مفاهیم جمعیت و ارتباط آن با توسعه اقتصادی

صفحه 1:


صفحه 2:
:اهداف کلی هدف از 272208 دنب نشجویان با مفاهیم حمعیت و ارتباط ان با توسعه اقتصادی است. اسلا 

صفحه 3:
: مقدمه براساس مصوبه شوراى برنامه ريزى اموزش عالى در اسفنده 220 1و واحد درس عمومی اجباری دانش خانواده و جمعیت جایگزین درس جمعیت و تنظیم خانواده گردید. هدف از این درس آشنا سدن دانشجویان با فواند فررند آوزی و آاسیب های کاهش جمعیت در سطح ملی و پیامدهای تک فرزندی در ابعاد فردی و خانوادگی, جمعیت و توسعه و آثار متقابل آن ها. اسلا 

صفحه 4:
پیش بینی رشد جمعیت کل کشور در دوره های پنج ساله تا افق 1430 شمسی با چهارفرض افزایش بالاتر از شطح جانشیدی (2.5 فرزند) ye yey ‏مر‎ ‎۶ ‎۲ ‎58 +50 افزايش تا سطح جانشینی 2.11 فرزند) ۳ Nee 50+ امه هه ayy Se تثببت باروری ( 1.8 فرزند) +80 My +00 ۵ ۳۵ oy کاهش باروری (1.3 فرزند) شرح ۱۳۵ مسد ۱۳۵ ۱۳۵ ۱۳۰۵ ماع ۱۳۵ ۱ 

صفحه 5:
در عين حال از حدود سال 1384ایران وارد پنجره جمعيتي شده که به علت درصد قابل توجه جمعیت فعال (15 -64 سال) فرصت مغتنمي براي رشد و توسعه کشور است که باید ا خوب بهره برداري شود زیرا حداکثر 3- 4 دهه بطول .خواهد انجامید و به — شکل -۳ پنجره جمعیتی ایران» زمان بندی و طول مدت آن جمت ‎٩۵.۶۴‏ ساله منبع: نتايج سرشماری ۱۳۹۰ و پیش پینی تحولات ساختار ستی جمعیت تا سال ۱2۳۰ 

صفحه 6:
هرم جمعيت عمج كت مت ربك تار سنى كاملا جوان به ‎Be‏ سالخورده (کوچک شدن قاعده هرم) با توجه به پيشبیني ی صورت فته, ميتوان كفت كه وضعیت جمعیتی جمهوری اسلامى ايران در 50 سال آینده در وضعیت مطلوبی نخواهد بود و به سمت کاهش جمعیت پیش خواهیم رفت. ضمن آن که جمعیت جوان و فعال کشور نیز به عدم توانمندی اقتصادی, نیازمند خدمات بیشتر بخش جوان جمعیت خواهد بود. اسلا 

صفحه 7:
20۳ ‏ساختمان سنی جمعیت یک نسل ایرانس:‎ Net ۱۳۵۵-۳۰ ‏لاس‎ ۸ 

صفحه 8:
زمان مناسب ازدواج: نظرسنجی در ایران نشان می دهد که بیش از 90 درصد افراد 0 تا 23 سالعی را سن مناسب برای ازدواج دختران می دانند و کم تر از 5 درصد 26 سالگی و بالاتر را مناسب و مطلوب برای ازدواج دانسته اند.درصد کمی از افراد نیز بالاتر از 30 سال را برای ازدواج پسران نیز 21 تا 5 سالگی بیشتر مورد اتفاق افراد و سن ايده آل است؛ البته جوانان سنین بالای 25 سال را مناسب مى دانند كه اين امر مربوط به بالا رفتن سطح در امد 1 و 

صفحه 9:
توت ‎SF a ae age a ae‏ جغرافیایی(کشور استان, شهرستان, شهر يا روستا)به صورت خانوار وخانواده زندگی می کنند جمعیت نام نهاده اند. اسلا 

صفحه 10:
:دیدگاه های جمعیتی دانشمندان گاه افزایش جمعیت را محرک اصلی توسعه و- پیشرفت اقتصادی و اجتماعی می شمردند وگاه نیز کیفیت را بر کمیت برتر دانسته, و از افزایش جمعیت گریزان بوده اند. به طور کلی درباره جمعیت چهار دیدگاه وجود دارد که در پی می اید. ° طرف داران افزايش جمعیت * مخالفان افزايش جمعيت * طرفداران جمعيت ثابت * طرفداران جمعيت متناسب 

