تاریخ اروپای شرقی

به نام خدا تاریخ اروپای شرقی تهیه :حسین بخارائی اروپای شرقی کجاست؟ • مت"رین من"اطق ق"اره اروپ"ا اس"ت ک"ه از ش"مال ب"ه دری"ای بالتی"ک ،از جن"وب ب"ه اروپ"ای ش"رقی یکی از گس"ترده‌ترین و مه ‌ یش"و"د .ا"ین منطق"ه ه ار"وپ"ای" مرک"زی" "مح"دو"د" م ‌ ل و ا"ز "غ"رب ب" " ه کو"ه‌ه"ا"ی ا"ورا " ق ب" " ر " ی "س"یاه "و "د "ری"ا"ی "آدر"یا"تی"ک" ،از ش" " د "ری"ا " ی و فرهنگی ا"همیت ف"راوان"ی داشته است. ی تمد"ن‌های ب"زرگ جهان ب"وده و از" نظر س"یاس " هموا"ره محل تالق " • به طور معمول کشورهای زیر در محدوده اروپای شرقی قرار می‌گیرند: .1 لهستان .2 جمهوری چک .3 اسلواکی .4 مجارستان .5 رومانی .6 بلغارستان .7 اوکراین .8 بالروس .9 مولداوی .10 کشورهای حوزه بالکان .11 کشورهای حوزه بالتیک .12 بخش اروپایی روسیه ویژگی‌های طبیعی و اهمیت جغرافیایی • اروپ"ای ش"رقی دارای دش"ت‌های وس"یع ،رودخانه‌ه"ای ". ی مان"ن"د" کا"رپ"ات اس"ت" هک"وه‌های م"ه"م " ب"ز"رگ" و رش"ت ‌ ه ش"امل د"ان"وب ،د"نی"پر، ی ای"ن منطق" " هه"ا " مت"رین"رودخان ‌ مه ‌ ولگا و ویستوال هستند. • وج"ود این دش"ت‌های پهن"اور ب"اعث ش"ده اس"ت ک"ه در ه آ"س"ا"ن"ی "از وا"ن"ن"د ب" " ط"و"ل ت"ا"ر"یخ"" ،ار"ت"ش‌ه"ای "م"خت"ل"ف ب"ت " ع ت ک"نن"د" .ه"می"ن "موض"و" " رب" و "ب"رع"ک"س ح"رک " رق" ب"ه "غ" " ش" " س"بب ش"ده اروپ"ای ش"رقی باره"ا ص"حنه جنگ‌ه"ای ب"زرگ باشد. • رود دان"وب ن"یز از مهم‌ت"رین مس"یرهای تج"اری اروپ"ا یش"ود و ت"م"دن‌های" بس"یاری د"ر اط"راف آن محس"و"ب م ‌ شکل گرفته‌اند. اروپای شرقی در دوران باستان • در دوران باس"تان ،اق"وام گون"اگونی در اروپ"ای ش"رقی ز"ن"دگی م"ی‌کردن"د" .م "هم‌ت"ری"ن آ"ن‌ه"ا ت"را"کی‌ه"ا" ،دا"کی‌ه"ا، ایلیری‌ها ،سلت‌ها و سکاها بودند. • این اق"وام بیش"تر ب"ه کش"اورزی ،دام"داری ،فلزک"اری و دا"م ا"ز "آن‌ه""ا "فره"ن"گ "و تج"ار"ت اش""تغ"ال" داش"ت""ند"" .ه"ر "ک" " ز ی ن""ی " خ " ت‌های خ ""اص" خ""ود" ر"ا داش ""تن"د و" ب""ر " س""ن " حکومت‌های محلی قدرتمندی تشکیل دادند. • به م"رور زم"ان این اق"وام ب"ا تم"دن‌های یون"انی و رومی ارتب"اط بر"ق"رار ک"ردن"د و ب"س"یاری "از عناص"ر ف"ره"نگی آن‌ها را پذیرفتند. نفوذ یونان و روم • از ق"رن هش"تم پیش از میالد ،یونانی"ان مس"تعمره‌هایی "ه ها" ب " ن ش"هر " س ک"رد"ن"د" .ای" " "در" س"و"احل "در"ی"ا"ی س"ی"اه "تأس"ی " هن"گ ت"ب"دیل ش"دند و ر" مر"اک"ز "مهم" تج"ا"رت ،آ"م"وزش " "و ف " نقش مهمی در انتق"ال تم"دن یون"انی ب"ه اروپ"ای ش"رقی داشتند. شه"ای • در ق"رن اول پیش از میالد ،ام"پراتوری روم بخ ‌ ه "را "تص"ر"ف "ک"ر "د". ب"ز"رگ"ی" "ا"ز "ب"الک"ا"ن و س"ر"ز"می"ن دا"کی" " ره"ا و" ا"س"ت"حک"اما"ت "نظ"امی له"ا" ،ش"ه " هه"ا" ،پ" ‌ ن ج"اد" ‌ "رو"می"ا " ن و "فرهن"گ خ"ود را "در م"نطق"ه م"تع"ددی س"اخ"تند و ق"وانی " گسترش دادند. یت"وان ب"ه گس"ترش زب"ان مت"رین آث"ار این دوره م ‌ • از مه ‌ ه بعد"ها پ"ایه زبا"ن رو"مانیایی شد. التین اشاره ک"رد ک " دوران مهاجرت بزرگ اقوام • از ق"رن چه"ارم ت"ا شش"م میالدی ،اروپ"ای ش"رقی ش"اهد "ه هب" مه"اجرت "گس"ترده "اق"و"ام "م"ختل"ف ب"ود" .