بودیسم و تاریخ آن

به نام خدا بودیسم و تاریخ آن تهیه :حسین بخارائی فهرست • زندگی بودا و تعالیم وی • گسترش بودیسم • شاخه های بودیسم • بررسی بودیسم مقدمه • بودیس م یکی از مهم‌ت,رین ادی,ان و س,نت‌های فلس,فی جه,ان اس,ت ک,ه بیش از ۲۵۰۰س,ال پیش در ش,مال هن,د پدی,د آم,د. بنیان‌گ,ذار آن س یدارتا گوتام ا ب,ود ک,ه بع,دها ب,ه «ب,ودا» ی,ا «بیدارشده» مشهور شد. • بودیس,م ب,رخالف بس,یاری از ادی,ان ،بیش از آنک,ه ب,ر پرس,تش خ,دا تمرک,ز داش,ته باش,د ،ب,ر ش,ناخت رنج ،اص,الح اخالق ،پ,رورش ذهن و رسیدن به آرامش درونی تأکید می‌کند. • ام,روزه بیش از ۵۰۰میلی ون نف ر در کش,ورهای آس,یایی و بسیاری از نقاط دیگر جهان پیرو این آیین هستند. بازگشت هند پیش از ظهور بودیسم • حدود ق,رن شش,م پیش از میالد ،هن,د از نظ,ر اجتم,اعی و م,ذهبی ش,رایط وی,ژه‌ای داشت. • ویژگی‌های این دوره: .1نظام طبقاتی (کاست) .2قدرت فراوان روحانیان برهمن .3انجام قربانی‌های متعدد .4نفوذ آیین ودایی .5اختالف شدید طبقاتی .6نارضایتی مردم از تشریفات دینی • جامعه هند به چهار طبقه اصلی تقسیم می‌شد: .1برهمنان (روحانیان) .2کشاتریا (جنگجویان) .3ویشیا (بازرگانان) .4شودرا (کارگران) • اف,راد خ,ارج از این طبق,ات« ،نجس» ی,ا «دالیت» ش,مرده می‌ش,دند و از بس,یاری حقوق اجتماعی محروم بودند. اوضاع سیاسی و فرهنگی هند • در زم,ان زن,دگی ب,ودا ،هن,د ی,ک کش,ور واح,د نب,ود ،بلک,ه از حکومت‌ه,ای کوچ,ک متع,ددی تش,کیل ش,ده ب,ود که به آن‌ها ماهاجاناپادا گفته می‌شد. • از مهم‌ترین حکومت‌ها: .1 ماگادا .2 کوساال .3 واتسا .4 آوانتی • در همین دوره: .1 شهرنشینی گسترش یافت. .2 تجارت رونق گرفت. .3 اندیشه‌های فلسفی جدید شکل گرفت. .4 نه,ایی مانن,د جینیس,م و بودیس,م ظه,ور کردند. آیی ‌ .5 این ش,رایط ،زمین,ه مناس,بی ب,رای پ,ذیرش اندیشه‌های نو فراهم کرد. • بیش,تر پژوهش,گران ،زم,ان زن,دگی ب,ودا را ح,دود ۵۶۳ت ا ۴۸۳پیش از میالد (ی,ا بن,ا ب,ر ب,رخی دیدگاه‌های جدید ،اندکی دیرتر) می‌دانند. زندگی سیدارتا گوتاما • نام اصلی بودا: • سیدارتا گوتاما • وی در خاندان شاکیا به دنیا آمد. • پدر او: • شودودانا ،حاکم قبیله شاکیا • مادر: • ملکه مایا • محل تولد: • لومبینی (در نپال امروزی) • طب,ق روایت‌ه,ای س,نتی ،پیش از تول,د س,یدارتا ،ملک,ه مای,ا خ,واب دی,د ک,ه فیلی س,فید وارد ب,دن او ش,د؛ این خواب نشانه تولد شخصیتی بزرگ دانسته شد. • پس از تول,د ،پیش,گویان اعالم کردن,د ک,ه س,یدارتا ی,ا پادش,اهی ب,زرگ خواه,د ش,د ی,ا ره,بر معن,وی ب,زرگی که جهان را دگرگون خواهد کرد. • برای جلوگ,یری از گ,رایش او ب,ه زن,دگی معن,وی ،پ,درش کوش,ید او را در رف,اه کام,ل و دور از هرگون,ه رنج و سختی نگه دارد. زندگی در کاخ و چهار مشاهده • سیدارتا در ج,وانی ب,ا یشودهارا ازدواج ک,رد و ص,احب پس,ری به نام راهوال شد. • با وج,ود زن,دگی مرف,ه ،او در یکی از س,فرهای خ,ود ب,ا چه,ار ص,حنه,روبه‌,رو,شد که زندگی‌ا,ش ر,ا تغ,ییر داد: .1پیرمردی ناتوان .2بیماری رنجور .3جنازه‌ای که به سوی گورستان برده می‌شد .4راهبی آرام و متفکر • این چه,ار مش,اهده او را ب,ا واقعیت‌ه,ای اجتناب‌ناپ,ذیر زن,دگی، گ ,و ,ام,ک,ان جس,ت‌وجوی ح,قیق,ت،, ی ,،بیم,ا, ,ری ،,م,ر , ی,ع,ن,ی پ,یر , رد ,و ,انگ,ی,زه‌ای ,ش,د ت,ا زن,د,گ,ی ,اش,رافی را ,ره,ا ,ک,ر,ده ,و ,رو,,به‌رو ,ک, , در پی یافتن راهی برای پایان دادن به رنج انسان برآید. ترک کاخ و آغاز جستجوی حقیقت • پس از مش,اهده پ,یری ،بیم,اری ،م,رگ و ی,ک راهب ،س,یدارتا ب,ه این نتیج,ه ن را, ,از رنج, رس,,ید ,ک,ه, ,ث,روت ,،,ق,د,رت ,و ,ل,ذت‌های, ,د,نی,و,ی ن,می‌,توا,نن,د ,انس,ا, , ,نج,ا,ت دهن,د .,ا ,و د,ر ح,د ,ود ۲۹ ,سالگی, ،د, ,ر ,روی,د,ادی ,ک,ه, ,در من,ابع ب,ود,ایی ,ب,ا م «ت رک ب زرگ» ( )Mahābhiniṣkramaṇaش,ناخت,ه ,می‌ش,و,د ،ش,با,نه ن,ا, , کاخ را ترک کرد. • او همس,رش یش ودهارا و پس,ر خردس,الش راه وال را پش,ت س,ر ,گذ,,اش,ت ,و, ,هم,ر,,اه ,ا,س,ب ,خ,ود ،,,کانتاکا, ،,ا,ز ,ش,ه,ر ,خ,ا,رج ,ش,د, .,س,پ,س لب,ا,س وه,ای ,خ,و,د را ,تر,اش,ید و ,زن,دگ,ی ی,ک زاه,د را ش,ا,هزاد,گی ,را ,کن,ار ,گذ,اش,ت ,،,م , برگزید. • از دی,دگاه ب,ودایی ،این اق,دام نم,اد دل‌کن,دن از وابس,تگی‌های دنی,وی و آغ,از جست‌وجوی حقیقت,است. • بودا خ,انواده‌اش