مکتب جغرافیای اسلامی

صفحه 1:


صفحه 2:


صفحه 3:
متفر افیای اسلامی سس ۱ — ات 

صفحه 4:
em جقرافيا ذائش كرائملية,أى الست كة ريشة در اولين قسته ها كانون شرق دارذ. وان ‎red ge‏ ا ا ا داتشعنذان اشلامى ينى مدرون است + را ی ات رو را در را دا و تا ‎peewee sik‏ تا ار ‎VA mo‏ روابط آن به منظومه شمسی و اکتشاف نواحی ابراز داشته اند و بحق از پیشگامان ‎Cmevl Stree ror nv FIG]‏ 1 ‎Poe merece eae Leg‏ با انقلاب صنعتى غرب , كانون علم جغرافيا از ممالك اسلامى به دول ارويايى تغيير ‎dh Gee‏ 5 تلم 1 کرد دب رون کب ی ار ‎PD srt OOOO. heb) ees Sys ey‏ 1 ‎cas‏ ار رک ار ‎NESTE re coin Fe‏ ا 0000 دار ار ی بر ‎Fre a ete eet co] BACT ne] ee Nec OCS CRS CETTE EDUC MEM SY EOD‏ ‎amis cul Ngee‏ 9 ا ‎eels‏ ‏شود پر اساس همین تنوریها و تفکرات می باشد جنانچه بزرگانی ‎et‏ استاد ‎SS" Me «۰ 1‏ 

صفحه 5:
2111711111111 علمى آنان نيست بلكه اصطلاح و بازتعريف آن جايكاه به علم ا ا ل ا 0 ‎lr‏ ‏قران کریم ضروری می نماید. ‎oles wo Ly GiSo 99 wal SadS ol yloio ale> jl‏ ۱ به انسان مطرح كرد اكرجه در تعريف علم جغرافيا رابطه انسان در ‎yo alt) lB‏ ل رت ل ل الل ل ل ا ا ۱ بر و اثر معنويت اخلاق و مذههب را بر محيط از حوزه قلمرو مطالعاتى خويش خارج ساخته و در رابطه پا علم جغرافیا و 9 #0 دیگر دحتقاوت بنیاذاق-مبان"مکنت جفراه ‎(tl‏ ‏پ لل 2 200 هدف آن ‎slalse GiSo 52 cul‏ ‎eee ee‏ 

صفحه 6:
0 ۷ 1 ee mune ggrore len als rig eee Oly g Slaw oO nye ery RA Cees) PS bc Pa re) ‏ا‎ Stes Rowen Prevy ara Pel erry) Be Pah Mis pee eg Jee eed ls ie Foy eel mae Ror hereon ee ee nor: ‏ا‎ ‏ات عدالت ات را‎ ۱ ‎a Roe eerie Me RU es eevee‏ | | به حقوق افراد را تضمین می کند اگزچه معتقدم دامنه این بحث بسیار عمیق ار و و ۱ ار 2 ار ی ل ا ‎wes Cane] aren tee or] CLA pee eee) are‏ ۳ ‎ree Ce emer Dor‏ 

صفحه 7:


صفحه 8:
تعر و ااا 9 التصدیق هو الاداء و الاداء هو العمل...» + انم 

صفحه 9:


صفحه 10:


صفحه 11:
۱ 3 ‏اشتايى‎ ‏جغراقیای‎ ‎ere) er 

صفحه 12:
1 ‏ا ا ا‎ WIS ol& SG 52 L, Lolo ‏نظریه ای و کاربردی‎ shsl,s> L vole 5 Vlos ز را از اده خگشبخن ی آمتناسب. با مفام اات ات که نی بر نکر اصول کلف ها و جامع تعريف شرج نشد والا جه بيسا بشرزيت را ب#وكمراهئ و انخطاط و سقوط رهنمون کند دیوید هاروی چغرافیدان نامور انگلیی به حق می گوید : « ما جغرافیدانان نمی توانیم بدون یک پایگاه معين فلسفى به بيش برویم » 

صفحه 13:
‎orp) BY] Pee CCP Be] OS RIC 0‏ جغرافياى فلسفى و تفكرات فلسقى كارساز باشد ‏ولى متاسفانة آنجه كه ملاحظدرمى كنيم اين است كه ييشرفت كرده است از ارزش نظرى أن كاسته شده است ‎Sl Aare woo cnc Bul Amor pO tw-Tv) ‏در ‏7 ی پایه مبانی ‎nawld Jgol‏ ۱ است: 

