بیماری های ویروسی سگ

به نام خدا بیماری های ویروسی سگ تهیه :حسین بخارائی فهرست • مقدمه • شرح بیماری‌ها • جمع بندی علمی و مقایسه ای • واکسیناسیون • اصول درمان بیماری های ویروسی • بیماری‌ها به تفکیک دستگاه +درمان مقدمه • بیماری‌ه55ای ویروس55ی س55گ‌ها از مهم‌ت55رین یه5ای عف5و55نی 5در 5دام5پ5زش5کی 5حیو5ان5ات ک5وچ5ک5 بی5مار ‌5 هس5ت5ند 5و5 5می‌ت5وانن5د5 5دس5ت5گ5اه‌5ه5ا5ی گ5وار5ش5ی ،ت5ن5فس5ی5، 5د. ر کن5ن 5 عص5ب5ی5 ،5ک5ب5د5ی5 ،پ5وس5تی 5و تو5لی5دمث5لی 5ر5ا 5د5رگ5ی 5 نه5ا 5م5انن5د پارووویروس ،دیستمپر ب5رخ5ی از آ‌ 5 را5ه‌ان5د .از آ5نج5ا 5ک5ه د5ر م5 5اال ه 5 رب5 و هاری ب5ا مرگ5 ‌5وم5ی5 5 و 5د یه55ا درم5ا5ن ا5ختص5ا5ص5ی وج5 5 ی از 5این 5بیمار‌ 5 5بس5یار 5 ن55دا5رد ،درم ان حم ایتی ،م راقبت دقی ق، قرنطین ه و واکسیناس یون س5ت5ون اص55لی ی‌شود5. کنترل بیما5ری مح5سوب م 5 بازگشت اهمیت بیماری‌های ویروسی در سگ‌ها • واگیرداری باال در برخی بیماری‌ها • درگیری چند دستگاهی • مرگ‌ومیر باال در توله‌سگ‌ها • امکان عفونت ثانویه باکتریایی • اهمیت بهداشت عمومی در هاری • هزینه باالی درمان در موارد شدید تقسیم‌بندی بیماری‌های ویروسی سگ‌ها بر اساس دستگاه درگیر • ال ف) گوارشی: .1پارووویروس سگ .2کرون5اویروس روده‌ای سگ .3روتاویروس سگ • ب) بیماری‌های تنفسی: .1آنفلوانزای سگ .2پاراآنفلوانزای سگ .3آدن5وویروس تیپ ( 2درگ5یر در ک5مپلکس تنفسی) .4بخش555ی از تظ555اهرات دیستمپر بیماری‌ه ای • ج) بیماری‌ه ای عص بی / سیستمیک: .1هاری .2دیستمپر .3هپاتیت عفونی سگ • د) بیماری‌ه ای کب دی / عروقی: .1هپ5اتیت عف5ونی س5گ ()CAV-1 • هـ) بیماری‌ه ای پوس تی / مخاطی: .1پاپیلوم5ای ویروس5ی سگ • و) بیماری‌ه ای ن وزادان / تولیدمثلی: .1هرپس‌ویروس سگ فهرست بیماری‌های ویروسی مهم سگ .1 دیستمپر .2 پارووویروس .3 هاری .4 هپاتیت عفونی سگ ()CAV-1 .5 آدنوویروس تنفسی ()CAV-2 .6 آنفلوانزای سگ .7 پاراآنفلوانزای سگ .8 کروناویروس روده‌ای .9 هرپس‌ویروس سگ .10 پاپیلومای ویروسی .11 روتاویروس .12 ریوویروس .13 ویروس‌ه5ای دخی5ل در کمپلکس بیم5اری تنفسی سگ‌ها دیستمپر سگ ()Canine Distemper • • • • • • • عامل بیماری: وی55روس دیس55تمپر س55گ از خ5انواده 5پارامیکسوویریده. اهمیت بیماری: و مهم‌ت55555رین از یکی خطرن5555اک‌ترین بیماری‌ه5555ای ویروسی سگ بسیار واگیردار بیش555تر در توله‌س گ‌ها و س گ‌های واکسینه‌نش ده دیده می‌شود چن5دین دس5تگاه ب5دن را هم‌زم5ان ی‌کند درگیر م 5 • اندام‌های درگیر: .1دستگاه تنفسی .2دستگاه گوارش .3پوست .4چشم .5سیستم عصبی • راه انتقال: .1ترشحات تنفسی .2تم5اس مس5تقیم ب5ا س5گ آلوده .3تم5اس ب5ا ترش5حات ب5دن و محیط آلوده دیستمپر سگ ()Canine Distemper • .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .8 • .1 .2 .3 .4 عالئم: تب بی‌حالی و ضعف کاهش اشتها ترشح بینی و چشم سرفه و تنگی نفس استفراغ و اسهال ضخیم ش5دن ک5ف پاها در برخی موارد عالئم عص5بی :پ5رش عض5الت ،تش5نج، عدم تعادل ،فلجی تشخیص: معاینه بالینی بررس5ی وض5عیت واکسیناسیون ست‌های تشخیصی ویروسی PCRی5ا ت 5 آزم5ایش خ5ون و ارزی5ابی عفونت‌ه5ای ثانویه • درمان: درم ان اختصاص ی قطعی ن دارد و .1 درمان بیشتر حمایتی است سرم‌درمانی و اصالح کم‌آبی .2 کن5ترل تب ،اس5تفراغ و اسهال .3 تغذیه حمایتی .4 آنتی‌بیوتی55ک ب55رای عفونت‌ه55ای ثانوی55ه .5 باکتریایی داروه55ای ضدتش55نج در ص55ورت عالئم .6 عصبی ایزول5ه ک5ردن حی5وان بیمار .7 مراقبت پرس5تاری دقیق .8 • پیشگیری: واکسیناس5یون