ا"ین" دو"ره ک" " " ی «ع"ص"ر مه"اج"رت اق"وا"م» مش"ه"ور ا"س"ت ،ت"أثیر عم"یق " بر تاریخ اروپا گذاشت. نه"ا ب"ه ره"بری آتیال از آس"یای مرک"زی • در این زم"ان هو ‌ د و "ام"پراتور"ی ر "وم" را" ت"حت "ف"ش"ا"ر "ق"را "ر "وا" "رد" ا"ر"وپ"ا ش"دن" " ته"ا""" ،آوا"ره"ا و" س"پ"س "اس"الوه""ا د"ر د" .پس "ا"ز "آ"ن گو" "‌ دادن" " بخش‌های مختلف اروپای شرقی مستقر شدند. مت"رین تح"ول جمعی"تی این دوره ب"ود، • ورود اس"الوها مه ‌ ی ا"رو"پ"ای ش"ر"قی از ز"ی"را بس"یاری "از "ملت‌ه"ای کن"ون " همین اقوام منشأ گرفته‌اند. امپراتوری بیزانس و تأثیر آن بر اروپای شرقی • • • • • پس از تقس"یم ام"پراتوری روم در س"ال ۳۹۵میالدی ،بخش ش"رقی آن ب"ا مرک"زیت ش"هر ه دا"د "و" ب"ه "ن"ا"م "ا"م"پرا""تو"ر"ی ب"یز"ان"س ش"ناخت"ه ش"د .ا"ین ه "ب"ه ح"ی"ات خ"و"د "ا"دا"م" " ق"س"ط"نطن"ی " "ام"پ"رات"ور"ی "ب"یش" "ا"ز ه"زا"ر "س"ا"ل" د"وام آور"د و" یک"ی ا"ز "مهم"‌ت"رین "مراک"ز س"ی"اس"ی ،ا"قتص"ادی "و ی جهان" به شما"ر می‌رف"ت. "فر"هنگ " هه"ای تج"اری می"ان اروپ"ا و آس"یا را بیزانس ب"ا برخ"ورداری از م"وقعیت جغرافی"ایی ممت"از ،را ‌ وی"ا" "داش"ت ک"ه ی من"ظ"م" ،نظ""ام" ادا"ری" "پیش"رفته" "و ا"قتص"ا"دی پ" " کن"ت"ر"ل می"‌ک"ر"د" .ه"مچ"ن"ی"ن "ار"تش" " ه بود". ی تبدیل کر"د " آن" را"به" ی"کی "از ق"د"ر"تم"ندتر"ین د "ول"ت‌ها"ی ق"رون و"سط" " مهم‌ت"رین ت"أثیر ب"یزانس ب"ر اروپ"ای ش"رقی ،گس"ترش مس"یحیت ارت"دوکس ب"ود .مبلغ"ان "الوی "،م"ر"دم "این" من"اط"ق را "ب"ا آ"یین مس"ی"حیت ذه"ب"ی "بی"ز"انس"ی ب""ا "س"ف"ر "ب"ه س"رزمی"ن"‌ه"ای "اس " م" " ی" "،ق"وانین "و" "نظ"ام اد"ار"ی ب"یزا"نس ر آ"ن" ،م"ع"م"ا"ری ،ه"ن"ر" "،موس"یق"ی م"ذه"ب " "آش"ن"ا کر"دن"د" .ع"الو"ه "ب" " رق"ی" رواج" ی"افت. "نی"ز در"ب"س"یاری ا "ز "کش"وره"ای ا "رو"پ"ای ش " یکی دیگ"ر از دس"تاوردهای مهم ب"یزانس ،ش"کل‌گیری الفب"ای س"یریلیک ب"ود .این الفب"ا ک"ه ب"ه ذه"ب"ی "ط"راح"ی "ش"د" "،ب"ع"د"ها " "در" ر"وس"ی"ه"" ،بل"غارس"تان" ،ص"ربس"تا"ن، "وس"یل"ه ش""اگ"رد""ان" "م"بل"غ"ان "م" " "الو"ی "م"و"ر "د اس"تفا"د"ه ق"را"ر گ"رفت" "و ام"ر"وزه ن"یز "خ"ط رس"می "او"ک"ر"این" و د"یگ"ر کش"و"رهای" اس " چندین کشور است. از نظ"ر ف"رهنگی ،نف"وذ ب"یزانس ت"ا قرن‌ه"ا در سراس"ر اروپ"ای ش"رقی ادام"ه داش"ت و ح"تی ی حف"ظ شد"ند. ی "و هنری""بیزانس " پ"س"ا"ز سق"و"ط""آن "نیز"ب"سیا"ری" "از" س"نت"‌ه"ای م"ذهب" " پیدایش دولت‌های اسالوی • • • • • پس از اس"تقرار اق"وام اس"الو ،ب"ه ت"دریج نخس"تین حکومت‌ه"ای مس"تقل در د ".این" "حک"وم"ت‌ه"ا" پایه‌گ"ذ"ار بس"یار"ی از کش"و"رهای ی "ش"رقی "ش"ک"ل گ"رفتن" " "ار"وپ"ا " امروزی بودند. یکی از نخس"تین دولت‌ه"ای مهم ،ام"پراتوری بلغارس"تان ب"ود ک"ه در ق"رن هفتم ی ب"ز"رگ" منط"ق"ه ب"ا"لک"ان تب"د"یل د و ب"ه "ی"کی ا"ز ق"د"ر"ت‌ها " میالدی" "تأس"ی"س" "ش" " " می" در گس""تر"ش ف"رهن"گ اس"الوی و مس"ی"حیت مت" نقش مه" " گ"ردی"د ".