صفحه 14:
ee eee aa زاویه دید اسلام به پدیده های جغرافیایی با سایر دانشمندان از جهاتی کاملا متفاوت است اسلام به بديده هاى جغرافيايى از منظر تعقلى و فلسقى مى كرد واتنها به جنبه حسى اكتفا نمی کند تمام بديده هاى عالم خلقت را آبينه اى از تجلى جمال الهى و نشانه اى از آآيات الهى ميداند لذا با اشاره به بديده هاى جغرافيابى قبل از آن خدا رأ و بعد أز آن معاد را مى بيند و به علت فا على وغابى آن مى بودازه ها فیایی تره ا و صل ‎boa tue‏ یی وم ی و على (ع) ارقباط طبيعت را با عام ماوراالطبيعه بخوبى قرسي مى كند و الم هستی را محدود به كر زسن یاج کنیل نمى داند بلكه به مسائل مافوق آنها و امور نامحسوس و عالم غيب و عالم ملكوت هستى که بنوعى حب بسته است را ترسیم می کند. افقی که در اسلام 

صفحه 15:
نكاه اسلام به يديده هاى طبيعى و جغرافيايى زاویه دید اسلام به پدیده های جغرافیایی با سایر دانشمندان از جهاتی کاملا متفاوت است پدیده های جغرافییی بصورت مستقل و اتفاقى نيستند و در يك تعامل و ارتباطات متقابل و روابط على و معلولی می داند تمام بديده هاى طبيعى و جغرافبايى از يك سلسله نظامات و قوانين قطعى كه سنن الهى ناميده مي شود اداره می شود ایسته است با مطالعه دفیق به رابطه هاى حاكم بر آن بى برد و ارتباطات على و معلولى آنرا كشف كرد 

صفحه 16:
ee eee aa ‏زاویه دید اسلام به پدیده های جغرافیایی با سایر دانشمندان از جهاتی کاملا متفاوت است‎ نظام هستی بر اساس رحمت و رسانیدن موجودات به کمالات شایسته استوار شده است لسلام جهان را بسمنلبه عدوسه و بسا ححلتودسانسانو جلیگله تسکلمل‌میماند ( یلبطه جهانولنسار) 

صفحه 17:
eA ans امه ۳ old 

صفحه 18:
توسعه همزاد خلقت بشریت قران کریم فرهنگ عمران و آبادا: خلقت بش در همين رابطه حضرت على (ع) نيز در نهج البلاغه به 

صفحه 19:
3 بان 

صفحه 20:
يه بيدايش شهرها اا ااا اال ‎Be‏ ‎pats nedly Gaei +‏ ا ۱۲۳ خاى حاسلغيز بوده ظاهر ده است در اين نواعى عغزافياي ها مازاد توليد انسان می نوان بازهم برای تولید بیشتر تلاش کند و با تقسیم کار و شفلهای تخصصی تهابتایاعث توسنعه اجتماعی شده و دراپی این تحولات شهرها بوجود آنده و سیر معتویت رام تکاخلی پیمود. ‎A are ogee ere rarer Per [Pe eS ‏نظريه شهر بعنوان يك بايكاة نظامن و دفاعن ‏اذ ا 0 ‎0 ‏ا‎ ۱ c ‏پرداختند در میان ادیان بیش از همه دن ارتباط دين اسلام با توسعه شهری تاکید ‏مى كنقد ‏اين ضرورت به هنكام بحث درباره شهرتشينى به تفاوت هاى درسيستم فرهنكى ‏قبل و بعد از اسلام اشاره می کند ‏* الف- سیستم فرهنگ بادیه نشینی ؛ کوچ"نشینی قبل از اسلام در عربستان ‎EI ‏ا‎ PIP UPC RR Sree ei ‎oes ‏ولی در خصوص منش ادیان و مذاهب را در پيدايش شهرها بعنوان عامل‎ * SET Aa ee Per ee Pee, ep, oe FOr ese re a rome ren Os ROS Te IM fcc Seis eg Pern el Pa ‎۳ een «reece air ‏اندازهای‎ pe. ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 21:
7 AP ‏ا‎ ‎ieperin,‏ لا را ‏(يس 13) ‎ ‎weds deo‏ الي رمال ل كم المرسل (یس 20) اب ما هر را ۰ ‎| Sere cm (crore) Se ev] eee ‎ 

صفحه 22:


صفحه 23:
‎ee‏ ولا التداس شیء: ن- الغرد ا 0 000 ال 0 ۱ المعطله من حدودك 131¢ خدايا تو ميداني كه ‎Pee‏ ‏دركيري ما براي به دست ‎v2 9!‏ قدرت 3 حکومت, و دنيا و ثروت نبودء بلكه ‎slegiliss primlgsne‏ >95 ‎ou?‏ تو را ۳ خويش بر ‎eee See er es‏ اصلاح را ظاهر کنیم. ۳ ‎wee‏ 

صفحه 24:


صفحه 25:
2 ae 0 i ‏قوتهم.‎ ‏شهرهاي توه و ان‎ PAA ELT ‏در‎ ‎ee ES ee are ede co ‏متستایند, و ل از کسترش عدالت میان‎ i ۱ Pe LC etree a See) ‏قوت آنآن تكيه خواهي كرد‎ ‏فان العموان محتمل ما حملته‎ ‎eee eee‏ الي ل سد ‎ ‎00 1 15 

صفحه 26:


صفحه 27:
1 oe ep RECS Pye nen Fan Ee pel aale Gho Le candi nd LS andliog tlalall awylro 5i5Iy ALLS gull as lai! Le aoldly Job 530 ale aS 1S cow vlgld GlaS> bg 1yS 98:85 Ulglys slaiadsils L erpprrenC er gor eeeer CRN rae g be Semen perenne | ‏وجود داشت.‎ 20000 We YOON CRC SST Se Pan | Fe Voll Ga 045 Lael uly thle pgigld alan pgile Hales ols Vl p9ir50 yeles V aily arc jIl 0290 poglog oul 09 Jaall aclainl ‏بسلامه صدورهمء ولا يشّح نصيحتهم الا بحيطتهي علي .ولاه الامور: وقله‎ 530 -pgire Elna! cUlasiw! Jyi9 eglg2 lain! ‏همانا مهرباني توقسبت به سربازاقّ» دلهایشان را به,تو میکشاند» و هماناء‎ ‏روشني چشم زمامداران» برقراري:عدل در شهرها و آشکار شدن محبت‎ ‏بّاكي قلبها يديد‎ pe reer Py PEOVER ren IPN | Pir eer IG a eee rare nen Parr Fee tre Oe 99 aubh ainilaS cucy yitg2 pL niSiw yL crogS 9 108,51, ‏رمامداري بر ملق ناكوار نباشدة‎ OE er er reer 

صفحه 28:
ومن طلب الخراج بغير ‎‘PS‏ : 32 3 0 واهلك العباد:ء ولم cea L cL ‏آن كس كه بخواهد‎ ‏بدون اباداني مزارع به دست‎ ‏آورد. شهرها را خراب» و‎ Pe ed ‏بندگان‎ ۱ niwrSis age a yoy wil sg Lr ‏الكت كه مة ابتدمحججكة سافنا اعوهاة ندار ند “قن‎ 

صفحه 29:
Ren See eed oad ‏جردت الارض فاخذت ما تحت قدميى‎ Sl Wile )40 ‏(نامه‎ ‎PRESS ulster ye 0 ‏به من‎ [7 ‏آنجه‎ محروميت و عدم توسعه شهرها بدليل سوء عملكرد حاكمان است انما یوتی خراب الارض من اعواز اهلها و انما یعوز اهلها لا شراف انفس الوان علط الجمع و تتتوء ظنهمباللقا ‎aol)‏ 53( 

صفحه 30:


صفحه 31:
تمام نيازمنديهاى انسان در روى 20 ok aes Set 2 2 ۳۴ ۱ pecs pe erro ogee rae ‏(آمایش سرزمین)‎ Sy ‏ل‎ Ns ee) تراک در ری ریس ی رم 5-56 

صفحه 32:
آثار نو سعد مورد ستایش مردم واقع می شود آثار توسعه = فضایی و آمایش 7 7 افزایش توانمندی و اقتدار مردم است ۲ ۱ لت مبقیه حکومت ‎ales glo‏ علیهم یعطف قلوبهم علیك. وان افضل قره عین الولاه استقامه العدل في البلاد. وظهور موده الرعبه. وانه لا تظهر مودتهم الا بسلامه صدورهم, ولا تصح نصیحتهم الا علي ولاه الامور, وقله استثفال دولهم, وترك استبطاء انقطاع مدتهم. ن53 مانا عهرياني تن نسيت به سربازاتن» دلهايشان را به تو ميكشائده و همانا؛ روشتی بسم زمامداران», برقراري عدل در شهرها و آشکار شدن محبت مردم نسبت به والي است, که محبت دلهاي رعیت جز با پاكي قلبها پدید نمیاید. و خيرخواهي آنان زماني است که با رغبت . شوق .اموت وافى دل كرفته . عكيومت يأر ينكيني ادر دوين رعيت كزاطلته اكد د 

