صفحه 1:
صفحه 2:
شناخت عمومی شهر جدید صدرا
شهرهای جدید مجموعههای زیستی از پیش انديشيده و برنامهریزی شدهای هستند که آگاهانه در پاسخ به نياز انسان امروز و اهداف از قبل تعيين
شده. احداث میگردند و رویکردی منطقی به حل مشکلات رو به اقزایش شهرنشینی در دوران معاصر هستند. شهر جدید صدرا نیز با چنین رویکردی
در ۱۵ کیلومتری شمال غرب شیراز که بیش از ۲۰۰ متر مرتفعتر از شیراز است. واقع گشته است.
متعاقب نیاز به ایجاد یک شهر جدید در نزدیکی شیرازه در مکانیلبی شهر جدید علاوه بر نزدیکی به شهر شیراز: امکان دسترسی به مراکز صنعتی و
کشاورزی شهرهای مجاور از جمله مرودشت. زرقان و بیضا نیز حلئز اهمیت بوده است. لذا مکان فعلی شهر صدرا که از سمت جنوب و از طریق دو
مسیر تنگ جلاب و تنگ قره پیزی نبه شهر شیراز و مراکز ضتعتی ضنایع الکترونیک؛ از تست شرق و از طریق باجگاه به جاده شیراز - مرودشت و به
مناطق کشاورزی باجگاه و همچنین یه مراکز صنعتی پالایشگاه. پتروشیمی, کارخانجات آزملیش و قدد مرودشت. از سمت شمال به اراضی کشاورزی
بیضا و از سمت غرب به جاده سپیدان و مناطق کشاورزی قصر قمشه و دوکوهک گویم و قلات مرتبط میشود؛ انتخاب شده است.
صفحه 3:
مکائیلبی و مطالعات برنامهریزی و طراحی شهر جدید صدرا در فروردین ۱۳۶۸ در دستور کار وزارت مسکن و شهرسازی قرار گرفت. نهايتاً
طرح جامع شهر در بهمن ماه سال ۱۳۷۴ به تصویب شورای عللی شهرسازی و معماری کشور رسید و به موازات اجرای عملیات آمادهسازی
و در سال ۱۳۷۵ به تصویب رسیده است. محدوده قانینی شهر در گسترهای به مساحت ۵۰۰۰ هکتار و حوزه
اراضی طرح
استحفاظی آن بر اساس مصوبه شورایعللی شهرسازی و معماری ایران ۱۸۰۰۰ هکتار و با تیاکم ناخللص ۱۰۰ نفر در هکتار و با جمعیت
مصوب ۲۳۰۰۰۰ نفربه تصویب رسیده و جمعیت مورد تاکید لفق طرح در آستانه دوم جمعیت نهلیی +8 نفر پیشبینی شده است. در
حال حاضر مناطق مسکونی شهر جدید صدرا به دو فاز یک و دو تقسیم شده است که فاز یک در قسمت شرقی و فاز دو مسکونی در قسمت
غرب قرار گرفته است.
صفحه 4:
بررسی روند تکامل ساز
ضایی شهر صدرا
سازمان فضلیی شهر صدرا در طرح اولیه به عنوان شهری خطی مطرح گردیده است که وجود ارتفاعات در شمال و حریم گاز در جنوب شهر بیشترین نقش را
شکلگیری لین الگوی خطی ایفا کرده است. مطلبق با لين الكو در بدو امر صدرا شهرى خطى دارای یک ثقل خدملتی در قلب ن و بدنه اصلی شهر در دو
پهنه و دو ناحیه مختلط سکونتی در دو سمت ن طراحى شده است (تصویر ۳-۳), لیکن در ادامه روند شکلگیری شهر فرصت شکلگیری قلب شهر از دست
رفته و عملا سازمان فضایی اولیه شهر را دچار دگرگینی نموده است. مهمتر از همه آن که سقف برنامه جمعیتی در مجوزهای توسعه رعایت نشده و روند
ساخت و سازیبا تراکم های جمعیتی بمرلتب بیش از پیشنبیتیهای اولیه کل گرفته است لذا جمنیت: شهر دو برایر شده و قاعحتاً مساحت:موزد نیاز خدنات
مرکز شهر نیز میبایستی دو برابر مساحت اولیه گردد. برغم لين موضوع تنها فضای واقع در ثقل مکلنی شهر بگونهای غیرمسئولانه به احداث مسکن مهر و
