تاریخ آفریقای سیاه

به نام خدا تاریخ آفریقای سیاه تهیه :حسین بخارائی از نخستین انسان‌ها تا آفریقای معاصر • آفریق)ای س)یاه ی)ا آفریق)ای جن)وب ص)حرای ب)زرگ ،یکی مت)رین من)اطق ت)اریخ جه)ان اس)ت .این س)رزمین از مه ‌ مح)ل پی)دایش انس)ان ،ش)کل‌گیری تم)دن‌های باس)تانی، ظه)ور امپراتوری‌ه)ای ب)زرگ ،مس)یرهای تج)اری گس)ترده و جنبش‌ه)ای مهم سیاس)ی در دوران معاص)ر ب)وده است. آفریقای سیاه چیست؟ • معرفی منطقه آفریقای جنوب صحرا • اص)طالح «آفریق)ای س)یاه» معم)وًال ب)ه بخش‌ه)ایی از آفریق)ا در جن)وب ص)حرای ل ک)ش)ور)ها)ی) مت)ع)د)دی )اس)ت ک)ه ه می)‌ش)و)د) .ا)ین) من)ط)ق)ه ش)ا)م ) ب)ز)ر)گ) گ)فت) ) هر)کد)ام تاری)خ و ف)ر)ه)نگ) خاص)خود ر)ا دا)رند. • ویژگی‌های اصلی: .1شامل بیش از ۴۰کشور مستقل .2دارای هزاران گروه قومی و فرهنگی .3برخوردار از تنوع زبانی بسیار زیاد .4دارای تم)دن‌های ب)زرگ و ت)اریخی مانن)د امپراتوری‌ه)ای غ)رب آفریق)ا و پادشاهی‌های) شرق) و جنوب )آفریقا • نکته مهم: • آفریق)ای س)یاه ی)ک واح)د ف)رهنگی یکس)ان نیس)ت؛ بلک)ه مجم)وعه‌ای از جوام)ع ل ر)و)اب)ط) )تج)ا)ری )،جنگ‌ه)ا) و بس)ی)ار) مت)ن)وع) اس)ت) ک)ه در) )ط)ول )ه)ز)ا)ران )س)ا) ) ت)بادالت)فرهن)گی گسترده‌ای داش)ته‌اند). جغرافیای آفریقای سیاه • سرزمین‌های متن%وع و ت%أثیر آن‌ه%ا ب%ر تاریخ • آفریق))ای جن))وب ص))حرا دارای یکی از طه)ای)ط)بیع)ی جه)ان است. متن)وع‌ترین محی ‌ • مناطق مهم: • .۱منطقه ساحل • منطقه‌ای می)ان ص)حرای ب)زرگ و من)اطق س)بزتر جنو)ب • مح))ل ش))کل‌گیری حکومت‌ه))ای قدرتمن))د غرب آفر)یقا • مرک)ز تج)ارت طال و نم)ک • له%ای اس%توایی مرک%ز آفریقا .۲جنگ ‌ • گت)رین من)اطق جنگلی جهان یکی از بزر ‌ • دارای من)ابع ط)بیعی فراوان • مح)ل زن)دگی اق)وام متعدد • .۳شرق آفریقا • منطقه‌ای مهم در ت))اریخ انسان • ارتب)اط ب)ا دری)ای س)رخ و اقیانوس هند • .۴جنوب آفریقا • دارای من)))ابع مع)))دنی فراوان • مح)ل ظه)ور حکومت‌ه)ای تاریخی آفریقا؛ زادگاه انسان • آغاز تاریخ بشر در آفریقا هش)ده پی)دایش انس)ان اس)ت .بس)یاری • آفریق)ا ق)دیمی‌ترین مرک)ز شناخت ‌ نش)ناس)ی ج)ه)ان )در ش)رق آفری)ق)ا انج)ام از) )مهم‌ت)رین ک)ش)ف)یات ان)سا ‌ شده‌اند. • من)اطقی مانن)د دره اول)دووای و دره ب)زرگ ریفت ،ش)واهد ارزش)مندی نه)ای او)لیه د)ر اخت)یا)ر دانشمن)دان قرا)ر داده‌اند. از ز)ندگ)ی انسا )‌ • یافته‌های مهم: .1نخستین ابزارهای سنگی شناخته‌شده .2فسیل‌های انسان‌تباران اولیه .3شواهد زندگی شکارچی–گردآورنده .4بر اس)اس تحقیق)ات علمی ،انس)ان خردمن)د ( )Homo sapiensح)دود ه دیگ)ر نق)ا)ط ش در آ)فریق)ا) پدی)د)ار ش)د) و س)پس ب) ) ۳۰۰ه)ز)ار س)ال پ)ی ) جهان مهاجرت کرد. انقالب کشاورزی و نخستین جوامع • گذار از شکار به کشاورزی • هزاران