صفحه 33:
رهاي بزرك سكونت كن زيرا مركز اجتماع مسلمانان ‎١‏ 

صفحه 34:


صفحه 35:
نمادهای ماند کار د 4 ۲ تفص له داك نمادهای ماندكار در شهرها در شهرها برخورداز از ‎arb‏ ید گان» يادكار نيك در شهرهاء ‎HR | ۳۳۳۳ le 2 ae‏ 

صفحه 36:


صفحه 37:
از خدا بترسیده ‎Is, Bi‏ 5 ول بندگان خداء و شهرها و ‎ie et‏ 1 : و از فرمان خدا سر باز مدارید. اگز گر یلاو اکر لا دیدید از آن دوري 

صفحه 38:


صفحه 39:
تعقل گرایی و خردورزی عدالت ورزی مهرورزی آینده نگری میانه روی 

صفحه 40:


صفحه 41:
‎oe‏ ره ی ‎Wal‏ ا ‎ed‏ ‏وبادیها. ‏اين پیمان نامهاي است که مردم (یمن) و ‏) بیعه) ‎ee ol‏ چه آنان که توا و ‎ ‎ ‎ 

صفحه 42:


صفحه 43:


صفحه 44:


صفحه 45:


صفحه 46:


Company LOGO Company LOGO M.H_SENATOR@YAHOO.COM جغرافیا دانش گرانمایه ای است که ریشه در اولین هسته ه ای ک انون بش ری دارد و از ظهور علمی آن بیش از هزاران سال می گ ذرد .تش کیل علمی این رش ته ب ه جه د دانشمندان اسالمی بسی مدیون است . بزرگان علوم هیات ،ریاضیات و هندسه اسالمی در زمره اولین کسانی هستند که عالقه بارز علمی خود را به کشف حقایق مربوط به کره زمین اندازه ،ش کل ،حرک ات ، روابط آن به منظومه شمسی و اکتشاف نواحی ابراز داشته اند و بحق از پیشگامان تکامل این علم بوده اند که ازآن جمله میتوان به مف اخری همانن د ابن خل دون و ابن حوقل و مسعودی و ...اشاره کرد. با انقالب صنعتی غرب ،کانون علم جغرافی ا از ممال ک اس المی ب ه دول اروپ ایی تغی یر جهت داد و علم جغرافیا و کاربرد آن همزم ان ب ا ش روع به ره کش یهای اس تعماری بیشتر مورد توجه دانشمندان غربی قرار گرفت و استفاده از کاربرده ای جغرافی ایی را به دولتها و سازمانهای بزرگ اقتصادی توصیه کرد ت ا از آن در توس عه اقتص ادی – سیاسی کشورها و اداره امپراطوریها بهره گیری شود .تا کنون تعاریف ارائه شده از علم جغرافیا – فلس فه و اندیش ه جغرافی ا و ک اربرد آن ن یز از س وی جغرافی دا ن ان غ ربی ب وده و عم دتا مبت نی ب ر ی ک سلس له مب انی و تفک رات غ یر دی نی و ح تی استعماری بوده است و آنچه در مج امع علمی و دانش گاهی داخلی ن یز آموخت ه می شود بر اساس همین تئوریه ا و تفک رات می باش د چنانچ ه بزرگ انی همانن د اس تاد ارجمند مرحوم دکتر عب اس س عیدی رض وانی وی ا دک تر حس ین ش کوهی ب ه ب رخی مباحث اسالمی و عناصر دینی پرداخته اند ولی بر پایه مبانی دینی نبوده است . بدیهی اس ت این مس اله ب ه معن ای نفی تم ام یافت ه ه ا و تئوریه ای علمی آنان نیس ت بلک ه اص طالح و ب ازتعریف آن جایگ اه ب ه علم جغرافیا از زاویه دریچه مبانی غنی اسالمی و برآمده از متن اصیل قران کریم ضروری می نماید. از جمله متمایززات کلیدی این دو مکتب را می توان دو نگ رش آن ان به انسان مطرح کرد اگرچه در تعریف علم جغرافیا رابطه انس ان در محیط است ولی فلسفه غرب در س اختار معرف تی انس ان ب ه خطا رفته و انسان را موجودی تک بعدی فرض می کند و از جنب ه های روحی می توان نیاز او قابلیتهای روحانی آن غافل شده است و اث ر معن ویت اخالق و م ذهب را ب ر محی ط از ح وزه قلم رو مطالع اتی خ ویش خ ارج س اخته و در رابط ه ب ا