این" حک"و " ارتدوکس داشت. در ش"مال ،قبای"ل لهس"تانی ن"یز ب"ا یک"دیگر متح"د ش"دند و دولت لهس"تان را "الدی نقط"ه عطف"ی در ت"ار"یخ د ".پ"ذ"یرش م"س"یحی"ت د "ر س"ا"ل" ۹۶۶می" کی"ل دا"دن" " "تش" " له"س"تان بود "،زی"را این ک"شور "را" وار "د جامعه سی"اسی و فرهنگی اروپا کرد. در ش"رق ،مهم‌ت"رین حک"ومت اس"الوی ،روس کی"ف ب"ود ک"ه در اواخ"ر ق"رن نهم مر"ک"زیت" "ش"هر" ک"ی"ف" ،ب"خش ب"زرگی" از می"الد"ی "ش"ک"ل گ"رفت ".ا"ین" "د"ولت" "ب"ا " " "ارت " ا"وک"رای"ن ،بالرو"س " "و روس"یه "ام"روز"ی "را د"ر ب"ر می"‌گ"رفت" "و ب"ه مرک"ز" تج میان اروپا و آسیا تبدیل شد. حاکم"ان روس کی"ف رواب"ط ن"زدیکی ب"ا ب"یزانس برق"رار کردن"د و در س"ال ۹۸۸ می" پ"ذیرفت"ن"د" .این" تص"می"م "الدی ،مس"ی"ح"یت ا"رت"د"وک"س "را "ب"ه "عن"وا"ن د"ین" رس" " می" تأ"ث"یر عمیقی"بر ف"رهنگ "،هنر "و سیاست مر"دم" اسالو"ی شر"قی گذاشت. حمله مغوالن و سقوط روس کیف • • • • در اوای"ل ق"رن س"یزدهم ،س"پاهیان مغ"ول ب"ه فرمان"دهی ب"اتو خ"ان، نوه چ"نگیز"خان"،به ار"وپای ش"رقی"حمله"کردند". شهرهای ب"زرگ روس کی"ف یکی پس از دیگ"ری س"قوط کردن"د. ب"س"یاری از" ش"هره"ا ،کلیس"اه""ا و مراک"ز" "ف"رهن"گی وی"را"ن ش"دند و" هزاران نفر جان خود را از دست دادند. پس از این حمالت ،حکوم"تی ب"ه ن"ام «اردوی زرین» ب"ر بخش ب"زر"گی "ا"ز ر"وس"یه" "و" ار"وپ"ای "ش"ر"قی "ح"اکم" "ش"د" .ش"ا"هزادگا"ن ر"وس م"جب"ور "بودن"د" ب"ه "مغ"والن مالی"ات بپ"ردازن"د و از آن"ان فرم"ان‌برداری کنند. سلطه مغ"والن نزدی"ک ب"ه دو ق"رن ادام"ه ی"افت .در این م"دت ،رش"د "اق"تص"ا"دی "و "ف"رهن"گ"ی م"ن"ط"ق"ه "کن"د "ش"د" ،ا"م"ا د "ر مق"ا"ب"ل ،د"وک‌ن"ش"ین" م"س"کو" "ب"ه ت"د"ر"یج ق"درت" "گ"رفت "و" زم"ی"ن"ه" ر"ا ب"ر"ای" تش"کیل" دول"ت روسیه فراهم کرد. قدرت‌گیری لهستان ،لیتوانی و مجارستان • • • • در ح"الی ک"ه بخش ش"رقی اروپ"ا زی"ر س"لطه مغ"والن ق"رار داش"ت، کش"ورهای"اروپ"ای"مرک"زی" و ش"رقی مس"یر متف"اوتی را طی کردند. در ق"رن چه"اردهم ،لهس"تان و لیت"وانی ب"ا اتح"اد سیاس"ی و س"پس "ترین " تش"کی"ل "اتح"ا"دی"ه "مش"تر"ک ،یکی" از "بز"رگ‌ت"رین" و "قدر"تمن"د دو"لت"‌ه"ای "ا"روپ"ا" را ب"ه "و"ج"ود آور"دن"د ".این" حک"و"مت" از د "ری"ای" با"ل"تی"ک ت"ا" ه امت"دا "د د"اش"ت و" ب"ه م"رک"ز" م"هم کش"او"ر"زی، ن"ز "دی"کی "دری"ای "س"یا " تجارت و فرهنگ تبدیل شد. هم‌زم"ان ،پادش"اهی مجارس"تان ن"یز ب"ه یکی از ق"درت‌های نظ"امی ا"روپ"ا تب"دیل" ش"د و در" برا"ب"ر حم"الت عثم"انی"و مغ"ول مق"اومت کرد. این دولت‌ه"ا نقش مهمی در حف"ظ تع"ادل ق"درت در اروپ"ای ش"رقی د"اش"تند "و" ت"ا" قرن"‌ه""ا از "ب"از"یگر"ان ا"ص"لی سی"اس"ت ارو"پ"ا محس"وب می‌شدند. گسترش امپراتوری عثمانی در اروپای شرقی • • • • از اواخ"ر ق"رن چه"اردهم ،ام"پراتوری عثم"انی ب"ه یکی از بزرگ‌ت"رین ق"درت‌های د "نظ"امی "ج"ه"ان "ت"ب"دی"ل ش"د"" .عث"مان"ی"‌ه"ا" ب"ا "عب"و"ر "از تنگ"ه "د"ار"د"ان"ل و"ار"د "ا"روپ"ا ش"د"ن " ن ر""ا به تصرف خ"ود درآوردند. ه"بالکا " و"به تد"ریج"بخش بزر"گ"ی"از ش"به‌جز"یر " یکی از مهم‌ت"رین روی"دادهای این دوره ،ن"برد ک"وزوو در س"ال ۱۳۸۹ب"ود ک"ه راه ن"، ن ه"م"وا"ر ک"رد ".