س)ال پیش ،ب)رخی جوام)ع آفریق)ایی از زن)دگی ک)امًال کوچ‌نش)ینی ب)ه س)مت کش)اورزی) و سکونت دائ)می حر)کت)کردند). • تغییرات مهم: • اهلی‌کردن گیاهان و حیوانات • تشکیل روستاهای اولیه • افزایش جمعیت • ایجاد ساختارهای اجتماعی پیچیده‌تر • در من)اطق مختل)ف آفریق)ا محص)والت متف)اوتی رش)د یافتن)د؛ ب)رای مثال: • ارزن و سورگوم در غرب آفریقا • قهوه در شرق آفریقا • محصوالت استوایی در مناطق مرکزی • این تغی)یرات زمین)ه را ب)رای ظه)ور نخس)تین حکومت‌ه)ا و تم)دن‌های آفریق)ایی ف)راهم کرد. پادشاهی کوش و سرزمین نوبیا • نخستین تمدن بزرگ در جنوب مصر • سرزمین نوبی)ا در منطق)ه ام)روزی س)ودان و جن)وب مص)ر ،یکی از ق)دیمی‌ترین مراک)ز تم)دن آفریق)ا ب)ود. ت‌های)قدرتمندی)شکل)گرفتن)د که) روابط گ)ستر)ده‌ای)با م)صر باستان) داش)تند. در) ای)ن)م)نطقه حکوم ) • مت)رین حک)ومت ن)وبی ،پادش%اهی ک%وش ب)ود ک)ه از ح)دود ه)زاره دوم پیش از میالد ت)ا ق)رن چه)ارم مه ‌ میالدی ادامه داشت. • ویژگی‌های پادشاهی کوش: .1 مرکزهای مهم :نپاتا و مروه .2 کنترل مسیرهای تجاری رود نیل .3 تولی)د و تج)ارت طال ،ع)اج و محص)والت کشاورزی .4 داشتن ارتش قدرتمند • در ق)رن هش)تم پیش از میالد ،پادش)اهان ک)وش ح)تی ب)ر مص)ر حک)ومت کردن)د و سلس)له بیس)ت‌وپنجم مصر را تشکیل دادند. • اهمیت تاریخی: • کوش نش)ان می‌ده)د ک)ه تم)دن‌های پیش)رفته آفریق)ایی تنه)ا مح)دود ب)ه مص)ر نبودن)د و در جن)وب آن ن)یز حکومت‌های بزرگ وجود داشتند. تمدن آکسوم • • • • .1 .2 .3 .4 .5 • .1 .2 .3 قدرت بزرگ شرق آفریقا پادش)اهی آکس)وم یکی از مهم‌ت)رین تم)دن‌های آفریق)ای ش)رقی ب)ود ک)ه در منطق)ه ام)روزی اتی)وپی و اریتره شکل گرفت. این حک)ومت از ح)دود ق)رن اول میالدی ب)ه ق)درت رس)ید و ب)ه یکی از مراک)ز مهم تج)ارت جه)انی تبدیل شد. ویژگی‌های آکسوم: کنترل مسیرهای تجاری دریای سرخ ارتباط با روم ،هند و خاورمیانه ضرب سکه مستقل داشتن معماری سنگی پیشرفته ته)ایی ب)ود ک)ه مس)یحیت را ب)ه عن)وان در ق)رن چه)ارم میالدی ،آکس)وم یکی از نخس)تین حکوم ‌ دین رسمی پذیرفت. میراث آکسوم: ستون‌های سنگی عظیم (استل‌ها) سنت‌های فرهنگی اتیوپی یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های مسیحی جهان شکل‌گیری تمدن‌های غرب آفریقا • سرزمین طال و تجارت • غرب آفریق)ا از دوران باس)تان ب)ه دلی)ل من)ابع ط)بیعی و م)وقعیت جغرافی)ایی خ)ود اهمیت زی)ادی داشت. • رود نیج)ر نقش مهمی در ایج)اد ش)هرها و شبکه‌های تجاری داشت. • عوامل رشد تمدن‌های غرب آفریقا: .1 وجود منابع عظیم طال .2 تجارت با شمال آفریقا از طریق صحرا .3 گسترش کشاورزی .4 شکل‌گیری شهرهای بزرگ • مهم‌ترین کاالهای تجاری: .1 طال .2 نمک .3 عاج .4 پارچه .5 برده • این ش)رایط ب)اعث ظه)ور امپراتوری‌ه)ای