علم جغرافی ا و جغرافیای علمی این نکته را مورد توجه قرار نداده است. نکته اساسی دیگر در تفاوت بنیادین میان مکتب جغرافیای اسالمی با سایر مک اتب جغرافی ایی در ه دف آن اس ت در مکتب جغرافی ای اس المی دانش جغرافی ا را خ دمت ب ه خل ق خ دا و ایج اد جامع ه در فرهنگ اسالمی خداوند متعال حق اختیار واجازه تص رف در ط بیعت را به انسان داده است و قائل به جبر جغرافیایی نیست و در آی ات متع دد چ نین بی ان می کن د ”و س خر لکم م ا فی الس موات و م ا فی االرض جمیعا منه“ «ما آنچه در آسمانها و زمینها س ت در تس خیر و خ دمت ش ما (انس انها) ق راردادیم » ولی در قب ال این اختی ار دخ ل و تصرف مسئولیت و هدف آنرا نیز بیان می فرماید و عنوان می کند این نعمت ها در جهت بندگی – عبودیت –وحدانیت و سپاسگزاری با رع ایت عدالت ،انصاف و پرهیز از اسراف و برتری جویی بهره گیری شود. و درقبال افرادیکه پس از بهره گیری از این نعمت های بی شمار در جهت ستم و کفران نعمت عمل می کنند بشدت مذمت و تق بیح می کن د این چنین مدلی از توسعه و تعریفی از علم جغرافیاست که سعادت بش ری و نج ات اب دی و اح ترام ب ه حق وق اف راد را تض مین می کن د اگرچ ه معتقدم دامنه این بحث بسیار عمیق گس ترده اس ت و بض اعت مزج اه حقیر نیز یارای ایفای حق مطلب را ندارد و لی رج اء واث ق دارم ط رح این موض وع گش ایش ب ابی خواه د ب ود در جهت ارائ ه الگ وی جدی د و عرض ه «مکتب جغرافی ای اس المی» ب ه جه ان علمی و جه انی تش نه معارف الهی – اسالمی . سیری بر اندیشه های اسالمی تعریف اسالم : «االسالم هو التسلیم و التسلیم هو الیقین و الیقین هو التصدیق و التصدیق هو االداء و االداء هو العمل»... • آشنایی با مبانی فلسفی جغرافیای اسالمی جغرافیAAا را در یAAک نگAAاه کلی می تAAوان بAAه دو بخش تقسAAیم کAAرد نظریه ای و کاربردی جغرافیای عملی و علمی یا جغرافیای کاربردی عمل ی جغرافیا علم ی نظریه ای اصوال جغرافیایی میتواند متضمن سعادت و خوشAAبختی متناسAAب بAAا مقام انسانی باشد که مبتنی بAAر یکسAAری اصAAول فلسAAفی جهAAان شAAمول و جAAامع تعریAAف شAAده باشAAد واال چAAه بسAAا بشAAریت را بAAه گمراهی و انحطاط و سقوط رهنمون کند دیوید هاروی جغرافیدان نامور انگلیسی به حق می گوید : « ما جغرافیدانان نمی توانیم بدون یک پایگاه معین فلسفی به پیش برویم » هر نوع جغرافیای کاربردی نمی تواند ب دون جغرافی ای فلسفی و تفکرات فلسفی کارساز باشد ولی متاسفانه آنچه که مالحظه می کنیم این است ک ه ه ر مق دار ک ه علم از جهت ف نی و علمی اش پیشرفت کرده است از ارزش نظری آن کاسته شده است فلس فه تالش دارد ت ا ب ه بینش ف وق الع اده ج امع از موضوعات دست یابد علم جغرافیا در عرصه بازنگری و اسالمی شدن عل وم کمترین بهره را برده و تا کنون کسی جغرافی ا را ب ر پایه مبانی اصول فلسفی اسالمی بنا نهاده است. ( ) قران ک ریم فرهن گ عم ران و آب ادانی و توس عه زن دگی اجتم اعی را همزاد خلقت بشریت می داند و آنرا امری تص ادفی و اتف اقی نمی داند بلک ه رس التی ب رای پی امبران الهی مع رفی می کن د ک ه بای د بشریت را بس وی آن رهنم ون کنن د و در این خص وص چ نین می فرماید: هو الذی انشاءکم