صفحه 11:
آورند.بنابراین جمعيت عامل توسعه است. ‎fo SS‏ دلایل طرفداران افزایش جمعیت الس ۹ همزمانى رشد و توسعه تأكيد اديان بر افزايش نفوس 2 تامحدود بودن و تجديديذير جمعيته محرك ييشرفت جمعیت زياد منشأ قدرت اقتصادی با رشد جمعیت ونهی از کنترل جمعیت بودن امکانات طبیعی است است SF Ne 

صفحه 12:
خود مبنی بر مطلوب بودن جمعیت کم,جوامع کوچک و خوشبتی ‎bi‏ آتن و جمهوری های مستقل ایتالیا(در قرون وسطی/را-که با وجود کمی جمعیت دوره های درخشانی داشتند-مثال می اورند. سم دلایل طرف‌داران کلهش سب ‎ae‏ ‎aN ior aN Bo aN‏ رشد جمعیت باعت محدودیت افزايش جمعيت: منجر به فقر و أكر به كميت بيردازيد از کیفیت افزایش جمعیت باعث تخریب رشد جمعیت موچب کاهش در تیازهای ولیهمی‌شود بحران در جامعه می‌شود بازمی‌منید محیط زیست می‌شود مواد غذایی و الرژی می‌شود ‎Seo? Ne‏ اعد ‎Sat‏ نگ 

صفحه 13:
طرفداران جمعیت ثابت به باور آن هاء یک جامعه با افزايش چهار چیز می تواند از امکانات اقتصادی و ثروت خود استفاده کند:جمعیت,میزان اسایش و رفاه افراد.میزان مصرف و پس انداز. اسلا 

صفحه 14:
طرفداران جمعیت متناسب طرف داران جمعیت متناسب معتقدند در تناسب بین جمعیت و . منابع به چند عامل توجه کرد: 1 منابع طبیعی 2 استفاده از تکنولوژی 3 فرهنگ و سازمان اجتماعی هر جامعه 4 نیروی انسانی اسلا 

صفحه 15:
سیاست هاي جمعيتي با روبکرد ارتقاي نرخ باروري (رلبطه جمعیتو توسعه لقتصادي آنچه مانع رشد اقتصادي مي نش ‎١‏ تست ريات نا شد جمعيت نيست بلكه " سیاست هاي نادرست اف هند ‎Ce‏ ‏هند : رشد عظيم اقتصادي همزمان با رشد بسبار سريع در نرخ تولد (بعد از ‎ae‏ جين : رشد بسيار سريع در توسعه اقتصادي علي رغم جمعيت بسيار زياد (به علتعدیرینشایسته نیرویکار ) = مشکل كشورهاي در حال توسعه در سياستگذاري و عملکرد ضعیف , توزبع .نامتوازن ثروت و جمعیت است نه میزان جمعیت افزايش جمعیت ۲ افزایش نيروي کار - امکان بهره گيري از فرصت ها ‎JL‏ ‏اقتصادي » امکان تقسیم کار گسترده در جامعه و کسب مهارت براي نیرگ کا افزايش بهره وري به علت امكان ايجاد تخصص كرابي > ييشكيري از ب منا 

صفحه 16:
| جمعیت ایران در طول یک قرن اخیر تحولات بی سابقه ای داشته است.جمعیت کشور که .. در دهم 1335 تا 1345, با نرخ رشد3/1 درصد افزایش يافته بود. در دهه بعدی(1345- 5)به دلیل اعمال برنامه تنظیم خانواده به نرخ رشد 2/7 درصد کاهش یافت. اما طی دهمه 1355 تا 1365 با توجه به شرایط و بستر اجتماعی و سیاسی بعد از انقلاب اسلامی- با وجود جنگ و شهادت بسیاری از هم وطنان- نرخ رشد طبیعی جمعیت بار دیگر افزایش یافت و به بالاترین سطح خود در طول تاریخ تحولات جمعیتی ایران(حدود 3/4 درصد در سال) رسید. از همین روء. مسئولان و سیاست گذاران از سال های پایانی دهه 1360 به احیای سیاست کنترل موالید و اجرای برنامه تنظیم خانواده پرداختند. مهيا بودن بستر و شرایط اجتماعی و اقتصادی جامعه برای اجرای این سیاست,زمینه ساز کاهش رشد جمعیتی کشور به حدود 1/9 درصد طی دهه1365 تا 1375 و 16 د در دهه 1375 تا 1385 گردید 

صفحه 17:
آخرین سرشماری نفوس و مسکن در‌سال 1390 نشان می دهد که نرخ رشد جمعیت کشور در حد فاصل بين سال هاى )1335 تا 0 0 از 1/6 درصد به 1/3 درصد ‎Sor‏ خانوار ‏ ایرانی نیز به 3/6 نفر کاهش یافته است. پیش بینی می شود با تداوم روند کاهش باروری در حد زیر سطح جانشینی(2/1 فرزند برای هر زوج) در دوره زمانی 0 تا 1410 رشد سالانه جمعیت ایران به 1 درصد برسد. در حال ‎pole‏ ایران در مرحله انتقال ساختار سنی از جوانی به سالخوردگی است.در ‎gal‏ فرآیند بر جمعيت ميان سال و سال خورده افزوده مى شود و از جمعيت نوجوان و جوان آن کاسته می گردد. 