قدرتمندی در قرون وسطی شد. امپراتوری غنا • نخستین امپراتوری بزرگ غرب آفریقا • ام)پراتوری غن)ا (ک)ه ب)ا کش)ور ام)روزی غن)ا تف)اوت دارد) یکی از نخس)تین امپراتوری‌ه)ای ب)زرگ آفریق)ای غ)ربی بود. این حک)ومت تقری)بًا از ق)رن چه)ارم ت)ا س)یزدهم میالدی وجود داشت. • دالیل قدرت غنا: • .1 کنترل مسیرهای تجارت صحرا .2 ثروت حاصل از معادن طال .3 ارتش سازمان‌یافته .4 دریافت مالیات از بازرگانان • پایتخت آن ش)هر کوم)بی ص)الح ب)ود ک)ه یکی از مراکز مهم تجاری زمان خود محسوب می‌شد. • افول امپراتوری: .1 فشار حکومت‌های رقیب .2 تغییر مسیرهای تجاری .3 مشکالت داخلی • یه)ای بزرگ‌تر مانند مالی هموار کرد. ام)ا م)یراث آن راه را ب)رای ظه)ور امپراتور ‌ امپراتوری مالی؛ دوران طالیی غرب آفریقا • یکی از ثروتمن%دترین امپراتوری‌ه%ای تاریخ • ام)پراتوری م)الی در ق)رون س)یزدهم ت)ا هف)دهم میالدی یکی از قدرتمن)دترین حکومت‌های آفریقا بود). • مش)هورترین فرم)انروای آن منس)ا موس)ی ب)ود ک)ه در ق)رن چه)اردهم حک)ومت می‌کرد. • دوران منسا موسی: .1کنترل بزرگ‌ترین مناطق تولید طال .2سفر مشهور حج در سال ۱۳۲۴ .3شهرت جهانی به دلیل ثروت فراوان .4حمایت از علم و معماری • شهر تیمبوکت)و ب)ه مرک)ز مهم دانش ،تج)ارت و آم)وزش اس)المی تبدیل شد. • میراث امپراتوری مالی: .1گسترش آموزش و کتابخانه‌ها .2معماری ِگلی آفریقای غربی .3نقش مهم در تجارت جهانی قرون وسطی امپراتوری سونگهای؛ آخرین امپراتوری بزرگ غرب آفریقا • قدرت بزرگ رود نیجر • ام)پراتوری س)ونگهای یکی از بزرگ‌ت)رین و قدرتمن)دترین حکومت‌ه)ای ت)اریخ آفریق)ای غ)ربی ب)ود ک)ه در قرون پانزدهم و شانزدهم میالدی به اوج قدرت رسید. • مرک)ز این ام)پراتوری در امت)داد رود نیج)ر ق)رار داش)ت و ش)هرهای مهمی مانن)د گ)ائو و تیمبوکت)و را در اختیار داشت. • دوران شکوفایی: .1 گس)ترش قلم)رو از من)اطق س)احلی ت)ا ص)حرای بزرگ .2 کنترل تجارت طال و نمک .3 تشکیل ارتش منظم .4 توسعه مراکز علمی و مذهبی • یکی از مش)هورترین فرمانروای)ان آن اس)کیا محم)د اول ب)ود ک)ه اص)الحات اداری و آموزش)ی گس)ترده‌ای انجام داد. • پایان امپراتوری: • در س)ال ۱۵۹۱میالدی ،حمل)ه ارتش م)راکش ب)ا اس)تفاده از س)الح‌های گ)رم ب)اعث شکس)ت س)ونگهای شد. مسجد سانکور شهرهای سواحیلی در شرق آفریقا • پل ارتب%اطی آفریق%ا ب%ا جه%ان اقی%انوس هند • در س)واحل ش)رق آفریق)ا ،مجم)وعه‌ای از ش)هرهای تج)اری ب)ه وج)ود آمدن)د ک)ه ب)ه تم)دن س)واحیلی مع)روف شدند. • این ش)هرها از ح)دود ق)رن هش)تم میالدی رش)د کردند و با مناطق مختلف جهان ارتباط داشتند. • مهم‌ترین شهرها: .1 کیلوا .2 مومباسا .3 زنگبار .4 مالندی • فعالیت‌های اقتصادی: .1 تجارت طال از داخل آفریقا .2 عاج .3 ادویه .4 پارچه .5 ارتباط تجاری با ایران ،عربستان ،هند و چین • فرهن)گ س)واحیلی ترکی)بی از عناص)ر آفریق)ایی ،ع)ربی و آس)یایی ب)ود و زب)ان س)واحیلی ن)یز از همین تع)امالت ش)کل گرفت. زیمبابوه بزرگ؛ تمدن سنگی جنوب آفریقا • یکی از شگفتی‌های معماری آفریقا • پادش)اهی زیمب)ابوه ب)زرگ یکی از مهم‌ت)رین تم)دن‌های جن)وب آفریق)ا ب)ود ک)ه بین ق)رون یا)زدهم تا پ)انزدهم م)یالدی ش)کوفا شد). • مرک)ز این حک)ومت ،ش)هر زیمب)ابوه ب)زرگ ب)ود ک)ه دارای س)ازه‌های عظیم س)نگی ب)دون استفاده) از مالت بود. • ویژگی‌های تمدن: .1 معماری پیشرفته .2 کنترل تجارت طال و عاج .3 ارتباط با سواحل اقیانوس هند .4 جامعه سازمان‌یافته • اهمیت تاریخی: • برای م)دت ط)والنی ب)رخی اس)تعمارگران اروپ)ایی ب)اور نمی‌کردن)د ک)ه چ)نین س)ازه‌هایی ژو)هش)‌ه)ا)ی ب)استان)‌شناس)ی ا)ین تم)دن) را) ت)وس)ط) جوام)ع )آف)ریق)ایی) س)ا)خت)ه )ش)د)ه ب))اش)د) ،ا)م))ا پ ) به))مردم ب)وم)ی منط)قه نس)بت د)اد)ه‌اند). پادشاهی‌های اتیوپی و سنت مسیحی آفریقا ته%ای مس%یحی جهان • یکی از ق%دیمی‌ترین دول ‌ • اتی)وپی دارای یکی از ط)والنی‌ترین س)نت‌های حکوم)تی در آفریق)ا است. • پس از س)قوط آکس)وم ،حکومت‌ه)ای اتیوپی)ایی ادامه‌دهن)ده م)یراث آن شدند. • ویژگی‌های تاریخی: .1حف)ظ اس)تقالل در براب)ر بس)یاری از ق)درت‌های خارجی .2گسترش مسیحیت ارتدوکس .3ساخت کلیساهای سنگی مشهور .4توسعه ادبیات و هنر مذهبی • یکی از مهم‌ت)رین آث)ار این دوره ،کلیس)اهای س)نگی اللی‌بال اس)ت ک)ه در ده‌اند. ه ش) د)ل صخره‌ها ساخت ) فرهنگ و زندگی اجتماعی آفریقای قرون وسطی • جامعه ،فرهنگ و انتقال دانش • جوام)ع آفریق)ایی در ق)رون وس)طی دارای نظام‌ه)ای اجتم)اعی پیچیده‌ای بودند. • ویژگی‌های فرهنگی: .1انتق)ال ت)اریخ از طری)ق داس)تان‌گویان س)نتی (گریوها) .2موس)یقی و رقص ب)ه عن)وان بخش مهم زن)دگی اجتماعی .3صنایع دس)تی مانن)د فلزک)اری ،س)فالگری و بافندگی .4نظام‌های سیاسی قبیله‌ای و پادشاهی .5در بس)یاری از جوام)ع ،ت)اریخ و دانش نس)ل‌ها از طری)ق روایت‌های شفاهی حفظ می‌شد. • نکت%ه مهم :نب)ود من)ابع نوش)تاری گس)ترده در ب)رخی من)اطق ب)ه مع)ن)ای ن)ب)ود ت)م)دن ن)ب)ود)؛ )بس)ی)ار)ی از )جوام)ع )آفریق)ایی دارا)ی ) ساختارهای سیاسی و فرهنگی پیشرفته بودند. ورود اروپاییان به آفریقا • آغاز دوران جدید در تاریخ آفریقا • از ق)رن پ)انزدهم میالدی ،دری)انوردان اروپ)ایی ب)ه س)واحل آفریق)ا رس)یدند .