را از روی بی‌مه,ری ت,رک نک,رد ،بلک,ه ب,ر اس,اس ب,اور خ,ود ،,د,ر پی ,یاف,تن,را,هی برای ر,ها,یی ه,مه انس,ان‌ه,ا از رنج بود. »سال‌های ریاضت و انتخاب «راه میانه • سیدارتا ابت,دا ن,زد اس,تادان مش,هور مراقب,ه آم,وزش دی,د ،ام,ا روش آن,ان را ب,رای رس,یدن ب,ه حقیقت کافی ندانست. • او س,پس ح,دود شش سال ب,ه ریاض,ت‌های سخت روی آورد: .1 روزها بدون غذا می‌ماند. .2 خواب خود را به حداقل رساند. .3 بدنش به‌شدت ضعیف و نحیف شد. • در نه,ایت دری,افت ک,ه اف راط در ریاض ت ن یز مانن د اف راط در ل ذت‌جویی ،انس ان را ب ه حقیقت نمی‌رساند. • در همین زم,ان ،دخ,تری ب,ه ن,ام سوجاتا غ,ذایی از ش,یر و ب,رنج ب,ه او هدی,ه داد .س,یدارتا آن را پ,ذیرفت و نیر ,و گرفت ,.این,رویداد ن,ماد کنا ,ر گذاشتن افراط و پذیرش راه میانه ( )Middle Wayاست. • راه میانه چیست؟ • راه میانه یعنی پرهیز از دو افراط: .1 غرق شدن در لذت‌های مادی .2 آزار شدید جسم از طریق ریاضت • بودا معتق,د ب,ود ک,ه تنه,ا ب,ا تع,ادل می,ان جس,م ،ذهن و اخالق می‌توان به حقیقت رسید. روشن‌شدگی زیر درخت بودی • پس از پای,ان ریاض,ت ،س,یدارتا در منطق,ه بودگایا (در ای,الت بیه,ار هن,د ام,روزی) ه نشست. مر,اقب , ر در,خت,ی,که, ,بع,دها,ب,ه ,درخت بودی م,شهو,ر,شد,،به , ز,ی , • او با خود عهد کرد: • «ت,ا زم,انی ک,ه حقیقت را نی,ابم ،از ج,ای خ,ود برنخواهم خاست». ته,ای س,نتی ،مارا ،نم,اد جه,ل ،ت,رس و وسوس,ه ،کوش,ید ب,ا ترس,اندن و • در روای ‌ ب د,ادن ,او م,ان,ع ر,س,ید,ن ب,ه ,روشن‌ش,دگ,ی ش,ود,؛ ام,ا ,س,ید,ارتا ب,ر ,هم,ه, ف,ر,ی , وسوسه‌ها غلبه کرد. • پس از ی,ک ش,ب مراقب,ه عمی,ق ،ب,ه بیداری کامل (بودی) دس,ت ی,افت و از آن پس,,ب,ا ع,نوان بودا ،,یعن,ی «ب,یدارش,ده» ،,شن,اخته شد. • بر اساس متون بودایی ،او در این حالت به سه شناخت مهم دست یافت: .1آگاهی از زندگی‌های گذشته. .2شناخت قانون کارما و چرخه تولد و مرگ. .3درک علت رنج و راه رهایی از آن. نخستین موعظه و تشکیل جامعه بودایی • پس از روشن‌ش,دگی ،ب,ودا تص,میم گ,رفت آموزه‌ه,ای خ,ود را ب,ا دیگ,ران در می,ان بگذارد. • او ب,ه پ ارک گوزن‌ه ا در س ارنات رفت و نخس,تین س,خنرانی خ,ود را ب,رای پنج ه پیش‌تر,همراه ا,و بودند ایر,اد ک,رد. زاه,دی ک , • این روی,داد در س,نت ب,ودایی ب,ا عن,وان «به حرکت درآوردن چرخ دارما» ش,ناخته می‌شود. • در این سخنرانی ،بودا برای نخستین بار این آموزه‌ها را بیان کرد: .1چهار حقیقت شریف .2راه هشتگانه .3اصل راه میانه • پس از این س,خنرانی ،نخس,تین گ,روه راهب,ان ی,ا سانگها ( )Sanghaش,کل گ,رفت و ت,بلیغ بودیسم آغا ,ز شد,. • اهمیت تاریخی • این روی,داد نقط,ه آغ,از رس,می آیین ب,ودایی و تش,کیل نخس,تین جامع,ه پ,یروان آن ب,ه شمار می‌رود. چهار حقیقت شریف • • • • • • • • • چه,ار حقیقت ش,ریف ،پای,ه و اس,اس آموزه‌ه,ای بودا هستند. .۱حقیقت رنج (دوکها) زن,دگی آمیخت,ه ب,ا رنج ،ناپای,داری و نارض,ایتی اس,ت .تول,د ،پ,یری ،بیم,اری، ه‌ها هم,گی نمونه‌ه,ایی از رنج ن و نر,س,یدن ب,ه خ,واس,ت , م,ر,گ ،,ج,دا,ی,ی ا,ز ,عزی,زا , هستند. .۲علت رنج علت اص,لی رنج ،تش نگی ی ا دلبس تگی (َتنهـا) اس,ت؛ یع,نی می,ل سیری‌ن,اپذیر ,به ل,ذت ،ق,درت ،,ثروت یا حت,ی ج,اودانگی. .۳پایان رنج اگ,ر دلبس,تگی از می,ان ب,رود ،رنج ن,یز پای,ان می‌یاب,د و انس,ان ب,ه نیروان ا می‌رسد,؛ حالتی ,از,رهایی و,آرامش. .۴راه پایان رنج راه ره,ایی از رنج ،راه هشتگانه اس,ت ک,ه مجم,وعه‌ای از اص,ول اخالقی، ذه,ن,ی و عملی برا,ی رسیدن به,بی,داری ,محسو,ب می‌,شود. راه هشتگانه ()The Noble Eightfold Path • • • • • • • • • • • • راه هش,تگانه ،مجم,وعه‌ای از اص,ول اخالقی ،ذه,نی و عملی اس,ت ک,ه ب,ودا آن را راه رس,یدن ب,ه ی ک,رد .این هش,ت اص,ل معم,وًال در س,ه دس,ته تقس,یم پا,ی,ان رنج و دس,تیا,بی ,ب,ه نیروان,ا مع,رف , می‌شوند: .۱حکمت ()Prajñā بینش درست ( :)Right Viewش,ناخت واقعیت ،چهار حقیقت شریف و قانون کارما. اندیشه درست ( :)Right Intentionپ,رورش نیت‌های نیک ،دوری از نفرت ،خشونت و حرص. .۲اخالق ()Śīla گفتار درست ( :)Right Speechپره,یز از دروغ ،تهمت ،سخنان توهین‌آمیز و بیهوده. کردار درست ( :)Right Actionپره,یز از کشتن ،دزدی و رفتارهای غیراخالقی. معاش درست ( :)Right Livelihoodانتخ,اب شغلی که به دیگران آسیب نرساند. .