بیماری های انگلی سگ و گربه

به نام خدا بیماری های انگلی سگ و گربه تهیه :حسین بخارائی فهرست • کلیات • بیماری های ناشی از بندپایان • بیماری های ناشی از کرم ها • بیماری های ناشی از تک یاخته ها • اهمیت و پیشگیری بیماری های انگلی مقدمه • انگ0ل ( )Parasiteموج0ود زن0ده‌ای اس0ت ک0ه ب0رای ادام0ه زن0دگی، ی ب0ه ن0ا0م میزب ان ه مو0ج0ود 0زن0ده 0د0ی0گ0ر0 0 رش0د0 0و ت0و0لی0دمثل 0ب0 0 ت و معم0وًال در 0طی 0ای0ن ار0تب0اط0 ،ب0ه می0زب0ان (0 )Hostو0اب0س0ته اس0 0 آسیب وارد می‌کند. • بیماری‌ه0ای انگلی از مهم‌ت0رین مش0کالت س0المت در س0گ‌ها و 0گر0به‌ه0ا 0هس0ت0ند 0و 0می‌0توان0ن0د م0و0جب 0ک0اه0ش رش0د0 ،س0و0ءتغذ0ی0ه، رگ0 0الت 0پوس0ت0ی 0و ح0ت0ی م0 0 0کم‌0خ0و0نی ،0ا0خت0الالت 0گو0ارش0ی0 0،م0ش0ک0 حی0وا0ن ش0و0ند .ب0ر0خی از00این 0ب0یم0ا 0ری‌ه0ا 0ق0اب0لی0ت 0ان0تق0ال 0ب0ه انس0ا0ن 0را0 0 ن0یز دارن0د و ب0ه همین دلی0ل از نظ0ر بهداش0ت عم0ومی اهمیت ویژه‌ای دارند. • تش0خیص به‌موق0ع ،درم0ان مناس0ب و اج0رای برنامه‌ه0ای منظم پیش0گیری 0از جمل0ه مهم‌0ت0رین راهکا0ره0ای کن0ترل این بیماری‌ه0ا محسوب می‌شوند. بازگشت انگل چیست؟ • تعریف انگل: • انگ0ل موج0ودی اس0ت ک0ه بخش0ی ی0ا تم0ام چرخ0ه زن0دگی خ0ود را روی ی00ا 0دا0خ0ل 0ب0د0ن 0م0وج0و 0د 0ز0ن0ده0 0د0یگ0ر0ی س0پر0ی 0ک0رد0ه 0و م0وا0 0د 0غ0ذا0ی0ی ی00ا محل زندگی خود را از آن تأمین می‌کند. • اجزای چرخه بیماری: .1انگل .2میزبان .3محیط .4راه انتقال • در ص0ورت ح0ذف ه0ر ی0ک از این اج0زا ،چرخ0ه انتق0ال بیم0اری مخت0ل می‌شود. طبقه‌بندی انگل‌های سگ و گربه • انگل‌ه0ا ب0ر اس0اس مح0ل زن0دگی ب0ه 0دو گ00روه اص00لی تقس00یم می‌شوند. • -۱انگل‌ه ای خ ارجی (:)Ectoparasites له0ا روی س0طح ب0دن ی0ا • این انگ ‌ ی می‌کنند. ن زند0گ 0 پ0وست0ح0یوا 0 • نمونه‌ها: .1کک .2کنه .3شپش .4جرب .5کنه گوش انگل‌ه ای • -۲ (:)Endoparasites • این انگل‌ه0ا در ان0دام‌های داخلی ب0دن مان0ن0د روده ،0کب0د ،قلب 0ی0ا خون زندگی می‌کنند. • نمونه‌ها: .1کرم‌های گرد .2کرم‌های نواری .3کرم‌های قالبدار .4کرم قلب .5ژیاردیا .6کوکسیدیا داخلی اهمیت بیماری‌های انگلی • بیماری‌ه000ای انگلی یکی از ن مش0کالت 0در 0حیوان0ا0ت ش0ا0یع‌0تری 0 0دم خ0انگ0ی 0هس0ت0ند0 0و د0ر 0ص0ورت ع 0 درم0ان می‌توانن0د پیام0دهای ج0دی ایجاد کنند. • اثرات بر حیوان: .1کاهش وزن .2کم‌خونی .3اسهال .4استفراغ .5خارش شدید .6ریزش مو .7ضعف سیستم ایمنی .8کاهش رشد .9مرگ در موارد شدید • اثرات بر انسان • برخی انگل‌ه0ا از حی0وان ب000ه انس000ان منتق000ل