من االرض و استعمرکم فیها (سوره هود )61 اوست خدایی که شما را از زمین (خاک) خلق کAAرد و عمAAAران و آبAAAادانی در زمین را بAAAه انسAAAان سفارش کرد در همین رابط ه حض رت علی (ع) ن یز در نهج البالغ ه ب ه ن س ب ت ی ر ا ش ء نظریه هیدرولیک :با مبنای محیط گرایانه• : مفهوم مازاد تولید نظریه اقتصادی :شهر بعنوان • نظریه شهر: یک بازار بعنوان یک پایگاه نظامی و دفاعی • م م ع ن ا ش ب ا د ء و پ ی ع د ب ا ا ی د ظن: ر ی ه ش ه ر  ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ نظریه هیدرولیک با مبنای محیط گرایانه :مفهوم مازاد تولید تمدن واقعی بشر تنها در بخشی از نواحی جغرافیاییدکه درای آب و هوای مساعد و خاک حاصلخیز بوده ظاهر شده است در این نواحی جغرافیایی با مازاد تولید انسان می توان بازهم برای تولید بیشتر تالش کند و بAAا تقسAAیم کAAار و شAAغلهای تخصصAAی نهایتا باعث توسعه اجتماعی شده و در پی این تحوالت شهرها بوجAAود آمAAده و سAAیر معنویت راه تکاملی پیمود. نظریه اقتصادی :شهر بعنوان یک بازار نظریه شهر بعنوان یک پایگاه نظامی و دفاعی نظریه مذهبی :گسترش معابد و عبادتگاه بیشAAتر محققAAانی کAAه در بAAاره نقش عمAAل مAAذهبی در پیAAدایش شAAهرها بAAه تحقیAAق پرداختند در میان ادیان بیش از همه در ارتباط دین اسAAالم بAAا توسAAعه شAAهری تاکیAAد می کنند این ضرورت به هنگام بحث درباره شهرنشینی به تفAAاوت هAAای درسیسAAتم فAAرهنگی قبل و بعد از اسالم اشاره می کند الف -سیستم فرهنگ بادیه نشینی ،کوچ نشینی قبل از اسالم در عربستان ب -سیستم فرهنگ شهری که با ظهور اسالم در همه جا گسترش یافت ولی در خصوص منش ادیAAان و مAAذاهب را در پیAAدایش شAAهرها بعنAAوان عامAAل تعAAیین کننده دقیق بیان کرده اند و بیشتر به عواملی همچون ناسیونالیسAAم پرداختAAه انAAد و معابد در بسیاری از شهرهای اولیه قدرت اصلی در دست کاهنان شهر بAAود و معابAAد از چشم اندازهای ویژه شهری بشمار می رفت و بازار تولید به دسAAتور کاهنAAان در و اضرب لهم مثال اصحاب القریه اذجاءها المرسلون (یس )13 و جاء من اقصی المرسل المدینه رجل یسعی قال یا قوم اتبعوا (یس )20 همانگونه که مالحظه می شود خداوند متعال در قرآن کریم از انطاکیه بعنوان قریه (روستا) نام می برد و چند آیه بعد ( )20از همین مکان به مدینه (شهر) تعبیر می کند آنچه موجب این تغییر و توسعه و ارتقاء شده حضور انبیاء است توسعه شهری هذا ما امربه عبدالله علی امیر المومنین مالک بن الحارث االشتر فی عهده الیه حین واله مصر: (نامه )53 الذي كان منا منافسه في سلطان ،وال التماس شيء من فضول الحطام ،ولكن لنرد المعالم من دينك ،ونظهر االصالح في بالدك ،فيامن المظلومون من عبادك ،وتقام المعطله من حدودك. خ131 خدايا تو ميداني که جنگ و درگيري ما براي به دست آوردن قدرت و حکومت ،و دنيا و ثروت نبود ،بلکه ميخواستيم نشانههاي حق و دين تو را در جايگاه خويش باز گردانيم ،و در سرزمينهاي تو اصالح را ظاهر کنيم ،تا بندگان امام علی (ع) عليAAك في عمAAاره بالدك، وتزيين واليتك، در آباداني شAAهرهاي تAAو ،و آراستن واليتها عليك في عماره بالدك ،وتزيين واليتك، مع استجالبك حسن ثنائهم ،و