۳تمرکز ذهن ()Samādhi کوشش درست ( :)Right Effortتق,ویت صفات نیک و مبارزه با افکار منفی. آگاهی درست ( :)Right Mindfulnessتوج,ه آگاهانه به بدن ،احساسات و ذهن. تمرک ز درس ت ( :)Right Concentrationپ,رورش مراقب,ه عمی,ق ب,رای رس,یدن ب,ه آرامش و بینش. سه گوهر بودیسم ()Three Jewels • هر ف,ردی ک,ه ب,ه آیین ب,ودا می‌پیون,دد ،ب,ه س,ه گ,وهر ی,ا س,ه پناهگ,اه ایم,ان می‌آورد: • .۱بودا (:)Buddha • نم,اد انس,انی ک,ه ب,ه بی,داری کام,ل دس,ت یافت,ه و راه ره,ایی را نش,ان داده است. • .۲دارما (:)Dharma • تع,الیم ب,ودا؛ ش,امل اص,ول اخالقی ،فلس,فی و روش زن,دگی ک,ه انس,ان را ب,ه س,وی ت می‌ک,ند. رهایی,هدای , • .۳سانگها (:)Sangha • جامع,ه راهب,ان و راهبه‌ه,ا و به‌ط,ور گس,ترده‌تر ،هم,ه کس,انی ک,ه در مس,یر ب,ودا گ,ام برمی‌دارند. • جمله مشهور پیروان بودیسم • یب,رم ،ب,ه دارم,ا پن,اه می‌ب,رم و ب,ه س,انگها پن,اه می‌برم». «ب,ه ب,ودا پن,اه م ‌ • این س,ه پناهگ,اه ،پای,ه ه,ویت دی,نی بودایی,ان ب,ه شمار می‌روند. مفاهیم اساسی :کارما ،سامسارا و نیروانا • • • • • • • کارما (:)Karma کارم,ا ب,ه معن,ای «کنش» ی,ا «عم,ل» اس,ت .ب,ر اس,اس این آم,وزه ،ه,ر عم,ل، ه ,ب,ر ,زن,دگ,ی ,کن,و,ن,ی ,ی,ا آ,,ین,ده ,او ,اث,ر دی,ش,ه ,ا,نس,ا,ن, ,پیا,م,د,ها,یی, ,د,ار,د ,ک, , فت,ا ,ر ی,ا, ,ان, , ,گ , عل,ت , ,و ,مع,ل,ول ,اس,ت, ,،,ن,ه پ,ا,داش ی,ا, می‌,گ,ذا, ,رد, .,کا,ر,م,ا ن,و,عی ق,انو,ن, ,اخ,الق,ی, , , مجازاتی که از سو,ی یک ,خدای ,شخ,صی داد,ه شو,د. سامسارا (:)Saṃsāra سامس,ارا چرخ,ه پایان‌ناپ,ذیر تول,د ،م,رگ و تول,د دوب,اره اس,ت .موج,ودات ت,ا زما,نی که,به ب,ید,اری ,نر,سند ,،در ا,ین ,چرخه ,باقی می‌م,انن,د. نیروانا (:)Nirvāṇa نیروان,ا ب,ه معن,ای خ,اموش ش,دن آتش ح,رص ،نف,رت و ن,ادانی اس,ت .در این ح,ا,لت ،ا,نس,ان ا,ز چ,رخ,ه س,امس,ار,ا ره,ا می‌ش,ود و ب,ه آرام,ش و آزادی کام,ل می‌رسد. در مک,اتب مختل,ف ب,ودایی ،تفس,یر دقی,ق نیروان,ا متف,اوت اس,ت ،ام,ا هم,ه آن را,هدف نه,ایی س,لوک,بودایی می‌,دانن,د. سال‌های پایانی زندگی بودا و پارینیروانا • بودا ح,دود ۴۵سال در من,اطق مختل,ف ش,مال هن,د ب,ه آم,وزش تع,الیم خ,ود پ,رداخت و هز,ارا,ن ن,ف,ر,،,از,جمل,ه پ,ادشا,ها,ن ،,با ,زر,گانا,ن و مر,دم ,عادی ،,به ا,و پیوس,تند. , • در ح,دود ۸۰سالگی ،پس از آخ,رین س,فر تبلیغی ،در ش,هر کوشیناگار درگذشت. • بودایی,ان این روی,داد را پارینیروانا ( )Parinirvāṇaمی‌نامن,د؛ یع,نی ورود کام,ل ب,ودا ب,ه رهایی نهایی پس از مرگ., • بر اساس سنت بودایی: .1 پیکر او سوزانده شد. .2 خاکس,تر و یادگاره,ایش می,ان چن,د حک,ومت تقسیم شد. .3 بر روی این یادگاره,ا ،بناه,ایی ب,ه ن,ام استوپا س,اخته ش,د ک,ه بع,دها ب,ه زیارتگاه‌ه,ای م,هم بود,ایی ,تبد,یل شد,ند. • اهمیت: • درگذش,ت ب,ودا پای,ان تع,الیم او نب,ود؛ بلک,ه آغ,از گس,ترش گس,ترده آیین ب,ودایی در سر,اسر آس,یا بود. شوراهای بودایی و حفظ تعالیم • پس از درگذش,ت ب,ودا ،ش,اگردان او ب,رای حف,ظ و یکسان‌س,ازی تع,الیمش چند شورای مهم برگزار کردند. • شورای اول: .1حدود سال ۴۸۳پیش از میالد .2شهر راجگیر .3هدف :گ,ردآوری و حف,ظ ش,فاهی آموزه‌های بودا • شورای دوم: .1حدود یک قرن بعد .2شهر ویشالی .3بررس,ی اختالف,ات درب,اره ق,وانین رهبانی • شورای سوم: .1در زم,ان ام,پراتور آش,وکا (ق,رن س,وم پیش از میالد) بازگشت .2پاالیش تع,الیم و اع,,زام مبل,,غ ب,ه • شورای چهارم: .1در س,نت‌های مختل,ف ،زم,ان و مک,ان آن متف,اوت گ,زارش ش,ده است. .2نقش مهمی در ت,دوین مت,ون و ش,,کل‌گیری مک,,اتب مختل,,ف بودایی داشت. • نتیجه: • این ش,,وراها نقش اساس,,ی در انتق,ال ،حف,ظ و گس,ترش تع,الیم ب,ودا ایف,ا کردن,د و زمین,ه را ب,رای پی,دایش ش,اخه‌های مختل,ف بودیس,م فراهم ساختند. امپراتور آشوکا و جهانی شدن بودیسم • یکی از مهم‌ت,,رین عوام,,ل گس,,ترش بو,دیس,م, ،حم,ا,یت ام پراتور آش وکا از سل,سله مائوریا بود. • آش,وکا (حک,ومت ح,دود ۲۶۸ت ا ۲۳۲ پیش از میالد) د,ر آ,غ,از ,ف,رم,ان,روا,یی ی جن,گ,ج,و ب,و,د, .مهم‌ت,ری,ن خ,و ,د ,،پا,دش,اه , ر رد, ,او, ،,,جن گ کالینگ ا ,ب,ود, ,ک,ه بن,ا ب, , ن,ب, , ,نج ود ,آ,ش,و,کا, ،,ت,لف,ات ,و ر , کت,یب,ه‌ه,ای ,خ, , گس,ت,ر ,ده‌ای ,,ب,,ه ه,م,ر,اه د,ا,ش,,ت ,.