صفحه 18:
تاثیر جمعیت بر توسعه *جمعیت میتواند به عنوان یک عامل مستقل تاثیراتی بر رشد اقتصادی, نیروی انسانى: عرضه منایع, محیط اسلا 

صفحه 19:
جمعیت و رشد اقتصادی رزشند:اقتصادیتجنبه کی توسعه"اقتصادی- را تمابان*میسازه:کفیتی:که توسط شاخصهایی نظیر درآمد سرانه, تولید ناخالص ملی و میزان سرمايهكذارى نشان داده ميشود. ميتوان تاد پبر جمعتت بر دراآمد را به صورت بهتری از رطرة دم رات راد زر از ان داد ‎Ae‏ ‎ces CAEL xls say olla SIL es‏ از میران رت معب باس طبیعتاً سهم سرانه نه افراد از آن کم میشود. کم شدن سهم سرانه افراد از درامد ملی در مناطق دارای رشد جمعیت بالا و رشد اقتصادی پائین افزايش فقر را به همراه خواهد داشت. هرچند در تعیین رابطه بین رشد اقتصادی و رشد جمعیت مناقشات زیادی وجود دارد, اما جنين برميايد که در کشورهای درحال توسعه و دارای رشد جمعیتی بالا, راب : اقتصادی و رشد جمعیت معکوس باشد. 

صفحه 20:
جمعیت و نیروی انسانی — بالای جمعیت به طور ساده میتواند به تعداد بیشتر نیروی کار منجر شود. همچنین رشد بالای جمعیت, افزايیش تعداد نیروی انسانی را موجب ميشود. اما اینها ممکن است همیشه با منفعت اقتصادی همراه نباشد. اگر کشور فقیر و سرمایه و زمین کمیاب باشد, افزایش نیروی انسانی به بیکاری میانجامد. بنابراین ن ساختار و تحولات جمعیت و عوامل دیگر نظير وضعيت اقتصادى و اجتماعى رابطه جمعيت و نيروى انسانى را (به عنوان عامل توليد) تحت تاثير قرار ميدهند. در یک جمعت جوان درصد فابل بوجهی از جمعت کیت از 15 سال سن دارند در نتيجه نسبت افراد واقع در سن فعا لیت, در مقایسه با جمعیت غیرجوان, کمتر خواهد بود. ‎(Slee eee SI‏ 4 ی و در نتیجه کاهش رشد جمعیتی را تجربه کند. سهم افراد وافلدر 

صفحه 21:
رشد جمعیت و اشتغال رشد سریع جمعیت در کشورهای در حال گذر سبب گسترش ابعاد بیکاری آشکار و پنهان می‌شود. همراه با رشد جمعیت نسبت افراد مایل و فادر به‌کار در کل جمعیت افزایش می‌بابد. ولی به دلیل فقدان منابع و سرمایه کافی؛ ایجاد اشتغال جدید امکان‌پذیر ليست افزایش جمعیت موجب کاهش درآمد قابل تصرف و در نتیجه كاهش بس انداز و ‎ogden STN‏ بنابراين جربان انباشت سرمابه متوقف می‌گردد. 

صفحه 22:
۴ بقای جمعیت نیازمند وجود بعضی از متابع ضروری نظیر زمین؛ مواد غذایی, مواد معدنی و مواد انرژی‌زاست. از انجا كه اين منابع هميشه به وفور ‎ooh‏ نمیشوند, ایجاد یک رابطه مناسب بين جمعيت و چگونگی مصرف این منایع هدف عمده اقتصاددانان و برنامهریزان است. اگر این منابع تجدیدپذیر و قابل افزایش نباشد, افزايش جمعيت سهم سرانه افراد از اين منابع را کاهش میدهد. علاوه‌بر آن, حتی اگر امکان افزايش اين مواد وجود داشته باشد, تغییرات در نوع و ميزان ف 1 ها سهم سرانه افراد را تحت تاثیر قرار میدهد 

