تاریخ هند

به نام خدا تاریخ هند تهیه :حسین بخارائی مقدمه • هند یکی از کهن‌ترین و تأثیرگذارترین تمدن‌های جهان است. این کشور با قدمتی بیش از پنج هزار سال ،محل شکل‌گیری تمدن‌های بزرگ ،ادیان مهم و حکومت‌های قدرتمند بوده است. ت اریخ هن د سرش ار از جنگ‌ه ا ،پیش رفت‌های علمی ،تح والت فرهنگی و تغییرات سیاسی است. • هن د در ط ول ت اریخ خ ود ش اهد ظه ور و س قوط حکومت‌ه ای مختلفی مانن د ام پراتوری مائوری ا ،گوپت ا ،س لطنت دهلی و ام پراتوری مغ ول ب وده اس ت .همچ نین س ال‌ها تحت اس تعمار بریتانیا قرار داشت تا اینکه در سال ۱۹۴۷استقالل خود را به دست آورد. • امروزه هند یکی از مهم‌ترین کشورهای جهان از نظر جمعیت، اقتصاد ،فناوری ،فرهنگ و سیاست محسوب می‌شود و نقش مهمی در تحوالت بین‌المللی ایفا می‌کند. موقعیت جغرافیایی هند • هند در جنوب آسیا قرار گرفته و با وسعتی حدود ۳٬۲۸۷٬۲۶۳کیلومتر مربع هفتمین کشور بزرگ جهان از نظر مساحت است. • این کشور از شمال با رشته‌کوه‌های هیمالیا ،از جنوب با اقیانوس هند ،از شرق با خلیج بنگال و از غرب با دریای عرب احاطه شده است. • کشورهای همسایه هند عبارت‌اند از: .1 پاکستان .2 چین .3 نپال .4 بوتان .5 بنگالدش .6 میانمار • وج ود روده ای ب زرگی مانن د س ند ،گن گ و براهم اپوترا ب اعث رون ق کش اورزی و ش کل‌گیری تمدن‌های اولیه در این منطقه شده است. • هند دارای آب‌وهوای متنوعی است؛ از مناطق کوهستانی بسیار سرد در شمال تا مناطق گرمسیری در جنوب. تمدن دره سند • تمدن دره سند یکی از نخستین تمدن‌های شهری جهان بود که حدود ۳۳۰۰سال پیش از میالد شکل گرفت و تا حدود ۱۳۰۰پیش از میالد ادامه یافت. • این تمدن در اطراف رود سند و شاخه‌های آن گسترش یافت و شهرهای بزرگی مانند هاراپا و موهنجودارو را ایجاد کرد. • ویژگی‌های این تمدن: .1 شهرسازی بسیار پیشرفته .2 خیابان‌های منظم و شطرنجی .3 سیستم فاضالب و لوله‌کشی آب .4 خانه‌های آجری مقاوم .5 انبارهای بزرگ غالت .6 کشاورزی پیشرفته .7 دامداری .8 تجارت با مناطق دوردست مانند بین‌النهرین .9 مردم این تمدن از فلزاتی مانند مس و برنز استفاده می‌کردند و در ساخت مهرها ،سفال و زیورآالت مهارت داشتند. • دلیل نابودی این تمدن هنوز مشخص نیست ،اما عواملی مانند تغییر مسیر رودخانه‌ها ،خشکسالی ،تغییرات اقلیمی یا حمله اقوام مهاجر از مهم‌ترین نظریه‌ها هستند. ورود آریایی‌ها و آغاز عصر ودایی • حدود ۱۵۰۰س ال پیش از میالد گروه‌ه ایی از اق وام آری ایی از آس یای مرکزی وارد شمال هند شدند. • این مه اجرت آغ از دوره‌ای ب ه ن ام عص ر ودایی ب ود ک ه ن ام خ ود را از کتاب‌ه ای مق دس «وداه ا» گرفت ه است. • مهم‌ت رین ویژگی‌ه ای این دوره عبارت‌اند از: .1 .2 .3 .4 .5 گسترش زبان سانسکریت شکل‌گیری آیین هندو نگارش چهار کتاب مقدس ودا توسعه کشاورزی و دامداری تشکیل حکومت‌های کوچک محلی • در همین دوره نظ ام طبق اتی ی ا کاست شکل گرفت که جامعه را به چهار گروه اصلی تقسیم می‌کرد: .1برهمنان (روحانیان) و (جنگجوی ان .2کش اتریاها فرمانروایان) .3ویشیاها (کشاورزان و بازرگانان) .4شودراها (کارگران و خدمتکاران) • در خارج از این چهار طبقه نیز