پرتغالی‌ه)ا ی بو)دن)د ک)ه م)س)یرها)ی د)ری)ا)یی) جد)ی)دی )ر)ا در اط)راف آفریق)ا کش)ف )نخ)س)تین ق)د)رت) ا )رو)پ)ا)ی ) کردند. • هدف اصلی آنان: .1 یافتن مسیر مستقیم دریایی به هند .2 دسترسی به طال و دیگر منابع آفریقا .3 گسترش نفوذ تجاری و مذهبی • یه)ا در س)واحل غ)رب آفریق)ا پایگاه‌ه)ای تج)اری ایج)اد کردن)د و بع)دها دیگ)ر ق)درت‌های پرتغال ‌ ار)وپ)ایی م)ا)نند هل)ن)د)،بر)یتانیا)و ف)رانسه نی)ز وار)د رقابت شد)ند. • تأثیرات اولیه: .1 تغییر مسیرهای تجاری سنتی .2 افزایش ارتباط آفریقا با اروپا .3 آغ)از دوره‌ای ک)ه سرنوش)ت سیاس)ی و اقتص)ادی ق)اره را تغی)یر داد تجارت برده اقیانوس اطلس • یکی از تلخ‌ترین دوره‌های تاریخ آفریقا • از ق)رن ش)انزدهم ت)ا ن)وزدهم میالدی ،میلیون‌ه)ا نفر از آفریقا به زور به قاره آمریکا منتقل شدند. • این تج)ارت ک)ه ب)ه «تج)ارت ب)رده اقی)انوس اطلس» مع)روف اس)ت ،بخش)ی از ی)ک ش)بکه اقتص)ادی می)ان اروپا ،آفریقا و آمریکا بود. • ویژگی‌های این دوره: .1 ربوده‌شدن و اسیرشدن انسان‌ها .2 انتقال اجباری به آمریکا .3 نابودی یا تضعیف برخی جوامع آفریقایی .4 تأثیرات عمیق جمعیتی و اجتماعی .5 برخی حکومت‌ه)ای آفریق)ایی ن)یز در این تج)ارت مش)ارکت داش)تند ،ام)ا ق)درت‌های اروپ)ایی نقش اصلی را در ایجاد و گسترش این نظام داشتند. • پیامدهای بلندمدت: .1 کاهش جمعیت برخی مناطق .2 ایجاد جوامع آفریقایی‌تبار در آمریکا .3 شکل‌گیری مبارزات تاریخی علیه برده‌داری استعمار آفریقا؛ آغاز رقابت قدرت‌های اروپایی • تقسیم قاره میان قدرت‌های خارجی • در ق)رن ن)وزدهم میالدی ،کش)ورهای اروپ)ایی وارد رق)ابت ش)دیدی ب)رای تص)رف س)رزمین‌های آفریق)ا ش)دند .این دوره ب)ه «تقسیم آفریقا» معروف شد. • دالیل استعمار: .1 دستیابی به منابع طبیعی .2 گسترش بازارهای تجاری .3 رقابت سیاسی میان قدرت‌های اروپایی .4 ایدئولوژی‌های نژادپرستانه آن دوره • قدرت‌های اصلی استعمارگر: .1 بریتانیا .2 فرانسه .3 بلژیک .4 آلمان .5 پرتغال .6 ایتالیا • در م)دت کوت)اهی ،بیش)تر من)اطق آفریق)ا تحت کنترل مستقیم یا غیرمستقیم اروپا قرار گرفتند. کنفرانس برلین و تقسیم آفریقا • تصمیم‌گیری درباره سرنوشت یک قاره • کنف)رانس ب)رلین در س)ال‌های ۱۸۸۴ت)ا ۱۸۸۵ب)ا حض)ور ق)درت‌های اروپایی برگزار شد. • هدف اص)لی این نشس)ت ،تع)یین ق)وانین رق)ابت اس)تعماری در آفریقا بود. • نتایج مهم: .1تسریع روند تصرف سرزمین‌های آفریقایی .2نادیده گرفتن مرزهای قومی و تاریخی .3ایج)اد مرزه)ایی ک)ه بع)دها ب)اعث مش)کالت سیاسی شدند • نکت)ه مهم :نماین)دگان آفریق)ایی در این کنف)رانس حض)ور نداش)تند و در)بار)ه سر)ز)مین‌های)آنان))بدو)ن مشارکتش)ان) تصمی)م‌گیری شد. مقاومت آفریقایی‌ها در برابر استعمار • مبارزه برای استقالل و حفظ سرزمین • با وج)ود ق)درت نظ)امی اروپ)ا ،بس)یاری از جوام)ع آفریقایی در برابر استعمار مقاومت کردند. • نمونه‌های مهم: • اتیوپی • نبرد عدوا • اتی)وپی ب)ه ره)بری منلی)ک دوم توانس)ت ایتالی)ا را شکست دهد و استقالل خود را حفظ کند. • زولوها • در جن)وب آفریق)ا ،م)ردم زول)و در براب)ر گس)ترش استعمار بریتانیا مقاومت کردند. • ساموری توره • در