صفحه 23:
۷ بر شد جمعیت و توسحه بخش کشاورزی در كشورهاى در حال كدر مرحم در مناطق روستایی زندگی می‌کنند و کشاورزی مهم‌ترین بخش اشتغالزا برای مردم است. اه با رشد جمعیست. نسبت مین ب تیروی: تحار خاهنقن سی‌یایفد:‌بابشند میسمیت. بر یه ال کفتقی نا پذرین بودن: مین حوخسه محصول. فشار جمعیت پر زمین فزوتی می‌گیرد. لذا تعداد پیکاران ‎TL Oley‏ صی‌رود و یا ز دهی سر اته در ی کشاورزی به مقدار ب تر ی کاهش می‌يابد. در نتیجه. دستمزد کار گرات و دهقانان بی‌زمین هم زمات با افزایش تعداد آنها کاهش می‌یاید. با کاهش یازدهی تولید. میل نهایی به پس‌انداز و سرمایه گذاری هر چه کمتر خواهد شد. در این شرایط استفاده از تکنولوژی مدرن و دیگر وسایل برای افزایش میزان زمین قابل کسضت به عحلت_ محدودیت ححم سرمایه امکان‌پذبر_نست. در تتسحه انياشت سرمایه_در_ بش کشاورزی لطمه می‌بیند؛ سطح درآمد از حداقل معیشت نیز کمتر می‌شود و مشکل تغذیه جمعیت اضافی تشدید می‌گردد. بدین ترتیب رشد جمعیت توسعه بخش ‎UF‏ ره ‏کشاورزی را به تأخیر می‌اندازد ‎ ‎ 

صفحه 24:
* امروزه یکی از نگرانیهای عمده انسانها بايد حفظ اکوسیستم جهانی و منابع آن برای استفاده نسل‌های آتی باشد. توسعه اقتصادی و اجتماعی برای جمعیتهای کنونی باید طوری طراحی شوند که هیچ ای رد ‎Sai}‏ آيندكان وارد نسازد, اصلى كه به عنوان توسعه پایدار شناخته میشود. در الگوی توسعه پایدار جنبههای ‎eles‏ توسعه مانند وضعیت تندرستی افراد, میزان باسوادی و دسترسی همگان بهدويزه زنان به امكانات و تسهیلات رفاهی به همان اندازه جنبههای اقتصادی توسعه ی تولید ناخالص داخلی و تولید ملی دارای اهمیت است 

صفحه 25:
جمعیت و بهداشت ۸ lies apa sl gomyormarras ila as aang ‏و در نتيجه افزايش طول عمر ان نسان‌ها شده است. اما با افزايیش رشد‎ ‏جمعیت, ناشی از توسعه, نياز به خدمات و امكانات بهداشتى و يزشكى‎ بیشتری برای متعادل نگاه داشتن نسبت جمعيت به اين نوع خدمات 9 امکانات ضروری است. چگونگی حفظ این تعادل برحسب نوع توسعه جوامع متفاوت است. در جوامع توسعهيیافته ‎a‏ لحاظ هماهنگر بيشتر بين توسعه اقتصادى و تغييرات جمعیتی (انتقال جمعیتی), حفظ تعادل فوق بهتر و راحتتر انجام گرفته است. اما در جوامع در حال توسعه به علت رشد در حد بالا و انفجار جمعیتی, امکان آمادهسازی تسهیلات و امکانات لازم بهداشتى و يزشكى ميسر نشده است. اين عدم تعادل دارای رشد بالای جمعیت, هنوز ارتقاء وضعیت بهداشتی به ر 

صفحه 26:
تبدیل کشورهای پرجمعیت به کم جمعیت و ایجاد فشار با تشویق بر کشورهای در حال توسعه و اسلامی بر کاهش جمعیت از طریق اعمال نفوذ غیرمستقیم بر مدیران سیاسی جذب زنان به بازار کارو اشتغال و تقویت همزمان افکار فمینیستی دخالتهای مالی و ارائه خدمات ضد بارداری یه نحوی که در شرایط تحریم ‎JAS ll‏ چمعیت به وقور و در دستربر همان وجود درد و حتی برای شرایط بحران مثند سبل و زازلهبار ۳۳ ایجاد تعادل جمعیتی به نفع آمریکا با کاهش جمعیت در كشورهاى مسلمان تبدیل کشورهای پرجمعیت به کم جمعیت و تجزیه آنها درباره 2 ١ ‏دكترين‎ نيت 3 9 & 

صفحه 27:
: سالمندي بالا اقتصادي:: کاهش:نیزوي: کار کاهتننپوداحت کنندگان:مالنات: و حق بیمه - افرایش بار مالي سازمانهاي حمايني و هزینه هاي مراقبت پزشکي- افزایش << مراقبت از سالمندان (پزشک ویژه طب سالمندي - پرستار - دارو - تخت بیمارستان- هزینه يهداشتي درماني یک سالمند چند برایر سایر گروههاي سني است ) اجتماعي : افزايش زنان سالمند بي سريرست (حدود نيمي از زنان بالاي 65 سال در ايران بدون همسراند) - كم رنك شدن ارزشهاي اخلاقي سنتي در خانواده( فشار بر نزديكان معدود براي مراقبت از آنان و احتمال بي احترامي و بي اعتنايي ) - كمبود فضاي تفريح و آرامش براي سالمند * انقراض مصاديق برخي كلمات ! 