تبجحك باستفاضه العدل فيهم ،معتمدا فضل قوتهم، در آباداني شهرهاي تو ،و آراستن واليتهاي تو نقش دارد ،و رعيت تو را ميستايند ،و تو از گسترش عدالت ميان مردم خشنود خواهي شد ،و به افزايش قوت آنان تکيه خواهي کرد، فان العمران محتمل ما حملته  تعقل گرایی و خردورزی در حکومت واكثر مدارسه العلماء ،ومناقشه الحكماء ،في تثبيت ما صلح عليه امر بالدك ،واقامه ما استقام به الناس قبلك. ن53 با دانشمندان ،فراوان گفتگو كن ،و با حكيمان فراوان بحث كن ،كه مايه اباداني و اصالح شهرها ،و برقراري نظم و قانوني است كه در گذشته نيز وجود داشت. عدالت و مهرورزی علت مبقیه حکومت فان عطفك عليهم يعطف قلوبهم عليك .وان افضل قره عين الواله استقامه العدل في البالد ،وظهور موده الرعيه .وانه ال تظهر مودتهم اال بسالمه صدورهم ،وال تصح نصيحتهم اال بحيطتهم علي واله االمور ،وقله استثقال دولهم ،وترك استبطاء انقطاع مدتهم .ن53 همانا مهرباني تو نسبت به سربازان ،دلهايشان را به تو ميکشاند ،و همانا، روشني چشم زمامداران ،برقراري عدل در شهرها و آشکار شدن محبت مردم نسبت به والي است ،که محبت دلهاي رعيت جز با پاکي قلبها پديد نميآيد ،و خيرخواهي آنان زماني است که با رغبت و شوق پيرامون والي را گرفته ،و حکومت بار سنگيني را بر دوش رعيت نگذاشته باشد ،و طوالني شدن مدت زمامداري بر ملت ناگوار نباشد. میانه روی و آینده نگری در حکومت ومن طلب الخراج بغير عماره اخرب البالد، واهلك العباد ،ولم يستقم امره اال قليال خ53 آن کس که بخواهد خراج را بدون آباداني مزارع به دست آورد ،شهرها را خراب ،و بندگان خدا را نابود ،و توسعه عدم جز در محرومیت علت مدتي اندک حکومتش االرض من اعواز اهلهAAا ،انمAAا يعAAوز خراب وانما يوتي نياورد. دوام اهلها الشراف انفس الواله علي الجمع ،وسوء ظنهم بالبقاء ،وقله انتفاعهم بالعبر. همانAAا ويAAراني زمين بAAه جهت تنگدسAAتي کشAAاورزان اسAAت کAAه بAAه آينAAده حکومتشAAان اعتمAAاد ندارنAAد ،و از بغلنی انک جردت االرض فاخذت ما تحت قدمیک (نامه )40 به من خبر رسیده که تو زمینهای آباد را برهنه و ویران ک رده ای و آنچه توانسته ای تصاحب نموده ای انما یوتی خراب االرض من اعواز اهله ا و انم ا یع وز اهله ا ال ش راف انفس الواه علی الجمع و سوء ظنهم بالبقا (نامه )53 شایسته ساالری در مسئولیت ها علم آمایش سرزمین راهب رد توس عه عدالت در توزیع تمام نیازمندیهای انسان در روی زمین موجود است ۗ  ﴿ ﴾ ﴾ ۗ  ۚ  .1شناخت توان محیطی و قابلیتهای بالقوه و بالفعل (آمایش سرزمین) طبیعت پاسخگوی همه نیاز بشریت است .2رعایت عدالت در توزیع و آمایش متوازن :مشروط به .3مسئولیت پذیری و مدیریت صحیح منابع ﴿ فان عطفك عليهم يعطAAف قلAAوبهم عليك .وان افضAAل قAAره عين الAAواله اسAAتقامه العAAدل في البالد ،وظهور موده الرعيه .وانه ال تظهر مودتهم اال بسالمه صدورهم ،وال تصح نصAAيحتهم اال بحيطتهم علي واله االمور ،وقله استثقال دولهم ،وترك استبطاء انقطاع مدتهم .