پس" از "آ"ن" ،ص"ربس"تا " ر"ا "ب"را"ی "پی"ش"روی" "عثم"ا"ن"ی" "در" ب"ا"لک"ا " ب"لغ"ارس"تان "،بوس"نی و "بخ"ش‌ه"ای"ی ا "ز "روم"انی "تحت س"لطه ع"ثم"انی ق"رار گرفتند. نقط"ه عط"ف این فتوح"ات ،س"قوط قس"طنطنیه در س"ال ۱۴۵۳ب"ه دس"ت "ال مح"م"د" "د"و"م ب"ود" ".ب"ا "ای"ن ر"وی"دا"د"" ،ام"پر"ات"وری "ب"یزان"س پس از" "بیش" "از ه"زا "ر "س " " از"میان"رف"ت "و قسطنط"نی"ه به پایتخت" جدید ا"م"پرا"توری عثما"نی تبدیل شد. عثمانی‌ه"ا در من"اطق تحت حک"ومت خ"ود نظ"ام اداری منظم ،مالی"ات‌گیری و من"دی ا"یج"ا "د کر"دن"د"" .د"ر ع"ین" ح"ا"ل "،پ"یر"و"ان "ادی"ان "مخت"ل"ف س"ا"زم"ان" نظ"امی" قد"ر"ت " ها"ی پ"ر"داخت" می"‌ک"ردن"د". ما"ل"ی"ات" "وی"ژ" ‌ د" "،ا"م"ا" "ب"ای"د" " ذه"بی "دا"ش"تن " ت"ا "ح"دی" آز"ا "دی" م" " ی ا"ز ش"هرهای" گی"" ،م"عم"ار"ی و" ه"نر"ی" عثم"ا"نی "هن"وز "هم" "د"ر بس"یار " "نف"و"ذ ف"رهن" " بالکان دیده می‌شود. ظهور روسیه و پایان سلطه مغوالن • در ح"الی ک"ه عثمانی‌ه"ا در جن"وب اروپ"ا در ح"ال گس"ترش بودن"د ،در شم"ال‌ش"رق "ا"روپ"ا "د"وک"‌نش"ی"ن "مس"کو "ب"ه "ت"دری"ج" ب"ه "ق"درت" "رس"ی"د .حاکم"ان نه"ای روس"ی" ،زمین"ه تش"کیل دولت مت"ح"د ک"ر"دن "ش"اهزاد"ه‌"نش"ی ‌ مس"کو ب"ا " روسیه را فراهم کردند. • یکی از مهم‌ت"رین فرمانروای"ان این دوره ،ای"وان س"وم ب"ود .او در س"ال " ۱۴۸۰ب""ا پا"ی"ان د"ا"دن" ب"ه س"ل"ط"ه "مغ"و"الن" ،اس"تق"الل ر"وس"یه "ر""ا تث"بی"ت ک"رد" "و ز سیاسی" و"مذ"هبی رو"س‌ها"تبدیل نمود". مس"کو ر"ا به مرک" " " • پس از س"قوط ب"یزانس ،حاکم"ان روس"یه خ"ود را وارث ام"پراتوری ب"یزانس مع"رفی ک"رد"ن"د" و "مس"ک"و "را «"ر"وم "س"وم» "ن"ام"ی"دن"د" .این" "اند"یش"ه ب"اعث "ش"د " مت"ری "در "تح"و"الت سی"اس"ی و "م"ذهب"ی ا"ر "وپ"ای ش"رقی "ایف"ا "رو"س"یه "نقش م"ه ‌ کند. • در قرن‌ه"ای بع"د ،روس"یه ب"ا گس"ترش قلم"رو خ"ود ب"ه س"مت ش"رق و ی‌های جهان تبدیل شد. ج"نوب" ،به" یکی از" بزرگ"‌ترین امپراتور " عصر امپراتوری‌ها (قرن هجدهم و نوزدهم) • از ق"رن هج"دهم ت"ا اوای"ل ق"رن بیس"تم ،بیش"تر س"رزمین‌های اروپ"ای ش"رقی می"ان س"ه ا"مپراتوری بزرگ"تقسی"م شده"بود ": .1امپراتوری روسیه .2ام"پراتوری ات"ریش (و بع"دها اتریش-مجارس"تان) .3امپراتوری عثمانی • در این دوران ،رق"ابت می"ان این س"ه ق"درت ب"ر س"ر نف"وذ در اروپ"ای ش"رقی ش"دت ه بی"ن س"ال‌های "۱۷۷۲ مت"ر"ین" "رخ"داد"ه"ا ،تقس"ی"م ل"هس""تا"ن"در س"ه "مر"حل" " گ"رفت"" .یک"ی ا" "ز "مه" ‌ ش "از ی"ک" ق"ر"ن از ن"قش"ه ه "ای"ن تقس"ی"مات"" ،له"س"تان "ب"را"ی "بی " ت"ا "" ۱۷۹۵ب"ود" ".د"ر ن"تیج" " سیاس"ی اروپا ح"ذف شد. • در همین دوره ،اندیش"ه‌های ملی‌گ"رایی ،آزادی‌خ"واهی و اس"تقالل‌طلبی در می"ان ته"ای" ی ش"ر"ق"ی" "گس"ترش "ی"ا"فت" .