تک یاخته ها و بیماری های دامپزشکی

به نام خدا تک یاخته ها و بیماری های دامپزشکی تهیه :حسین بخارائی فهرست مقدمه انواع تک یاخته ها اهمیت تک یاخته ها مقدمه تک‌یاخته‌ها ( )Protozoa / Protozoan parasitesگروهی از انگل‌ه ای یوک اریوت تک‌س لولی هس تند ک ه در دامپزش کی اهمیت زیادی دارند .این انگل‌ها می‌توانند دستگاه گوارش، خون ،کبد ،عضالت ،سیستم عصبی ،دستگاه تناسلی و سایر بافت‌ه ای ب دن حیوان ات را درگ یر کنن د. بیماری‌های ناشی از تک‌یاخته‌ها از مهم‌ترین عوامل: .1اسهال و سوءجذب .2سقط جنین .3کم‌خونی و تب .4اختالالت عصبی و عضالنی .5کاهش رشد و افت تولید .6تلفات اقتصادی فهرست در دامداری و پرورش طیور به شمار می‌آیند. تعریف تک‌یاخته‌های انگلی تک‌یاخته‌ه ای انگلی ،موج ودات تک‌س لولی میکروس کوپی هس تند ک ه بخش ی ی ا تم ام چرخ ه زندگی خود را در بدن میزبان سپری می‌کنند .آن‌ها ممکن است: .1داخل سلول زندگی کنند ()Intracellular .2خارج سلولی باشند ()Extracellular .3در روده ،خون یا بافت‌ها مستقر شوند .4چرخه مستقیم یا غیرمستقیم داشته باشند اهمیت تک‌یاخته‌ها در دامپزشکی اهمیت دامپزشکی تک‌یاخته‌ها شامل موارد زیر است: .1ایجاد بیماری بالینی در دام ،طیور و حیوانات خانگی .2کاهش رشد و ضریب تبدیل غذایی .3افت تولید شیر ،گوشت ،تخم‌مرغ و باروری .4ایجاد سقط و تلفات نوزادی .5انتقال توسط ناقلین بندپا در برخی بیماری‌ها .6اهمیت بهداشت عمومی و مشترک بودن برخی عفونت‌ها بین انسان و حیوان طبقه‌بندی کلی تک‌یاخته‌های مهم دامپزشکی روه مهم4د گ4ه چن4وان ب4ا را می‌ت4 تک‌یاخته‌ه،کی4اربردی در دامپزش4ر ک4از نظ :تقسیم کرد ) تک‌یاخته‌های روده‌ای1 .Eimeria spp Cystoisospora / Isospora .Cryptosporidium spp .Giardia spp ) تک‌یاخته‌های خونی و ناقل‌زاد2 .Babesia spp ) (در برخی منابع در گروه پیروپالسم‌ها.Theileria spp .Trypanosoma spp .Leishmania spp عصبی/ تولیدمثلی/ ) تک‌یاخته‌های بافتی3 Toxoplasma gondii Neospora caninum .Sarcocystis spp Tritrichomonas foetus                 ویژگی‌های عمومی تک‌یاخته‌ها تک‌سلولی و یوکاریوت اندازه میکروسکوپی تکثیر غیرجنسی و در برخی گونه‌ها جنسی برخی دارای مرحل ه مق اوم محیطی مانن د اووسیست یا کیست بعضی نیازمند میزبان واسط یا ناقل هستند برخی میزبان‌اختصاصی و برخی با دامنه میزبانی گسترده‌اند. راه‌های انتقال تک‌یاخته‌ها تک‌یاخته‌ها می‌شوند: مدفوعی – دهانی (آب ،خوراک ،بستر آلوده) بلع اووسیست یا کیست مصرف گوشت یا بافت آلوده انتقال توسط ناقلین مانند کنه و مگس تسه‌تسه انتقال جنینی /جفتی انتقال جفت‌گیری در برخی گونه‌ها آلودگی محیطی در تراکم باال از راه‌های مختلف منتقل مفاهیم مهم در چرخه زندگی برای فهم بیماری‌های