ارزش افزوده اقتصادی

حيـــم اللهالرحمنالر بســـم ارزش افزوده اقتصادی ( (EVA رئوس مطالب : -1شمای کلی -2تاریخچه -3معيارهاي ارزيابي عملكرد -4چرایی و چگونگی مطرح شدن -5ارزش افزوده اقتصادي EVA تعريف محاسبه كاربرد ها مزايا معایب -6ارزش افزوده بازارMVA -7رابطه بين EVA&MVA -8بررسي ارتباط بين BSC-ABC-EVA -9نتيجه گيري كلي شمای کلی مفهوم ارزش افزوده اقتصادی ()EVA ارزش افزوده اقتصادی معیار اندازه‌گیری عملکردی است که راه‌های منجر به افزایش یا از بین رفتن ارزش شرکت را به درستی محاسبه می‌نماید .این معیار نشاندهنده سود باقیمانده پس از کسر هزینه‌های سرمایه‌ای است. ارزش افزوده اقتصادی ( )EVAکه یک معیار عملکرد ساده تلقی می‌شود و تصویر واقعی از ایجاد ثروت برای سهامداران ارائه کرده و در اتخاذ تصیمات سرمایه‌گذاری و شناسائی فرصت‌هائی برای بهبود و توجه به منافع کوتاه‌مدت همانند منابع بلندمدت به مدیران کمک می‌کند. تاریخچه ارزش افزوده اقتصادي ابزار تحليلي ،EVAدر سال 1982از سوي موسسه «استرن و استيوارت»واقع در نيويورك به كار گرفته شد()www.EVA.com ارزش افزوده اقتصادي اولین بار توسط استرن-استوارت جهت ارائه خدمات مشاوره ای به شرکتهایی که ميخواهند یک سطح جبران خدمت مناسبی را برای مدیرانشان را تعیین کنند ،ایجاد و ارائه شد. نوآوراني مانند استرن محدوديت عملي سودهاي حسابداري را مورد بازبيني وسازماندهي مجدد قرار دادند .برخالف معيارهاي سنتي مانند EBITو NOPATو EVA ،... سودآوري واقعي شركت‌ها را مورد بررسي قرارميدهد مي‌دهد. شركت‌هاي بزرگي مانند Coca-cola، Diago، SPX...، EVAرا به عنوان راهنماي ايجاد ارزش براي سهامدارن به‌كار مي‌برند .شركت‌هاي سرمايه‌گذاري مانند : Management Global assetو Oppneheimer Capitalاز ،EVAدر انتخاب سهام ،ساختار پرتفوي و فرايند كنترل ريسك استفاده مي‌كنند. مفهوم ارزش Value concept ارزش چیست ؟ عبارت است از بار معنایی خاص که انسان به برخی اعمال ،حالتها و پدیده ها نسبت می دهد. معيارهاي ارزيابي عملكرد معيارهاي ارزيابي عملكرد: -1ارزیابی عملکرد با استفاده از تجزیه و تحلیل نسبت‌های مالی -2ارزیابی عملکرد با ترکیب اطالعات حسابداری و بازار -3ارزیابی علمکرد با استفاده از داده‌های مدیریت مالی -4ارزیابی عملکرد با استفاده از داده‌های اقتصادی مشكالت ارزيابي عملكرد در بند هاي 2 ، 1و3 معیارهای اولیه همچون سود رشد سود ،سود هر سهم ( )EPSسود نقدی هر سهم ( )DPSو سود قبل از بهره و مالیات()EBITوبازده سرمایه گذاری ) )ROIونرخ بازده سرمایه و ...به واسطه استفاده از سود حسابداری دارای ایرادات وعیوبی بودند زیرا این سود در اثر موارد زیر قابل تغییر است: -1روش‌های ارزشیابی موجودی‌ها -2روش‌های استهالک دارائی‌های ثابت -3روش‌های برخورد با هزینه‌های سرمایه‌ای -4روش‌های ذخیره‌گیری -5روش‌های استهالک سرقفلی تلفیقی چرایی و چگونگی مطرح شدن: -1جدائي مالكيت از مديريت (تضاد منافع). -2معیارهای اولیه همچون سود ،رشد سود ،سود هر سهم ( )EPSسود نقدی هر سهم ( )DPSو نرخ بازده سرمایه به واسطه استفاده از سود حسابداری دارای ایرادات و عیوبی هستند. -3ايجاد انگيزه براي مديران براي ارزش آفريني. -4به وجود آمدن معيار مناسب جهت پاداش به مديران . تعريف ارزش افزوده اقتصادي ‏Economic Value Added تعریف EVA * ارزش افزوده اقتصادي ،معياري است كه جهت نظارت كلي در زمينه خلق ارزش،درشركت بكار برده ميشود .