ب"س""یا"ر"ی ""از" م"ردم خ"واه"ان تش"کی"ل دو"ل ‌ ی "ار"وپ"ا " ته"ا " مل" ‌ " مل"ی"و ره"ایی" ا "ز سلطه" امپر"ات"وری‌ها ب"ودند. • همچ"نین انقالب ص"نعتی ب"ه ت"دریج وارد این منطق"ه ش"د و م"وجب توس"عه ش"هرها، ن تح"والت نس"بت ب"ه ا"روپ"ای غ"ربی ه‌آهن" ،ص"نا"یع و "تج"ارت "گرد"ی"د ،هر"چن"د س"رعت" "ای " ر"ا " کمتر بود. جنبش‌های استقالل‌طلبانه قرن نوزدهم • از اواخ"ر ق"رن هج"دهم و ب"ه وی"ژه در ق"رن ن"وزدهم ،اندیش"ه "ز م"لی‌گ"را"یی "در "س"ر"اس"ر "ا"رو"پ"ا "گ"س"ت"رش ی"ا"فت" ".م"رد"م" با"لک"ا"ن ن"ی " خو"اه"ان "پای"ان "دادن ب"ه "س"لطه" عثم"انی" و تش"ک"یل دولت‌ه"ای مس"تقل شدند. • نخس"تین م"وفقیت ب"زرگ ،اس"تقالل یون"ان در ده"ه ۱۸۲۰ب"ود ک"ه ت‌ه"ای من"ط"ق"ه ش"د ".پس ا"ز "آن ،صر"بس"تان""، ا"له"ام‌بخش "دیگ"ر "مل" " ر"وم"انی ،م"ونته‌نگر "و و بلغار"س"تان ن"یز ب"ه ت"دریج اس"تقالل ی"ا خودمختاری بیشتری به دست آوردند. • در س"ال ،۱۸۷۸کنگ"ره ب"رلین مرزه"ای جدی"دی را در بالک"ان تع"یین ل ی"ا "خو"دمخ"ت""ار"ی "چن"د "کش"و"ر "ر"ا "ب"ه " "رس"م"یت ش"ن"اخ"ت. "قال " ک"ر"د "و ""اس"ت " ب""ا این" "ح"ال ،ب"س"ی""ار"ی ا" "ز "اخت"الف"ا"ت ق"ومی" "و م"ر"زی ه"مچ"ن"ان ب"اقی ماند و زمینه‌ساز درگیری‌های آینده شد. جنگ‌های بالکان ()۱۹۱۳–۱۹۱۲ • • • • در آغ"از ق"رن بیس"تم ،کش"ورهای بلغارس"تان ،صربس"تان ،یون"ان و » تش"کیل "دادن"د" ت"ا ه با"لک"ا"ن " م"ون""ته‌نگ"رو "ا"تح"ادی "ب"ه "ن"ام «ا"تحاد"ی" " آخرین سرزمین‌های اروپایی عثمانی را تصرف کنند. در جن"گ اول بالک"ان ( ،)۱۹۱۲عثم"انی شکس"ت خ"ورد و تقریب"ًا "ر ف ب"ر "س " "ال " "تم"ا"م قل"م"رو "خ"ود د "ر ارو"پ"ا" "را "از" "دس"ت د"اد"" .ام"ا "اخت" ث آغ"از" جن"گ دوم بالک"ان در س"ال تق"س"یم این س"رزمین‌ها ب"اع " ۱۹۱۳شد. در این جن"گ ،بلغارس"تان ب"ا همس"ایگان خ"ود وارد ن"برد ش"د و ش"کس"ت خ"و"رد .د "ر "نت"یج"ه " ،مرزه"ا"ی "جد"ی"دی د" "ر من"طق"ه ا"ی"ج"اد" ش"د، اما بسیاری از اختالفات قومی و سرزمینی حل نشد. این تنش‌ه"ا تنه"ا ی"ک س"ال بع"د ،ب"ا ت"رور ولیعه"د ات"ریش در سا"رایوو ،ب"ه یکی از"عوامل آغاز جن"گ جه"انی اول تبدیل شدند. جنگ جهانی اول و دگرگونی نقشه اروپای شرقی • جن"گ جه"انی اول ( ۱۹۱۴ت"ا )۱۹۱۸ت"أثیر عمیقی ب"ر اروپ"ای ش"رقی ن ار"تش‌ه"ای ی م"ی"ا " "گذ"اش"ت" .بس"ی"ا"ری" "ا"ز نب"رده"ای" م "هم" در" جب"ه"ه "ش"رق" " روس"یه" ،آلم"ان" "و اتری"ش-مجارس"تا"ن رخ د"ا"د و خس"ارت‌های س"نگینی ب"ه منطقه وارد شد. • این جن"گ ب"ا ت"رور ف"رانتس فردینان"د در ش"هر س"ارایوو آغ"از ش"د .پس از ور"ی ب"ز"رگ "یع"ن"ی ر"وس"یه ،ات"ریش"-مجارس"تان "و ل ن"ب"ر"د"" ،س"ه ام"پر"ات" " چه"ار "س"ا " " عثمانی فروپاشیدند. • در نتیج"ه این تح"والت ،کش"ورهای مس"تقلی مانن"د لهس"تان ،چکس"لواکی، "تقالل یو" "گس"الوی" ،ف"نالن"د" ،اس"تو"نی" ،لت"ون"ی و" لی"ت"و"ان"ی ش"کل گ"رفتن"د "ی"ا اس " رق"ی "را ب"ه "ط"ور خ"و"د ر"ا ب"از"یا"فتن"د" .ا"ین تغی"یر"ات ،نق"ش"ه "سی"اس"ی ا"روپ"ای ش" " کامل دگرگون کرد. • با وج"ود پای"ان جن"گ ،اختالف"ات م"رزی و ق"ومی ح"ل نش"د و زمین"ه ب"رای و"قوع"جنگ جهان"ی د"وم فرا"هم شد". دوره میان دو جنگ ()۱۹۳۹–۱۹۱۸ • پس از پای"ان جن"گ جه"انی اول ،کش"ورهای تازه‌اس"تقالل‌یافته ته"ای" ملی و" ا" "قت"ص"اده"ا"ی "مس"تق"ل "ای"ج"ا"د ک"نن"د .