تک‌یاخته‌ای باید چند اصطالح را شناخت: میزبان نهایی :جایی که تکثیر جنسی یا مرحله نهایی رخ می‌دهد میزبان واسط :جایی که مراحل غیرجنسی یا الروی طی می‌شود ناقل :بندپایی که انگل را منتقل می‌کند اووسیست /کیست :فرم مقاوم محیطی در بسیاری از تک‌یاخته‌ها تروفوزوئیت :فرم فعال تغذیه‌ای در برخی انگل‌ها چرخه مستقیم و غیرمستقیم تقسیم‌بندی بالینی بیماری‌های تک‌یاخته‌ای بیماری‌های تک‌یاخته‌ای از نظر محل درگیری به‌صورت زیر دیده می‌شوند: بیماری‌های گوارشی :کوکسیدیوز ،ژیاردیازیس، کریپتوسپوریدیوز بیماری‌های خونی :بابزیوز ،تیلریوز ،تریپانوزومیازیس بیماری‌های تولیدمثلی /سقط :نئوسپوروز، توکسوپالسموز ،تریکومونیازیس گاوی بیماری‌های عصبی /عضالنی :نئوسپوروز، توکسوپالسموز بیماری‌های مشترک انسان و دام :توکسوپالسموز، ژیاردیازیس ،کریپتوسپوریدیوز ،لیشمانیوز ،در برخی شرایط بابزیوز کوکسیدیاها – معرفی کوکسیدیاها گروه مهمی از تک‌یاخته‌های داخل‌سلولی هستند که عمدتًا اپیتلیوم روده را درگیر می‌کنند و در دام‌های جوان ،طیور و حیوانات خانگی اهمیت باالیی دارند. جنس‌های مهم: ‏Eimeria  ‏Cystoisospora / Isospora  در بحث گسترده‌ترToxoplasma، Neospora، : Sarcocystisنیز در گروه آپی‌کمپلکسا قرار می‌گیرند، اما از نظر بالینی جداگانه بررسی می‌شوند. فهرست کوکسیدیوز – تعریف کوکسیدیوز بیماری ناشی از تک‌یاخته‌های کوکسیدیایی است که عمدتًا سلول‌های پوششی روده را تخریب می‌کنند. بیماری بیشتر در: گوساله‌ها .1بره‌ها و بزغاله‌ها .2جوجه‌ها .3توله‌سگ و بچه‌گربه‌ها .4حیوانات در شرایط تراکم ،استرس و آلودگی محیطی دیده می‌شود. کوکسیدیوز در نشخوارکنندگان مهم‌ترین گونه‌ها در گاو: ‏Eimeria bovis  ‏Eimeria zuernii  در گوسفند و بز: گونه‌های مختلف Eimeria اهمیت: کوکسیدیوز از علل مهم اسهال ،کاهش رشد و افت عملکرد در دام‌های جوان است و در شرایط بهداشتی نامناسب شیوع بیشتری دارد. عالئم کوکسیدیوز در گاو، گوسفند و بز اسهال (گاهی خونی یا موکوسی) زور زدن و تنسموس بی‌اشتهایی کم‌آبی ضعف و بی‌حالی کاهش رشد کاهش وزن در موارد شدید :تلفات ،خصوصًا در دام‌های جوان پاتوژنز کوکسیدیوز پس از بلع اووسیست اسپوروله ،انگل در سلول‌های می‌شود. تکثیر روده اپیتلیال تکثیر داخل‌سلولی و خروج مراحل انگل باعث: تخریب مخاط روده التهاب اختالل جذب خونریزی و اسهال می‌شود. تشخیص کوکسیدیوز راه‌های تشخیص: سن و شرایط اپیدمیولوژیک دام عالئم بالینی و سابقه گله آزمایش مدفوع و مشاهده اووسیست شمارش اووسیست در مدفوع در صورت نیاز کالبدگشایی و بررسی ضایعات روده درمان و پیشگیری کوکسیدیوز درمان: .1درمان حمایتی :مایع‌درمانی ،اصالح کم‌آبی و الکترولیت‌ها .2داروهای ضدکوکسیدیایی با نظر دامپزشک پیشگیری: .1کاهش تراکم .2جلوگیری از آلودگی آب و خوراک با مدفوع .3خشک و تمیز نگه داشتن بستر .4مدیریت استرس .5در واحدهای پرخطر :استفاده هدفمند از کوکسیدیواستات‌ها طبق برنامه دامپزشک کوکسیدیوز در طیور کوکسیدیوز طیور از مهم‌ترین بیماری‌های اقتصادی صنعت مرغداری است و عمدتًا توسط گونه‌های مختلف Eimeriaایجاد می‌شود. گونه‌های مهم: ‏Eimeria tenella .1 ‏Eimeria acervulina .2 ‏Eimeria maxima .3 .4و سایر گونه‌ها اهمیت: .1تلفات .2افت رشد .3کاهش ضریب تبدیل .4کاهش تولید .5افزایش هزینه درمان و کنترل عالئم کوکسیدیوز طیور بی‌حالی پرهای ژولیده کاهش مصرف دان اسهال مدفوع خونی در برخی گونه‌ها کاهش رشد افت تولید تخم‌مرغ تلفات در موارد شدید کریپتوسپوریدیوم – معرفی .Cryptosporidium spp تک‌یاخته‌ای روده‌ای است که در بسیاری از گونه‌های حیوانی از جمله: .1گوساله .2بره .3بزغاله .4کره‌اسب .5سگ و گربه .6طیور یافت می‌شود و از عوامل مهم اسهال در نوزادان و حیوانات جوان است. کریپتوسپوریدیوز کریپتوسپوریدیوز یک بیماری روده‌ای ناشی از Cryptosporidium است که به‌ویژه در حیوانات جوان اهمیت دارد. عالئم: .1اسهال آبکی .2کم‌آبی .3ضعف .4کاهش رشد درگیری همزمان با سایر عوامل اسهالی .5 اهمیت: .1شیوع باال در گوساله‌ها .2انتقال آسان در محیط‌های آلوده .3اهمیت بهداشت عمومی انتقال و تشخیص کریپتوسپوریدیوز انتقال: .1مدفوعی–دهانی .2آب و خوراک آلوده .3تماس نزدیک در جایگاه‌های آلوده تشخیص: .1مشاهده اووسیست با روش‌های آزمایشگاهی .2رنگ‌آمیزی‌های اختصاصی .3تست‌های آنتی‌ژنی یا مولکولی در صورت دسترسی ژیاردیا – معرفی .Giardia spp از تک‌یاخته‌های تاژک‌دار روده‌ای است که در حیوانات مزرعه ،حیوانات خانگی و انسان دیده می‌شود. مهم‌ترین گونه/کمپلکس از نظر دامپزشکی: .Giardia duodenalis ژیاردیازیس ژیاردیازیس عمدتًا بیماری روده کوچک است و می‌تواند باعث سوءجذب و اسهال شود. عالئم .1اسهال متناوب یا مزمن .2مدفوع چرب یا بدبو .3کاهش رشد .4ناراحتی شکمی .5کاهش وزن یا عدم رشد مطلوب .6در برخی حیوانات بدون عالمت تشخیص و کنترل ژیاردیا تشخیص .1مشاهده کیست یا تروفوزوئیت در مدفوع .2تست آنتی‌ژن .3تکرار نمونه‌گیری به علت دفع متناوب کنترل .1رعایت بهداشت محیط .2شست‌وشوی بستر و ظروف .3جلوگیری از آلودگی آب .4درمان حیوانات عالمت‌دار طبق نظر دامپزشک توکسوپالسما – معرفی Toxoplasma gondii یکی از مهم‌ترین تک‌یاخته‌های بافتی دامپزشکی و بهداشت عمومی است. نکته کلیدی :گربه‌سانان میزبان نهایی هستند. بسیاری از پستانداران و پرندگان می‌توانند میزبان واسط باشند. عفونت در دام‌ها ممکن است باعث سقط ،تولد نوزاد ضعیف یا عفونت تحت‌بالینی شود. چرخه زندگی توکسوپالسما مراحل مهم چرخه: گربه به‌عنوان