گروهی ق رار داش تند ک ه بع دها «نجس‌ه ا» ی ا دالیت‌ها نامیده شدند و از بسیاری از حقوق اجتماعی محروم بودند. • نظ ام کاس ت ب رای قرن‌ه ا ب ر جامع ه هند تأثیر گذاشت و آثار آن تا امروز نیز در برخی مناطق دیده می‌شود. پیدایش ادیان بزرگ در هند • • • • .1 .2 .3 .4 .5 هند زادگاه چندین دین مهم جهان است که هر یک تأثیر عمیقی بر فرهنگ و تاریخ این کشور و بسیاری از نقاط جهان گذاشته‌اند. آیین هندو: هندوئیس م ق دیمی‌ترین دین زن ده جه ان به ش مار می‌رود و ریش ه آن ب ه دوره ودایی ب ازمی‌گردد .این دین بنیان‌گ ذار مشخص ی ن دارد و مجم وعه‌ای از باوره ا ،آیین‌ه ا و فلسفه‌های گوناگون است. اصول مهم هندوئیسم: اعتقاد به تناسخ (تولد دوباره) قانون کارما (نتیجه اعمال انسان) رسیدن به رهایی یا موکشا اح ترام ب ه خ دایان متع دد مانن د برهم ا، ویشنو و شیوا اهمیت کتاب‌ه ای مق دس وداه ا، اوپانیشادها ،رامایانا و مهابهاراتا • • • .1 .2 .3 .4 • • • آیین بودیسم: در ق رن شش م پیش از میالد ،س یدارتا گوتاما پس از سال‌ها تفکر و مراقبه ،آیین بودیسم را پایه‌گذاری کرد. اصول بودیسم: پرهیز از خشونت میانه‌روی در زندگی کنترل خواسته‌ها رسیدن به نیروانا (رهایی از رنج) این دین بع دها ب ه کش ورهای چین ،ژاپن، ک ره ،تایلن د ،میانم ار و س ریالنکا گس ترش یافت. آیین جین: آیین جین نیز در همین دوره شکل گرفت و بر عدم خشونت نسبت به همه موجودات زنده ،راستگویی ،ساده‌زیستی و پرهیز از آسیب رساندن به طبیعت تأکید دارد. امپراتوری مائوریا • پس از حمل ه اس کندر مق دونی ب ه شمال غرب هند ،زمینه برای تشکیل نخستین امپراتوری بزرگ هند ف راهم شد. • حدود س ال ۳۲۲پیش از میالد، چاندراگوپتا مائوریا ام پراتوری مائوریا را تأسیس کرد. • ویژگی‌های این امپراتوری: .1 .2 .3 .4 .5 .6 اتحاد بیشتر مناطق هند تشکیل ارتش بسیار بزرگ ایجاد حکومت مرکزی قدرتمند توسعه کشاورزی گسترش تجارت داخلی و خارجی ساخت جاده‌ها و شهرهای جدید • • • • .1 .2 .3 .4 .5 .6 • حکومت آشوکا پس از چاندراگوپتا ،نوه او آشوکا به قدرت رسید. آش وکا ابت دا فرم انروایی جنگج و ب ود ،ام ا پس از جنگ خونین کالینگا که هزاران نفر کشته شدند ،از جنگ دست کشید و بودایی شد. اقدامات مهم آشوکا: گسترش بودیسم ساخت بیمارستان‌ها احداث جاده‌ها کاشت درختان در مسیرها ساخت چاه‌های آب ارسال مبلغ مذهبی به کشورهای دیگر به همین دلی ل آش وکا یکی از محب وب‌ترین پادشاهان تاریخ هند شناخته می‌شود. امپراتوری گوپتا؛ عصر طالیی هند • حدود س ال ۳۲۰میالدی ،ام پراتوری گوپت ا تشکیل شد که به عنوان «عصر طالیی هند» شناخته می‌شود. • در این دوره: .1 اقتصاد رونق گرفت. .2 علوم پیشرفت فراوانی کرد. .3 هنر و ادبیات شکوفا شد. .4 آموزش و دانشگاه‌ها گسترش یافتند. • پیشرفت‌های علمی: دانشمندان هندی موفق شدند: .1 مفهوم عدد صفر را توسعه دهند. .2 سیستم ارزش مکانی اعداد را تکمیل کنند. .3 در جبر و هندسه پیشرفت کنند. .4 حرکات سیارات را مطالعه کنند. .5 درباره چرخش زمین نظریه ارائه دهند. • • .1 .2 .3 • • .1 .2 .3 .4 پیشرفت‌های پزشکی: پزشکان هندی: انواع جراحی انجام می‌دادند. داروهای گیاهی تولید