ب""ا ش ک"ر"دن"د د"ول ‌ تال " ن کش"و"رها" "ب"ا مش"ک"الت"ی" ما"نن"د فق"ر، ای"ن "ح"ا"ل "،بس"ی"اری "از "ای " اختالف"ات ق"ومی ،بی‌ثب"اتی سیاس"ی و بحران‌ه"ای اقتص"ادی روبه‌رو بودند. • در س"ال ،۱۹۲۹رک"ود ب"زرگ اقتص"ادی جه"ان ت"أثیر ش"دیدی ب"ر ا"روپ"ای "ش"ر"قی گ"ذاش"ت" .ک"ا"هش "تو"ل"ی"د" ،اف"ز"ایش ب"یک"اری" "و ب ش"د" ب"ر"خی" دولت‌ه"ا" ب"ه س"م"ت ن"ارض"ای"تی "عم"ومی م"و"ج " حکومت‌های اقتدارگرا حرکت کنند. ته"ای آلم"ان ن"ازی و اتح"اد • در همین زم"ان ،ق"درت گ"رفتن حکوم ‌ ی "ب"اع"ث "ش"د "ا"روپ"ای" ش"رقی "ب"ا" "ر د"یگ"ر ب"ه "منطق"ه‌ای جم"ا"ه"یر"ش"ورو " " نا"لمل"ل" تب""دیل" ش""ود""" .بس""یا"ری ا"ز ت ""بی "‌ حس""اس" در ""سیاس " " کش"ور"های "منطق"ه می"ان "این د"و ق"درت ب"زرگ "گرفت"ار ش"دند" و در آستانه جنگی دیگر قرار گرفتند. جنگ جهانی دوم و اشغال اروپای شرقی • • • • جن"گ جه"انی دوم در اول س"پتامبر ۱۹۳۹ب"ا حمل"ه آلم"ان ن"ازی ب"ه لهس"تان آغ"از مح"ر"ما"ن"ه" می""ان" آل"م"ا"ن" "و اتح"ا" "د د "هف"ت"ه" ب"ع"د" ،ب"ر" "ا"س"ا"س ""تو"ا"ف"ق" " " ش"د" ".تن"ه"ا "چ"ن" " ج"م"اهیر" ش"ور"وی "،ار"ت"ش "ش"و"روی "ن"ی"ز "از ش"رق" و"ار"د ل"هس"ت"ان ش"د و" این "کش"ور میان دو قدرت تقسیم گردید. در س"ال ،۱۹۴۱آلم"ان ب"ا اج"رای عملی"ات «بارباروس"ا» ب"ه اتح"اد جم"اهیر می"دان "ن"برد" ش"و"ر"وی "حم"ل"ه "ک"ر"د"" .ج"به"ه "ش"ر"ق"ی "ب"ه "بز"رگ"‌ت"ر""ین" و خ"و"ن"ین‌ت"رین " م ت"ب"دی"ل ش"د" .م"ی "لی"و"ن‌ه"ا" س"ر"با"ز و غ"یرنظ"ام"ی "د"ر" "ای"ن" "نبرده"ا" ج"ن"گ ج"ه"ا"ن"ی "دو" " "کش"ته ش"د"ند و ش"هرها"ی ب"زرگی ما"نن"د ک"ی"ف ،م"ینس"ک" ،اس"تالینگراد و ورش"و خسارت‌های سنگینی دیدند. همچ"نین ،بس"یاری از کش"ورهای اروپ"ای ش"رقی ش"اهد جنایت‌ه"ای گس"ترده عل"ی"ه غیر"نظ"ام"ی"ان"" ،از" "جمل"ه "هو"لوک"ا"س"ت" "،بودن"د" .اردو"گاه‌ه"ای م"رگ" مان"ن"د" " آشو"یتس در" له"س"تان اش"غ"الی "،به نما"د ای"ن جنا"یت‌ها تب"دیل "شدند. در س"ال‌های پای"انی جن"گ ،ارتش س"رخ ش"وروی نیروه"ای آلم"ان را عقب ران"د مع"ن"ای" و "ب""یش"تر "کش"و"ر"های ""ار"وپ"ا"ی" ش"رقی" ر"ا "آ"زاد" "ک"رد؛ ""ام"ا ای"ن "«"آز"ادی"»" "ب"ه " " من"طقه ب"ود. آغاز" نفو"ذ گست"رده ش"ورو"ی"در " اروپای شرقی در دوران جنگ سرد • • • • پس از پای"ان جن"گ جه"انی دوم در س"ال ،۱۹۴۵اروپ"ا ب"ه دو بل"وک سیاس"ی م "ش"د"" ".کش"و"رهای "ا"ر"وپ"ای" غ"رب"ی "تح"ت "حم"ایت "ای"االت و "نظ"امی" ت"ق"س"ی" " ر "کش"و "ره"ا"ی "ار"وپ"ای ش"رقی" "تحت مت"ح"ده ق"ر"ار" گ"رف"تن"د" ،د"ر "ح"الی" "ک"ه" "بی"ش"ت " " نف"وذ اتحاد ج"ماهی"ر شوروی در"آمدند". این م"رز سیاس"ی و ای"دئولوژیک ب"ه «پ"رده آه"نین» مش"هور ش"د .کش"ورهای له"س"تا"ن ،چ"کس"لو"ا"کی ،م"جارس"ت"ان" ،روم"ان"ی ،ب"لغ"ارس"تان و "آ"لم"ان ش"رق"ی حکو"مت‌ه"ای کمونی"س"تی" "تش"کی"ل دا"دن"د" و" ا"قتص"اد" "برنا"مه‌ر"یزی‌ش"ده را جایگ"زین اقتص"اد بازار کردند. در س"ال ،۱۹۵۵این کش"ورها ب"ه هم"راه ش"وروی ،پیم"ان ورش"و را ب"رای ه"مک"ا"ری ن"ظ"امی ت"ش"کیل د"اد"ن"د"" .