میزبان نهایی ،اووسیست را در مدفوع دفع می‌کند. اووسیست در محیط اسپوروله و آلوده‌کننده می‌شود. دام یا انسان با بلع اووسیست آلوده می‌شود. بافت‌های آلوده نیز حاوی کیست‌های بافتی هستند. انتقال جفتی نیز ممکن است رخ دهد. توکسوپالسموز در دامپزشکی توکسوپالسموز در گوسفند و بز اهمیت زیادی دارد و از علل مهم سقط جنین و مرگ جنین محسوب می‌شود. تظاهرات مهم .1سقط .2تولد نوزاد ضعیف .3مرده‌زایی .4گاهی عالئم عصبی یا عمومی در حیوانات جوان اهمیت بهداشت عمومی توکسوپالسموز توکسوپالسموز از مهم‌ترین بیماری‌های مشترک انسان و دام است. اهمیت .1خطر برای زنان باردار و افراد دچار نقص ایمنی .2آلودگی از راه اووسیست محیطی یا گوشت خام/نیم‌پز آلوده .3لزوم مدیریت بهداشتی گربه‌ها و خوراک دام نئوسپورا – معرفی Neospora caninum تک‌یاخته‌ای نزدیک به توکسوپالسماست ،اما از نظر دامپزشکی به‌ویژه در گاو اهمیت بسیار زیادی دارد. نکته کلیدی :سگ‌سانان میزبان نهایی مهم هستند. گاو و بسیاری از حیوانات دیگر می‌توانند میزبان واسط باشند. نئوسپوروز در گاو نئوسپوروز یکی از مهم‌ترین علل سقط جنین در گاو در بسیاری از کشورهاست. پیامدها .1سقط در میانه آبستنی .2تولد گوساله ضعیف .3تلفات جنینی .4باقی‌ماندن عفونت در گله و انتقال عمودی راه‌های انتقال نئوسپورا دو راه مهم انتقال: )1 انتقال عمودی /جفتی مهم‌ترین راه پایداری عفونت در گله )2 انتقال افقی از طریق بلع اووسیست دفع‌شده در مدفوع سگ یا سایر سگ‌سانان نئوسپوروز در سگ در سگ‌ها ،نئوسپورا می‌تواند به‌خصوص در توله‌ها باعث بیماری عصبی–عضالنی شود. عالئم .1ضعف اندام‌های خلفی .2پاراپارزی .3سفتی عضالت .4عالئم عصبی پیشرونده .5گاهی درگیری چندسیستمی تشخیص نئوسپوروز .1سابقه سقط در گله .2بررسی جنین سقط‌شده و جفت .3هیستوپاتولوژی ‏PCR .4 .5سرولوژی در سگ :بر اساس عالئم عصبی ،سرولوژی PCR ،و بافت‌شناسی بابزیا – معرفی .Babesia spp تک‌یاخته‌های داخل گلبول قرمز هستند که عمدتًا توسط کنه‌ها منتقل می‌شوند. اهمیت: .1بیماری خونی مهم در گاو ،اسب ،سگ ،گوسفند، بز و سایر حیوانات .2ایجاد کم‌خونی همولیتیک .3خسارت اقتصادی و گاه تلفات باال بابزیوز بابزیوز بیماری ناشی از تک‌یاخته‌های جنس Babesia است. عالئم اصلی: .1تب .2کم‌خونی .3ضعف و بی‌حالی .4زردی .5هموگلوبینوری در برخی موارد .6کاهش تولید .7مرگ در موارد شدید پاتوژنز بابزیوز بابزیا در داخل گلبول قرمز تکثیر می‌شود و باعث تخریب ‏RBCها می‌گردد. نتیجه: .1همولیز .2کم‌خونی .3هیپوکسی بافتی .4تب .5زردی .6اختالل عملکرد عمومی تشخیص و کنترل بابزیوز تشخیص .1اسمیر خون و مشاهده انگل .2تست‌های سرولوژیک و مولکولی .3بررسی کم‌خونی و یافته‌های بالینی کنترل .1کنترل کنه‌ها .2درمان ضدپروتوزوآیی