می‌کردند. درب اره بیماری‌ه ای مختل ف تحقی ق می‌کردند. هنر و ادبیات: در این دوران: معابد باشکوه ساخته شد. مجسمه‌سازی رونق گرفت. شعر و نمایشنامه رشد کرد. زب ان سانس کریت ب ه اوج ش کوفایی رسید. حمالت خارجی و ورود مسلمانان • پس از س قوط ام پراتوری گوپت ا، حکومت‌ه ای کوچ ک متع ددی در هند تشکیل شدند که همین مسئله باعث ضعف سیاسی کشور شد. • در این دوره اق وام مختلفی مانند: .1هون‌ها .2ترکان .3افغان‌ها • به هند حمله کردند. • در ق رن هش تم میالدی ،س پاه مسلمانان به فرماندهی محمد بن قاسم منطقه سند را فتح کرد. • از ق رن ی ازدهم میالدی ن یز فرمانروای انی مانن د محم ود غزن وی باره ا ب ه هن د لشکرکشی کردند. • نتایج این حمالت: .1گسترش اسالم در هند .2رونق تجارت .3تبادل علمی و فرهنگی .4ساخت مسجدها و مدارس .5آش نایی م ردم هن د ب ا معماری اسالمی سلطنت دهلی • در سال ۱۲۰۶میالدی ،سلطنت دهلی تأسیس شد و نزدیک به سه قرن بر بخش بزرگی از هند حکومت کرد. • ویژگی‌های این حکومت: .1ایجاد حکومت مرکزی .2توسعه تجارت .3ساخت مسجدها ،قلعه‌ها و مدارس .4رونق شهر دهلی .5گسترش زبان فارسی در امور اداری و فرهنگی • سلطنت دهلی زمینه را برای تشکیل امپراتوری مغول هند فراهم کرد؛ امپراتوری‌ای که یکی از باشکوه‌ترین دوره‌های تاریخ هند را رقم زد. امپراتوری مغول هند و مهم ترین پادشاهان آن • • .1 .2 .3 • .1 .2 • .1 .2 .3 .4 .5 ام پراتوری مغ ول هن د یکی از بزرگ‌ت رین و قدرتمن دترین حکومت‌ه ای ت اریخ هن د ب ود .این ام پراتوری در س ال ۱۵۲۶میالدی توس ط ظهیرال دین محم د ب ابر تأس یس ش د .ب ابر از نوادگ ان تیم ور و از ط رف م ادر از نس ل چنگ یز خ ان ب ود .او در ن برد پ انی‌پت ،س لطان اب راهیم ل ودی را شکس ت داد و حک ومت مغ ول را پایه‌گذاری کرد. بابر بنیان‌گذار امپراتوری ایجاد ارتش منظم استفاده از توپخانه در جنگ همایون جانشین بابر مدتی حکومت را از دست داد ،اما دوباره آن را بازپس گرفت. اکبر اکبر بزرگ‌ترین فرمانروای مغول بود .اقدامات او: ایجاد وحدت میان مسلمانان و هندوها کاهش مالیات‌های سنگین حمایت از دانشمندان و هنرمندان گسترش تجارت اصالح نظام اداری • .1 .2 • .1 .2 • .1 .2 .3 جهانگیر: عالقه‌مند به هنر و نقاشی توسعه روابط با کشورهای اروپایی شاه‌جهان: دوران شکوفایی معماری ساخت بناهای باشکوه اورنگ‌زیب: آخرین فرمانروای بزرگ مغول گسترش قلمرو تا بیشترین وسعت پس از مرگ او ،قدرت امپراتوری رو به کاهش گذاشت. تاج محل؛ شاهکار معماری جهان • تاج محل مشهورترین بنای تاریخی هند است. • این بنا بین سال‌های ۱۶۳۲تا ۱۶۵۳میالدی به دستور شاه‌جهان ساخته شد. • شاه‌جهان این آرامگاه را برای همسر محبوبش ممتاز محل بنا کرد. • ویژگی‌های تاج محل: .1 ساخته‌شده از سنگ مرمر سفید .2 تزئینات با سنگ‌های قیمتی .3 باغ‌های بزرگ و زیبا .4 گنبد عظیم مرکزی .5 چهار مناره در اطراف بنا .6 تلفیق معماری ایرانی ،اسالمی و هندی • امروزه تاج محل یکی از مشهورترین جاذبه‌های گردشگری جهان و از آثار ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو است و ساالنه میلیون‌ها گردشگر از آن بازدید می‌کنند. ورود اروپایی‌ها