همین رویداد نقطه عطفی در زندگی او شد. • پس از این جنگ: .1از خش,ونت و جن,گ فاص,له گرفت. هه,ای ب,ودا گ,رایش پی,دا کرد. .2به آموز ‌ .3سیاس,ت «دارم,ا» (حک,ومت ب,ر پای,ه اخالق و,عدالت ), ,را در پیش گرفت. , هه,ای اخالقی ب,ر روی .4فرم,ان داد آموز ‌ س,تون‌ها,و سنگ‌نوشته‌ها حک شوند. • اقدامات مهم آشوکا: .1ساخت صدها استوپا و صومعه .2اعزام مبلغ به کشورهای دیگر .3حمایت مالی از راهبان .4برگزاری شورای سوم بودایی .5ترویج مدارا و پرهیز از خشونت • اهمیت تاریخی: • اگ,ر حم,ایت آش,وکا نب,ود ،احتم,اًال بودیس,م ب,ه ی,ک آیین محلی در ش,,مال هن,,د مح,,دود می‌مان,,د. بس,,یاری از تاریخ‌پژوه,,ان او را مهم‌ت,رین ح,امی گس,ترش بودیس,م می‌دانند. گسترش بودیسم در آسیا • • • • • .1 .2 .3 .4 • پس از دوران آش,وکا ،بودیس,م از هن,د ب,ه ق آسی,ا راه,یافت. بس,یار,ی از ,من,اط , سریالنکا: در ق,رن س,وم پیش از میالد ،مبلغی ب,ه ن,ام ماهیندا (,پ,س,ر ی,ا ,ا, ,ز نزدیک,ان ,آ,ش,وکا ,،بن,ا ب,ر ه س,ریالنکا س,,نت‌ه,ای ,ب,ود,ای,ی, ),بودی,س,م ,را ب, , ب,رد, .ا,ین, ,کش,ور ب,ه ,یکی, ,از, ,مرا,ک,ز م,هم ,حف,ظ شد., س,نت,تراوادا,تبد,یل , آسیای جنوب شرقی: بودیس,م بع,دها در کش,ورهای زی,ر گس,ترش یافت: میانمار تایلند الئوس کامبوج در این من,اطق ،ش,اخه ت,راوادا همچن,ان رایج است. • آسیای مرکزی و جاده ابریشم: • راهب,ان و بازرگان,ان ب,ودایی از طری,ق ج اده ابریشم تع,ا,لیم, ,ب,و,دا ,ر,ا ب,ه آس,ی,ای م,رک,زی منتق,ل ک,رد,ن,د .,آث,ا,ر ب,ود,ا,یی ,د, ,ر افغ,ان,س,تان ،ا,زبکس,تان و ه ,است., ر یافت ,شد , ر,م,ناط,ق ا,,ین ,م,سی, , د,یگ , • چین: • در س,ده نخس,ت میالدی ،بودیس,م وارد چین ش,د و فه, ,چی,نی, ,تع,ام,ل ,پی,د,ا ک,ر,د .ترجم,ه ره,ن,گ و ,ف,لس, , ب,ا ف , ود,ا,یی ,ب,ه, ,زب,ان, ,چی,,نی ,نقش ,مهمی ,د,ر م,ت,و,ن ,ب, , گس,تر,ش آ,ن ,داش,ت. • کره و ژاپن: • از چین ،بودیس,م ب,ه ک,ره و س,پس در ق,رن شش,م ه ,ژا,پن ,ر,س,ید, ,و ب,ر ,ه,ن,ر, ،م,عم,اری ،ادبی,ات ,الدی ,ب, , می, , ,و,ف,رهنگ ,این,,کشوره,,ا تأ,ثیر گ,ذ,اش,ت. • تبت: • در ق,رن هفتم میالدی ،بودیس,م وارد تبت ش,د و ب,ا ب گرد,ی,,د و ,مکتب, ها,ی م,ح,لی ت,,ر,کی, , س,,نت‌ , واجرایانه را شک,ل داد. شاخه‌های اصلی بودیسم • با گذش,ت زم,ان ،بودیس,م ب,ه ش,اخه‌های مختلفی تقس,یم ش,د .س,ه ش,اخه اصلی عبارت‌اند از: • .۱تراوادا (:)Theravāda • قدیمی‌ترین سنت موجود بودایی • تکیه بر متون پالی • تأکید بر دستیابی فردی به روشن‌شدگی • رایج در: – سریالنکا – تایلند – میانمار – الئوس – کامبوج بازگشت • .۲مهایانه (:)Mahāyāna • به معنای «ارابه بزرگ» • تأکید بر نجات همه موجودات • مفه,وم بودی‌س توه ( )Bodhisattvaدر آن جایگ,اه مهمی دارد. • رایج در: – چین – کره – ژاپن – ویتنام • .۳وجرایانه (:)Vajrayāna • به معنای «ارابه الماس» یا «صاعقه» • استفاده از آیین‌ها ،مراقبه‌های پیچیده و مانترا • رایج در: – تبت – بوتان – مغولستان – بخش‌هایی از نپال و هند مقایسه شاخه‌های اصلی بودیسم ویژگی تراوادا مهایانه وجرایانه زبان سنتی پالی چینی و سانسکریت تبتی و سانسکریت هدف اصلی رهایی فردی رهایی همه موجودات رهایی از طریق آموزه‌ها و آیین‌های ویژه شخصیت آرمانی آرهات بودی‌ستوه الما و بودی‌ستوه جنوب آسیا شرق آسیا تبت و هیمالیا گستره جغرافیایی نکته مهم با وجود تفاوت‌ها ،همه این شاخه‌ها: .1بودا را بنیان‌گذار خود می‌دانند. .2چهار حقیقت شریف را می‌پذیرند. .3بر اخالق ،مراقبه و کاهش رنج تأکید دارند. بودیسم در کشورهای مختلف جهان • ام,روزه بودیس,م در بس,یاری از کش,ورهای جه,ان حض,ور ,دا,رد ,،هرچن,د بیش,تری,ن جم,عیت و ,دا,یی,د ,ر آسیا,زندگی,می‌کن,د. ب, • کش ورهای دارای بیش ترین جمعیت بودایی: چین .1 تایلند .2 ژاپن .3 میانمار .4 سریالنکا .5 ویتنام .6 کره جنوبی .7 کامبوج .8 الئوس .9 .10مغولستان .11بوتان • • • • وضعیت در هند: جالب اس,ت ک,ه ب,ا وج,ود ش,کل‌گیری بودیس,م ن کش,و,ر ه اک,ثر,یت ,م,ر,دم ای , ,د ,ر هن,د ,،ام,رو,ز , ت ب,ه ن ,هن,د ,و ,هس,تن,د ,و ,بو,د,ایی,ان ,اق,لی , پ,ی,رو ,آی,ی , می‌رو,ن,د .,ب,,ا ,ا,ی,ن ح,ال, ،م,کا,ن‌ه,,ا,یی, ش,مار , م,انن,د, ,بودگای ا ،س ارنات و ,کوش یناگار ه,مچن,ان ,از م, ,هم‌ت,ر,ین ,زیار,تگاه‌,ه,ای بودایی,ان