ارزش افزوده اقتصادي راهبرد نيست ،بلكه راهي است كه نتايج را اندازه گيري ميكند . * ارزش افزوده اقتصادي عبارتست از تفاوت بين سود خالص عملياتي بعد ازماليات( )NOPATوهزينه سرمايه. * ارزش افزوده اقتصادي نسخه تكامل يافته RIاست كه از آن كليه هزينه هاي سرمايه از جمله هزينه فرصت كسر ميشود. * بنابراين EVAمتفاوت ازابزارهاي سنتي سنجش سود حسابداري مانند ،EBITو ‏EPSو...است. زيرا EVAكل هزينه‌هاي تامين سرمايه را در نظرمي‌گيرد. روشهاي محاسبهEVA روشهای محاسبه EVA ‏EVA= (r - c) × Capital )EVA= (r × Capital) - (c × Capital )EVA= NOPAT - (c × Capital نرخ بازده سرمایهr نرخ هزینه سرمایهc سرمایه Capital سود خالص عملیاتی پس از مالیات NOPAT ارزش افزوده اقتصادی EVA تعريف كلمات كليدي: نرخ بازده سرمایه ()r ‏r=NOPAT/capital سود خالص عملياتي پس از ماليات()NOPAT هزینه کاهش ارزش موجودی‌ها )+صرفه‌جوئی مالیاتی هزینه بهره -هزینه بهره( +سود خالص حسابداری پس از کسر مالیات +هزینه معوق +هزینه مزایای پایان خدمت کارکنان + هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول +هزینه کاهش ارزش سرمایه‌گذاری‌ها سرمايه ()Capital ذخیره کاهش ارزش سرمایه‌گذاريها +ذخیره کاهش ارزش موجودی‌ها +بدهی‌های بهره‌دار + جمع حقوق صاحبان سهام ( +هزینه‌های پرداختنی) بدهی بابت هزینه‌های معوق +ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان +ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول نرخ هزینه سرمایه‌ای ( )cيا )متوسط موزون هزينه سرمايه) wacc منابع تأمین مالی که مشمول هزینه سرمایه‌ای هستند شامل: الف) بدهی‌های بهره‌دار ب) اوراق قرضه منتشره ج) سهام عادی د) سایر مشتقات حقوق صاحبان سهام فرمول محاسباتی نرخ هزینه سرمایه‌ای به‌شرح ذیل است: ‏C= W.C ‏C= W1*C+W2*C+ W3*C + ...+ Wn.Cn طبق مفهوم ارزش افزوده ،ايجاد ارزش در شركت به عوامل زير بستگي دارد: -1شركت از سرمايه به كار گرفته شده چه بازدهي كسب ميكند؟ -2براي سرمايه به كار گرفته شده ،چه هزينه اي پرداخت مي شود؟  EVAمتشکل از 2اصل اساسی در تصمیم‌گیری مدیرآن است: -1هدف مالی اولیه هر شرکتی باید حداکثرسازی ارزش و ثروت سهامداران می‌باشد. -2ارزش‌ هر شرکت بستگی به این دارد که تا چه حد سودهای آتی مورد انتظار کمتر یا بیشتر از هزینه سرمایه‌ای آن است. با توجه به جهتگیری ،EVAمدیران عملیاتی دارای سه عامل انگیزشی مهم به‌شرح ذیل هستند: -1تالش برای کسب بازدهی بیشتر از امکانات موجود. -2سرمایه‌گذاری در پروژه‌هائی که نرخ بازده آنها بیشتر از نرخ هزینه سرمایه‌ای آنها است. -3واگذاری سرمایه‌گذاری‌ها و پروژه‌هائی که نرخ هزینه سرمایه‌ای آنها بیشتر از نرخ بازده آنها است. كاربرد هاي EVA كاربرد ارزش افزوده را مي توان در سه حوزه مورد توجه قرار داد: -1كاربرد اقتصادي :شناخت توانمنديهاي اقتصادي بنگاهها نظير بهره وري منابع و عوامل توليد. -2كاربرد مديريتي :شناخت توانمنديها و كاركردهاي منابع انساني نظير نيروي كار توليد به منظور سنجش عملكرد. -3كاربرد حسابداري :تحليل مالي منطقي و سودمند از وضعيت و عملكرد مالي بنگاههاي اقتصادي در مقايسه با سود حسابداري. مزاياي EVA مزایای استفاده از ارزش افزوده اقتصادی ()EVA EVA -1رابطه نزدیکی با خالص ارزش فعلی ( )NPVدارد. EVA-2مدیران ارشد شرکت را نسبت به معیاری که بیشتر تحت کنترل آنها است، پاسخگو می‌کند. EVA -3از طریق همه تصمیماتی که مدیران شرکت‌های اتخاذ می‌کنند تحت‌تأثیر واقع می‌شود. EVA -4معیار مناسبی جهت تعیین پاداش مدیران می‌باشد. EVA -5با ارزش بازار شرکت در ارتباط است. مزایای ارزش افزوده اقتصادی ()EVA EVA -6به‌عنوان یک معیار عملکرد اقتصادی با معیارهای دیگری همچون ارزش افزوده نقدی سرمایه‌گذاری ،ارزش افزوده سهامداران و بازده جریان نقدی روی سرمایه‌گذاری سازگار است. EVA -7به‌عنوان معیار داخلی سنجش عملکرد موفقیت شرکت در افزودن ارزش به سرمایه‌گذاری سهامدارانش را به بهترین نحو نشان می‌دهد. EVA -8نشان می‌دهد که ارزش شرکت مستقیمًا به عملکرد مدیریت بستگی دارد. EVA -9می‌تواند مبنائی برای تعیین اهداف سرمایه‌گذاری در پروژه‌ها قرار گیرد. EVA -10به‌عنوان معیار اندازه‌گیری عملکرد کمتر در معرض تعریف‌های حسابداری قرار دارد. معایب EVA -1محاسبه ارزش افزوده اقتصادی شامل محاسبه نرخ بازده و نرخ هزینه سرمایه می‌باشد که مشکل است. -2ارزش افزوده اقتصادی معموًال براساس ارقام تاریخی محاسبه می‌شود. -3گاهی اوقات تجزیه و تحلیل ارزش افزوده اقتصادی غیرعملی است مثًال برای شرکت‌هائی که تازه راه‌اندازی شده‌اند یا برای شرکت‌های سرمایه‌گذاری ،تجزیه و تحلیل ارزش افزوده اقتصادی مناسب نیست. ارزش افزوده بازار Market Value Added از ديدگاه مالي ،EVA :براساس چگونگي ارتباطش با ارزش افزوده بازار ))MVAتعريف مي‌شود .در اين روش( MVA ،يا )NPVبرابر با ارزش فعلي ‏EVAهاي آتي مورد انتظار شركت است .از طرفي MVA ،عبارت است از ‌ تفاوت بين ارزش شركت و ارزش دفتري اقتصادي سرمايه به‌كار گرفته شده در شركت. ارزش دفتري صاحبان سهام (سرمايه به كار گرفته شده ) -ارزش بازار صاحبان سهام = MVA ارزش فعلي EVAهاي آتي = MVA ‏EVA n ‏n ()C+1 + … + ‏EVA 2 2 ()C+1 + ‏EVA 1 1 ()C+1 = MVA ويژگي هاي ارزش افزوده بازار : MVA -1نشان دهنده اين موضوع است كه چگونه يك شركت به طورموفقيت آميزي سرمايه اش را به كار برده و فرصت هاي سود آورآتي را پيش بيني كرده است -2هدف اوليه و اساسي هر واحد انتفاعي بايد حداكثر كردن MVAباشد. ‏EVA -3ايجاد كننده MVAاست ،زيرا ارزش فعلي EVAهاي آتي است كه مبناي ارزيابي و ارزشگذاري شركت در بازار است رابطه بين EVA&MVA EVA -1معيار داخلي براي سنجش عملكرد است وMVAمعيار خارجي . ‏MVA -2اثرات ناشي از اقدامات مديريت از زمان