ای"ن پیم"ا"ن د "ر "براب"ر س"از"مان "ن"اتو ق"رار د"اش"ت" و ر"ق"ابت "م"ی"ان د "و بل"و"ک"" ،هس"ته "اص"لی جن"گ" س"رد ر"ا تش"ک"یل می‌داد. اگرچ"ه جن"گ مس"تقیمی می"ان دو ابرق"درت رخ ن"داد ،ام"ا رق"ابت سیاس"ی، ن"ظام"ی" ،اق"تصا"دی و ف"ضا"یی می"ا"ن آن‌ه"ا"بیش ا"ز چهار دهه"ادامه" یافت. مقاومت مردم در برابر حکومت‌های کمونیستی • • • • با وج"ود کن"ترل ش"دید اتح"اد جم"اهیر ش"وروی ،م"ردم بس"یاری از ی اروپ"ای ش"ر"قی خواه"ان "آزاد"ی‌ه"ای سیاس"ی و اص"الحات ک"ش"ورها " اقتصادی بودند. در س"ال ،۱۹۵۶م"ردم مجارس"تان علی"ه حک"ومت کمونیس"تی قی"ام کردند "،اما"این قیا"م با"دخالت ار"تش ش"وروی" سرکوب شد. در س"ال ،۱۹۶۸اص"الحات سیاس"ی در چکس"لواکی ک"ه ب"ه «به"ار پ"راگ» م"ع"ر"وف ش"د"" ،امی"د"های "ز"ی"اد"ی ب"ر"ای "ای"ج"ا"د" س"وس"یا"لیس"می آزا"دت"ر ب"ه ن ک"ش"و"ر ش"دند" "و و "وا"رد" ا"ی " ی "پیم"ا"ن و"رش" " وج"و"د "آور" "د" ،ا"م"ا "نیروه"ا" " اصالحات را متوقف کردند. در ده"ه ،۱۹۸۰جنبش «همبس"تگی» در لهس"تان ب"ه ره"بری لخ والس"ا "تی ش"کل "گ"رف"ت .ا"ین "جن"بش "ن"قش "مهمی د" "ر تض"عی"ف "حک"ومت کم"ون"یس " ه در سراس"ر اروپ"ای ش"رقی ایف"ا شه"ای آ "زا"دی‌خواهان" " و "گس"ترش جنب "‌ کرد. از راست به چپ :مجارستان و لهستان فروپاشی کمونیسم و پایان جنگ سرد • • • • در اواخ"ر ده"ه ،۱۹۸۰بح"ران اقتص"ادی ،نارض"ایتی عم"ومی و اص"الحات در" اتح"اد جم"اهی"ر ش"ور"وی ب"اع"ث تض"عیف حکومت‌ه"ای کمونیستی شد. سال ۱۹۸۹نقط"ه عطفی در ت"اریخ اروپ"ای ش"رقی ب"ود .در این "د. س"ال ،ح"ک"ومت‌ه"ا"ی "کم"و"نیس"تی ی"کی پ"س "از" دی"گ"ری" س"قوط" کرد"ن " مه"م‌ت"ر"ین نم"ا"د ای"ن "تح"ول" ،ف"ر"و"ریخت"ن" د"ی"وا"ر ب"ر"ل"ین ب"و"د ک"ه "پ"ای"ان" تقسیم اروپا را نشان می‌داد. در س""ال ،۱۹۹۱اتح""اد جم""اهیر ش""وروی ن""یز فروپاش""ید و جمهو"ری"‌ه"ای مختل"ف" آن"" ،از جم"ل"ه اوک"راین" ،بالروس" ،لیت"وانی"، لتونی و استونی ،استقالل یافتند. پس از فروپاش"ی کمونیس"م ،بیش"تر کش"ورهای اروپ"ای ش"رقی ب"ه س"مت "اقتص"اد ب"ا"زار" ،برگ"زا"ری ا"نتخاب"ات آ"زاد و اص"الحات سیاس"ی حرکت کردند. یوگسالوی؛ اتحاد و فروپاشی • • • • پس از پای"ان جن"گ جه"انی اول ،کش"ور جدی"دی ب"ه ن"ام پادش"اهی ته"ا ،اس"لوونیای"ی‌ه"ا و چن"د رو"ا ‌ رب‌ه"ا" ،ک " ی ت"ش"کی"ل ش"د ک"ه ص" " "یو"گس"ال "و " قوم دیگر را در یک دولت واحد گرد هم آورد. پس از جن"گ جه"انی دوم ،یوس"یپ ب"روز تیت"و جمه"وری ف"درال "وری " ی "ر"ا ب"نی"ان" ن"ه"اد" .ای"ن "کش"و"ر از "ش"ش جمه وس"ی"الیس"تی ی"وگس"الو " س" ده" ب"ود ":صرب"س"تان" ،کر"واس"ی" ،اس"لو"ونی" ،بوس"نی و تش"ک"یل ش" " هرزگوین ،مقدونیه و مونته‌نگرو. پس از م"رگ تیت"و و فروپاش"ی کمونیس"م ،اختالف"ات ق"ومی و م"ذهبی ی "ت"جزی"ه ش"د "و" جنگ‌ه"ای ت گ"رف"ت"" " .