جهان هستند. نکته تاریخی: از ح,دود ق,رن دوازدهم میالدی ،بودیس,م در ب,خش ب,زرگ,ی ا,ز ,هن,د ,ر,و ب,ه ا,ف,ول ,گذاش,ت. ی ه عوام,ل ,م,تع,دد , ن ر,ون,د ,را ب, , هش,گر,ا,ن ای, , پژو , ,ایت هن,د,و, ،ک,اهش حم , م,انن,د ,احی,ا,ی ,س,نت‌,ه,ای , ،, مت‌ه,,ا و ,د ,ر ,,ب,رخ,ی ,من,اطق, حک,و , ب,ر,خی, , , گ ,آ,مو,زش,ی ,و ز ب,زر , آ,س,یب, ,دی,دن, ,مر,اک, , ت گ‌ه,,ا و ح,م,ال , هه,ا ,د ,ر ,,جری ,ا,ن ج,ن , ص ,و,م,ع ‌ ن ,موض,وع هم,چن,ا,ن در ن,س,ب,ت ,می, ‌,ده,ن,د,؛ ,ای , م,ی,ا,ن تاریخ‌,نگ,ار,ان ,مح,ل بحث و ب,ررس,ی است. بازگشت کتاب‌های مقدس بودیسم • • • • • • • • • • • • از آنج ا ک ه ب ودا تع الیم خ ود را به‌ص ورت شفاهی بیان می‌کرد ،پس از درگذشت او شاگردانش این آموزه‌ها را حفظ کردند و بع دها ب ه نگ ارش درآوردن د .مهم‌ت رین مجموع ه مت ون مق دس ب ودایی عبارت‌ان د از: .۱تری‌پیتاکا (:)Tipiṭaka / Tripiṭaka به معن,ای «س ه س بد» و مهم‌ت,رین مجموع,ه متون بودایی ،به‌ویژه در سنت تراوادا است. این مجموع,ه ش,امل س,ه بخش است: الف) وینایا پیتاکا (:)Vinaya Pitaka قوانین و مق,ررات راهبان و راهبه‌ها شیوه اداره صومعه‌ها اصول انضباط دینی ب) سوتا پیتاکا (:)Sutta Pitaka هه,ای ب,ودا سخنان و آموز ‌ گفت‌وگوه,ا و موعظه‌های او داستان‌های اخالقی • • • • • • • ج) آبهیداما پیتاکا (Abhidhamma :)Pitaka تحلی,,ل فلس,,فی و روان‌ش,,ناختی آموزه‌های بودا بررس,,ی ذهن ،آگ,,اهی و پدی,,ده‌های هستی متون مهایانه در س,نت مهایان,ه ،عالوه ب,ر تری‌پیتاک,ا، م,جم,,و,عه‌ای ,از ,س وتراها مانن,,د, س,,و,تر,ای ,,نی,ل,,وف,ر, ،س,,وترای ,,قل,ب و س,وت,رای الم,اس ,ن,یز ,اهمیت ,ف,راوان دارند. متون تبتی در س,نت وجرایان,ه ،دو مجموع,ه ب,زرگ ب,,ه ن,,ا,م ,ک انگیور ,,و ,ت انگیور ا,ز ن من,ابع ,به ش,مار ,می‌روند. م,هم‌تری , آیین‌ها و مناسک بودایی • • • • • • • • در بودیس,م ،مناس,ک بیش از آنک,ه ب,رای جل,ب رض,ا,یت ,ی,ک ,خ,دا ,ان,ج,ام ش,و,ند،, , ,اب,زاری, ,ب,را,ی پرورش اخالق ،ذهن و آرامش درونی هس,تند. مهم‌ترین آیین‌ها .۱مراقبه ()Meditation اساس,ی‌ترین تم,رین ب,ودایی ک,ه ب,رای آرام ز و رس,یدن ب,ه ک,ردن ذه,ن ،,ا,ف,زایش ,تمرک, , یش,ود. ب,ینش ,انجام ,م‌ , .۲ذکر و تالوت سوتراها راهب,,ان و پ,,یروان مت,,ون مق,,دس را ی‌خوانند یا از,بر ,تکرار می‌کنند. م , .۳صدقه و نذورات بودایی,,ان ب,,رای حم,,ایت از راهب,,ان و ص,وم,ع,ه‌ها غ,ذا ،,لب,اس, ,و کمک‌ه,ای م,الی اهدا می‌کنند. • • • • • • • • .۴زیارت زی,ارت مکان‌ه,ای مرتب,ط ب,ا زندگی بودا ،مانند: لومبینی بودگایا سارنات کوشیناگار .۵اعتکاف و سکوت بس,,یاری از بودایی,ان ب,رای چن,د ر,وز ی,ا چن,د ,هفت,ه ,در ه تم,ری,ن م,راقب,ه و ه‌ها ب, , ص,و,مع , سکوت می‌پردازند. جشن‌های مهم بودایی • نه,ا عبارت‌ان,د از: در کش,ورهای مختل,ف ،بودایی,ان جش,ن‌ها و آیین‌ه,ای متن,وعی برگ,زار می‌کنن,د .مهم‌ت,رین آ ‌ • .۱وساک (:)Vesak • مهم‌ت,رین جش,ن ب,ودایی ک,ه ی,ادآور س,ه روی,داد اصلی زندگی بودا است: .1 تولد .2 روشن‌شدگی .3 پارینیروانا • در این روز مردم: .1 به معابد می‌روند. .2 صدقه می‌دهند. .3 شمع روشن می‌کنند. .4 پرن,دگان ی,ا ماهی‌ه,ا را ب,ه نش,انه آزادی ره,ا می‌کنند (در برخی مناطق). • .۲کاتینا (»)Kathina • پس از پای,ان دوره باران‌ه,ای موس,می ،پ,یروان برای راهبان لباس و هدایا تقدیم می‌کنند. • .۳سال نو بودایی • در ب,رخی کش,ورها مانن,د تایلن,د ،میانم,ار ،الئ,وس و ک,امبوج ،جش,ن س,ال ن,و ب,ا آیین‌ه,ای ب,ودایی هم,راه است. نمادهای مهم بودیسم • • • • • • • • • • نماده,ای ب,ودایی ه,ر ی,ک مف,اهیم عمی,ق فل,س,فی و,اخ,القی,را نشان می‌دهند. چرخ دارما (:)Dharmachakra هش,,ت پ,,ره آن نم,,اد راه هش تگانه است. نش,ان‌دهنده ح,رکت تع,الیم ب,ودا در جه,ان است. گل نیلوفر (:)Lotus از گ,ل و الی می‌روی,د ام,ا پ,اک و زیب,ا ش,کوفا می‌شود., نم,اد پ,اکی ،رش,د معن,وی و بی,داری است. درخت بودی: درخ,تی ک,ه ب,ودا زی,ر آن ب,ه روشن‌ش,دگی رسید. نم,اد خ,رد ،مراقب,ه و بیداری. • • • • • • • • • گره بی‌پایان: یکی از نماده,ای س,نت تبتی. بی,,انگر پیون,,د هم,,ه پدی,,ده‌ها، اس,ت,مرار زن,دگ,ی و خ,رد,اس,ت. دیگر نمادها: رد پای بودا چتر صدف سفید پرچم بودایی مجس,,مه ب,,ودا در