منظم .1 جداس5ازی حی5وان بیمار .2 ضدعفونی محیط .3 پارووویروس سگ ()Canine Parvovirus • عامل: • ویروس پاروو سگ • اهمیت: .1 از خطرن5اک‌ترین بیماری‌ه5ای ویروس5ی در توله‌سگ‌ها .2 به‌وی5ژه در س5نین پ5ایین و در حیوان5ات واکسینه‌نشده دیده می‌شود .3 دس5تگاه گ5وارش و بافت‌ه5ای در ح5ال تقسیم سریع را درگیر می‌کند • راه انتقال: .1 مدفوع آلوده .2 تم5اس ب5ا محی5ط ،کفش ،ظ5رف غ5ذا ،قفس و وسایل آلوده .3 وی5روس در محی5ط مقاومت باالیی دارد • اندام هدف: .1 روده .2 مغز استخوان .3 در توله‌های خیلی کم‌سن ،گاهی قلب پارووویروس سگ ()Canine Parvovirus • عالئم: • درمان: .1 درمان اصلی حمایتی و فوری است .2 بس5تری و سرم‌درمانی شدید .3 اصالح الکترولیت‌ها .4 داروه5ای ض5د استفراغ مح5افظت از دستگاه گوارش .1 استفراغ شدید .2 اس5هال ش5دید ،اغلب خونی .3 بی‌حالی شدید .4 بی‌اشتهایی .5 .5 کم‌آبی .6 .6 له5ای سفید کاهش گلبو ‌ آنتی‌بیوتی5ک ب5رای جلوگ5یری از سپتی‌س5می ی‌ها از روده5 ناشی ا5ز عبو 5ر باکتر 5 .7 شوک و ض5عف شدید .7 کنترل درد .8 تغذی5ه حم5ایتی و تدریجی .9 ایزوله کردن حیوان • تشخیص: .1 شرح ح5ال و س5ن حیوان • .2 تست مدفوع .1 واکسیناس5یون کام5ل توله‌سگ .3 آزمایش خون .2 .4 PCRدر ص5ورت نی5از طه5ای عدم تم5اس تول5ه واکسینه‌نش5ده ب5ا محی ‌ آلوده .3 ضدعفونی م5ؤثر محیط پیشگیری: هاری ()Rabies • عامل: • ویروس هاری • اهمیت: .1 بیم5اری ویروس5ی بس5یار خطرن5اک و کشنده .2 بیم5اری مشترک بین انسان و حیوان .3 سیستم عصبی مرکزی را درگیر می‌کند • راه انتقال: .1 گازگرفتگی .2 تم5اس ب5زاق حی5وان آل5وده ب5ا زخم ی5ا مخاط • دوره نهفتگی: • ممکن اس5ت از چن5د هفت5ه ت5ا چن5د م5اه متغیر باشد. هاری ()Rabies • عالئم: .1تغییر رفتار ی55555ا .2اض55555طراب پرخاشگری .3حساس5یت ب5ه ن5ور و صدا .4آب‌ریزش دهان .5اختالل بلع .6فلجی .7تشنج .8مرگ • درمان: .1 پس از ب55روز عالئم ،درم55ان م55ؤثر معم5وًال وجود ن5دارد. حی5وان مش5کوک بای5د ف5ورًا تحت نظ5ر 5دا5مپزش5ک و 5مق5رر5ات 5بهداش5تی ق5رار گی5رد5. .3 به علت خط5ر ب5رای انس5ان ،م5دیریت ب5یم5اری ب5سی5ار حسا5س است5. .2 • پیشگیری: .1 واکسیناسیون هاری .2 جلوگ55یری از تم55اس ب55ا حیوان55ات مشکوک .3 گزارش م5وارد گازگرفتگی .4 رع5ایت ق5وانین بهداش5ت دامپزش5کی و بهداش5ت 5عمومی هپاتیت عفونی سگ ()Infectious Canine Hepatitis • عامل: • آدنوویروس سگ نوع 1 • اندام‌های درگیر: .1 کبد .2 کلیه .3 عروق خونی .4 چشم • راه انتقال: .1 ادرار ،بزاق و ترشحات حیوان آلوده .2 تماس مستقیم یا غیرمستقیم • اهمیت: • بیم5اری می‌توان5د از ف5رم خفی5ف ت5ا ش5دید متغ5یر باش5د و در ب5رخی م5وارد ب5اعث آس5یب ی و خون5ری5زی ش5و5د. شدی5د 5کبد 5 هپاتیت عفونی سگ ()Infectious Canine Hepatitis • .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .8 • .1 .2 .3 عالئم: تب بی‌حالی درد شکمی استفراغ اسهال بزرگی کبد خونریزی ی5ا کب5ودی در م5وارد شدید کدورت قرنی5ه ی5ا «چش5م آبی» در بعض5ی موارد تشخیص: معاینه بالینی آزم5ایش خ5ون و ارزی5ابی آنزیم‌ه5ای کبدی ست‌های اختصاص5ی ویروسی ت 5 • درمان: .1سرم‌درمانی .2حم5ایت از عملک5رد کبد .3کن5ترل اس5تفراغ و درد .4آنتی‌بیوتی55ک در ص55ورت عفونت ثانویه .5اس555تراحت و م555راقبت تغذیه‌ای • پیشگیری: .1واکسیناس5یون منظم .2بهداش5555ت محی5555ط و جداسازی موارد بیمار آدنوویروس تنفسی سگ ()CAV-2 • عامل: • • آدن5وویروس س5گ ن5وع 2 • اهمیت: • یکی از عوام5ل بیماری‌ه5ای تنفس5ی گه5ا 5و 5از اج5زا5ی کمپلکس