غ)رب آفریق)ا ،علی)ه گس)ترش اس)تعمار فرانسه مبارزه کرد. • اهمیت این مقاومت‌ها: .1 حفظ هویت‌های محلی .2 ایجاد روحیه ملی‌گرایی .3 شه)ای اس)تقالل ق)رن بیستم زمینه‌س)ازی ب)رای جنب ‌ ساموری توره زندگی در دوران استعمار • تغی%یرات اجتم%اعی و اقتص%ادی زی%ر سلطه اروپا • دوران اس)تعمار تنه)ا ب)ه کن)ترل سیاس)ی مح)دود نب)ود؛ بلک)ه س)اختارهای اقتص)ادی و اجتم)اعی بس)یاری از جوامع آفریقایی را تغییر داد. • ویژگی‌های حکومت استعماری: .1 اداره مس)تقیم ی)ا غیرمس)تقیم س)رزمین‌ها توسط اروپا .2 اس)تخراج من)ابع ط)بیعی مانن)د طال ،الم)اس ،مس و الستیک .3 ایجاد راه‌آهن و بنادر برای انتقال منابع .4 تغییر نظام‌های آموزشی و اداری • پیامدهای منفی: .1 بهره‌برداری اقتصادی از منابع آفریقا .2 تضعیف برخی ساختارهای سنتی .3 تحمی)ل فرهن)گ و زب)ان اروپ)ایی در بس)یاری از مناطق • پیامدهای بلندمدت: • برخی زیرس)اخت‌های ایجادش)ده در دوره اس)تعمار بع)دها ب)رای دولت‌ه)ای مس)تقل مفی)د واق)ع ش)دند ،ام)ا بسیاری از مشکالت اقتصادی و مرزی نیز از همان دوره باقی ماندند. آفریقا در جنگ جهانی اول • نقش آفریقا در جنگ جهانی اول • در جن)گ جه)انی اول ( ،)۱۹۱۸–۱۹۱۴بس)یاری از س)ربازان آ)فریق)ایی در ا)رتش‌ه)ای کش)وره)ای اس)تعمارگر اروپ)ایی ش)رکت کردند. • نقش آفریقا: .1اعزام سرباز از مستعمرات فرانسه و بریتانیا .2تبدیل برخی مناطق آفریقا به میدان نبرد .3تص)رف مس)تعمرات آلم)ان توس)ط ق)درت‌های پیروز • تأثیرات سیاسی: .1پس از جن)گ ،بس)یاری از آفریقایی‌ه)ا ک)ه در کن)ار ارتش‌ه)ای ار)وپایی جنگ)یده بود)ند ،خواس)تار حقو)ق سیاسی بیشتر شدند. .2جن)گ جه)انی اول یکی از ع)واملی ب)ود ک)ه ب)ه رش)د اندیش)ه‌های ملی‌گرایانه در آفریقا کمک کرد. آفریقا در جنگ جهانی دوم • جنگی که مسیر استقالل را تغییر داد • در جن)گ جه)انی دوم ( ،)۱۹۴۵–۱۹۳۹آفریق)ا ب)ار دیگ)ر اهمیت اس)تراتژیک زی)ادی پیدا کرد. • رویدادهای مهم: .1 نبردهای نظامی در شمال آفریقا .2 اس)تفاده گس)ترده از نیروه)ای آفریق)ایی در ارتش‌های متفقین .3 • پیامدهای مهم: تض)عیف ق)درت‌های اس)تعمارگر اروپ)ایی پس از جنگ • پس از جنگ جهانی دوم: .1 شه)ای اس)تقالل‌طلبانه ق)درت بیش)تری گرفتند جنب ‌ .2 بس)یاری از م)ردم آفریق)ا خواه)ان پای)ان اس)تعمار شدند .3 سازمان‌های ملی‌گ)را در کش)ورهای مختل)ف شکل گرفتند آغاز موج استقالل آفریقا • پایان عصر استعمار • پس از جن)گ جه)انی دوم ،رون)د اس)تقالل کش)ورهای آفریق)ایی آغ)از شد. • ده)ه ۱۹۶۰ب)ه دلی)ل تع)داد زی)اد اس)تقالل‌ها ،ب)ه «س)ال‌های اس)تقالل آفریقا» مشهور شد. • دالیل رشد جنبش استقالل: .1افزایش آگاهی سیاسی .2ضعف قدرت‌های اروپایی پس از جنگ .3فعالیت رهبران ملی‌گرا .4حم)ایت س)ازمان مل)ل از ح)ق تع)یین سرنوش)ت ملت‌ها • نخس)تین