تاسيس شركت را مورد ارزيابي قرار ميدهد وEVAيكسال خاص را ارزيابي ميكند. MVA-3نشاندهنده ارزيابي جامعه سرمايه گذار از فعاليت شركت است و متاثر از عملكرد يكسال نميباشد ولي EVAمربوط به يكسال واحد ميباشد. ‏EVA -4ايجاد كننده MVAاست. -5اگر EVAهاي آتي مثبت باشند ،سهام شركت در بازار به صرف فروخته ميشود و بلعكس . بررسي ارتباط بين ‏BSC-ABC-EVA ارزيابي متوازن ابزاري براي رسيدن به هدفها غير مالي چشم اندازها هدفها ‏BSC مالي ه گيري و مقايسه با هدفها گزارشات مالي به جدائي مالكيت از مديريت نبودهلزوم اندازه گيري و پاسخگ و تنهاي مفيد هزينه يابي بر مبناي فعاليت ابزاري براي رسيدن به هدفها كيفيت توليد و هزينه يابي باال ‏ABC تخصيص سربار نادرست و لزوم اصالح توسعه و پيچيدگي محصوالت ارزش افزوده اقتصادي شاخص اندازه گيري دستيابي به هدفها بازدهي بيش از هزينه سرمايه ‏EVA هزینه سرمایه کمتر از بازدهی بدست آمده ناتواني پاسخگويي شاخصهاي سنتي جدائي مالكيت از مديريت و لزوم ارزيابي عملكرد نتيجه گيري : -1هزینه یابی برمبنای فعالیت ،ارزیابی متوازن و ارزش افزوده اقتصادی ابزارهای مناسبی هستند که می توانند شرکت را در دستیابی به موفقیت در محیط تجاری ،رقابتی امروزی کمک کنند. -2ارتباط فيمابين : الف) هزینه یابی برمبنای فعالیت می تواند مدیران را در فهم اثربخشی تصمیماتشان یاری رساند. ب) ارزیابی متوازن دیدگاه عملکردی را به منظور گنجاندن شاخصهای مالی و غیرمالی گسترده است. ج) ارزش افزوده اقتصادی ارتباط بین تصمیمها را نشان می دهد و بر معیارهای عملکرد سیستم پاداش به منظور خلق ارزش تمرکز دارد. نتيجه گيري كلي  -1بنابراين EVAمتفاوت ازابزارهاي سنتي سنجش سود حسابداري مانند ، EBITو EPSو...است .زيرا EVAكل هزينه‌هاي تامين سرمايه را در نظرمي‌گيرد. -2با توجه به اینکه معیار EVAبه توانایی بنگاه اقتصادی در خلق بازده مازاد بر بازده مورد انتظار سرمایه گذاران براساس ریسک معین اشاره دارد می تواند میزان اثربخشی عملیات شرکت را اندازه گیری کند. EVA -3یک معیار با چند هدف است یکی ارزیابی عملکرد ،دیگری تعیین ارزش سهام ،بودجه‌بندی علی‌الخصوص بودجه‌بند سرمایه‌ای و کمک به تعیین میزان پاداش مديران که استحقاق آن را داشته و یک عامل انگیزشی به حساب می‌آید. ‏ABC ، BSC-4و EVAابزارهای مناسبی هستند که می توانند شرکت را در دستیابی به موفقیت در محیط تجاری ،رقابتی امروزی کمک كنند . منابع: منابع فارسی: -1بررسی رابطه بین EVAو بازده واقعی سهام در شرکت‌های گروه وسایط نقلیه پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ،فتح الهی ،افشین؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد؛ دانشگاه تهران -2آشنایی با برخی مفاهیم اساسی حسابداری مدیریت M. Shinder and D. ، ، McDowellترجمه صديقي ،روح الله منابع التین: ‏Grand. Jamesl -1 ;( 2003); the Foundation of Economic Value Added; Wiley Pub ‏Steward .G.Bennet ;( 1991); The Quest for Value; Harper Publishers - 2 ‏Inc ‏Evaluation, Vol. 1, Issue 2, April, 1991- 3