صفحه 28:


صفحه 29:
نظریه توسعه جمعیتی جون رابینسون جون رابیتسون توسمه جمعیتی رلطاا و گند: ۱ نرخ بالای زاد و ولد و نرخ بالای مرگ و میر: دز ایتن مرحله نرخ جععیت پسیار پایین, است. این مرححله مسلط کدی جر اك اگوی شود. ۲ نرخ پالای زاد و ولد و نرخ پایین مرگ و میسر: بسه علت بهبود شرایط بهداشت. درمان و عرضه مناسب مواد غذایی. مرگ و میر کاهش می‌يابد. ولی نرخ زاد و ولد همچنان بالا می ماند. این مرحله «مرحله انفجار جمعیت» نامیده می‌شود ۳ نرخ پایین زاد و ولد و نرخ پایین مرگ و میسر: به‌تدریج با آموزش ‎oe‏ 1 ‎gt NJBl col gE lah ZU‏ نسبی جنمعینت. شهرنشنین تسب بفحمعیت روسشاد و بالا رفتن سطح زند كىء میزان زاد و ولد و ترخ رشد جمعیت کاهش می‌یابد. کشورهای توسعه‌یافته در مرحله سوم و کشورهای توسعه‌نيافته د. ‎ ‎Robinson,\4VvA:\ +V) 26 5l5 ‎ 

صفحه 30:
رشد جمعیت به حودی خود مشکل اساسی نیت یرا با انتضاب استراتژی مناسسب توسعه می‌توان به شطح بالاتر زند کی. اعتماد به ثقضی و آزادی بیشعر دست یافت و این امر موجب کاهش رشد جمعیت می‌شود. توسعه اقتصادی» مکانیسم‌های اجتماعی را به همراه خواهد آورد که موجحب رشند و توزیم متاسسب جمعیت می‌شود. سالتوس و ریکاردو اولین اقتصادداناتی بودند که خحطر ناشى ازا افزایشن بیَوّویه جحمحیت را هشدار دادند. رشد جمعیت مشکلی برای کشورهای.تسحه‌یافته ایجاد ننموده/است اما یکی از ویژ گی‌های مشت شورهای در حال گکذر رشد بی‌رویه» جمعیت آتهاسست برتامه‌های تو. آتها را فلج ‎Nos‏ ت. ون رابینبوان معتقد ۱ 3 شورهای توسعه‌یافته به مرحله جایگزیتی جمعیت رسیده‌اند یعنی هر زوج فقط دو فرزند برای جایگزیتی خود می‌آورتد. در حالی که کشورهای در حال گذر در مرحله اتفجار جمعیت قرار دارتد. يا اقزایش سطح تحصیل زنات. اقزایش اشتغال آنان و یالا رقتن سطح درآمد خحانواده‌ها از طریق اشتغال زوجین. تا حد زیادی ی‌توان جلوی رشد بی‌رویه جمعیت را گرفت. 

صفحه 31:
:پیامبر اکرم(ص) فرمود ازدواح کنید که من به زیادی جمعیت شما مسلمانان بر ملل دیگر افتخار می کنم. اسلا 