کش)ورهای مس)تقل در این م)وج ،ب)ه الگ)ویی ب)رای دیگ)ر مناطق آفریقا تبدیل شدند. استقالل غنا و آغاز عصر جدید • نخس%تین کش%ور آفریق%ای س%یاه ک%ه از اس%تعمار بریتانی%ا مستقل شد • غن)ا در س)ال ۱۹۵۷اس)تقالل خ)ود را از بریتانی)ا ب)ه دس)ت آورد و ب)ه نم)اد جنبش‌ها)ی آز)ادی‌خواها)نه آفریقا تبدیل) شد. • رهبر این استقالل ،کوامه نکرومه بود. • اهمیت استقالل غنا: .1الهام‌بخش دیگر جنبش‌های آفریقایی .2تقویت اندیشه پان‌آفریقاییسم .3آغاز موج استقالل کشورهای دیگر • نکروم)ه معتق)د ب)ود ک)ه آین)ده آفریق)ا در همک)اری می)ان کش)ورهای این قاره است. استقالل کشورهای آفریقایی و پایان استعمار • تولد کشورهای جدید • هه)ای ۱۹۵۰ت)ا ،۱۹۷۰بیش)تر کش)ورهای آفریقایی استقالل خود را به دست آوردند. در ده ‌ • نمونه‌ها: .1 نیجریه ()۱۹۶۰ .2 کنیا ()۱۹۶۳ .3 الجزایر ()۱۹۶۲ .4 زامبیا ()۱۹۶۴ .5 آنگوال ()۱۹۷۵ • چالش‌های پس از استقالل: .1 مرزهای به‌جامانده از استعمار .2 کمبود تجربه حکمرانی مدرن .3 مشکالت اقتصادی .4 رقابت‌های سیاسی داخلی • با وج)ود این مش)کالت ،اس)تقالل نقط)ه عطفی در تاریخ آفریقا بود. آفریقا در دوران جنگ سرد • رقابت قدرت‌های جهانی در آفریقا • پس از اس)تقالل کش)ورهای آفریق)ایی ،این ق)اره ب)ه یکی از می)دان‌های اص)لی رق)ابت می)ان دو ابرق)درت دوران جنگ سرد تبدیل شد. • جن)گ س)رد ب)اعث ش)د کش)ورهای تازه‌اس)تقالل‌یافته تحت فش)ار سیاس)ی و اقتص)ادی آمریک)ا و اتح)اد شوروی قرار گیرند. • ویژگی‌های این دوره: .1 حم)ایت ش)وروی از ب)رخی دولت‌ه)ای سوسیالیستی .2 حم)ایت آمریک)ا و کش)ورهای غ)ربی از ب)رخی حکومت‌ها .3 دخالت خارجی در جنگ‌های داخلی .4 افزایش کودتاهای نظامی • نمونه‌های مهم: .1 جنگ داخلی آنگوال .2 درگیری‌های اتیوپی .3 بحران‌های سیاسی در کنگو • جن)گ س)رد ب)اعث ش)د بس)یاری از کش)ورهای آفریق)ایی مس)یر توس)عه سیاس)ی دش)واری را تجرب)ه کنند. جمهوری دموکراتیک کنگو و بحران‌های پس از استقالل • استقاللی دشوار در قلب آفریقا • جمه)وری دموکراتی)ک کنگ)و یکی از نمونه‌ه)ای پیچی)ده ت)اریخ پس از استعمار است. • این کش)ور پس از اس)تقالل از بلژی)ک در س)ال ۱۹۶۰ب)ا بحران‌های سیاسی شدید روبه‌رو شد. • ره)بر نخس)تین دولت مس)تقل کنگ)و ،پ)اتریس لومومبا بود. • عوامل بحران: .1میراث سنگین استعمار بلژیک .2رقابت قدرت‌های خارجی .3منابع عظیم طبیعی مانند مس و کبالت .4درگیری‌های داخلی • تاریخ کنگ))و نش))ان‌دهنده مش))کالت بس))یاری از کش))ورهای آفریقایی پس از پایان استعمار است. آپارتاید در آفریقای جنوبی • نظام تبعیض نژادی در قرن بیستم • آپارتای)د نظ)امی سیاس)ی و اجتم)اعی ب)ود ک)ه از س)ال ۱۹۴۸در آفریقای جنوبی اجرا شد. • در این نظ)ام ،اقلیت سفیدپوس)ت ق)درت سیاس)ی را در اختی)ار داش)ت) و