حالت‌ه,,ای مختل,ف (,مانن,د ,ح,الت مر,اقب,ه ی,ا آموزش) معماری و هنر بودایی • بودیس,م ت,أثیر عمیقی ب,ر ه,نر و معم,اری آ,سیا گذاش,ته است., • استوپا (:)Stupa .1بن,,ایی گنبدی‌ش,,کل ب,,رای نگه,,داری یاد,گارهای بودا,یا ب,زرگان ,دینی. .2از نخس,تین آث,ار معم,اری بودایی. • پاگودا (:)Pagoda .1شکل تکامل‌یافت,,ه اس,,توپا در ش,,رق آسیا. .2معم,وًال چن,د طبق,ه دارد و در چین ،ژاپن و کره دیده می‌,شود., • صومعه‌ها: .1 .2 مح,,ل زن,,دگی ،آم,,وزش و عب,,ادت راهبان. بس,یاری از آن‌ه,ا ب,ه مراک,ز علمی و فرهن,گی تبدیل شدند. • هنر بودایی: .1مجسمه‌س,ازی (از جمل,ه ه,نر َگن,دار,ه ک,ه ا,ز ه,نر ,یون,انی ن,یز تأثیر پذیرفت) .2نقاش,,ی‌های دی,,واری (مانن,,د غارها,ی آجان,تا در هن,د) .3خوشنویس,ی و ت,ذهیب مت,ون مقدس .4ساخت تن,دیس‌های عظیم ب,ودا در نقا,ط مختلف آ,سیا • نکته تاریخی: • هنر ب,ودایی در ه,ر منطق,ه ب,ا فرهن,,گ م,حلی ,در,آم,یخت؛ ,,ب,,ه ,ک هم,ی,ن د,لی,,ل,, ,،چه,,ره و ,,س,,ب , , نو نم,ا,یش ب,و,دا د,ر ,هن,د ،,چی,ن ،ژاپ , تبت با یکدیگر تفاوت‌هایی دارد. فلسفه بودیسم؛ خدا ،انسان و جهان • بودیس,م بیش از آنک,ه ی,ک نظ,ام الهی,اتی باش,د ،راهی ب,رای ش,ناخت ذهن و ره,ایی از رنج اس,ت .ب,ه همین دلی,ل، دیدگاه آن درباره خدا ،روح و جهان با بسیاری از ادیان تفاوت دارد. • دیدگاه درباره خدا • بودا ب,ر وج,ود ی,ا ع,دم وج,ود ی,ک خ,دای آفرینن,ده تمرک,ز نک,رد .آنچ,ه ب,رای او اهمیت داش,ت ،ی,افتن راهی عملی برای پایان دادن به رنج انسان بود. • به همین دلی,ل ،ب,رخی پژوهش,گران بودیس,م را غیرخداباور ( )Non-theisticمی‌دانن,د؛ یع,نی دی,نی ک,ه مح,ور ی موج,ود,ات ها,ی ب,ودا,ی , ا,ص,لی, ,آن ،,ا,عتق,ا,د ,ب,ه ,ی,ک ,خ,د,,ای ,آ,فر,ی,نن,ده ,نی,س,ت .,ب,ا ,ا,ین, ,ح,ال ،,د,ر, ,بس,یاری, ,ا ,ز س,نت‌ , یش,ون,د ،ام,,ا آن‌ه,ا ,ن,یز در ,چر,خ,ه سامس,ار,ا ق,را ,ر دارن,د و آفری,نن,ده جه,ان محس,وب آس,م,انی ی,ا ِ«,دواه,ا» پذیرف,ت,ه م ‌ نمی‌شوند. • دیدگاه درباره روح • بودا نظری,ه «آناتا» ( )Anattāی,ا «بی‌خویشتنی» را مطرح کرد. • بر اساس این آموزه: .1 انس,ان دارای روح ج,اودان و تغییرناپ,ذیر نیست. .2 ین,امیم ،مجم,وعه‌ای از فراین,دهای جس,می و ذه,نی اس,ت ک,ه پیوس,ته در ح,ال تغییرند. آنچ,ه «من» م ‌ • دیدگاه درباره جهان • جه,ان از دی,دگاه ب,ودایی ،هم,واره در ح,ال تغی,یر و ناپای,دار اس,ت .هیچ پدی,ده‌ای ث,ابت و دائمی نیست. اخالق در بودیسم • اخالق در بودیس,م ب,ر پای,ه ک,اهش رنج و پ,رورش فض,ایل انس,انی اس,توار اس,ت ،ن,ه ص,رفًا اط,اعت از فرمان‌های دینی. • پنج اصل اخالقی برای پیروان عادی: .1 پرهیز از کشتن موجودات زنده. .2 پرهیز از دزدی. .3 پرهیز از رفتار جنسی نادرست. .4 پرهیز از دروغ و سخنان زیان‌آور. .5 ست‌کننده ک,ه آگ,اهی را کاهش می‌دهند. پره,یز از مص,رف م,واد م , • فضایل مهم: .1 مهربانی ()Mettā .2 شفقت ()Karuṇā .3 همدلی با شادی دیگران ()Muditā .4 آرامش و تعادل ذهن ()Upekkhā • این چه,ار فض,یلت در س,نت ب,ودایی ب,ه «چهار اقامتگاه واال» ی,ا چهار َبَر هماویهارا معروف‌اند. مقایسه بودیسم با هندوئیسم و جینیسم موضوع بودیسم هندوئیسم جینیسم بنیان‌گذار بودا ندارد مهاویرا نظام کاستی رد می‌کند به‌طور سنتی پذیرفته شده رد می‌کند روح جاودان آناتا (بی‌خویشتنی) آتمان جیوا کارما پذیرفته می‌شود پذیرفته می‌شود پذیرفته می‌شود تناسخ پذیرفته می‌شود پذیرفته می‌شود پذیرفته می‌شود نیروانا موکشا رهایی روح هدف نهایی شباهت‌ها: هر سه در هند باستان شکل گرفته‌اند یا ریشه دارند. به کارما و تناسخ باور دارند. بر اخالق و رهایی از چرخه تولد و مرگ تأکید می‌کنند. تفاوت‌ها: بودیسم نظام کاستی را نقد کرد. آموزه «آناتا» یکی از تفاوت‌های بنیادین بودیسم با هندوئیسم و جینیسم است. روش‌های رسیدن به رهایی در هر سه سنت متفاوت است. بودیسم ،روان‌شناسی و ذهن‌آگاهی ()Mindfulness • در س,ده بیس,تم و بیس,ت‌ویکم ،ب,رخی روش‌ه,ای مراقب,ه ب,ودایی توج,ه روان‌شناس,ان و پژوهش,گران عل,وم اعصاب را جلب کرد. • ذهن‌آگاهی (:)Mindfulness • ذهن‌آگ,اهی ب,ه معن,ای توج,ه آگاهان,ه و ب,دون قضاوت به تجربه لحظه حاضر است. • در ده,ه ،۱۹۷۰برنامه‌ه,ایی مانن,د ک اهش اس ترس مبت نی ب ر ذهن‌آگ اهی ( )MBSRب,ا اله,ام از ب,رخی روش‌های