سرفه س‌ 5 النه‌سگ‌ها اس5ت. .1 .2 .3 • عالئم: .1 سرفه خشک .2 عطسه .3 ترشح بینی .4 تب خفیف .5 بی‌حالی .6 در م55وارد ش55دید :برونش55یت ی55ا پنومونی .4 درمان: استراحت مایع5ات و تغذی5ه مناسب داروه55ای ضدس55رفه در م55وارد منتخب آنتی‌بیوتی5ک در ص5ورت عف5ونت ث5انویه5باکتریایی .5 • پیشگیری: .1واکس5ن‌های ترکی5بی سگ‌ها .2کاهش تم5اس ب5ا س5گ‌های بیمار .3تهوی55ه و بهداش55ت مناس55ب در پانس5یون‌5ها و مراکز ن5گهداری جداس5ازی حی5وان بیمار کروناویروس روده‌ای سگ • عامل: .1 .2راه انتقال: .3مدفوع آلوده .4تم5اس ب5ا محی5ط آلوده • عالئم: .1اسهال .2استفراغ .3بی‌حالی .4کاهش اشتها .5کم‌آبی .6در توله‌ه5ا ممکن اس5ت ش5دیدتر باشد کرون5اویروس روده‌ای سگ • درمان: .1درمان حمایتی و مایع55555ات .2جبران الکترولیت‌ها .3رژیم غ5ذایی س5بک و قاب5ل هضم .4کنترل استفراغ .5پیشگیری از کم‌آبی • نکته: • شدت بیم55اری معم55وًال از 5ر پ5ا5رو5و ک5م5تر 5ا5س5ت5 ،ام5ا د 5 ور5ت عف5و5نت 5تو5له‌ه55ا و د5ر 5ص5 5 مز5م55ان ب55ا عوام55ل د5یگ55ر ه‌ می‌تواند مشکل‌ساز شود. آنفلوانزای سگ ()Canine Influenza • عامل: • وی5روس آنفل5وانزای سگ • راه انتقال: .1 قطرات تنفسی .2 تم5اس نزدی5ک ب5ا س5گ آلوده .3 محیط‌ه55ای م55تراکم مث55ل پانس55یون و پن5اهگاه5 • عالئم: .1 سرفه .2 عطسه .3 تب .4 ترشح بینی .5 بی‌حالی .6 کاهش اشتها .7 در ب5رخی م5وارد پنومونی • درمان: .1اس5تراحت و قرنطینه .2مایعات کافی .3تغذیه مناسب .4کنترل تب .5آنتی‌بیوتی5ک در ص5ورت پنوم5ونی ب5اکتریایی 5ثانویه .6مراقبت دامپزش55کی در م55وارد شدید • پیشگیری: .1رعایت بهداشت .2واکسیناس55یون در من55اطق ی55ا شر5ایط پ5رخط5ر .3کاهش تم5اس ب5ا س5گ‌های بیمار پاراآنفلوانزای سگ • اهمیت: • از عوام5ل مهم بیماری‌ه5ای تنف5س555ی و 555س555رفه د 5ر سگ‌5هاس5ت و اغ5لب 5د5ر ک5ن5ار 5 س5ایر عوام5ل بیم5اری‌زا دی5ده می‌شود. • عالئم: .1سرفه .2ترشح بینی .3تب خفیف .4بی‌حالی .5الته55اب راه‌ه55ای تنفس55ی فوقانی • درمان: .1استراحت .2مراقبت حمایتی .3مایعات .4آنتی‌بیوتی55ک در ص55ورت عفونت ثانویه .5ایزول5ه ک5ردن س5گ بیمار • پیشگیری: .1واکس5555ن‌های چندگان5555ه تنفسی .2کاهش ازدح5ام و اس5ترس در 5مراکز نگهد5اری سگ هرپس‌ویروس سگ ()Canine Herpesvirus • .1 .2 .3 • .1 .2 .3 • .1 .2 .3 .4 .5 .6 اهمیت: در توله‌س گ‌های ن وزاد بس5یار مهم است می‌توان5د ب5اعث م5رگ ناگه5انی توله‌ه5ا شود در س5گ‌های ب5الغ معموًال خفیف‌تر است راه انتقال: تماس مستقیم ترشحات بدن انتق5ال از م5ادر ب5ه توله‌ها عالئم در توله‌ها: بی‌حالی گریه و ضعف کاهش مکیدن شیر اسهال مشکالت تنفسی مرگ سریع • عالئم در سگ بالغ: .1 ممکن اس5ت ب5دون عالمت باشد .2 گاهی عالئم خفی5ف تنفس5ی ی5ا تناسلی • درمان: .1 درم5ان اختصاص5ی قطعی معم5وًال وج5ود ندارد .2 گرم نگ5ه داش5تن توله‌ها .3 سرم‌درمانی و حم5ایت تغذیه‌ای .4 مراقبت وی5ژه نوزادان .5 جداس5ازی و کن5ترل عف5ونت • پیشگیری: .1 بهداش5ت جایگ5اه زایمان .2 کاهش اس55ترس و تم55اس م55ادر ب55ا ی آلود5ه گ‌ها 5 س 5 .3 مراقبت از توله‌ه5ای ت5ازه متولدشده پاپیلومای ویروسی سگ • • • عامل: پاپیلوم5ای ویروس5ی سگ تظاهر بیماری: .1 ایج5اد زگی ل در ده5ان ،لب‌ه5ا، پل5ک یا پوس5ت .2 بیش5تر در س5گ‌های ج5وان ی5ا د5ارای 55ض55عف ایم55نی دی55ده می‌شود • .1 .2 .3 عالئم: برجس5تگی‌های گل‌کلمی‌شکل زگیل‌های دهانی گاهی اختالل در خ5وردن اگ5ر ض5ایعات ز5یاد 5باشند • درمان: • در بس555یاری از م555وارد خودبه‌خ5ود بهب5ود می‌یابد • اگ5ر