می‌ش0وند و بیماری‌ه0ای مش0ترک انس0ان و حی0وان (زئون0وز) ایج0اد می‌کنن0د. بن0ابراین کن0ترل انگل‌ه0ا عالوه ب0ر حف0ظ س0المت حی0وان ،در حف0ظ س0المت جامعه نیز اهمیت دارد. کک ()Fleas • تعریف: که0ا حش0رات کوچ0ک ،ب0دون ب0ال و • ک ‌ خو0ن‌خ0و0ا0ر هس0تن0د ک0ه 0از ش0ایع‌تر0ین 0 ی خ00ارج0ی 00س00گ و 00گرب00ه 0ا0نگ0ل‌ه 00ا 0 ب 0000می‌ش0000وند .گ0و0ن0000ه محس0000و 0 0( Ctenocephalides felisک00ک ن گون00ه اس00ت 00و گرب00ه) ش00ا0یع‌تری 0 می‌توان0د هم س0گ و هم گرب0ه را آلوده کند. • راه انتقال: .1تم0اس مس0تقیم ب0ا حیوان آلوده .2محی0ط آل0وده (ف0رش ،تخت ،النه) .3انتق00ال از طری00ق تخم ،الرو و شفیره مو0جود در م0حیط • عالئم: .1خارش شدید .2گاز گ00رفتن و لیس00یدن مداوم پوست .3ریزش مو .4قرم0زی و الته0اب پوست .5حساس0یت ب0ه گ0زش ک0ک ‏Flea (Allergy )Dermatitis .6کم‌خ00ونی در آلودگی‌ه00ای هه0ا و ش0دید ،به‌0وی0ژ0ه در تول ‌ بچه‌گربه‌ها بازگشت چرخه زندگی کک • کک چهار مرحله زندگی دارد: .1تخم .2الرو .3شفیره .4بالغ • حدود ٪۹۵جمعیت ک0ک در محی0ط زن0دگی حی0وان ق0رار دارد و تنه0ا ٪۵روی ن بای0د 0ه0م حی0وان و هم 0محی0ط 0را ب0د0ن حی0و0ا0ن ی0اف0ت 0می‌ش0ود0؛ بن0ا0برا0ین0 0درم0ا 0 شامل شود. • پیشگیری: .1استفاده منظم از داروهای ضدکک .2شست‌وشوی محل خواب حیوان .3جاروبرقی کشیدن محیط .4ضدعفونی محیط در صورت آلودگی شدید کنه‌ها ()Ticks هه0ا بن0دپایان خون‌خ0واری هس0تند ک0ه ب0ا چس0بیدن ب0ه پوس0ت از خ0ون • کن ‌ حیوان تغذیه می‌کنند. • اهمیت: .1انتقال بیماری‌های عفونی .2ایجاد کم‌خونی .3التهاب پوست .4فلج ناشی از سم برخی گونه‌ها • راه انتقال: .1مراتع .2پارک‌ها .3تماس با حیوانات آلوده بیماری‌های منتقل‌شونده توسط کنه • کنه‌ه ا ناق ل بیماری‌ه ای مهمی هستند ،از جمله: .1بابزیوز .2ارلیشیوز .3آناپالسموز .4هپاتوزونوز • عالئم: .1تب .2بی‌حالی .3بی‌اشتهایی .4رنگ‌پریدگی مخاط .5کاهش وزن .6کم‌خونی • پیشگیری: .1قالده‌های ضدکنه .2قطره‌های موضعی .3اسپری‌های ضدکنه .4بررس00ی روزان00ه ب00دن حیوان کنه گوش ()Ear Mite • عامل بیماری: • Otodectes cynotis • یکی از ش0ایع‌ترین انگل‌ه0ای گ0وش در گرب0ه و سگ است. • عالئم: .1خارش شدید گوش .2تکان دادن مداوم سر .3ترش0حات قه0وه‌ای ی0ا س0یاه‌رنگ ش0بیه تفال0ه قهوه .4التهاب مجرای گوش .5بوی نامطبوع • درمان: .1 .2 .3 تمیز کردن گوش قطره‌های ضدانگل درمان هم‌زمان تمام حیوانات در تماس جرب ()Mange • جرب بیم0اری پوس0تی ناش0ی از • جرب دمودکتیک ‏Demodex کنه‌0های0میکرو0سکوپ0ی است • .