کاربربهای تخصصی قلبل استقرار در حریم شهر شیراز واگذار گردیده است. تحولات مذکور باعث تغییرالگوی سازمان فضلیی در صدرا گشته است. (مهندسین
مشاور پارهاس و همکاران . ۱۳۹۴ ۴۰-۳۷)
صفحه 5:
سازمان فضابى اوليه شهر صدرا (منبع: مهندسين مشاور بارهاس و همكاران. 001895
اولين تجديد نظر در سازمان فضليى مركز شهر در طرح جامع حريم صورت كرفته كه در لين طرح تاكيد ويزهاى به دروازه دو كوهك جهت برخورد
ابا نيازهاى مركز شهر صورت بذيرفته است. ليكن در طرح مذكور مركز اوليه در ثقل شهر نيز كماكان مد نظر يوده است.سازمان فضابى مركز شهر در طرح
تجدید نظر از چیدمان ترکیبی برخوردار است. بطوریکه محور مجهز شهری که از قلب مناطق عبور می کند با تاکید خدمات در مرکز منطقهها کماکان
عنصر کلیدی سازمان فضایی باشد. (مهندسین مشاور پارهاس و همکاران . ۱۳۹۴ ۳۰-۳۷)
صفحه 6:
.يس از حذف مرکز اصلی در تقل شهر. دو پهنه موجود در تلاقی ورودیهای دو گانه شهر (تنگ جلاب و دو کوهک) پهنههای فعال خدماتی
مرکز شهر را تشکیل میدهند. مرکز ۱ (پهنه شرقی» که پارک مرکز شهر در آن قرار گرفته با چیدمان مراکز گردشگری و پذیرایی»
همچنین مراکز فرهنگی مذهبی هویت فرهنگی گردشگری پیدا نموده است. مرکز ۲ (پهنه غربی) شامل فضاهای خدماتی کلیدی مانند
مراکز آموز عالی و پارکهای موضوعی است که تاکید خدماتی دارد. (مهندسین مشاور پارهاس و همکاران . ۱۳۹۴ ۴۰-۳۷)
با توجه به اهمیت محیط طبیعی و هویت اکولوژیکی مرکز شهر صدرا تپه جنوبی و در ادامه تپههای غربی که ورودی دو کوهک را ایجاد
نموده به عنوان عنصر کلیه سازمان فضایی مرکز شهر تلقی میگردند. به وییُه كه محور خطی پیرامون حریم گاز به عنوان یک پهنه خطی
غلبه سبز در تداوم محورهای سریع ارتباطی نیز از عناصر سازمان مرکزی مرکز شهر تلقی میگردند.
توجه به مرلتب فوق سازمان فضلیی
مرکز شهر تلفیقی از محور مجهز شهر و پهنه مرکز او ۲ و در ترکیب با تپه اکولوژیک میباشد (تصویر ۴-۳). (مهندسین مشاور پارهاس و همکاران
(FY ۴
صفحه 7:
(منبع: مهندسین مشاورپارهاس و همکاران, ۱۳۹۴)
صفحه 8:
بررسی عناصر کلیدی در سازمان فضایی شهر صدرا
در شهر صدرا ویژگیهای جفرافیابی مهمترین عامل درونی نقشدهنده به شهر میباشد و در زمینه شاخصهای بیرونی راهبردهای منطقهای که توسط اسناد
فرادست مانند طرح مجموعه شهری شیراز ارائه شده است عامل کلیدی در شکلگیری ساختار اصلی شهر میباشند.
با توجه به فعاليتهاى مد نظر برای شهر صدرا جایگاه خدملنی شهر, مورد تاكيد قرار داد.برخی از این نقشها در رتباط با شهر شیراز و نیزهای آن مطرح بوده و
برخی نیز با توجه به شرایط جفرافییی و هویت اکولوژیک در شهر صدرا حالزاهمیت هستند. در دامهبه بررسی بستر طبیعی و انسان ساخت به عنوان مهمترین
عوامل موثر بر سازمان فضایی شهر پرداخته خواهد شد.
صفحه 9:
شهر جدید صدرا در محدوده مصوب سال ۳۸۵ابا وسعت ۴۳۷۶ هکتار و با توجه به مختصات شهر اقلیم آن تفاوت چندلنی با اقلیم گرم و خشک شیراز نداشته
امابه دلیل آنکه در تواحی کوهستانی و کوهپایهای قرار گرفته است. به تیعیت از شرلیط ارتفاعی ب و هوای مطبوعتر و خنکتری نسبت به شهر شیراز داراست
۳۹۵ ۴۴).