ض5ایعات زی5اد ،دردن5اک ی5ا مزاحم باشند: – برداشت جراحی – کرای5وتراپی ی5ا درم5ان موض5عی در5برخی مو5ارد • تق5ویت وض5عیت عم5ومی و پی5گیری دامپ5زشکی • پیشگیری: .1جلوگ5یری از تم5اس نزدی5ک گه5ای5مبتال با س‌ 5 .2تق5ویت س5المت عم5ومی و کا5هش استر5س روتاویروس سگ • اهمیت: • بیش5تر در توله‌س5گ‌ها ب5اعث بیم5اری گوارش5ی خفی5ف ت5ا متوس5ط می‌شود. • عالئم: .1اسهال .2بی‌حالی .3کاهش اشتها .4کم‌آبی در موارد شدید • درمان: .1درمان حمایتی .2مایعات و الکترولیت‌ها .3تغذیه مناسب .4مراقبت از توله‌ها ریوویروس و سایر ویروس‌های تنفسی • برخی ویروس‌ه ا ن یز در بیماری‌ه ای تنفسی سگ نقش دارند ،از جمله: .1ریوویروس‌ها .2ویروس‌ه55ای مرتب55ط ب55ا کمپلکس تنفسی سگ .3برخی کروناویروس‌ه5555ای تنفسی • عالئم: .1سرفه .2عطسه .3ترشح بینی .4تب خفیف .5کاهش اشتها • درمان: .1اغلب حمایتی .2استراحت .3مایعات .4کنترل عفونت‌های ثانویه .5تهویه و ایزوالسیون عالئم عمومی بیماری‌های ویروسی سگ • عالئم گوارشی: .1 استفراغ .2 اسهال .3 اسهال خونی .4 بی‌اشتهایی • عالئم تنفسی: .1 سرفه .2 عطسه .3 ترشح بینی .4 تنگی نفس • عالئم عمومی: .1 تب .2 بی‌حالی .3 کاهش وزن .4 کم‌آبی • عالئم عصبی: .1تشنج .2لرزش .3فلجی .4عدم تعادل • عالئم پوستی/چشمی: .1زگیل .2ترشحات چشمی .3کدورت قرنیه راه‌های انتقال ویروس‌ها در سگ • تماس مستقیم با حیوان بیمار • ترشحات بینی و دهان • مدفوع آلوده • ادرار و بزاق • گازگرفتگی • وسایل آلوده • محیط‌ه5ای ش5لوغ مانن5د پانس5یون‌ها ،پناهگاه‌ه5ا و مراکز نگهداری روش‌های تشخیص بیماری‌های ویروسی سگ • اخذ شرح حال و وضعیت واکسیناسیون • معاینه بالینی کامل • آزمایش خون • تست مدفوع • تست‌های سرولوژی • PCR • تصویربرداری در موارد تنفسی یا عصبی • بررسی عوارض ثانویه اصول کلی درمان بیماری‌های ویروسی سگ • الف) درمان حمایتی: .1سرم‌درمانی .2اصالح الکترولیت‌ها .3تغذیه مناسب .4کنترل تب و درد • ب) کنترل عالئم : .1ضد استفراغ .2ضداس555هال در م555وارد مناسب .3ضدتشنج .4داروه5ای تنفس5ی در ص5ورت نیاز • ج) پیش گیری از عف ونت ثانویه: .1آنتی‌بیوتی5ک در م5وارد الزم • د) قرنطین ه و کن ترل انتقال: .1ایزوله کردن بیمار .2ضدعفونی محیط .3اس5تفاده از وس5ایل جداگان5ه • ه) مراقبت ویژه: .1پایش آب بدن .2بررسی دمای بدن .3پیگ55یری اش55تها و وض55عیت عمومی پیشگیری از بیماری‌های ویروسی سگ • واکسیناسیون منظم • تکمیل برنامه واکسن توله‌ها • جلوگیری از تماس با حیوانات مشکوک • ضدعفونی جایگاه و وسایل • تغذیه مناسب و تقویت سیستم ایمنی • قرنطینه حیوان تازه‌وارد یا بیمار • مراجع5ه س5ریع ب5ه دامپزش5ک در ص5ورت ب5روز عالئم جدول مقایسه بیماری‌های ویروسی سگ بیماری دیستمپر دستگاه درگیر اصلی تنفسی ،گوارشی، عصبی پارووویروس گوارشی هاری عصبی هپاتیت عفونی کبد کروناویروس گوارشی آنفلوانزا تنفسی هرپس‌ویروس نوزادان/تنفسی پاپیلوما پوست/دهان عالئم مهم درمان تب ،ترشحات، اسهال ،تشنج حمایتی ،ضدتشنج، آنتی‌بیوتیک ثانویه سرم‌درمانی ،ضد استفراغ، آنتی‌بیوتیک استفراغ ،اسهال خونی ،کم‌آبی پیشگیری واکسن واکسن + ضدعفونی پرخاشگری، فلجی ،آب‌ریزش دهان تب ،درد شکم، استفراغ درمان مؤثر پس از عالئم ندارد واکسن حمایتی ،مراقبت کبدی واکسن اسهال ،استفراغ حمایتی بهداشت و واکسن در شرایط خاص سرفه ،تب ،ترشح بینی ضعف ،مرگ ناگهانی توله حمایتی ،کنترل عفونت ثانویه بهداشت و واکسن حمایتی کنترل بهداشتی گاهی خودمحدودشونده کاهش تماس زگیل واکسیناسیون سگ‌ها؛ چرا حیاتی است؟ • مهم‌ت5رین اب5زار پیش5گیری از بیماری‌ه5ای ویروسی • کاهش شدید مرگ‌ومیر در توله‌ها • کاهش انتشار ویروس در جمعیت سگ‌ها • ارزان‌تر و مؤثرتر از درمان بیماری شدید • در ه5اری ،اهمیت بهداش5ت عم5ومی ن5یز دارد واکسن‌های اصلی ( )Core Vaccinesدر سگ • طب55ق راهنم55ای ،WSAVA 2024واکس5ن‌های اصلی برای سگ‌ها شامل این موارد‌اند: ‏Canine Distemper Virus (CDV) .1 ‏Canine Parvovirus-2 (CPV-2) .2 ‏CAV( Canine Adenovirus .3؛ معم وًال ب ا CAV-2در واکسن) Rabies .4در من5اطق ان5دمیک ی5ا ج5ایی ک5ه ق5انون الزام می‌کند برنامه واکسیناسیون توله‌سگ • برنامه رایج واکسن‌های اصلی: .1شروع از ۶هفتگی یا طبق شرایط منطقه و ریسک .2تکرار هر ۳تا ۴هفته .3ادامه تا ۱۶هفتگی .4در من5اطق پرخط5ر ممکن اس5ت ت5ا ۲۰هفتگی ادام5ه یابد • نوبت یادآور: .1حدود ۶ماهگی یا طبق پروتکل کلینیک .2سپس حدود ۱۲تا ۱۶ماهگی .3بع5د از آن ،ب5رای واکس5ن‌های اص5لی معم5وًال هر سال یک‌بار یا طبق دستورالعمل محصول/منطقه برنامه پیشنهادی واکسیناسیون توله‌سگ • • • • • • • • • • واکسن‌های اصلی (CDV + CPV )+ CAV-2 شروع :از 6هفتگی تکرار :ه5ر 3تا 4هفته ادامه تا 16 :هفتگی در من اطق پرخط ر ی5ا در ص5ورت 5ادری، 5 یب5ادی م ا5حتم5ال 5ب5ا5الی 5ت5د5اخل5 5آنت ‌5 م5مکن ا5س5ت وا5کسی5ناس5ی5ون ت5ا 205 هفتگی ادامه یابد. برنامه نمونه توله‌سگ 8–6هفتگی :اولین ن5وبت واکس5ن چ5ندگانه 12–9هفتگی :نوبت دوم 16–12هفتگی :ن5وبت سوم در ص ورت ریس ک ب اال :ی5ک ن5وبت ا5ضاف5ی ت5ا 20–18هفتگی • واکسن هاری • بر اس5اس ق5وانین محلی و محص5ول واکس5ن؛ د 5ر 5بس5یاری5 5من5اطق اولین دوز از حدود 12 م می‌شود5. هفتگی به بعد انجا 5 • یادآور بعد از سری اولیه • یت5وان ی5ک ی5ادآور در نظ5ر حدود 6ماهگی م ‌ گر5فت5تا پن5جره ح5ساسیت ک5وتاه‌ت5ر شود. • سپس 12تا 16ماهگی یک یادآور دیگر بع5د از آن ،ب5رای واکس5ن‌های اص5لی معم5وًال هر 3س ال یک‌ب ار 5ی5ا 5ط5ب5ق 5بر5چس5ب 5وا5کس5ن 5و قوانین منطقه‌ای • راهنم55ای WSAVA 2024توص55یه می‌کن55د هس5گ از 65هفت5گ5ی آغ5ا5ز5 5وا5کس5ن‌ها5ی 5ا5ص5ل5ی ت5ول ‌ ی 5تک5را5ر ش5ون5د 5،ب5ا5 ه 5ت5ا 5 165هفتگ5 5 5و 5ه5ر 45–3 5هفت5 5 ی 5در 5ش5رایط پر5خط5ر5؛ هف5تگ5 5 ا5مک5ا5ن 5ا5د5ام5ه 5ت5ا 5 20 ب5رای 5ی5ادآ5و5ر 5ن5ی5ز 5ی5ک 5ن5وب5ت 5د 5ر ح5د5 5و 5د 6م5اه5گی ی5ا س 5فواص5ل 5 3س5اله ب5را5ی ی و 5س5پ 5 16–12م5ا5هگ 5 و5اکسن‌ها5ی اصل5ی پیش5نهاد شده 5است. • برنامه واکسیناسیون سگ بالغ • • • سگ بالغ واکسینه‌شده واکسن‌های اصلی اگ5ر برنام5ه ت5ولگی کام5ل انج5ام ش5ده باشد: – – • • • • یادآور در 16–12ماهگی سپس معم5وًال هر 3سال یک‌بار سگ ب الغ ب ا س ابقه واکسیناس یون نامش خص ی ا ناقص برای واکسن‌های اصلی: برخی من5ابع و کارخانه‌ه5ا 2دوز ب ا فاص له 2ت ا 4هفت ه 55پیش55نهاد می‌کنند. ام5ا ب5رای بعض5ی واکس5ن‌های زن5ده تع5دی5ل‌یافت55ه ،)MLV(55ی ک دوز هم ی از س5گ‌های مم5کن اس5ت 5د5ر بس5یا 5ر 5 5 ب5ا5لغ محافظت 5ایجاد5کند. • • • • برنام5ه نه5ایی بای5د ب5ر اس5اس برچسب واکسن ،شرایط منطقه و نظر دامپزشک تنظیم شود. واکسن‌های غیراصلی بس5ته ب5ه ش5رایط نگهداری: پانس5555555یون‌رو، سگ‌های پ5ناهگ5اهی 5ی5ا 5د5ار5ای 5تم5اس 5زی5اد با سگ‌های دیگر: – پاراآنفلوانزا – آنفلوانزا – واکس5ن‌های تنفس5ی مرتب5ط ب5ا کمپل5کس 5سرفه النه‌سگ‌ها واکسن‌های غیراصلی ()Non-core • بسته به منطقه ،سبک زندگی و ریسک تماس: .1پاراآنفلوانزا .2برخی واکسن‌های تنفسی .3آنفلوانزا در مناطق یا محیط‌های پرخطر .4سایر واکسن‌ها بر اساس نظر دامپزشک اصول کلی درمان