به هند • از اواخر قرن پانزدهم میالدی ،اروپایی‌ها برای تجارت ادویه ،پارچه ،ابریشم و کاالهای ارزشمند وارد هند شدند. • پرتغالی‌ها • در سال ،۱۴۹۸واسکو دا گاما از راه دریا به هند رسید و مسیر مستقیم دریایی اروپا به هند را کشف کرد. • هلندی‌ها • پس از پرتغالی‌ها ،هلندی‌ها برای تجارت وارد هند شدند و چندین مرکز تجاری تأسیس کردند. • فرانسوی‌ها • فرانسوی‌ها نیز در برخی شهرهای هند پایگاه‌های تجاری ایجاد کردند. • انگلیسی‌ها • مهم‌ترین قدرت اروپایی ،کمپانی هند شرقی بود که در سال ۱۶۰۰تأسیس شد. • این شرکت ابتدا فقط تجارت می‌کرد ،اما به‌تدریج: .1 ارتش تشکیل داد. .2 در سیاست هند دخالت کرد. .3 حکومت‌های محلی را شکست داد. .4 کنترل بخش بزرگی از هند را در اختیار گرفت. استعمار بریتانیا • • .1 .2 .3 .4 .5 • .1 .2 .3 .4 .5 .6 • پس از پیروزی‌ه ای نظ امی ،نف وذ بریتانی ا در هن د روزبه‌روز اف زایش ی افت .در س ال ،۱۸۵۸ حک ومت هن د رس مًا از کمپ انی هن د ش رقی ب ه دولت بریتانی ا منتق ل ش د و هن د ب ه مهم‌ت رین مستعمره بریتانیا تبدیل گردید. پیامدهای استعمار جنبه‌های مثبت: ساخت راه‌آهن ایجاد شبکه تلگراف تأسیس دانشگاه‌ها توسعه برخی شهرها ایجاد نظام اداری جدید جنبه‌های منفی: غارت منابع طبیعی فقر گسترده مردم نابودی بسیاری از صنایع بومی افزایش مالیات‌ها وقوع چندین قحطی بزرگ تبعیض میان انگلیسی‌ها و مردم هند در این دوران ،بسیاری از مردم هند خواهان پایان استعمار شدند. قیام بزرگ سال ۱۸۵۷ • در سال ۱۸۵۷میالدی ،نخستین قیام گسترده مردم هند علیه حکومت بریتانیا آغاز شد. • این قیام با شورش سربازان هن دی ارتش بریتانیا شروع شد و به‌سرعت ب ه ش هرهای مختلف گسترش یافت. • علت‌های قیام: .1 تبعیض نژادی .2 مالیات‌های سنگین .3 دخالت انگلیس در امور مذهبی .4 نارضایتی از سیاست‌های اقتصادی .5 بی‌احترامی به باورهای مذهبی سربازان هندی • نتایج قیام: .1 قیام پس از چند ماه سرکوب شد. .2 هزاران نفر کشته شدند. .3 حکومت کمپانی هند شرقی پایان یافت. دولت بریتانیا مستقیمًا اداره هند را بر عهده گرفت. .5 این قیام زمینه‌ساز شکل‌گیری جنبش‌های استقالل‌طلبانه شد. .4 جنبش استقالل هند • • • .1 .2 .3 .4 .5 • .1 .2 .3 .4 .5 • از اواخر قرن نوزدهم ،مردم هند به تدریج برای رهایی از استعمار بریتانیا سازماندهی شدند. روشنفکران ،دانشجویان ،کشاورزان و رهبران سیاسی خواستار استقالل و خودمختاری شدند. در سال ،۱۸۸۵کنگره ملی هند تأسیس شد و به مهم‌ترین سازمان سیاسی هند تبدیل گردید. این حزب ابتدا خواهان اصالحات بود ،اما بعدها استقالل کامل را هدف خود قرار داد. عوامل گسترش جنبش استقالل: تبعیض نژادی میان انگلیسی‌ها و هندی‌ها مالیات‌های سنگین و فشار اقتصادی غارت منابع طبیعی هند رشد اندیشه‌های ملی‌گرایانه افزایش سطح آموزش و آگاهی مردم روش‌های مبارزه: تظاهرات و راهپیمایی اعتصاب کارگران تحریم کاالهای انگلیسی نافرمانی مدنی مبارزه بدون خشونت این مبارزات در نهایت پایه‌های حکومت بریتانیا را تضعیف کرد. مهاتما گاندی • مهاتما گاندی در سال ۱۸۶۹متولد شد و یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های قرن بیستم بود. • او مدتی در انگلستان حقوق خواند و سپس در آفریقای جنوبی با تبعیض نژادی مبارزه کرد .