m :اهداف کلی هدف از بحث آشنایی دانشجویان با مفاهیم جمعیت و ارتباط آن با توسعه اقتصادی است. :مقدمه براساس مصوبه شورای برنامه ریزی آموزش عالی در اسفند ، 1391دو واحد درس عمومی اجباری دانش خانواده و جمعیت جایگزین درس جمعیت و تنظیم خانواده گردید. هدف از این درس آشنا شدن دانشجویان با فوائد فرزند آوری و آسیب های کاهش جمعیت در سطح ملی و پیامدهای تک فرزندی در ابعاد فردی و خانوادگی ،جمعیت و توسعه و آثار متقابل آن ها. پیش بینی رشد جمعیت کل کشور در دوره های پنج ساله تا افق 1430شمسی با چهارفرض باروری تثبیت باروری ( 1.8فرزند) افزایش باالتر از سطح جانشینی ( 2.5فرزند) افزایش تا سطح جانشینی ( 2.1فرزند) کاهش باروری ( 1.3فرزند) شرح 1.20 1.17 1.15 1.11 1390-1395 1.07 1.00 0.95 0.87 1395-1400 0.88 0.79 0.71 0.61 1400-1405 0.76 0.65 0.55 0.42 1405-1410 0.72 0.58 0.45 0.28 1410-1415 0.70 0.52 0.35 0.13 1415-1420 0.65 0.42 0.21 -0.06 1420-1425 0.56 0.28 0.03 -0.30 1425-1430 در عين حال از حدود سال 1384ايران وارد پنجره جمعيتي شده که به علت درصد قابل توجه جمعيت فعال ( 64- 15سال) فرصت مغتنمي براي رشد و توسعه کشور است که بايد از آن خوب بهره برداري شود زيرا حداکثر 4 -3دهه بطول .خواهد انجاميد و به آساني قابل تکرار نيست هرم جمعیت • هرم سنی کشور در حال گذر است یعنی گذر از یک ساختار سنی کامال ً جوان به ساختاری سالخورده (کوچک شدن قاعده هرم) با توجه به پیشبینیهای صورت گرفته ،میتوان گفت که وضعیت جمعیتی جمهوری اسالمی ایران در 50سال آینده در وضعیت مطلوبی نخواهد بود و به سمت کاهش جمعیت پیش خواهیم رفت .ضمن آن که جمعیت جوان و فعال کشور نیز به شدت کاهش خواهد یافت .افزایش جمعیت سالمند نیز ضمن عدم توانمندی اقتصادی ،نیازمند خدمات بیشتر بخش جوان جمعیت خواهد بود. زمان مناسب ازدواج: نظرسنجی در ایران نشان می دهد که بیش از 90درصد افراد 20تا 25سالگی را سن مناسب برای ازدواج دختران می دانند و کم تر از 5درصد 26سالگی و باالتر را مناسب و مطلوب برای ازدواج دانسته اند.درصد کمی از افراد نیز باالتر از 30سال را مناسب می دانند.پ برای ازدواج پسران نیز 21تا 25سالگی بیشتر مورد اتفاق افراد و سن ایده آل است؛ البته جوانان سنین باالی 25سال را مناسب می دانند که این امر مربوط به باال رفتن سطح در آمد می شود. تعریف جمعیت همه کسانی را که به گونه ای مستمر در یک واحد جغرافیایی(کشور،استان،شهرستان،شهر یا روستا)به صورت خانوار وخانواده زندگی می کنند جمعیت نام نهاده اند. :دیدگاه های جمعیتی دانشمندان گاه افزایش جمعیت را محرک اصلی توسعه و پیشرفت اقتصادی و اجتماعی می شمردند وگاه نیز کیفیت را بر کمیت برتر دانسته ،و از افزایش جمعیت گریزان بوده اند .به طور کلی درباره جمعیت چهار دیدگاه وجود دارد که در پی می آید. • طرف داران افزایش جمعیت • مخالفان افزایش جمعیت • طرفداران جمعیت ثابت • طرفداران جمعیت متناسب طرف داران افزایش جمعیت آن ها بر این باورند که اساسا ً توسعه را انسان ها به وجود می آورند.بنابراین جمعیت عامل توسعه است. مخالفان افزایش جمعیت عده ای به تجربه تاریخ متوسل شده اند ،اینان برای اثبات نظر خود مبنی بر مطلوب بودن جمعیت کم،جوامع کوچک و خوشبتی نظیر آتن و جمهوری های مستقل ایتالیا(در قرون وسطی)را-که با وجود کمی جمعیت دوره های درخشانی داشتند-مثال می آورند. طرفداران جمعیت ثابت به باور آن ها ،یک جامعه با افزایش چهار چیز می تواند از امکانات اقتصادjی و ثروت خود استفاده کند:جمعیت،میزان آسایش و رفاه افراد،میزان مصرف و پس انداز. طرفداران جمعیت متناسب طرف داران جمعیت متناسب معتقدند در تناسب بین جمعیت و منابع به چند عامل توجه کرد: .1منابع طبیعی .2استفاده از تکنولوژی .3فرهنگ و سازمان اجتماعی هر جامعه .4نیروی انسانی سياست هاي جمعيتي با رويکرد ارتقاي نرخ باروري ‏jي )راjبjطه جjمعيتو تjjjوسjعه اjقjتصاد ( آنچه مانع رشد اقتصادي مي شود جمعيت زياد يا رشد جمعيت نيست بلکه سياست هاي نادرست اقتصادي است( .