عامل: انواع مهم ‏canis • جرب سارکوپتیک: • عامل • Sarcoptes scabiei :عالئم: .1ریزش مو • عالئم: .2التهاب پوست .1خارش بسیار شدید .2ریزش مو .3عفونت ثانویه .3پوسته‌ریزی .4معم0وًال خ0ارش کم0تری .4زخم‌های پوستی نس000بت ب000ه ج000رب .5قابلیت انتق00ال ب00ه انس00ان سارکوپتیک دارد. دارد. کرم‌های گرد ()Roundworms • عامل: ‏Toxocara canis .1 ‏Toxocara cati .2 مه0ای روده‌ای س0گ و گرب0ه له0ا از ش0ایع‌ترین کر ‌ • این انگ ‌ هستند. • راه انتقال: .1انتقال از مادر به جنین (در سگ) .2انتقال از طریق شیر .3خوردن تخم انگل .4شکار جوندگان بازگشت Toxocara canis چرخه زندگی عالئم آلودگی به کرم گرد .1شکم برآمده .2اسهال .3استفراغ .4کاهش وزن .5کندی رشد .6وجود کرم در مدفوع یا استفراغ • اهمیت: له0ا می‌توان0د انس0ان ،به‌وی0ژه کودک0ان ،را آل0وده ک0رده • تخم این انگ ‌ 0و با0عث الروا میگرانس احشایی (Visceral Larva )Migransیا الروا میگرانس چشمی (Ocular Larva )Migransشود. کرم‌های قالبدار ()Hookworms • عوامل مهم: .1 ‏Ancylostoma caninum .2 ‏Ancylostoma tubaeforme ‏Uncinaria stenocephala .3 • این انگل‌ه0ا ب0ا اتص0ال ب0ه دی0واره روده از خ0ون حی0وان تغذی0ه می‌کنند. • عالئم: .1 کم‌خونی شدید .2 اسهال خونی .3 ضعف .4 رنگ‌پریدگی مخاط .5 • در توله‌ها ممکن است کشنده باشند. کاهش وزن Ancylostoma caninum چرخه زندگی کرم شالقی ()Whipworm • عامل بیماری: • ( Trichuris vulpisش0ایع در سگ‌ها) • کرم‌ه0ای ش0القی در روده ب0زرگ و س0کوم ک 0زن0دگی ک0ر0ده 0و ب0ا فر 0وب0ردن قس0م0ت ب0اری0 0 ب0د0ن 0خ0و 0د 0د 0ر 0م0خ0ا0ط ر0و 0ده ،0م0و0جب 0ال0ته0اب و یش0و0ند. آس0یب0بافت0ی م‌ 0 • راه انتقال: • بل0ع تخم‌ه0ای آل0وده موج0ود در خ0اک ،آب ی0ا غذا • عالئم: .1 اس0هال م0زمن (گ0اهی هم0راه ب0ا خون) .2 کاهش وزن .3 کم‌آبی بدن .4 ضعف و بی‌حالی .5 درد شکمی • تشخیص: • آزم00ایش شناورس00ازی (Fecal مدفوع )flotation • درمان: .1فنبن0000000000000000000دازول ()Fenbendazole .2میلبمایس000ین اکس000یم ()Milbemycin oxime Trichuris vulpis چرخه زندگی کرم نواری ()Tapeworm • عوامل مهم: ‏Dipylidium caninum .1 .Taenia spp .2 ‏Echinococcus granulosus .3 مه0ای ن0واری در روده باری0ک • کر ‌ ی‌کنن00د و از 0م00واد زن00دگ0ی م 0 غ0ذایی 0موج0ود د 0ر روده تغذی0ه می‌کنند. • راه انتقال: .1بل0ع ک0ک آل0وده (در Dipylidium )caninum .2خوردن احش0اء خ0ام دام‌ه0ا ی0ا جوندگان آلوده • عالئم: .1خارش اطراف مقعد .2مش0اهده بن0دهای س0فید ک0رم در م0دفوع یا 0اطراف 0مقعد .3کاهش وزن .4گاهی اسهال • درمان: • پرازی‌کوانت0ل ()Praziquantel • پیشگیری: .1 .2 کنترل کک‌ها جلوگ0یری از مص0رف گوش0ت و احشاء خام چرخه زندگی کرم نواری دیپلیدیوم کنینوم Taenia pisiformis چرخه زندگی کرم قلب ()Heartworm • عامل بیماری: • Dirofilaria immitis • این انگ0ل در قلب و ش0ریان‌های می‌کن0د 0و 0یکی از0 ر0ی0وی 0زن0دگی 0 0 خطرن00ا0ک‌ترین انگل‌ه00ای س00گ محسوب می‌شود. • راه انتقال: • گزش پشه آلوده • عالئم: .1سرفه مزمن .2تنگی نفس .3کاهش تحمل فعالیت .4کاهش وزن .5نارس00ایی قل00بی در مراح00ل پیشرفته • تشخیص: .1آزمایش آنتی‌ژن .2آزمایش خون .3رادیوگرافی .4اکوکاردیوگرافی • پیشگیری: • مص0رف ماهان0ه داروه0ای پیشگیری‌کننده چرخه زندگی کرم قلب ژیاردیا ()Giardiasis • عالئم: • عامل بیماری»: .1اسهال بدبو • Giardia duodenalis • ژیاردی00ا ی00ک تک‌یاخت00ه .2مدفوع چرب انگلی اس0ت ک0ه در روده .3کاهش وزن کوچک زندگی می‌کند. .4کم‌آبی بدن • راه انتقال: .5گاهی بدون عالمت .1آب آلوده • درمان: .2غذای آلوده .1مترونیدازول .3تماس با مدفوع آلوده .2فنبندازول بازگشت چرخه زندگی ژیاردیا دئودنالیس کوکسیدیوز ()Coccidiosis • عامل بیماری: • تشخیص: . • Cystoisospora spp • آزمایش مدفوع • بیش000تر در توله‌ه000ا و بچه‌گربه‌ه00000ا مش00000اهده • درمان: می‌شود. .1سولفونامیدها • عالئم: (در .2تولترازوری000000ل .1اسهال تج00000ویز ص00000ورت .2بی‌اشتهایی دامپزشک) .3کم‌آبی .4کاهش وزن .5ضعف چرخه زندگی کوکسیدیوز توکسوپالسموز ()Toxoplasmosis • عامل بیماری: • Toxoplasma gondii • گرب0ه میزب0ان نه0ایی این ا0نگ0ل اس0ت و ا0ووسیس0ت‌ها را از طری0ق م0دفوع دف0ع می‌کند. • راه انتقال: .1مص0رف گوش0ت خ0ام ی0ا نیم‌پز .2تم0اس ب0ا م0دفوع گرب0ه آلوده .3انتقال از مادر به جنین • عالئم در گربه: .1تب .2بی‌حالی .3مشکالت تنفسی .4عالئم عصبی • اهمیت برای انسان: .1خطر برای زنان باردار .2خط0ر ب0رای اف0راد دارای نقص ایمنی لیشمانیوز ()Leishmaniasis • عامل بیماری: • Leishmania infantum • ناقل: • پشه خاکی ()Sand fly • عالئم: .1کاهش وزن .2زخم‌های پوستی .3ریزش مو نه0ا .4رش0د غیرط0بیعی ناخ ‌ .5نارسایی کلیه • تشخیص: .1آزمایش سرولوژی ‏PCR .2 .3بررسی نمونه بافتی سارکوسیستوز ()Sarcocystosis • • • • • عامل بیماری: • عالئم در سگ و گربه: .Sarcocystis spp .1 اغلب بدون عالمت تعریف: .2 اسهال تک‌یاخته‌ه000000ای سارکوسیس000000ت‌ها زن0دگی 0 ه د ک0ه چرخ0 0 دا0خل‌س0ل0ولی 0ه0س0تن 0 آن‌0ه0ا 0بی0ن 0ی0ک 0میزبان نه ایی (س0گ 0ی0ا ون0ه 0ان0گ0ل)0و 