مراقبه بودایی توسعه یافتند. • یافته‌های پژوهشی: • پژوهش‌ه,ا نش,ان داده‌ان,د ک,ه تم,رین ذهن‌آگ,اهی ،در کن,ار درمان‌ه,ای اس,تاندارد ،می‌توان,د ب,رای ب,رخی اف,راد ب,ه موارد زیر کمک کند: .1 کاهش استرس .2 مدیریت اضطراب .3 بهبود تمرکز .4 افزایش آگاهی از هیجان‌ها .5 کم,ک ب,ه پیش,گیری از ع,ود افس,ردگی در ب,رخی بیماران • نکته مهم :ذهن‌آگ,اهی ج,ایگزین درم,ان پزش,کی ی,ا روان‌درم,انی نیس,ت ،بلک,ه در ب,رخی ش,رایط می‌توان,د به‌عنوان یک روش مکمل به کار رود. بودیسم در جهان امروز • • • • • ام,روزه بودیس,م یکی از بزرگ‌ت,رین س,نت‌های دی,نی و فلس,فی جه,ان اس,ت و در کن,ار نقش م,ذهبی ،ب,ر فرهن,گ، ه,,,نر ،آم,,,وزش و گفت‌وگوه,,,ای بین‌االدیانی نیز تأثیر گذاشته است. پراکندگی بیش,ترین جمعیت ب,ودایی در کش,ورهای زیر زندگی می‌کنند: چین -تایلن,د -ژاپن -میانم,ار -ویتن,ام - س,ریالنکا -ک,ره جن,وبی -ک,امبوج -الئ,وس بوتان -مغولستاندر دهه‌ه,,ای اخ,,یر ،مراک,,ز آم,,وزش مراقب,ه و بودیس,م در اروپ,ا ،آمریک,ای ش,,مالی و اس,,ترالیا ن,,یز گس,,ترش یافته‌اند. • تأثیر فرهنگی • بودیس,م ب,ر حوزه‌ه,ای مختل,ف اث,ر گذاشته است ،از جمله: .1هنر و معماری .2ادبیات .3فلسفه .4روان‌شناسی .5شیوه‌های مراقبه .6گفت‌وگوهای صلح و عدم خشونت • چالش‌های امروز • مانن,د دیگ,ر ادی,ان ،جوام,ع ب,ودایی ن,یز ب,ا موض,وعاتی مانن,د حف,ظ س,نت‌ها در دنی,ای م,درن ،نقش فن,اوری ،تغی,یرات اجتم,,اعی و مس,,ائل محیط‌زیس,,تی روبه‌رو هس,,تند و درب,,اره آن‌ه,,ا دیدگاه‌های گوناگونی وجود دارد. بودیسم و ایران • اگرچ,ه بودیس,م هرگ,ز دین غ,الب ای,ران نب,وده اس,ت ،ام,ا از طری,ق جاده ابریشم و ارتباط,ات ف,رهنگی، تأثیرات مهمی بر برخی مناطق پیرامون ایران گذاشت. • دوره کوشانیان • شه,ایی از افغانس,تان ،پاکس,تان و آس,یای میان,ه در ق,رن اول ت,ا س,وم میالدی ،ام,پراتوری کوشان ک,ه بخ ‌ را دربر می‌گرفت ،از مهم‌ترین حامیان بودیسم بود. • در این دوره: .1 صومعه‌های بزرگ ساخته شد. .2 هنر بودایی شکوفا گردید. .3 بودیس,م از طری,ق ج,اده ابریش,م ب,ه چین منتق,ل شد. • هنر گنداره • یکی از مهم‌ت,رین مراک,ز ه,نری ب,ودایی ،منطق,ه َگنداره (در افغانستان و پاکستان امروزی) بود. • ویژگی‌های آن: .1 تأثیر هنر یونانی .2 مجسمه‌های بسیار طبیعی بودا .3 ترکیب هنر ایرانی ،یونانی و هندی • بوداهای بامیان • از مش,هورترین آث,ار ب,ودایی منطق,ه ،دو مجس,مه عظیم ب,ودا در دره بامی ان افغانستان بودند. • ویژگی‌ها: .1 ارتفاع حدود ۳۸و ۵۵متر .2 قدمت حدود ۱۵۰۰سال .3 • این آث,ار در س,ال ۲۰۰۱میالدی تخ,ریب ش,دند ،ام,ا همچن,ان یکی از مهم‌ت,رین نم,ادهای,میراث فرهنگی بو,دایی به ش,مار,می‌روند. • اهمیت ایران از بزرگ‌ت,رین مجس,مه‌های ایس,تاده ب,ودا در جهان • ای,ران و س,رزمین‌های همج,وار ،پ,ل ارتب,اطی می,ان هن,د ،آس,یای مرک,زی و چین ی از طری,ق ج,اده ابریش,م ایف,ا بو, ,دن,د ,و نقش ,مهمی ,د ,ر انتق,ال اندیش,ه‌ها,ی ب,ودای , کردند. از راست به چپ :مجسمه بودا در بامیان و امپراتوری کوشانیان تأثیر بودیسم بر فرهنگ و تمدن جهان • بودیس,م تنه,ا ی,ک دین نیس,ت؛ بلک,ه ت,أثیر عمیقی ب,ر ,ف,رهن,گ , ,و ت,م,دن ,بس,ی,اری ا, ,ز کش,ورهای, آس,یایی,گذاشت,ه ,است. • هنر: .1 مجسمه‌سازی .2 نقاشی دیواری .3 خوشنویسی .4 معماری معابد • ادبیات: .1 هزاران کتاب فلسفی .2 شعرهای ذن .3 داس,تان‌های جاتک,ه (زن,دگی‌های پیش,ین بودا) • آموزش: • بس,یاری از دانش,گاه‌های ق,دیمی آس,یا مانن,د ناالندا,،,مر,اکز,آ,موز,ش بو,د,ایی,بودند. • فلسفه: .1مفهوم ناپایداری .2ذهن‌آگاهی .3اخالق .4شفقت • پزشکی: • راهب,ان ب,ودایی در ب,رخی من,اطق در ش طب س,ن,تی ,و روش‌ه,ای گس,تر , مراقبه نقش داشتند. • هنرهای رزمی: • برخی س,بک‌های رزمی ش,رق آس,یا ت,,,أثیر , ما,نن,,,د ,,,ش ائولین تحت , س,نت‌های بودای,ی رشد کردند. نقدها و دیدگاه‌های مختلف درباره بودیسم • • .1 .2 .3 .4 .5 • .1 .2 .3 .4 ‏ مانن,د ه,ر س,نت دی,نی و فلس,فی ،بودیس,م ن,یز موضوع نقدها و گفت‌وگوهای گوناگون بوده است. دیدگاه‌های مثبت تأکید بر صلح و عدم خشونت اهمیت اخالق فردی توجه به مراقبه و خودشناسی تشویق به شفقت نسبت به همه موجودات تأکید بر مسئولیت فردی برخی نقدها اختالف نظ,ر می,ان ش,اخه‌های مختل,ف بودیس,م درباره