(مهندسین مشاور شهر و دیا
قرارگیری صدرا در بستری با ویژگی های طبیعی متمایز باعث ایجاد چشماندازهای بدیع و ارزشمند در آن شده است. وجود عناصر طبیمی چون کوه؛تپهماهورها
تیدیل تموده اننت.
و مسیل, ویژگیهای بصری شهر را یه یکی از عتاصر غالب هویت
شکلگیری شهر خطی صدرا در امتداد شرق به غرب. باعث شده تا حوزههای اکولوژیک و ارتفاعات شمالی شهره تقرباً در تمامی مناظر عمومی و کریدورها تسلط
داشته و در دیدهای گسترده به سمت شمال قابل رویت باشند. تپههای جنوبی نیز که توسعههای باغشهری را در دامنه خود جای داده از دیگر کیفیتهای
اکولوژیک بوده که دید از درون شهر بهآنها میسر میباشد. استقرار محور مجهز سبز در جنوب صدرا و فرصت بهرهگیری از گشودگی ایجاد شده در حریم كاز
امکان بهرهمندی از کیفیتهای بصری و مناظر اکولوژیک موجود را میسر ساخته است. پوشش گیاهی در این ناحیه بصورت غیر انبوه میباشد (مهندسین مشاور
شهر ديارء ۱۳۹۵ ۴۵-۴۳.
صفحه 10:
* شهر جدید صدرا از نظر شکل ظاهری به دو منطقه کوهستانی و جلگهای) دشت( تقسیم ميشود.کل پهنه توسعه شهر همانند درهای مابین دو پهنه
ارتفاعی حلئل شده است که خطالقعر آن در وسط دشت قرار گرفته و خط لوله گاز و نفت و شبکههای اصلی ارتباطی از این پهنه عبور میکنند.
۱ ۳ کمتر و شیبهای دامنه شمالی بیشتر میباشد. دشتی خطی مایین دو پهنه ارتفاعی ولقع شده است و از شمال و جنوب
توزيع شیبهای دامنه جنوبی
محدودیت توسعه ایجاد کرده است (مهندسین مشاور شهر دیار ۱۳۹۵ ۴۵-۴۳).
بتری را مایین محیط طبیعی و محیط مصنوع
شهری بخشیده است و طول تماس بیشتری را مابین محی
ت اکولوژیکی مطلوبی به محیط شهری بخشی
هم زمان. همین موضوع. کیفیت اکولوژیکی مطلوبی
دلیذ: ای شهر انجاد شدة انست,
آورده است. با توجه به جریان نسیم معکوس, عصرها از ارتفاعات به داخل شهر, شرایط اقلیمی دلپذیری برای شهر
فراهم آورده است. با توجه به جریان نسی
صفحه 11:
لایههای ارتفاعی
بستر اصلی شهر مابین خطوط تراز ۱۸۰۰ تا ۱۹۵۰ واقع شده است. در نتیجه اوج ارتفاعی عوارض طبیعی با بستر شهر دارای میانگین
۰ متر اختلاف ارتفاع است. این در حالتی است که بللغ بر ۹۴/۵۰ درصد از سطح شهر مابین تراز ۱۸۰۰ تا ۱۹۵۰ و ۴۹/۱۹
درصد از سطح شهر مابین تراز ۱۸۵۰ ۱2 ۱۹۰۰ ولقع شده است و ۴۱/۱۳ درصد از سطح شهر مابین تراز ۱۹۰۰ للی ۱۹۵۰ میباشد و
ترازهای ارتفاعی بالاتر از ۱۹۵۰ به لحاظ برخورداریی از شیب بالای ۳۰ درصد جهت توسعه مناسب نیستند. (مهندسین مشاور شهر
دیار. ۰۱۳۹۵ ۴۵-۴۲)
صفحه 12:
* بستر کالبدی شهر صدرا
پهنههای سبز
* شهر جدید صدراابه دلیل وجود ظرفیت و محیط طبیعی مطبوع, به صورت خطی در میان ارتفاعات شمللی و جنوبی توسعه یافته است. وجود عوارش
طبیعی, استقلال نسبی شهر را حتی در آینده دور ممکن ساخته استه این شهر به لحاظ لب و هوا و وضعیت خاک. شرلیط متاسبی را جهت رشد گیاهان
داراست. برنامهریزی به متظور پارک های علمی-آموزشی در جنوب صدرا و کاشت درختان در حاشیه معابر مید لین مطلب است. در دامنه جنوبی صدرا باغ
شهرها قارگرفتهاند که بصورت منظر پیدار و سبز. هویتی خاص به شهر بخشیدهاند.پوشش گیاهی تنک بر روی ارتفعات جنوبی و شمالی به چشم میخورد
که تراکم آن در ارتفاعات جنوبی بیشتر است .وجود تبه ماهورها درون شهر . ضمن برجسته کردن اهمیت آنها باعث تسهیل خوانایی شهر شده است.