پس از بازگشت به هند، رهبری جنبش استقالل را بر عهده گرفت. • اندیشه‌های گاندی: .1 مبارزه بدون خشونت .2 حقیقت‌جویی .3 عدالت اجتماعی .4 برابری انسان‌ها .5 خودکفایی اقتصادی • اقدامات مهم: .1 راهپیمایی نمک در سال ۱۹۳۰ .2 تحریم کاالهای انگلیسی .3 تشویق مردم به استفاده از تولیدات داخلی .4 اعتراضات مسالمت‌آمیز در سراسر کشور • گاندی بارها توسط دولت بریتانیا زندانی شد ،اما مبارزات خود را ادامه داد و به نماد مقاومت مسالمت‌آمیز در جهان تبدیل شد. استقالل هند و تقسیم کشور • پس از پایان جنگ جهانی دوم ،بریتانیا دیگر توان حفظ مستعمرات خود را نداشت. • در ۱۵اوت ،۱۹۴۷هند رسمًا استقالل یافت. • اما هم‌زمان ،بر اساس تص میم دولت بریتانیا ،سرزمین هند به دو کشور مستقل تقسیم شد: .1هند .2پاکستان • پیامدهای تقسیم: .1مهاجرت حدود ۱۴تا ۱۵میلیون نفر .2درگیری‌های شدید مذهبی .3کشته شدن صدها هزار نفر .4جدایی خانواده‌های بسیاری .5آغاز اختالفات میان هند و پاکستان ،به‌ویژه بر سر منطقه کشمیر • این تقس یم یکی از بزرگ‌ترین مهاجرت‌های اجباری ت اریخ جهان ب ه شمار می‌رود. هند پس از استقالل • پس از استقالل ،هند مسیر توسعه و نوسازی را آغاز کرد. • در سال ،۱۹۵۰قانون اساسی جدید تصویب شد و هند به یک جمهوری دموکراتیک تبدیل گردید. • مهم‌ترین دستاوردها: .1 برگزاری انتخابات آزاد .2 توسعه آموزش و دانشگاه‌ها .3 گسترش صنعت .4 اصالحات کشاورزی .5 رشد فناوری .6 توسعه صنایع داروسازی و فناوری اطالعات .7 پیشرفت در برنامه‌های فضایی و هسته‌ای .8 هند همچنین سیاست عدم تعهد را در دوران جنگ سرد دنبال کرد و نقش مهمی در روابط بین‌الملل داشت. هند امروز • امروزه هند یکی از قدرت‌های بزرگ جهان محسوب می‌شود. • ویژگی‌های هند امروز: .1پرجمعیت‌ترین کشور جهان .2یکی از بزرگ‌ترین اقتصادهای دنیا .3بزرگ‌ترین دموکراسی جهان .4پیشرفت چشمگیر در فناوری اطالعات و نرم‌افزار .5توانمندی در صنایع فضایی ،هسته‌ای و داروسازی .6تنوع گسترده فرهنگی ،زبانی و مذهبی .7با وج ود این پیش رفت‌ها ،هن د همچن ان ب ا چالش‌ه ایی مانن د فق ر، آل ودگی محی ط زیس ت ،ن ابرابری اجتم اعی و رش د س ریع جمعیت روبه‌رو است. جمع‌بندی • تاریخ هن د یکی از غ نی‌ترین و ط والنی‌ترین تاریخ‌های جه ان است .این س رزمین از تم دن دره س ند ت ا دوران م درن ،هم واره نقش مهمی در پیشرفت تمدن بشری داشته است. • در طول تاریخ ،حکومت‌های بزرگی مانند مائوریا ،گوپتا و مغول بر هند فرمانروایی کردند و دستاوردهای مهمی در علم ،هنر ،معماری و فرهنگ به جا گذاشتند. • دوران استعمار بریتانیا ،اگرچه موجب توسعه برخی زیرساخت‌ها شد، ام ا خس ارت‌های اقتص ادی و اجتم اعی ف راوانی ن یز ب ه هم راه داش ت. مبارزات مردم هند به رهبری مهاتما گاندی سرانجام به استقالل این کشور در سال ۱۹۴۷انجامید. • ام روزه هن د ب ا تکی ه ب ر ن یروی انس انی ،پیش رفت علمی و اقتص ادی و جایگ اه بین‌المللی خ ود ،یکی از مهم‌ت رین کش ورهای جه ان ب ه ش مار می‌رود و آینده‌ای تأثیرگذار در عرصه جهانی دارد.