگانه و نزدیکند.
)ری در کار است
واعظ)ی م)ی گف)ت :دوس)تی دا)شت)م ثروتمن)د و مرف)ه .روزی ب)ه م)ن گف)ت :نم)ی دان)م چ)ه س ّ
ک)ه زندگ)ی م)ن و همس)ر و فرزندان)م ب)ا وجود آماده بودن هم)ه وس)ائل زندگی ،روح و نشاط ندارد ،در
صورتی که زندگی شم)ا و امثال شم)ا که یک دهم در آمد و رفاه ما را ندارید ،پر از شور و عشق و شادی و
نشاط اس)ت ،شم)ا از ما بیشتر می خندی)د و گونه های شم)ا سرختر است و فرزندان شم)ا با نشاط تر و زنده
دل ترند.
به او گفتم :شم)ا ب)ا همس)رت س)الم و خداحافظ)ی م)ی کنی ؟ گفت :ن)ه ،گفتم حال چن)د وقتی این موضوع
مهم اس)المی را آزمای)ش کن .در آنج)ا سری تکان داد به عالم)ت اینک)ه مث ً
ال من از مرض سل و س)رطان می
م)ی گوی)م و او قرص آس)پرین تجوی)ز م)ی کن)د ،ول)ی چندی بع)د تشکرکنان نزد م)ن آم)د و گف)ت :ب)ه راستی
نص)یحت ت)و معجزه کرد .ی)ک س)الم کردن کوچ)ک و ناقابل ،در خانواده م)ا ،روح و نشاط آورد ،وقتی سالم
نم)ی کردم ،م)ن در گوش)ه ای م)ی نشس)تم و همس)رم دنبال کارهای خانه می رف)ت ،ول)ی از وقتی س)الم می
کنم همسرم مجبور است جوابی بدهد .همین سالم و جواب آسان و بی مای)ه ،اخ)م و گرفته روی)ی ما را) به
نشاط و گشاده رویی تبدیل کرد و دهان بسته ما را باز کرد .بعد از سالم و جواب ،قهرا ً سخنی از این در
و آن در گفته شد ،غصه ها و ناراحتیهای بازار و خانه فرا)موش گشت ،خالصه زندگی افسرده و مرده ما را
با یک دستور کوچک ،رونق و حیات تازه ای بخشیدی و عشق و شور و شعف به خانه ما آوردی.
با تشکر