صفحه 13:
* تودههای ساختمانی
در شهر جدید صدرابسیاری از زمینه بدون اجرای طرح آمادهسازی و به صورت زمينهاى باير هستند. بعضى از معابر هنوز شکل نگرفته و عرض برخی از آنها
مناسب یا تودههای ایجاد شده در gl JUS ثیست» بعضاً ساختمائهای مرتفع در حاشیه معابر کم عرض ایجاد شدهاند. از دیگر مسائل موجود در سیمای
محورهای اصلی شهر, ایجاد بلوکهای آپارتمانی درون قطعات بزرگ است. این مسأله سبب شده تا جدارههای لین محورها به صورت مداوم شکل نگرفته و
مسیر خیابان به درستی تعریف نشود. در مواردی نیز طرح تفکیکی قطعات مشکل مشایهی را به وجود آورده بدین صورت که فضای باز قطعات در مجاورت
محور اصلی و تودهها در پشت لّن پیشبینی شده و باعث خدشهدار شدن محصوریت قضای خیابان گشته است (مهندسین مشاور پارهاس و همکاران .
۱۰۳-۱ ۸۸
صفحه 14:
یک برنامه مشخص جهت فرآیند توسعه شهر باعث شده تا تودههای ساختمانی به صورت پراکنده در سطح شهر شکل گیرند. این مسأله
علاوه بر اينكه به لحاظ عملکردی مشکلات بسیاری را برای شهروندان به وجود آورده. انسجام بصری شهر را نیز از میان برده و تک بناهای
پراکنده در سطحی گسترده به هویت بصری شهر صدرا تبدیل شده است. تجمعهای ارتفاعی و ساختمانهای بلندمرتبه بخشهایی از شهر را به
صورت متمایز جلوهگر میسازد.استفاده از لاهای تیپ برای مجتمعهای مسکونی صدرابه صورت گسترده رايج ميباشد. از عمدهترين دلايل اين
امر را میتوان تلاش تعاونیهای مسکن برای کاهش هزینههای تمام شده دانست. نمای اینگونه مجتمعهای آپارتمانی. سیمای یکنواختی را در
برخی مقاطع از شهر ایجاد کرده است. عدم رعلیت اصول سلسله مراتبی در بارگذاری تراکمها؛ خط آسمان شکستهای را ایجاد کرده که این
مسأله در دیدهای گستردهای که به سمت شهر وجود دارد قابل تشخیص میباشد.
صفحه 15:
همچنین ساخت و سازها به پیروی از خطوط توپوگرافی زمین بوده و تغییرات شیب در سیاست های تراکمگذاری مشاهده ميشود. در طرح
جامع و تفصیلی صدرا حساسیت لازم جهت حفظ حوزه شیبدار و ارتفاعات به چشم می خورد اما بعضا در مواردی همین حوزههای شیبدار
مورد ساخت و ساز قرار گرفته که قابل قبول نمیباشد. هویت بستر طبیعی صدراء عوارض طبیعی شدید. وجود تپه ها. خط القعرها و رود-دره
هاست که این پدیدهها باید در نظام سبز خطی حضور شاخص پیدا کند. اما اين ديدكاه در طرحهای جامع و آمادهسازی رعایت تشده و رود-
دره ها تسطیح گردیدهاند. لین امر هم برای ساخت و سازهای روی خاکریزها معضل آفرین است و هم حوزههای بالادست در بارش طولانی
مدته آبهای دفعی خود را به سمت خطالقعرهای سایق تخلیه میکنند که موجب ایجاد مخاطرلتی برای حوزه سکونتی میشود (مهندسین
مشاور پا
اس و همکاران ۰ ۰۱۳۸۸ ۱۰۵-۱۰۴
صفحه 16:
شبکه معابر شهر صدرا به تفکیک رده عملکردی معایر
(منبع: مهندسین مشاورپارهاس و همکاران, ۱۳۹۴)
صفحه 17:
در قسمت جنوبی صدرا و نیز تپه ماهورهایی که درون پهنه شهر وجود دارند. دخل و تصرف در ارتفاعات طبیعی جهت ایجاد بناهایی مصنوع به چشم مي
خورد. در واقع توسعه باغشهرها از دامنه کوه شروع شده و تا بخشی از ارتفاعات کشیده میشود. توسعه بلندمدت در شهر صدرا و پراکندگی ساخت
سازها در طول زمان و در پهنه گسترده شهر : موجب پراکنش تودهها درسطح وسیع شهر شده است.