تجربه چين -هند -برزيل) هند :رشد عظيم اقتصادي همزمان با رشد بسيار سريع در نرخ تولد (بعد از دهه )90چين :رشد بسيار سريع در توسعه اقتصادي علي رغم جمعيت بسيار زياد )بjjjه علتمjديريتشjjايسته نjjيرويکjjار ( مشکل کشورهاي در حال توسعه در سياستگذاري و عملکرد ضعيف ,توزيع .نامتوازن ثروت و جمعيت است نه ميزان جمعيت افزايش جمعيت ← افزايش نيروي کار ← امکان بهره گيري از فرصت هاي بالقوه اقتصادي ← امکان تقسيم کار گسترده در جامعه و کسب مهارت براي نيروي کار ← افزايش بهره وري به علت امکان ايجاد تخصص گرايي ← پيشگيري از صرف بيهوده منافع ← توليد بيشتر ثروت تغییرات جمعیتی در ایران جمعیت ایران در طول یک قرن اخیر تحوالت بی سابقjه ای داشته است.جمعیت کشور که در دهه 1335 jتا ،1345با نرخ رشد 3/1درصد افزایش یافته بود .در دهه jبعدی(-1345 )55به دلیل اعمال برنامه تنظیم خانواده به نرخ رشد 2/7درصد کاهش یافت .اما طی دهمه 1355تا 1365با توجه به شرایط و بستر اجتماعی و سیاسی بعد از انقالب اسالمی -با وجود جنگ و شهادت بسیاری از هم وطنان -نرخ رشد طبیعی جمعیت بار دیگر افزایش یافت و به باالترین سطح خود در طول تاریخ تحوالت جمعیتی ایران(حدود 3/4 درصد در سال) رسید. از همین رو ،مسئوالن و سیاست گذاران از سال های پایانی دهه 1360 jبه احیای سیاست کنترل موالید و اجرای برنامه تنظیم خانواده پرداختند. مهیا بودن بستر و شرایط اجتماعی و اقتصادی جامعه برای اجرای این سیاست،زمینه ساز کاهش رشد جمعیتی کشور به حدود 1/9درصد طی دهه 1365تا 1375و 1/6درصد در دهه 1375 jتا 1385گردید آخرین سرشماری نفوس و مسکن در سال 1390نشان می دهد که نرخ رشد جمعیت کشور در حد فاصل بین سال های 1385تا 1390از 1/6درصد به 1/3درصد و تعداد خانوار ایرانی نیز به 3/6نفر کاهش یافته است. پیش بینی می شود با تداوم روند کاهش باروری در حد زیر سطح جانشینی( 2/1فرزند برای هر زوج) در دوره زمانی 1390تا 1410رشد ساالنه جمعیت ایران به 1درصد برسد. در حال حاضر ایران در مرحله انتقال ساختار سنی از جوانی به سالخوردگی است.در این فرآیند بر جمعیت میان سال و سال خورده افزوده می شود و از جمعیت نوجوان و جوان آن کاسته می گردد. تاثیر جمعیت بر توسعه • جمعیت می­تواند به عنوان یک عامل مستقل تاثیراتی بر رشد اقتصادی ،نیروی انسانی ،عرضه منابع ،محیط زیست و بهداشت jو سالمتی داشته باشد. جمعیت و رشد اقتصادی میتی که می توسعه اقتصادی را نمایان می­سازد .ک ّ • رشد اقتصادی جنبه ک ّ توسط شاخص­هایی نظیر درآمد سرانه ،تولید ناخالص ملی و میزان سرمایه­گذاری نشان داده می­شود .می­توان تاثیر جمعیت بر درآمد را به صورت بهتری از طریق سهم سرانه افراد از آن ،نشان داد .به عنوان مثال ،اگر میزان رشد تولید ناخالص کمتر از میزان رشد جمعیت باشد، طبیعتا ً سهم سرانه افراد از آن کم می­شود .کم شدن سهم سرانه افراد از درآمد ملی در مناطق دارای رشد جمعیت باال و رشد اقتصادی پائین افزایش فقر را به همراه خواهد داشت .هرچند در تعیین رابطه بین رشد اقتصادی و رشد جمعیت مناقشات زیادی وجود دارد ،اما چنین برمی­آید که در کشورهای درحال توسعه و دارای رشد جمعیتی باال ،رابطه بین رشد اقتصادی و رشد جمعیت معکوس باشد. جمعیت و نیروی انسانی • تعداد باالی جمعیت به طور ساده می­تواند به تعداد بیشتر نیروی کار منجر شود .همچنین رشد باالی جمعیت ،افزایش تعداد نیروی انسانی را موجب می­شود .