طبق نظر دامپزشک .3مدیریت دام‌های ناقل و آلوده .4در برخی کشورها واکسن یا برنامه‌های منطقه‌ای کنترل تیلریا – معرفی .Theileria spp از پیروپالسم‌های مهم دامپزشکی هستند که مانند بابزیا با کنه‌ها ارتباط دارند ،اما از نظر پاتوژنز و چرخه زندگی تفاوت‌هایی دارند. اهمیت: .1در گاو و برخی نشخوارکنندگان بسیار مهم .2ایجاد تب ،کم‌خونی ،بزرگی غدد لنفاوی و کاهش تولید تیلریوز تیلریوز از بیماری‌های مهم مناطق گرم و نیمه‌گرم است. عالئم: .1تب .2بزرگ شدن غدد لنفاوی .3کم‌خونی .4الغری و ضعف .5کاهش تولید .6گاهی تلفات باال تریپانوزوما – معرفی تک‌یاخته‌های از .Trypanosoma ‏spp  خونی/بافتی مهم در بسیاری از مناطق جهان هستند و در دام‌های مختلف بیماری ایجاد می‌کنند. گونه‌های مهم دامپزشکی: ‏T. congolense .1 ‏T. vivax .2 ‏T. brucei .3 .4در برخی مناطق T. evansiو سایر گونه‌ها تریپانوزومیازیس تریپانوزومیازیس در دام‌ها می‌تواند به‌صورت حاد یا مزمن دیده شود. عالئم: .1تب متناوب .2کم‌خونی .3کاهش وزن .4ضعف .5بزرگی غدد لنفاوی .6افت تولید .7مرگ در موارد شدید انتقال و کنترل تریپانوزومیازیس انتقال .1توسط ناقلین مانند مگس تسه‌تسه در برخی اشکال .2در بعضی گونه‌ها انتقال مکانیکی توسط مگس‌های خون‌خوار نیز مطرح است کنترل .1کنترل ناقل .2درمان هدفمند .3پایش دام‌های آلوده .4کاهش تماس دام با ناقلین در مناطق اندمیک لیشمانیا – معرفی .Leishmania spp از تک‌یاخته‌های بافتی هستند که عمدتًا توسط پشه خاکی منتقل می‌شوند. در دامپزشکی ،سگ از مهم‌ترین میزبانان و مخازن برخی گونه‌ها محسوب می‌شود. لیشمانیوز سگ عالئم احتمالی: .1 الغری .2 ضایعات پوستی .3 ریزش مو .4 بزرگی غدد لنفاوی .5 اختالالت کلیوی .6 ضعف مزمن .7 درگیری چندسیستمی اهمیت: .1 اهمیت باالی بهداشت عمومی .2 نقش سگ به‌عنوان مخزن در برخی مناطق تریکوموناس – معرفی در دامپزشکی ،مهم‌ترین گونه از نظر اقتصادی Tritrichomonas foetusاست. اهمیت: .1در گاو :بیماری تولیدمثلی .2در گربه :در برخی موارد اسهال مزمن روده بزرگ تریکومونیازیس گاوی Tritrichomonas foetus در گاو عمدتًا یک بیماری مقاربتی دستگاه تناسلی است. پیامدها: .1کاهش باروری .2برگشت فحلی .3مرگ زودرس جنین .4سقط در برخی موارد .5فاصله طوالنی بین زایش‌ها اهمیت در گله‌های گاو گوشتی و سیستم‌های جفت‌گیری طبیعی اهمیت زیادی دارد. سارکوسیستیس – معرفی .Sarcocystis spp از تک‌یاخته‌های بافتی هستند که چرخه زندگی آن‌ها معموًال شامل یک میزبان نهایی گوشت‌خوار و یک میزبان واسط علف‌خوار یا همه‌چیزخوار است. اهمیت: .1در بسیاری از موارد تحت‌بالینی .2در برخی گونه‌ها می‌تواند موجب تب ،ضعف ،سقط یا ضایعات عضالنی شود .3اهمیت بهداشتی در برخی گونه‌ها مهم‌ترین