دانلود پاور پوینت پروژه طراحی معماری 2

مدرس ه از تحقیق تا طرح پروژه طراحی معماری 2 مكانيابي فضاهاي آموزشي جهت مكانيابي مراكز آموزشي ،سه اصل همجواري ،مكان استقرار ،ظرفيت مورد توجه قرار گرفته است: الف) همجواري معيارهاي مناسب در تعيين همجواري مراكز آموزشي با ساير كاربر يها عبارتند از : اجتناب از آلودگي هوا اجتناب از آلودگي صوتي اجتناب از آلودگي محيطي ب) مكان استقرار تعيين و تشخيص مكان مناسب استقرار براي مراكز آموزشي در گروه شناخت نوع فعاليت ،عملكرد ،نيازمنديها ،كنش و واكنش هايي است كه كاربري آموزشي با ديگر كاربريها پديد مي آورد. ج) ظرفيت : ظرفيت مكاني به عنوان يك عامل اساسي تعيين كننده سطوح مورد نياز خواهد بود كه اندازه و ابعاد و سطح زمين بايد جوابگوي فعاليتهاي تعيين شده در شرايط حال و توسعه آينده باشد .كه هر ناحيه با توجه به شعاع دسترسي و تراكم جمعيت دانش آموزان ،افت تحصيلي ،هرمهاي سني در سياستهاي آموزشي ،مي توان تعداد ظرفيت مورد نياز مكان آموزشي را تعيين نمود عرصه ها و حريم ها كاربري مسكوني و كاربري آموزشي: محيط يك واحد آموزشي مي‌بايست واجد تمامي نيازهاي يك فضاي مسكوني باشد .پس همجواري واحدهاي آموزشي با كاربري مسكوني به خصوص ضروري مي‌باشد. كاربري آموزشي و كاربري فرهنگي: كاربري فرهنگي شامل مدارس ،مساجد‌،تكايا ،كتابخانه‌،مركز فرهنگي تربيتي، موزه و گالري‌،نمايشگاه و…مي‌باشد.چنانكه از عملكرد آنها انتظار مي‌رود، ‌ نزديكي نسبتا زيادي با كاربري آموزشي دارند و اين دو كاربري مي‌توانند به عنوان دوكاربري سازگار در كناريكديگر استقرار يابند. كاربري آموزشي و كاربري بهداشتي: هر چند كه كاربري بهداشتي مثل كاربري آموزشي نيازمند به فضايي آرام به دور از هر گونه آلودگيهاي صوتي و هواست‌،ازطرفي دسترسي سريع به واحدهاي درماني براي واحدهاآموزشي ضروري است .ليكن اين كاربري يكي از منابع شيوع آلودگيهاي ميكروبي‌،شيميايي و حتي راديواكتيويته است و در اين صورت اين دوكاربري ناسازگارشناخته شده‌،از همجواري آنها بايد احتراز كرد. كاربري آموزشي و فضاي سبز: در كليه تحقيقاتي كه در زمينه فضاهاي آموزشي صورت گرفته‌،تاكيد بر ارتباط ارتباط دارد .ليكن همجواري آنها با فضاي آموزشي مي‌تواند از نظر نبه واحد آموزشي و ايجاد سالم سازي‌،جلوگيري از آلودگي و انتقال آ ‌ چشم انداز و آرامش خط بصري كه دانش آموزان با تماشاي آن فضا مينمايند و در بهبود شرايط فراگيري بسيار موثر باشد. كسب ‌ كاربري آموزشي و شبكه ارتباطي حمل و نقل: شبكه حمل و نقل منبع اصلي آلودگي صوتي و هوايي به شمار مي‌رود. لولههاي اصلي گاز و نفت‌،دامداريها ،مرغداريها و باغ خانه ها نبايد ‌ همجوار كاربري آموزشي قرار گيرند .ومكان آتش نشاني ،مراكز فاصلههاي ‌ تئاتر)وجود دارد كه بايد در ‌ پليسي ،كاربري فرهنگي (سينما و معين از واحدهاي آموزشي جهت امداد رساني و استفاده از فضاهاي فرهنگي قرار گيرند. ساير همجواري ها : كاربري آموزشي و دیگر تأسيسات شهري :برخي از كاربريها مانند ايستگاه آتش نشاني ،مراكز پليس و نيروي انتظامي وجود دارد كه بايد در فاصله هاي معين از واحدهاي آموزشي جهت امدادرساني قرار گرفته باشند. مكان يابي فضاهاي آموزشي با توجه به شرايط طبيعي و اقليمي اوضاع طبيعي زمين: بايد از احداث مدارس ابتدایی در زمينهايي با بيش از %8احتراز گردد. جهت يابي: جهت و موقعيت ساختمان آموزشي بايد طوري انتخاب شود كه تابش آفتاب