اما اینها ممکن است همیشه با منفعت اقتصادی همراه نباشد. اگر کشور فقیر و سرمایه و زمین کمیاب باشد ،افزایش نیروی انسانی به بیکاری می­انجامد .بنابراین ساختار و تحوالت جمعیت و عوامل دیگر نظیر وضعیت اقتصادی و اجتماعی رابطه جمعیت و نیروی انسانی را (به عنوان عامل تولید) تحت تاثیر قرار می­دهند. • در یک جمعیت جوان درصد قابل توجهی از جمعیت ،کمتر از 15سال سن دارند در نتیجه نسبت افراد واقع در سن فعالیت ،در مقایسه با یک جمعیت غیرجوان ،کمتر خواهد بود .اگر یک جمعیت جوان کاهش باروری و در نتیجه کاهش رشد جمعیتی را تجربه کند ،سهم افراد واقع در سن فعالیت افزایش خواهد یافت. جمعیت و منابع • بقای جمعیت نیازمند وجود بعضی از منابع ضروری نظیر زمین، مواد غذایی ،مواد معدنی و مواد انرژی‌زاست .از آنجا که این منابع همیشه به وفور یافت نمی­شوند ،ایجاد یک رابطه مناسب بین جمعیت و چگونگی مصرف این منابع هدف عمده اقتصاددانان و برنامه­ریزان است .اگر این منابع تجدیدپذیر و قابل افزایش نباشد ،افزایش جمعیت سهم سرانه افراد از این منابع را کاهش می­دهد .عالوه‌بر آن ،حتی اگر امکان افزایش این مواد وجود داشته باشد ،تغییرات در نوع و میزان مصرف آن‌ها سهم سرانه افراد را تحت تاثیر قرار می­دهد جمعیت و محیط زیست • امروزه یکی از نگرانی­های عمده انسان‌ها باید حفظ اکوسیستم جهانی و منابع آن برای استفاده نسل‌های آتی باشد .توسعه اقتصادی و اجتماعی برای جمعیت­های کنونی باید طوری طراحی شوند که هیچ آسیبی به زندگی آیندگان وارد نسازد ،اصلی که به عنوان توسعه پایدار شناخته می­شود .در الگوی توسعه پایدار جنبه­های غیراقتصادی توسعه مانند وضعیت تندرستی افراد، میزان باسوادی و دسترسی همگان به‌ویژه زنان به امکانات و تسهیالت رفاهی به همان اندازه جنبه­های اقتصادی توسعه مثل تولید ناخالص داخلی و تولید ملی دارای اهمیت است جمعیت و بهداشت • توسعه اقتصادی با از بین بردن عوامل بیماری­زا ،موجب کاهش مرگ‌ومیر و در نتیجه افزایش طول عمر انسان‌ها شده است .اما با افزایش رشد جمعیت ،ناشی از توسعه ،نیاز به خدمات و امکانات بهداشتی و پزشکی بیشتری برای متعادل نگاه داشتن نسبت جمعیت به این نوع خدمات و امکانات ضروری است .چگونگی حفظ این تعادل برحسب نوع توسعه جوامع متفاوت است .در جوامع توسعه­یافته به لحاظ هماهنگی بیشتر بین توسعه اقتصادی و تغییرات جمعیتی (انتقال جمعیتی) ،حفظ تعادل فوق بهتر و راحت­تر انجام گرفته است .اما در جوامع در حال توسعه به علت رشد در حد باال و انفجار جمعیتی ،امکان آماده­سازی تسهیالت و امکانات الزم بهداشتی و پزشکی میسر نشده است .این عدم تعادل در کشورهای دارای رشد باالی جمعیت ،هنوز ارتقاء وضعیت بهداشتی به معیارهای مطلوب را امکان­پذیر نساخته است تبدیل کشورهای پرجمعیت به کم جمعیت و تجزیه آنها برخي مشکالت کشورهاي با جمعيت :سالمندي باال • اقتصادي: کاUهش نيروي کار – کاهش پرداخت کنندگان ماليات و حق بيمه - افزايش بار مالي سازمانهاي حمايتي و هزينه هاي مراقبت پزشکي– افزايش مراقبت از سالمندان (پزشک ويژه طب سالمندي -پرستار – دارو – تخت بيماUرستان -هزينه يهداشتي درمانUي يک سالمند چند برابر ساير گروههاي سني است ). • اجتماعي :افزايش زنان سالمند بي سرپرست (حدود نيمي از زنان باالي 65 ساUل در ايران بدون همسراند) – کم رنگ شدن ارزشهاUي اخالقي سنتي در خانواده( فشار بUر نزديکان معدود براي مراقبت از آنان و احتمال بي احترامي و بي اعتنايي ) – کمبود فضاي تفريح و آرامش براي ساUلمند • انقراض مصاديق برخي کلمات ! و تغيير برخي شغل ها !!مفاهيم انقراض برخي نتیجه گیری :پیامبر اکرم(ص) فرمود ازدواج کنید که من به زیادی جمعیت شما مسلمانان بر ملل دیگر افتخار می کنم.