تک‌یاخته‌ها بر اساس گونه حیوان سگ و گربه .Giardia spp  .Cystoisospora spp  Toxoplasma gondii  ) (سگNeospora caninum  ) (سگ.Babesia spp  ) (سگ.Leishmania spp  فهرست در گاو .Eimeria spp  .Cryptosporidium spp  .Giardia spp  .Babesia spp  .Theileria spp  Neospora caninum  Tritrichomonas foetus  گوسفند و بز .Eimeria spp  Toxoplasma gondii  .Cryptosporidium spp  .Giardia spp  Babesia / Theileria  مناطق درگیر عالئم عمومی بیماری‌های تک‌یاخته‌ای در دام اسهال کم‌آبی ضعف و بی‌حالی کم‌خونی تب کاهش رشد و وزن افت تولید سقط و ناباروری عالئم عصبی ضایعات پوستی یا چندسیستمی در برخی بیماری‌ها تشخیص آزمایشگاهی بیماری‌های تک‌یاخته‌ای روش‌های مهم تشخیص: .1آزمایش مستقیم مدفوع .2شناورسازی و تغلیظ مدفوع .3اسمیر و رنگ‌آمیزی .4شمارش اووسیست .5اسمیر خون محیطی .6سرولوژی ‏PCR .7 .8بافت‌شناسی /هیستوپاتولوژی .9کالبدگشایی و بررسی ضایعات اختصاصی روش‌های تشخیص بر حسب محل درگیری بیماری‌های روده‌ای: .1 آزمایش مدفوع .2 شناورسازی /رنگ‌آمیزی .3 تست آنتی‌ژن بیماری‌های خونی .1 اسمیر خون .2 ‏PCR .3 سرولوژی بیماری‌های سقط و بافتی .1 بررسی جنین سقط‌شده .2 جفت .3 بافت مغز ،قلب ،عضله .4 سرولوژی و PCR اصول درمان بیماری‌های تک‌یاخته‌ای درمان به نوع انگل ،گونه حیوان ،شدت بیماری و اندام درگیر بستگی دارد .به‌طور کلی: .1درمان حمایتی (مایعات ،الکترولیت‌ها ،تغذیه) .2داروهای ضدکوکسیدیایی .3داروهای ضدپروتوزوآیی اختصاصی .4کنترل عفونت‌های ثانویه .5درمان گله‌ای یا فردی بسته به بیماری نکته :انتخاب دارو و دوز باید بر اساس تشخیص دقیق و نظر دامپزشک باشد. اصول پیشگیری و کنترل بهداشت آب ،خوراک و بستر جلوگیری از آلودگی مدفوعی محیط کاهش تراکم و استرس کنترل ناقلین مانند کنه و پشه خاکی جلوگیری از دسترسی سگ و گربه به خوراک ،علوفه و جفت/جنین سقط‌شده قرنطینه دام‌های تازه‌وارد برنامه‌های منظم پایش و تشخیص آموزش دامدار و کارکنان کنترل تک‌یاخته‌های روده‌ای خشک نگه داشتن بستر شست‌وشوی مرتب ظروف آب و خوراک جداسازی دام‌های بیمار کنترل آلودگی محیط در زایشگاه و جایگاه نوزادان ضدعفونی مناسب در حد امکان مدیریت مناسب شیرخوارگی و تغذیه کنترل بیماری‌های ناقل‌زاد برای بابزیوز ،تیلریوز ،تریپانوزومیازیس و لیشمانیوز: .1کنترل ناقلین .2استفاده از برنامه‌های منطقه‌ای مبارزه با ناقل .3کاهش تماس دام با مناطق آلوده .4تشخیص سریع و درمان زودهنگام .5مراقبت از دام‌های واردشده از مناطق اندمیک اهمیت اقتصادی بیماری‌های تک‌یاخته‌ای تک‌یاخته‌ها می‌توانند باعث: .1کاهش رشد و وزن‌گیری .2افت تولید شیر ،گوشت ،تخم‌مرغ و باروری .3سقط و تلفات نوزادی .4هزینه دارو ،تشخیص و درمان .5حذف دام‌های