بیماری‌های ویروسی سگ • • • • • • • • • • )1ایزوالسیون: جداس5ازی حی5وان بیمار جلوگ5یری از انتق5ال از طری5ق م5دف5وع ،5ترش5حات و وس5ایل آلوده )2مایع‌درمانی: اصالح کم‌آبی جبران الکترولیت‌ها اص555الح هیپوگلیس555می و هیپوک5المی در م5وارد الزم )3کن ترل اس تفراغ و تهوع: ضد استفراغ‌ها در ص5ورت ل5زوم پروکینتیک‌ه5ا • • • • • • • • )4کنترل عفونت ثانویه باکتریایی: آنتی‌بیوتی5ک در م5واردی ک5ه خ5ط555ر تران5س‌5لو5کاس555ی5ون ب5اکتری ی5ا پ5نوم5ونی ثانوی5ه وجود دارد )5حمایت تغذیه‌ای: تغذی5ه زودهنگ5ام در ص5ورت تحمل رژیم قابل هضم )6کن ترل تب ،درد و عالئم عصبی: ضدتش5نج در دیس5تمپر عص5بی مراقبت ICUدر موارد شدید داروهای حمایتی رایج در بیماری‌های ویروسی سگ • «دوزه5ا بس5ته ب5ه س5ن ،وزن ،وض5عیت آب ب5دن، ع5مل5ک5رد 5کل5ی5ه/5کب5د5 ،5ش5د5ت بی5م5اری 5 5و پروتک5ل ر د تحت ن5ظ 5 5 یک5نن55د و بای 5 5 ر م ‌ کلی5نی55ک تغی55ی 5 دامپزشک استفاده شوند». • ضد استفراغ‌ها • • ‏Maropitant: 1 mg/kg SCیا IVهر 24ساعت ب5رای ی ب5رای ب5رخی غ ح5اد؛ ش5کل خ5و5راک 5 ا5س5تفرا 5 موارد mg/kg PO q24h 2 • Enrofloxacin: 10–20 mg/kg IV q24hبرای 7–5روز در م5وارد 5ش5دید و 5ب5ا اح5تی5اط در 5توله‌ه5ای در حال رشد • • ‏Ondansetron: 0.1–0.5 mg/kg IVهر 12–8ساعت (در ش ش5ده؛ ب5رای5 خت5ل5ف ب5ا5زه5م5تف5اوت5گ5زار 5 من5ابع5م 5 5 پ5اورپو5ینت ب5ه5تر اس5ت mg/kg5 0.5–0.1ذک5ر شود) Cefovecin: 8 mg/kg SCیک‌ب ار در ب5رخی ی پاروو5گزارش5شده است پ5روتکل‌های سر5پای 5 • مایع‌درمانی • ‏Lactated مثل متعادل کریس5تالوئیدهای ‏Ringer’s / Plasma-Lyte / Normosol-R • ‏Metoclopramide: 0.2–0.5 ‏mg/kg ‏SC/IM ‏q6–8h ی5ا / CRI = 1–2 mg/kg/day IVدر ج5دول ‏mg/kg/h ‏IV 0.02–0.01 مرجع: ‏infusion • KClدر ص5ورت نی5از :در من5ابع پ5اروو ،اف5زودن –20 ت خط5ر mEq/L 40ب5ه م5ایع5ات IV5د5ر ص5ور 5 هیپوکالمی ذکر شده است • ص55555ورت در %5–2.5 دکس تروز هیپوگلیس55می/ریس55ک آن در توله‌ه55ا و بیم55اران بدحال • آنتی‌بیوتیک‌های حمایتی در موارد با خطر عفونت ثانویه • (مث5ل پ5اروو ب5ا نوتروپ5نی و آس5یب ش5دید روده ،ی5ا پنومونی ثانویه در بیماری‌های تنفسی) ‏Ampicillin sodium: 22 mg/kg IV q8h خالصه داروهای مهم در بیماری‌های ویروسی سگ گروه دارویی دارو دوز رایج در سگ کاربرد اصلی ضد استفراغ ‏Maropitant ‏mg/kg SC/IV q24h 1 استفراغ پاروو ،کرونا، دیستمپر ضد استفراغ ‏Ondansetron ‏mg/kg IV q8– 0.5–0.1 12h تهوع و استفراغ شدید ضد استفراغ/پروکینتیک ‏Metoclopramide mg/kg q6–8h 0.5–0.2یا ‏CRI تهوع ،رفالکس ،کندی معده ضداسید ‏Pantoprazole ‏mg/kg IV q12–24h 1 التهاب/زخم معده ضداسید ‏Omeprazole ‏mg/kg PO q24h 1–0.7 کاهش اسید معده محافظ مخاط ‏Sucralfate ‏g/dog q6–8h 1–0.25 محافظت مخاط معده و روده آنتی‌بیوتیک ‏Ampicillin ‏mg/kg IV q8h 22 عفونت ثانویه/سپسیس آنتی‌بیوتیک ‏Amoxiclav ‏mg/kg PO 25–12.5 ‏q12h عفونت ثانویه آنتی‌بیوتیک ‏Enrofloxacin ‏mg/kg q24h 20–10 عفونت ثانویه شدید ضدتشنج ‏Diazepam ‏mg/kg IV 0.5 تشنج حاد ضدتشنج ‏Phenobarbital ‏mg/kg PO q12h 3–2 کنترل طوالنی‌تر تشنج پارووویروس سگ — تعریف و اهمیت • عاملCanine Parvovirus : • بیشتر در توله‌سگ‌های واکسینه‌نشده • انتق5ال از راه م دفوع آل وده و محی5ط آلوده • مقاومت محیطی باال • تظ5اهرات :اس تفراغ ،اس هال ش دید، اسهال خونی ،کم‌آبی ،نوتروپنی پارووویروس — درمان • درم ان اص لی :حم ایتی + تهاجمی • ایزوالسیون فوری • سرم‌درمانی IVب5رای