در" ده"ه " ،۱۹۹۰ی"وگس"الو " د " ه ش" " د"وب"ا "ر " خ دا "د ک"ه ص"د"ها ه"زار کش"ته "و خ"ونی"ن"ی در "ک"رواس"ی "،بوس"نی و "ک"و" "زو"و "ر " میلیون‌ها آواره بر جای گذاشت. ام"روزه کش"ورهای مس"تقل بالک"ان ه"ر ی"ک مس"یر سیاس"ی و اقتص"ادی مز"د "عض"و"یت در" عض"و "ی"ا" ن"ا " نه"ا " ی "کن"ن"د "و بس""یا"ری "از "آ" "‌ ل م "‌ خ"ود" "ر"ا دن"ب"ا " اتحادیه اروپا هستند. اروپای شرقی پس از جنگ سرد • پس از پای"ان جن"گ س"رد ،بس"یاری از کش"ورهای اروپ"ای ش"رقی تالش" کر"د"ن"د" اقتص"ا"د و "س"ا"خ"تار" "سی"اس"ی" "خ"ود "ر"ا اص"الح کن"ن"د. خ"صوص"ی"‌س"ازی ،ج"ذ"ب" س"ر"مایه"‌گ"ذاری" خ"ار"جی و" توس"عه "نهاد"ه"ای دموکراتیک از مهم‌ترین برنامه‌های این کشورها بود. • بس"یاری از این کش"ورها در دهه‌ه"ای ۲۰۰۰و ۲۰۱۰ب"ه عض"ویت "النتی"ک" "ش"م"ال"ی" (ن"ا"تو") د"رآمدن"د" .ا"ین اتح"ا"دی"ه" ا"ر"وپ"ا و س"ا"زم"ان" پی"م"ان" آت" عض"ویت "م"وجب" "اف"زا"یش" هم"کا"ری‌ه""ای" "اق"تص"ادی" "،ام"نی"ت"ی "و" "س"یاس"ی " با کشورهای اروپای غربی شد. • با این ح"ال ،تفاوت‌ه"ای اقتص"ادی می"ان کش"ورهای اروپ"ای ش"رقی و غ"ر""بی" هم"چن"ان" "و"ج"و "د دار" "د و" ب"ر"خ"ی "کش"و"ر"ها ب"ا "چ"الش‌ه"ا"یی" م"ا"نن"د مه"اج"رت ن"یروی "ک"ار ،ک"ا"هش جم"عیت و وا"بس"تگی ان"رژی رو"به‌رو هستند. تحوالت معاصر و اهمیت ژئوپلیتیکی مت"رین من"اطق • در ق"رن بیس"ت‌ویکم ،اروپ"ای ش"رقی همچن"ان یکی از مه ‌ طق"ه، ی ای"ن من " یر"ود .م"وق"عیت" "جغرافی"ای " ه "ش"مار" م "‌ جه"ا"ن ب" " "ژئ"وپلی"تیکی " ژگ"ی" هم""ین" وی" " ه اس"ت "و " می"ان "ا"روپ"ا" " "و "آس"ی""ا "تب"دی"ل ک"ر"د " ه پلی" " " "آن" ر"ا "ب" " ت سیاس"ی " "و ا"منی"تی "جه"ان نقش ب"اعث ش"د"ه "در "بس"ی"ار"ی "از "تح"و"ال " مهمی داشته باشد. • موض"وعاتی مانن"د ام"نیت ان"رژی ،گس"ترش اتحادی"ه اروپ"ا و ن"اتو ،رواب"ط ه ب"ا "ر"وس"ی"ه "و ا"م"ن"یت "در"ی"ا"ی س"یا"ه" ،ا"ز "مه"م‌ت"رین" "مس"ا"ئل ای"ن" م"نط"ق" " ن "ک"ه از س"ال " ۲۰۲۲آغ"از ن "روس"ی"ه و ا"و"ک"را"ی " می"ا " ن جن"گ " مچ"ن"ی " هس""تن"د" .ه" " ش از "پ"یش آش"کار ک"رده و رد"ی ار"وپ"ای ش"ر"قی را ب"ی " د "،اهمیت "ر""اه"ب " ش" " ب"ه پیام"ده"ای اق"تص"ا"دی "و سی"اس"ی گس"تر "ده‌ای "ب"رای "ا"روپ"ا" و ج"ه"ان " همراه داشته است. شه"ا ،بس"یاری از کش"ورهای اروپ"ای ش"رقی همچن"ان • با وج"ود این چال ‌ د "ر م"س"یر "توس"ع"ه "اق"تص"ادی "،ت"ق"ویت ن"ه"ا"ده"ای دمو "کر"اتی"ک "و گس"ت"رش همکاری‌های منطقه‌ای حرکت می‌کنند. جمع‌بندی • تاریخ اروپ"ای ش"رقی ،داس"تان ش"کل‌گیری تم"دن‌ها ،مه"اجرت اق"وام، مپ"ر"ا"ت"وری‌ه"ا "و مب""ار"ز"ه م"ل"ت‌ه"ا "ب"رای "اس"ت"قالل "و ط ا" ظ"ه"ور" و س"ق"و " آز"ادی اس"ت"" .از "دور"ا"ن با"س"تان" "ت"ا "ا"م"ر"وز"" "،ای"ن م"ن"طق"ه" هم"وا"ره "د"ر مرکز رویدادهای مهم اروپا قرار داشته است. • نف"وذ تم"دن‌های یون"انی ،رومی و بیزانس"ی ،حمل"ه مغ"والن ،گس"ترش ام"پ"راتور"ی "عث"م"انی" ،ظ"ه"ور روس"ی"ه "،دو" ج"ن"گ جه"ان"ی "،د"ورا"ن جن"گ" س"رد" و "فر"وپا"ش"ی" ات"ح"ا"د جم"اه"یر "ش"و"روی" ،همگ"ی" "در ش"کل‌گی"ری هویت کنونی اروپای شرقی نقش داشته‌اند. • ام"روزه این منطق"ه ،ب"ا وج"ود پیش"رفت‌های اقتص"ادی و سیاس"ی، "ناخت " همچن"ان" ب"ا چال"ش"‌ه"ای ام"نی"ت"ی" و ژئو"پل"ی"تیکی "ر"وبه"‌رو اس"ت .ش ت"اری"خ ا"روپ"ا"ی ش"ر"ق"ی ب"ر"ا"ی در"ک بس"ی"اری "ا"ز "تح"والت س"یا"س"ی، اقتصادی و امنیتی اروپا و جهان ضروری است.