0ی0ک0میزبان رب0ه ،0ب0س0ته00ب0ه گ0 0 گ0 واسط (م00ان0ن0د0گ00او0 ،0گوس0ف0ند ،ب0ز0 0ی0ا خ0وک) یش0ود0. ا0نج0ام م ‌0 .3 استفراغ .4 کاهش اشتها .5 در آل0ودگی ش0دید ،التهاب روده راه انتقال: .1 مص0رف گوش0ت خ0ام ی0ا نیم‌پ0ز ح0اوی ک0یست‌های 0سارکوس0یست .2 سگ و گرب0ه ب0ا خ0وردن الش0ه ی0ا احش0اء آل0و0ده 0،ب0ه‌ع0ن0وان 0می0زب0ان نه0ا0یی آل0وده می‌شوند. • تشخیص: .1 آزمایش مدفوع .2 بررسی میکروسکوپی .3 شه0ای مولک0ولی ()PCR رو ‌ • درمان: .1 درمان حمایتی .2 داروه0ای ض0دتک‌یاخته در صورت نیاز .3 جلوگ0یری از مص0رف گوش0ت خام نئوسپوروز ()Neosporosis • عامل بیماری: • • ‏Neospora caninum .1 آزمایش سرولوژی • اهمیت: • نئوس0پورا یکی از مهم‌ت0رین عوام0ل س0قط ج0نین در گ0او 0ا0س0ت 0و 0س0گ 0 ،0می0زب0ا0ن 0نه0ا0یی 0این 0انگ0ل یش0ود. م0حس0وب م ‌ .2 ‏PCR .3 بررسی بافتی • • راه انتقال: .1 کلیندامایسین .2 تری‌مت0وپریم-س00ولفادیازین (در ب00رخی موارد) .3 درم0ان در مراح0ل اولی0ه م0وفق‌تر اس0ت. .1 خوردن جفت ،ج0نین ی0ا ب0افت آلوده .2 انتق0ال از م0ادر ب0ه تول0ه (انتق0ال عم0ودی) .3 مص0رف گوش0ت خ0ام آلوده • عالئم در سگ: • تشخیص: درمان: پیشگیری: .1 ضعف عض0الت ،به‌وی0ژه در ان0دام‌های خلفی .2 فلج پیشرونده .1 .3 الغری جلوگ0یری از تغذی0ه ب0ا گوش0ت ،جفت و الش0ه خام .4 اختالل در راه رفتن .2 نه0ای سقط‌شده دف0ع بهداش0تی جنی ‌ .5 در موارد شدید ،مرگ .3 جلوگ0یری از دسترس0ی س0گ‌ها ب0ه بقای0ای ز0ایمان0دام‌ه0ا بابزیوز ()Babesiosis • عامل بیماری: • • ‏Babesia canis .1 گزش کنه‌ه0ای آل0وده (مهم‌ت0رین راه) • ‏Babesia gibsoni .2 انتق0ال از م0ادر ب0ه ج0نین (به‌ندرت) • تعریف .3 انتق0ال از طری0ق انتق0ال خ0ون آلوده • • راه انتقال: تشخیص: بابزی0ا ی0ک تک‌یاخت0ه خ0ونی اس0ت ک0ه گلبول‌ه0ای ه 0و 0تخ0ری0ب م0ی‌کن0د 0و ب0اعث 0قر0م0ز 0را 0آل0ود 0 مو0لیتیک 0م0ی‌شود0. م‌خو0نی ه 0 ک0 .1 گسترش خون محیطی .2 ‏PCR • عالئم: .3 آزمایش سرولوژی .1 تب • .2 بی‌حالی .1 .3 بی‌اشتهایی ایمی0دوکارب )dipropionate .4 رنگ‌پریدگی مخاط .2 درمان حمایتی .5 زردی .3 در م0وارد ش0دید ،انتق0ال خون .6 ادرار تیره .7 بزرگ شدن طحال • درمان دی‌پروپیون0ات پیشگیری: .1 کنترل کنه‌ها .2 اس0تفاده از داروه0ای ضدکنه (Imidocarb چرخه زندگی بابزیوز کریپتوسپوریدیوز ()Cryptosporidiosis • عامل بیماری: .1 ‏Cryptosporidium parvum .2 ‏Cryptosporidium canis .3 ‏Cryptosporidium felis • تعریف: • یک بیم00اری تک‌ی0اخته‌ای روده‌ای اس0ت ک0ه وا0ن0ات ج0وا0ن 0و اف0راد دارای ن0قص بی0ش0تر 0د 0ر ح0ی 0 ه می‌شود. شا0هد 0 ا0یمنی م 0 • عالئم: .1 اسهال آبکی .2 کاهش وزن .3 کم‌آبی .4 ضعف • اهمیت: • این بیم0اری قابلیت انتقال به انسان دارد. • راه انتقال: .1آب آلوده .2غذای آلوده .3مدفوع آلوده • تشخیص: .1آزمایش مدفوع .2رنگ‌آمیزی اسیدفست ‏PCR .3 • درمان: .1 .2 .3 درمان حمایتی جبران مایعات رعایت بهداشت محیط چرخه زندگی کریپتوسپوریدیوم تریکومونیازیس گربه (Feline )Tritrichomoniasis • • • • • .1 .2 .3 • .1 .2 .3 .4 عامل بیماری: ( Tritrichomonas foetusدر ب0رخی من0ابع م)Tritrichomonas blagburni0 ب0ا نا 0 تعریف: یکی از مهم‌ت0رین عل0ل اس0هال م0زمن در گه0داری 0گر0به‌ه0ا0ی ج0و0ان 0،به‌وی0ژ0ه در 0مر0اک0ز ن 0 ش گر0به 0است. و پرو 0ر 0 راه انتقال: تماس مستقیم مدفوع آلوده ظروف مشترک عالئم: اسهال مزمن دفع مکرر مدفوع التهاب اطراف مقعد کاهش وزن • تشخیص: ‏PCR .1 .2کشت اختصاصی .3مش0اهده انگ0ل در م0دفوع تازه • درمان: • رونی000دازول ()Ronidazole تحت نظر دامپزشک • پیشگیری: .1رعایت بهداشت .2جداسازی حیوان آلوده Tritrichomonas blagburni چرخه زندگی هپاتوزونوز ()Hepatozoonosis • عامل بیماری: .1 ‏Hepatozoon canis .2 ‏Hepatozoon americanum • تعریف: • برخالف بیش0تر بیماری‌ه0ای منتقل0ه توس0ط کن0ه ،در هپ0اتو0زون0وز 0حی0و0ان 0ب0ا بلعی دن کن ه آل وده 0مبتال می‌0شود 0،0نه صر0فًا ب0ا0گز0ش آ0ن. • راه انتقال: • خوردن کنه آلوده • عالئم: .1 تب .2 درد عضالنی .3 کاهش وزن .4 بی‌حالی .5 بزرگ ش0دن غ0دد لنفاوی .6 کم‌خونی • تشخیص: .1گسترش خون ‏PCR .2 .3بررسی نمونه عضله • درمان: .1ایمیدوکارب .2داکسی‌سیکلین .3کلیندامایس0ین (بس0ته ب0ه گون0ه و شرایط بیمار) • پیشگیری: .1کنترل کنه‌ها .2جلوگ0یری از بل0ع کن0ه توس0ط حیوان چرخه زندگی هپاتوزونوز بیماری‌های انگلی مشترک انسان و حیوان (زئونوز) • بعض0ی از انگل‌ه0ای س0گ و گرب0ه می‌توانن0د ب0ه انس0ان منتق0ل ش0وند و بیم0اری ایجاد کنند. • مهم‌ترین بیماری‌های مشترک: .1توکسوکاریازیس .2هیداتیدوز .3توکسوپالسموز .4الرو مهاجر پوستی .5ژیاردیازیس • گروه‌های پرخطر: .1کودکان .2زنان باردار .3سالمندان .4افراد دارای نقص ایمنی بازگشت جدول مقایسه‌ای مهم‌ترین بیماری‌های انگلی سگ و گربه بیماری عامل راه انتقال مهم‌ترین عالمت کک ‏Ctenocephalides felis تماس و محیط آلوده خارش شدید کنه گونه‌های مختلف کنه گزش کنه کم‌خونی ،انتقال بیماری جرب ‏Sarcoptes، Demodex تماس مستقیم ریزش مو و خارش کرم گرد .Toxocara spp بلع تخم ،شیر مادر شکم برآمده ،اسهال کرم قالبدار .Ancylostoma