اص5الح کم‌آبی 5و شوک • اصالح الکترولیت‌ها • – KCl: 20–40 mEq/Lدر مایع55ات در صورت نی5از – م5555وارد دکس555تروز %5–2.5 هیپو5گلیسمی/توله‌ها در ضد استفراغ – ‏Maropitant 1 mg/kg SC/IV q24h – ‏Ondansetron 0.1–0.5 mg/kg IV ‏q8–12h – ‏Metoclopramide 0.2–0.5 mg/kg SC/IM q6–8hیا 5CRI • آنتی‌بیوتی ک در م نوتروپنی/خطر سپسیس وارد – Ampicillin 22 mg/kg IV q8h – در م5وارد ش5دیدEnrofloxacin : • • • 10–20 mg/kg IV q24hب55ا احتیاط در توله‌ها تغذی ه حم ایتی زودهنگ ام در صورت ک5نترل استفراغ پالس ما/آلب ومین در افت ش5دید پ5روتئ5ین د5ر مو5ارد5منتخب ی اختصاص ان درم ضدویروس ی روتین وج ود ن دارد؛ درم ان ب ر پ ایه‌ی مایع‌درمانی ،کنترل استفراغ، آنتی‌بیوتی ک حم ایتی و تغذی ه است. کروناویروس روده‌ای سگ • عاملCanine enteric coronavirus : • • عالئم :اس5هال ،اس5تفراغ ،بی‌ح5الی ،بی‌اشتهایی ،کم‌آبی شدت معم5وًال کم5تر از پ5اروو اس5ت ،ولی در توله‌ه5ا و عف5ونت همزم5ان مهم می‌شود درمان: سرم‌درمانی و اصالح کم‌آبی ضد استفراغ در صورت نیاز: • • • – Maropitant 1 mg/kg q24h – Ondansetron 0.1–0.5 mg/kg q8–12h • • رژیم غذایی سبک و قابل هضم آنتی‌بیوتی5ک فق5ط در ص5ورت عف5ونت ثانوی5ه ی5ا آس5یب ش5دید مخ5اطی درمان اختصاصی ضدویروسی معموًال وجود ندارد. روتاویروس سگ • بیشتر در توله‌ها • عالئم :اسهال ،ضعف ،کم‌آبی • درمان: .1مایعات خوراکی یا IVبسته به شدت .2ضد استفراغ در صورت لزوم .3تغذیه حمایتی .4کنترل بهداشت محیط آنفلوانزای سگ • عاملCanine Influenza Virus : • انتق5ال از طری5ق قط5رات تنفس5ی و فومایت • عالئم :س5رفه ،تب ،ترش5ح بی5نی ،بی‌ح5الی ،گ5اهی پنوم5ونی • درمان: .1استراحت و ایزوالسیون .2مایعات و تغذیه بس5ازی راه ه5وایی در م5وارد منتخب .3نبوالیزیش5ن /مرطو ‌ .4آنتی‌بیوتی5ک فق5ط در ص5ورت پنوم5ونی ی5ا عف5ونت ثانوی5ه باکتریایی .5ضدتب/ضددرد بر اساس نظر دامپزشک .6درم5ان اختصاص5ی روتین ضدویروس5ی ب5رای اغلب م5وارد وج5ود ندارد. پاراآنفلوانزای سگ • از عوامل کمپلکس تنفسی سگ‌ها • عالئم :سرفه ،عطسه ،ترشح بینی ،تب خفیف • درمان: .1استراحت .2جداسازی .3مایعات .4کنترل سرفه در صورت نیاز .5آنتی‌بیوتیک فقط در عفونت ثانویه آدنوویروس تیپ )CAV-2( 2 • عامل تنفسی و بخشی از Kennel cough ‏complex • عالئم :س5رفه خش5ک ،ترش5ح بی5نی ،تب خفی5ف، برونشیت • درمان: .1مراقبت حمایتی .2استراحت .3مایعات .4در پنوم5ونی ثانوی5ه :آنتی‌بیوتی5ک ب5ا نظ5ر دامپزشک • واکسیناسیون در پیشگیری مهم است دیستمپر سگ — معرفی • عاملCanine Distemper Virus : • بیم5اری چندسیس تمی :تنفس5ی + گوار5شی + 5عصبی5 • عالئم :تب ،ترش5حات بی5نی و چش5م، اس5هال5 ،س5ر5فه5 ،س5پس عالئم عص5بی م5انن555د میوکلون وس ،تش نج، آتاکسی درمان عمدتًا حمایتی است: • مایع‌درمانی • تغذیه حمایتی • ته5ای ثانویه آنتی‌بیوتی5ک در عفون ‌ • ضدتش5نج در ص5ورت درگ5یری عصبی • مراقبت پرس5تاری دقیق • ایزوالسیون • • • • • • • • داروهای حمایتی : برای استفراغ: ‏Maropitant 1 ‏mg/kg ‏q24h ‏Ondansetron 0.1–0.5 mg/kg q8–12h برای تشنج: “اس تفاده از داروه ای ضدتش نج مانن د دیازپ ام/فنوباربیت ال طب ق ک” دامپزش ل پروتک چ55ون د5وز دقی 5ق 5ضدت5ش55نج‌ها 5در 55بیم55ار نو5رولو 5ژی5ک ب5ه وض5عی5ت ب5ال5ینی وا5بس5ته 5اس5ت و 5اگ5ر 5بخ5واهی 5من می‌5ت5وانم آن‌5ه5ا را 5هم5 جداگان5ه و دقی5ق ب5رای نس5خه‌ی نه5ایی فای5ل بیاورم. نکته مهم: درم ان اختصاص ِی ث ابت و قطعی ب رای دیس تمپر وج ود ن دارد؛ پاس خ ایم نی خ ود حی وان نقش اص لی در بهبود دارد. هاری • بیم5اری عص5بی کش5نده و مش5ترک بین انس5ان و حیوان • عالئم :تغی5یر رفت5ار ،پرخاش5گری ،اختالل بل5ع، آب‌ریزش دهان ،فلجی ،مرگ • درمان: • پس از ب5روز عالئم ،درم5ان م5ؤثر روتین وج5ود ندارد • مدیریت ب5ر پ5ایه‌ی پیش5گیری ،واکسیناس5یون، قرنطین5ه 5و رع5ایت مق5ر5رات به5داش5ت عم5ومی است هپاتیت عفونی سگ ()CAV-1 • عامل :آدنوویروس تیپ 1 • درگیری کبد ،عروق ،کلیه و گاهی چشم • عالئم :تب ،درد ش5کم ،اس5تفراغ ،خ5ونریزی ،ب5زرگی کب5دblue ، eyeدر برخی موارد • درمان: .1 مایع‌درمانی .2 حمایت کبدی .3 کنترل استفراغ .4 آنتی‌بیوتیک در صورت عفونت ثانویه .5 مراقبت از انعق5اد و وض5عیت همودینامی5ک در م5وارد ش5دید درمان اختصاصی ضدویروسی روتین وجود ندارد. هرپس‌ویروس سگ • در توله‌ه5ای ن5وزاد بس5یار مهم و گ5اه کشنده • عالئم :ض5عف ،ع5دم مکی5دن ،گری5ه ،اس5هال ،تنگی نفس ،م5رگ ناگهانی • درمان: .1حمایتی و غیراختصاصی .2 گرم نگه داشتن توله‌ها .3 مایع5ات و الکترولیت‌ه5ای IV/IOب5ا ی5ا بدون دکستروز .4 تغذیه حمایتی .5 • Merck/MSDتأکی5د می‌کن5د درم5ان اص5لی supportive care است. کنترل عفونت ثانویه در صورت نیاز پاپیلومای ویروسی سگ • ایجاد زگیل‌های دهانی یا پوستی • اغلب در سگ‌های جوان • درمان: • بسیاری از موارد خودمحدودشونده هستند • در ضایعات متعدد/مزاحم: – برداشت جراحی – کرایوتراپی – پایش و حمایت از وضعیت عمومی جدول تقسیم‌بندی بیماری‌ها گروه بیماری‌ها گوارشی پاروو ،کروناویروس ،روتاویروس تنفسی آنفلوانزا ،پاراآنفلوانزا ،CAV-2 ،بخشی از دیستمپر عصبی/سیستمیک دیستمپر ،هاری کبدی/عروقی هپاتیت عفونی سگ نوزادی/تولیدمثلی هرپس‌ویروس پوستی/مخاطی پاپیلوما جدول خالصه درمان بیماری‌های ویروسی سگ بیماری درمان اصلی دارو/مداخله مهم پاروو سرم‌درمانی +ضد استفراغ +آنتی‌بیوتیک حمایتی ‏Maropitant، ‏Ondansetron، ‏Ampicillin کروناویروس درمان حمایتی مایعات ،ضد استفراغ روتاویروس درمان حمایتی مایعات و تغذیه دیستمپر درمان حمایتی +کنترل تشنج/عفونت ثانویه مایعات ،ضدتشنج، آنتی‌بیوتیک ثانویه هپاتیت عفونی درمان حمایتی + حمایت کبدی مایعات ،ضد استفراغ آنفلوانزا/ پاراآنفلوانزاCAV-2/ استراحت ،ایزوالسیون، درمان پنومونی ثانویه مایعات ،آنتی‌بیوتیک در موارد منتخب هرپس‌ویروس حمایت نوزادان گرما ،مایعات ،دکستروز هاری پیشگیری و مدیریت بهداشت عمومی واکسیناسیون و قرنطینه جدول دوزهای حمایتی مهم دوز رایج در سگ دارو ؛ خوراکی درmg/kg SC/IV q24h 1 mg/kg PO q24h 2 برخی موارد Maropitant mg/kg IV q8–12h 0.5–0.1 Ondansetron یاmg/kg SC/IM q6–8h 0.5–0.2 mg/kg/h CRI 0.02–0.01 Metoclopramide mg/kg IV q8h 22 Ampicillin sodium در مواردmg/kg IV q24h 20–10 با احتیاط در توله‌ها،منتخب شدید Enrofloxacin یک‌بار در برخیmg/kg SC 8 پروتکل‌های سرپایی پاروو Cefovecin نتیجه‌گیری • بیماری‌ه55ای ویروس55ی س 5گ‌ها طی55ف وس55یعی از ی و 5پوس5تی ر5ا ب5یما 5ری‌ه5ا5ی گ5وارش5ی5 ،5تنفس5ی5 5،عص5ب 5 ن 5آن‌ه5ا5 ،پ ارووویروس، ل 5می‌ش5وند .5در 5می5ا 5 ش5ام 5 دیستمپر ،هاری و هپاتیت عفونی 5از 5مهم‌ت5ر5ین5 5بی5ما 5ری‌ه5ا ه5س5تن5د و 5می‌ت5وا5ن5ن5د ته5دی5دی5 5ج5دی ب5ر5ای ی 5از ه 5در 5بس5ی5ار 5 گ ب5اش5ند5 .5ا5 5ز 5آنج5ا 5ک5 5 س5المت5 5س5 5 ن اخت5صاص5ی وج5و 5د ن5دا5رد، ی د5رم5ا 5 بی5ما 5ری‌ه5ای 5ویروس5 5 درم ان حم ایتی ،کن ترل ع وارض ،جداس ازی حی وان بیم ار و به‌وی ژه واکسیناس یون منظم اهمیت اساس5ی در ک5اهش مرگ‌وم5یر و کن5ترل بیم5اری دارد.