برخی آموزه‌ها و آیین‌ها دش,وار ب,ودن ب,رخی مف,اهیم فلس,فی مانن,د «آناتا» و «نیروانا» بحث‌ه,ای فلس,فی درب,اره کارم,ا و تناس,خ ،به‌وی,ژه در مقایس,ه ب,ا دیگ,ر س,نت‌های دی,نی و دیدگاه‌های علمی هه,ای ت,اریخی ،ب,رخی نهاده,ای ب,ودایی ن,یز مانن,د نهاده,ای وابس,ته ب,ه دیگ,ر ادی,ان، در ب,رخی دور ‌ تحت تأثیر حکومت‌ها و شرایط سیاسی قرار گرفته‌اند بس,یاری از پژوهش,گران ،بودیس,م را مجم,وعه‌ای متن,وع از س,نت‌ها می‌دانن,د و معتقدن,د ب,رای فهم آن باید تفاوت میان مکاتب و زمینه‌های تاریخی هر یک را در نظر گرفت. چرا بودیسم در هند و نپال به دین غالب تبدیل نشد؟ • • • • • • • مت,رین س,نت‌های بودیس,م در ش,مال هن,د و نپ,ال ام,روزی پدی,د آم,د و ب,رای چن,دین ق,رن یکی از مه ‌ هت,در,یج ,جای,گ,اه خ,ود ,را ,از ,دس,ت دا ,د ,،در ح,ا,ل,ی ک,ه ,در نپ,ا,ل, ن ح,ال, ،د,ر ه,ن,د ,ب ‌, طق,ه ب,و,د .,ب,ا ,ای, , م,ن , ,دی,ن,ی, , هرگز دین اکثریت نشد .این روند نتیجه مجموعه‌ای از عوامل تاریخی ،اجتماعی و سیاسی بود. .۱احیای سنت‌های هندو از ح,دود ق,رن چه,ارم میالدی ،جریان‌ه,ای مختل,ف هندوئیس,م ق,درت بیش,تری یافتن,د .ب,رخی ,ز هن,د,و ج,ذ,ب ش,د ,و ,در ,ب ,عض,ی ,مت,ون, ,هن,دو, ،ب,ودا ,ب,ه عن,وان یک,ی ,ا , هه,ای ,ب,ود,ای,ی ,د ,ر ,س,نت‌ها,ی , , آ,موز‌, , تجلی‌ه,ای ویش,نو مع,رفی ش,د .این ام,ر ب,اعث ش,د بخش,ی از پ,یروان بودیس,م دوب,اره در س,نت‌های هندو ادغام شوند. .۲کاهش حمایت حکومت‌ها در دوره آش,وکا و ب,رخی فرمانروای,ان بع,دی ،بودیس,م از حم,ایت سیاس,ی و م,الی برخ,وردار ب,ود. ز آ,موزش,ی ب,ا ت ک,اهش ی,ا,فت ,و بس,یا,ری از ص,و,معه‌ه,ا ,و م,راک, , ر ,حکو,مت‌ه,,ا ,،ای,ن, ,حم,ای , ام,,ا ب,ا ,تغی,ی , مشکالت اقتصادی روبه‌رو شدند. .۳حمالت به مراکز آموزشی از ق,رن دوازدهم میالدی ،در جری,ان ب,رخی لشکرکش,ی‌ها ب,ه ش,مال هن,د ،دانش,گاه‌ها و ش ص,ومع,ه‌ها,ی ,ب,ز,ر ,گی ,م,انن,د ,ناالندا ,و ویکراماشیال,آس,یب ,د,یدن,د ,ی,ا وی,را,ن ش,دند .,ای,ن مرا,ک,ز نق , نه,ا ب,ه تض,عیف بودیس,م در هن,د مهمی در آم,وزش و انتق,ال تع,الیم ب,ودایی داش,تند و ن,ابودی آ ‌ کمک کرد. • • • • • • • • • .۴ساختار رهبانی بخش مهمی از فع,الیت بودیس,م ب,ر ص,ومعه‌ها و راهب,ان اس,توار ب,ود .ب,ا تض,عیف این مر,اک,ز, ,،ان,,تق,ال ,آ,مو ,زه‌ه,ا, ,دش,وار,تر, ,ش,د, ،د,ر ,ح,الی, ,ک,ه ,ه,ند,و,ئیس,م, ,ش,بکه گس,,تر,ده‌تر,ی ,از , م,عاب,د,و سنت‌ه,ای ,مح,لی داش,ت., .۵گسترش در خارج از هند در هم,ان زم,ان ک,ه بودیس,م در هن,د رو ب,ه ک,اهش ب,ود ،در س,ریالنکا ،چین ،ک,ره ،ژاپن، ک ,دین جه,انی ,تب,دیل ت و ,ب,ه ی, , ت گس,تر,ش ی,اف , ه ,س,رع , ت,بت و آس,ی,ای جن,وب ,ش,ر,قی ب, , شد. وضعیت نپال نپ,ال زادگ,اه ب,ودا (لومبی,نی) اس,ت ،ام,ا از گذش,ته مح,ل هم‌زیس,تی س,نت‌های ب,ودایی و هن,دو بوده,است., نه,ای هن,دو و ب,ودایی شرکت می‌کنند. بس,یاری از م,ردم نپ,ال هم‌زم,ان در آیی ‌ برخی معابد برای هر دو گروه مقدس هستند. ام,روزه اک,ثریت جمعیت نپ,ال هن,دو هس,تند و بودایی,ان اقلیت قاب,ل ت,وجهی را تش,کیل می‌دهند. جمع‌بندی • بودیس,م بیش از ۲۵قرن پیش در ش,مال هن,د ش,کل گ,رفت و ب,ه یکی از ب,زرگ‌ترین سن,ت‌ها,ی دین,ی و فل,سفی ,ج,هان تب,دیل ش,د. • مهم‌ترین ویژگی‌های آن .1 بنیان‌گذار :سیدارتا گوتاما (بودا) .2 هدف :رهایی از رنج و رسیدن به نیروانا .3 اصول :چهار حقیقت شریف و راه هشتگانه .4 ارزش‌ه,ا :اخالق ،ش,فقت ،ذهن‌آگ,اهی و پرورش درونی .5 • نتیجه گس,ترش :سراس,ر آس,یا و س,پس بس,یاری از کشورهای جهان • هه,ای آن ،بودیس,م ت,أثیر عمیقی ب,ر صرف‌نظر از تف,اوت دی,دگاه‌ها درب,اره آموز ‌ ت,اریخ, ،فل,س,فه ,،,ه,ن,ر ,و فرهن,گ ,ج,ه,ان ,گذ,اش,,ته, ,و ه,مچ,ن,ان یکی ,از ,س,نت‌های مهم,فکری و دینی ,جهان به شما ,ر می‌رود., منابع :منابع انگلیسی • Rupert Gethin The Foundations of Buddhism .1 Damien Keown Buddhism: A Very Short Introduction .2 Peter Harvey An Introduction to Buddhism .3 Richard Gombrich What the Buddha Thought .4 Donald S. Lopez Jr. The Story of Buddhism .5 Paul Williams Mahayana Buddhism .6 The Cambridge History of Buddhism .7 )Buddhism (مدخلEncyclopaedia Britannica .8 Oxford Handbook of Buddhist Studies .9