spp پوست و دهان کم‌خونی کرم نواری ‏Dipylidium caninum بلع کک مشاهده بندهای کرم کرم قلب ‏Dirofilaria immitis گزش پشه سرفه ،نارسایی قلبی ژیاردیا ‏Giardia duodenalis آب و غذای آلوده اسهال بدبو توکسوپالسما ‏Toxoplasma gondii گوشت خام ،مدفوع گربه تب ،عالئم عصبی سارکوسیست .Sarcocystis spp گوشت خام اسهال نئوسپورا ‏Neospora caninum گوشت خام ،انتقال مادرزادی فلج اندام‌ها بابزیا .Babesia spp کنه تب و کم‌خونی کریپتوسپوریدیوم .Cryptosporidium spp آب آلوده اسهال آبکی تریتریکوموناس ‏Tritrichomonas foetus مدفوع آلوده اسهال مزمن هپاتوزون .Hepatozoon spp بلع کنه تب و درد عضالنی روش‌های تشخیص بیماری‌های انگلی • تش0خیص دقی0ق ،نخس0تین گ0ام در درم0ان موف0ق است. • روش‌های تشخیص: .1 معاینه بالینی .2 آزمایش مدفوع .3 آزمایش خون .4 تست‌های سرولوژی .5 ‏PCR .6 رادیوگرافی .7 سونوگرافی .8 اکوکاردیوگرافی (برای کرم قلب) • نمونه‌گیری صحیح: .1 جمع‌آوری مدفوع تازه .2 نگهداری در ظروف تمیز .3 ارسال سریع به آزمایشگاه درمان بیماری‌های انگلی • درم0ان بیماری‌ه0ای انگلی بای0د ب0ر اس0اس ن0وع انگ0ل ،ش0دت آل0ودگی، ت 0عم0و0می 0آن0 0ا0نج0ا0م ش0و0د0 0.تج0وی0ز دار 0و 0الم0 0 س0ن0 0حی0وا0ن0 0 0و 0وض0عی0ت س0 ت گ0ی0ر 0د 0،ز0ی0را 0ب0رخ0ی د0ار0وه0ا 0ب0رای0 0با0ی0د ت0وس0ط 0دامپ0زش0ک 0ص0ور0 0 هه0ا 0ی0ا نژاده00ای 0خ0ا0ص (مانن0د 0ب0ر0خ0ی نژاده0ای 0س0گ) مم0کن 0اس0ت گون ‌ خطرناک باشند. • اصول درمان: .1تشخیص دقیق عامل بیماری .2انتخاب داروی مناسب .3تعیین دوز صحیح بر اساس وزن حیوان .4درمان هم‌زمان حیوانات در تماس .5پیگیری درمان با آزمایش‌های الزم داروهای ضدانگل رایج دارو کاربرد فنبندازول ()Fenbendazole کرم‌های گرد ،قالبدار ،شالقی ،ژیاردیا پرازی‌کوانتل ()Praziquantel کرم‌های نواری پیرانتل پاموات ()Pyrantel pamoate کرم‌های گرد و قالبدار ایورمکتین ()Ivermectin برخی انگل‌های خارجی و کرم قلب (در موارد خاص) سالمکتین ()Selamectin کک ،کنه گوش ،برخی کرم‌ها موکسیدکتین ()Moxidectin پیشگیری از کرم قلب و برخی انگل‌های داخلی مترونیدازول ()Metronidazole ژیاردیا و برخی عفونت‌های روده‌ای نکت ه :مص0رف خودس0رانه داروه0ای ض0دانگل می‌توان0د باعث مسمومیت یا مقاومت دارویی شود. پیشگیری از بیماری‌های انگلی • پیش0گیری ،م0ؤثرترین و کم‌هزینه‌ت0رین راه کن0ترل بیماری‌ه0ای انگلی است. • مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه: .1انگل‌زدایی منظم طبق برنامه دامپزشک .2واکسیناس0یون منظم (ب0رای حف0ظ س0المت عم0ومی؛ واکس0ن ج0ایگزین انگل‌زدایی نیست) .3استفاده از داروهای ضدکک و ضدکنه .4جلوگیری از مصرف گوشت خام .5تأمین آب و غذای سالم .6جلوگیری از شکار جوندگان .7معاینات دوره‌ای دامپزشکی کنترل محیط له0ا در محی0ط انج0ام • بخش عم0ده چرخ0ه زن0دگی بس0یاری از انگ ‌ ت زیا0دی0دارد. می‌شود0؛0بنا0برای0ن ک0نتر0ل م0حیط اه0می 0 • اقدامات الزم: .1جمع‌آوری روزانه مدفوع .2شست‌وشوی محل نگهداری حیوان .3ضدعفونی وسایل و قفس .4شستن مرتب جای خواب حیوان .5جاروبرقی کشیدن فرش و مبلمان .6کنترل جمعیت کک و کنه در محیط .7دفع صحیح زباله‌های آلوده اهمیت بهداشت عمومی • برخی انگل‌ه0ای س0گ و گرب0ه می‌توانن0د س0المت انس0ان را تهدید کنند. • توصیه‌های بهداشتی: .1شستن دست‌ها پس از تماس با حیوان .2استفاده از دستکش هنگام جمع‌آوری مدفوع .3جلوگیری از بازی کودکان در خاک آلوده .4شستن کامل سبزیجات .5پخت کامل گوشت .6مراجعه منظم حیوان به دامپزشک جمع‌بندی • یه0ای س0گ و گرب0ه هس0تند. بیماری‌ه0ای انگلی از ش0ایع‌ترین بیمار ‌ • یه0ا می‌توانن0د س0المت حی0وان و انس0ان را تحت ت0أثیر قرار دهند. این بیمار ‌ • تش0خیص زودهنگ0ام ب0اعث اف0زایش م0وفقیت درمان می‌شود. • اس0تفاده ص0حیح از داروه0ای ض0دانگل ،هم0راه ب0ا رع0ایت بهداش0ت و کن0ترل محی0ط، نق0ش مهمی د 0ر پیشگی0ری دارد.0 • آم0وزش ص0احبان حیوان0ات خ0انگی یکی از م0ؤثرترین راه‌ه0ای ک0اهش ش0یوع این بیماری‌ها است. • له0ا ب0ه دو گ0روه خ0ارجی و داخلی تقس0یم می‌شوند. انگ ‌ • کک و کنه از مهم‌ترین انگل‌های خارجی هستند. • کرم‌ه0ای گ0رد ،قالب0دار ،ش0القی و ن0واری از مهم‌ت0رین انگل‌ه0ای داخلی‌اند. • ژیاردی0ا ،کوکس0یدیا و توکسوپالس0ما از مهم‌ت0رین تک‌یاخته‌ه0ای بیم0اری‌زا هستند. • انگل‌زدایی منظم ،رع0ایت بهداش0ت و کن0ترل محی0ط ،م0ؤثرترین روش‌ه0ای پیش0گیری هستند. )References( منابع :• کتاب‌ها Bowman DD. Georgis' Parasitology for Veterinarians. 11th Edition. • .Elsevier Taylor MA, Coop RL, Wall RL. Veterinary Parasitology. 5th Edition. • .Wiley-Blackwell Zajac AM, Conboy GA. Veterinary Clinical Parasitology. 9th Edition. • .Wiley-Blackwell :• راهنماها و منابع علمی World Organisation for Animal Health (World Organisation for Animal .1 Health) Companion Animal Parasite Council .2 )Zoonotic Diseases (بخشCenters for Disease Control and Prevention .3 :• مقاالت وVeterinary Parasitology، Parasites & Vectors ده در مجالت0االت منتشرش0• مق .Journal of Veterinary Internal Medicine