کم‌بازده .6افزایش مرگ‌ومیر در بیماری‌های شدید شوند. اهمیت بهداشت عمومی برخی تک‌یاخته‌های دامپزشکی از نظر One Healthبسیار مهم‌اند: ‏Toxoplasma gondii .1 .Giardia spp .2 .Cryptosporidium spp .3 .Leishmania spp .4 .5در برخی شرایط و مناطق.Babesia spp : کنترل این عوامل نه‌فقط برای سالمت دام ،بلکه برای سالمت انسان نیز اهمیت دارد. جدول جمع‌بندی تک‌یاخته‌ ها انگل میزبان مهم محل درگیری بیماری/اثر اصلی .Eimeria spp گاو ،گوسفند ،بز، طیور روده کوکسیدیوز ،اسهال ،افت رشد ‏Cryptosporidium .spp گوساله ،بره ،بزغاله، حیوانات خانگی روده اسهال آبکی ،کم‌آبی .Giardia spp دام ،سگ ،گربه روده کوچک سوءجذب ،اسهال ‏Toxoplasma ‏gondii گوسفند ،بز ،گربه بافت‌ها ،جفت سقط ،عفونت بافتی ‏Neospora ‏caninum گاو ،سگ جفت ،CNS ،عضله سقط گاوی ،عالئم عصبی در سگ .Babesia spp گاو ،سگ ،اسب، نشخوارکنندگان خون کم‌خونی همولیتیک ،تب .Theileria spp گاو و برخی نشخوارکنندگان خون/لنفوسیت‌ها تب ،کم‌خونی ،بزرگی غدد ‏Trypanosoma .spp دام‌های مختلف خون و بافت تب ،کم‌خونی ،الغری .Leishmania spp سگ سیستم رتیکولوآندوتلیال/پوست بیماری مزمن ،الغری ،ضایعات پوستی ‏Tritrichomonas گاو ،گربه دستگاه تناسلی /روده ناباروری گاوی ،اسهال در گربه مقایسه بیماری‌های روده‌ای و خونی و بافتی گروه بیماری نمونه‌ها عالمت غالب راه تشخیص اصلی روده‌ای ‏Eimeria, ‏Giardia, ‏Cryptosporidi ‏um اسهال ،کم‌آبی، افت رشد آزمایش مدفوع خونی ‏Babesia, ‏Theileria, ‏Trypanosoma تب ،کم‌خونی، ضعف اسمیر خون، ‏PCR بافتی/تولیدمثلی ‏Toxoplasma, ‏Neospora, ‏Sarcocystis سقط ،عالئم عصبی ،ضعف سرولوژی، ،PCR بافت‌شناسی نکات کوکسیدیوز و کریپتوسپوریدیوز از مهم‌ترین علل اسهال در دام‌های جوان هستند. توکسوپالسموز در گوسفند و بز از علل مهم سقط جنین است. نئوسپوروز یکی از مهم‌ترین علل سقط در گاو به شمار می‌آید. بابزیوز و تیلریوز از بیماری‌های مهم خونی و ناقل‌زاد دامپزشکی‌اند. ژیاردیا و کریپتوسپوریدیوم عالوه بر دامپزشکی ،از نظر بهداشت عمومی نیز مهم‌اند. کنترل تک‌یاخته‌ها بدون بهداشت محیط ،مدیریت مدفوع و کنترل ناقلین ناقص است. جمع‌بندی نهایی تک‌یاخته‌ها از مهم‌ترین عوامل بیماری‌زای دامپزشکی در دام‌های مزرعه ،طیور و حیوانات خانگی هستند. آن‌ها می‌توانند دستگاه گوارش ،خون ،جفت ،عضله ،سیستم عصبی و سایر بافت‌ها را درگیر کنند. بیماری‌های ناشی از آن‌ها شامل اسهال ،کم‌خونی ،سقط، ناباروری ،عالئم عصبی و افت شدید تولید است. تشخیص صحیح ،درمان هدفمند ،کنترل ناقلین و مدیریت بهداشت محیط ،پایه کنترل این بیماری‌هاست. برخی از این عفونت‌ها مشترک بین انسان و حیوان‌اند و در چارچوب One Healthاهمیت ویژه دارند.