ن53 همانا مهرباني تو نسبت به سربازان ،دلهايشان را بAAه تAAو ميکشAاند ،و همانAا ،روشAني چشAم زمامداران ،برقراري عدل در شهرها و آشکار شAAدن محبت مAAردم نسAAبت بAAه والي اسAAت ،کAAه محبت دلهاي رعيت جز با پاکي قلبها پديد نميآيد ،و خيرخواهي آنان زماني است که بAAا رغبت و شوق پيرامون والي را گرفته ،و حکومت بار سAAنگيني را بAAر دوش رعيت نگذاشAAته باشAAد ،و واسكن االمصار العظام فانها جماع المسلمين، ن69 هرهاي بزرگ سکونت کن زيرا مرکز اجتماع مسلمانان اس • • • والزمAAوا السAAواد االعظم فAAان يAAد اللAAه مAAع الجماعAAه، واياكم والفرقAAه! فAAان الشAAاذ من النAAاس للشAAيطان، كما ان الشاذه من الغنم للذئب. خ127 توصیه به احداث نمادهای ماندگار در شهرها در شهرها موجب دست یابموجب تمجید وستایش مردم استی به نعمتها و کرامتها است موجب تمجید وستایش مردم اموجب دست یابی به نعمتها و کرامتها است مع حسن الثناء في العباد ،وجميل االثر في البالد،ن53 برخوردار از ستايش بندگان ،يادگار نيک در شهرها، عدم اعتماد به حکومت عدم عبرت از گذشتگان پایین بودن سطح درآمد ها و زندگی  وامزج لهم بين التقريب واإلدناء ،واإلبعاد واإلقصاء ،إن شاء الله.ن19 پس در رفتار با آنان ،نرمي و درشتي را به هم آميز .رفتاري توام با شدت و نرمش داشته باش ،اعتدال و ميانهروي را در نزديک کردن يا دور نمودن ،رعايت کن. وظایف حاکمان نسبت به شهروندان-توسعه شهری -توسعه مسکن و حمایت از حقوق حیوانات اتقوا الله في عباده وبالده ،فانكم مسوولون حتي عن البقاع والبهائم ،اطيعوا الله وال تعصوه ،واذا رايتم الخير فخذوا به ،واذا رايتم الشر فاعرضوا عنه خ166 از خدا بترسيد ،و تقوا پيشه کنيد زيرا شما در پيشگاه خداوند ،مسئول بندگان خدا ،و شهرها ،و خانهها و حيوانات هستيد خدا را اطاعت کنيد و از فرمان خدا سر باز مداريد ،اگر خيري ديديد برگزينيد ،و اگر شر و بدي ديديد از آن دوري کنید توصیه به رعایت حقوق حیوانات وال توکل بها إال ناصحًا شفيقًا وأمينًا حفيظًا ،غير معنف وال مجحف ،وال ملغب وال متعب .ثم احدر إلينا ما اجتمع عندک ،نصيره حيث أمر الله به ,فإذا أخذها أمينک فأوعز إليه أال يحول بين ناقة وبين فصيلها ،وال يمصر لبنها فيضر ذلک بولدها ،وال يجهدنها رکوبًا ،وليعدل بين صواحباتها في ذلک وبينها ،وليرفه علي الالغب ،وليستأن بالنقب والظالع ،وليوردها ما تمر به من الغدر ،وال يعدل بها عن نبت األرض إلي جواد الطرق ،و ليروحها في الساعات ،وليمهلها عند النطاف واألعشاب، حمايت از حقوق حيوانات در رساندن حيوانات آن را به دست چوپاني که ه ذا م ا اجتم ع علي ه اه ل اليمن حاض رها وباديه ا ،وربيع ه حاض رها وباديها. ‏اين پيمان نامهاي است که مردم (يمن) و (ربيعه) آن را پذيرفتهاند ،چه آنان که در شهر حضور دارند يا آنان که در بيابان زندگي ميکنند ،آنان پيرو قرآنند وتفقد امورهم بحضرتك وفي حواشي بالدك ن53 ‏در کار آنها بينديش چAAه در شAAهري باشAAند که تو به سر ميبري ،يا در شهرهاي ديگر،  ، في بAAAAرك وبحAAAAرك ،وسAAAAهلك وجبلAAAك ،وحيث ال يلAAAتئم النAAAاس لمواضAAعها ،وال يجAAترئون عليهAAا، فAAAانهم سAAAلم ال تخAAAاف بائقتAAAه، وصلح ال تخشي غائلتAAه، ن53 ‏از بيابانهAAAAAAا و درياهAAAAAAا ،و دشAAAAAAتها و کوهستانها ،جاهاي سختي که مردم در آن اجتماع نميکنند ،يا بAAراي رفتن بAAه آنجاهAAا شجاعت ندارند. شه آرمان ر گ س س پا زار