* معاير و دسترسیها
در شهر صدرا به دليل محدوديت عرض زمين جهت توسعه شهر و به دليل وقوع اراضى بين حريم خطوط كاز و ارتفاعات محدود كتنده شمال و با توجه
به اراضى شهر جديد صدرا كه داراى ابعاد و اندازههاى نسبتاً متفاوت ميباشد. متاسبترين سيستم توسعه. خطى است و اساس طرح بر روى ستون فقرات
شهر و مسير حمل و نقل عمومى استوار است كه عناصر عمده شهرى بر روى لمن قرار دارند .در صدرا خيابان امام خمينى از سمت غرب به سمت شرقء
ميدان بهارستان و در امتداد آن خيابان خوارزمى و اتصال آن به ميدان ابن سينا اين عملكرد را بر عهده دارد .در طول اين محور اكثر كاريريها قرار كرفت
مند.يه كونهاى كه بزركترين مراكز خدملتى از جمله بیمارستان با عملکرد فرامنطقهای و شهری, مراكز تجارى. يارك و فضاى سبز. مسجد و غيره قرار
گرفتهلند و دسترسی از ستون فقرات شهر به همه نقاط محلات مسكونى در فاصله تقريباً مساوى امكانبذير است (مهندسين مشاور بارهاس و همكاران »
YF TAA مم
صفحه 18:
* بستر اجتماعی شهر صدرا
شهر صدرا اجتماعی go قطبی است که در دوپاره شامل شهر و باغشهر که در دو طرف جاده ورودی شهر قرار دارند شکل گرفته است. از
لین رو. جامعه مستقر در قطب شهر. اجتماعی نسبتاً منجانس مرکب از افراد اقشار متوسط تا پایین شهریلند و جامعه. مستقر در قطب
ذيكرء درطرف جنوب جاده شرقی غربی. حومهنشینان نسبتاً متجانس از طبقه مرفه میباشد. هردو گروه عمدتاً شیرازی و عدهای به اجبار
فقدان مسکن و کار و عدهای به اختیار برای سکونت پایان هفته و فراغت در شهر صدرا سکونت دارند. بنابراین اجتماع صدرا اجتماعی
دستخوش تمایلات جداییگزینی است و همین امر میتواند روند رشد شهر جدید صدرا را با دشواری مواجه سازد.
صفحه 19:
پررسی ساخت اجتماعی و تمایلات ساکنلن صدرا حکلیت از وجود ساکنانی در پخش شمالی جاده شهر صدرا دارد که از طبقات متوسط و
پائین جامعهاند. لین عده که در ترکیب جمعیت پرشمارترند؛ طیف بسیار گستردهای را تشکیل میدهند و در میان آنان طبقات کارگری:
Is
خدماتی. فروشندگان. صاحبان مناغل خرد و ابندایی. سالخوردگان بدون کاره خانوادههاى بيسريرست و به صورت كلى
تهيدستان شهرى و افراد ميلنه حللى ديده ميشود كه از طریق گوناگون تعونیها و غیره صاحب مسکن شده وبه تدریج اسکان مییبند.
بررسی تمایلاتی لین عده نیز نشان میدهد؛ به رغم درآمد نسبتاً کم.آنها نیز خواستهای خدماتی و فضایی متنوعی دارند که شهر موظف به
پاسخگویی به آن است این خواستها میتوند شامل خدمات محلهای, ناحيهاى. مراكز آموزشى. تفريحات كم خرج؛ مراکز آموزشی عالی و
غیره باشد (مهندسین مشاور پارهاس و همکاران ۰ ۱۳۸۹ ص ۲۰-۲۶