اک)ثریت سی)اه‌پوس)ت از ب)س)یاری از حق)وق اساس)ی مح)روم بودند. • ویژگی‌های آپارتاید: .1جداس)ازی ن)ژادی در م)دارس و من)اطق مسکونی .2محدودیت حقوق سیاسی .3کنترل شدید رفت‌وآمد و مالکیت زمین • مق)اومت علی)ه این نظ)ام دهه‌ه)ا ادام)ه ی)افت و ب)ه یکی از مهم‌ت)رین جنبش‌های حقو)ق بشر در ج)هان ت)بدیل)شد. نلسون ماندال و پایان آپارتاید • مسیر آشتی و دموکراسی • نلسون ماندال یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های تاریخ معاصر آفریقا بود. • او ب)ه دلی)ل مب)ارزه علی)ه آپارتای)د س)ال‌ها زن)دانی ش)د ،ام)ا بع)دها ب)ه نم)اد مب)ارزه مسالمت‌آمیز برای عدالت تبدیل شد. • تحوالت مهم: .1آزادی ماندال در سال ۱۹۹۰ .2پایان تدریجی قوانین آپارتاید .3برگزاری نخستین انتخابات دموکراتیک در سال ۱۹۹۴ .4انتخاب ماندال به عنوان نخستین رئیس‌جمهور سیاه‌پوست آفریقای جنوبی • اهمیت تاریخی: • پای)ان آپارتای)د یکی از مهم‌ت)رین پیروزی‌ه)ای جنبش‌ه)ای ضدنژادپرس)تی در جهان بود. جنگ‌ها و بحران‌های آفریقا در قرن بیستم • چالش‌های بزرگ پس از استقالل • بس)یاری از کش)ورهای آفریق)ایی پس از اس)تقالل ب)ا بحران‌ه)ای داخلی روبه‌رو شدند. • عوامل بحران‌ها: .1 مرزهای ایجادشده در دوران استعمار .2 رقابت‌های قومی و سیاسی .3 ضعف نهادهای دولتی .4 دخالت قدرت‌های خارجی • نمونه‌های مهم: .1 نسل‌کشی رواندا در سال ۱۹۹۴ .2 جنگ‌های داخلی سودان .3 جنگ‌های منطقه در آفریقای مرکزی • با این ح)ال ،بس)یاری از کش)ورهای آفریق)ایی تالش‌ه)ای گس)ترده‌ای ب)رای ص)لح و بازس)ازی انجام)داده‌اند. آفریقا در قرن بیست‌ویکم • قاره‌ای در حال تغییر • آفریق)ای ام)روز تنه)ا ب)ا مش)کالت گذش)ته ش)ناخته نمی‌ش)ود؛ بلک)ه )منطقه‌ا)ی ب)ا فرص)ت‌ها)ی ب)زر)گ اقتص)ا)دی و ف)رهنگی است. • تحوالت جدید: .1رشد شهرنشینی .2توسعه فناوری دیجیتال .3افزایش تجارت منطقه‌ای .4رشد صنایع خالق و فرهنگی • سازمان‌هایی مانن)د اتحادی)ه آفریق)ا ب)رای اف)زایش همک)اری میان کشورهای قاره فعالیت می‌کنند. فرهنگ و میراث آفریقا • تنوع فرهنگی بی‌نظیر • آفریق)ا یکی از غ)نی‌ترین من)اطق جه)ان از نظ)ر ف)رهنگی است. • نمونه‌های میراث فرهنگی: .1موسیقی و ریتم‌های آفریقایی .2هنرهای چوبی و مجسمه‌سازی .3داستان‌گویی سنتی .4زبان‌ها و ادبیات متنوع • فرهن)گ آفریق)ایی ت)أثیر زی)ادی ب)ر موس)یقی ،ه)نر و فرهنگ جهانی گذاشته است. جمع‌بندی تاریخ آفریقای سیاه • از زادگاه انسان تا جهان مدرن • تاریخ آفریقای سیاه داستانی طوالنی از: .1پیدایش انسان .2شکل‌گیری تمدن‌های بزرگ .3ظهور امپراتوری‌های قدرتمند .4دوران استعمار .5مبارزه برای استقالل .6تالش برای توسعه و پیشرفت • است. • آفریق)ا نه‌تنه)ا گذش)ته‌ای مهم دارد ،بلک)ه نقش آن در آین)ده جه)ان ن)یز روزبه‌روز افزایش می‌یابد.