و تهويه براي فضاها از جمله كالسها در تمام فصول به نحو احسن انجام شود و از احداث ساختمان در مسير بادهاي شديد و مزاحم خودداري شود. شعاع دسترسي: شعاع دسترسي به چند عامل بستگي دارد‌:تراكم جمعيت ،اندازه مدرسه و مقطع تحصيلي از آن جمله اند. در مقطع ابتدایی حداكثر فاصله واحد آموزشي تا محل سكونت 500مترمطلوب است. دسترسی پیاده: دسترسي‌هاي مناسب پياده به واحدهاي آموزشي با توجه به جمعيت زياد دانش آموزان در هنگام خروج از مدرسه در طراحي فضاهاي ترافيكي در مناطق شهري ميتواند نقش مهمي داشته باشد .عدم ارتباط مستقيم و ورود و خروج به خيابانهاي اصلي‌،چهارراهها و ميدانها از طريق ايجاد فضاي باز در قسمت ورودي و خروجي مدارس ،انتخاب عرض مناسب پياده روي دسترسي سواره به ترتيبي كه در شرايط عادي هيچ دانش آموزي در خروج مجبور به استفاده از دسترسي سواره به جاي پياده نباشد ،وجود يك مسير پياده منتهي به واحد آموزشي به دسترسی سواره :الف) ارتباط با شبكه ترافيكي مدارس براي انجام فعاليتهاي آموزشي نيازمند تجهيزاتي هستند كه دستيابي به آنها مستلزم داشتن سواره مي‌باشد مانند اورژانس ،آتش نشاني. ب)‌عدم ارتباط با شبكه ترافيكي :سالمت دانش آموزان ايجاب مي‌نمايد كه از شبكه دسترسي پر ترافيك اجتناب نمايند. الزامات در معماری فضای اموزشی • نور • صوت • شرايط اقليمي • ايمني نور: نور يكي از اصول مهم در طراحي فضاها و تامين آسايش بيشتر مي‌باشد. معيارهاي عمده در طراحي رو شنايي داخل يك فضا عبارت است از ميزان شدت روشنايي و ميزان انعكاس مواد مختلف به جنس و رنگ و كيفيت سطح آنها بستگي دارد .اين عوامل به خصوص رنگ در فضاهاي آموزشي داراي اهميت خاص مي‌باشد. حاصل رنگ در فضاهاي آموزشي از چند نظر داراي اهميت است: 1دانش آموزان از نظر رواني عكس العمل نشان مي‌دهند‌،مثل هيجان‌،آرامش،‌خستگي 2مقدار روشنايي داخلي فضا قابل كنترل مي‌گردد و ناراحتيهاي ناشي از خيرگي نوركاهش مي‌دهد. 3اختالف درخشندگي سطح مطالعه نبايد بيش از سه برابر ميز‌،حوزه آن و تخته كالمصنوعي: نور باشد. مصنوعي طبيعي و تركيبي از نور اغلب فضاهاي پرهيزكهاز در 4آنجا ازخيرگي چشم .استف نوري و انعكاس منابع به علت آموزشيبراق از سطوح استفاده خورشيداست از چراغهاي طبيعيشود بهتر استفاده مي‌ از نور دارد.مستقيم (با صفحات مشبك)‌يا يكنواخت يا قرار نيمه اهميتنوري با توزيع فلورسنت اول در درجه مختلف استفاده نمود و در اين صورت بهتر است كه رديف چراغها عمود بر تخته تدريس و رديف نيمكتها در نظرگرفته شود همچنين پيش بيني روشنايي موضعي براي تخته تدريس الزامي به نظر مي‌رسد. روشنايي مدارس : – ١به منظور ايجاد نور كافي در مدارس در صورتي كه پنجره هاي نور گير در يك سمت واقع شده باشند سطوح جانبي ديواره هاي كالس نبايد از 1/5الي 1/7سطح كل پنجره ها كمتر باشد . –٢توصيه مي شود كه سطوح ديوارهاي كالس درس از رنگ مات انتخاب شود تا از خيرگي براي نور مناسب رنگ هاي زير پيشنهاد مي شود: آبي كمرنگ ,كرم ,سبز خيلي كمرنگ ,سفيد و بژ . – ٣سطح كف كالس مي تواند داراي رنگ هاي سفيد ,خاكستري و يا رنگهاي روشن چوب باشد . – ٤ .رنگ سقف كالس بايد رنگ سفيد و يا رنگ روشن باشد – ٥ .رنگ ميز و صندلي شاگردان بايد مات باشد – ٦ .رنگ سطح تخته كالس درسي بايد سياه و يا سبز باشد – ٧:حداکثر فاصله محل کار از پنجره از دو برابر ارتفاع پنجره بیشتر نباشد – 8برای کالس های مجهز به وسائل سمعی و بصری امکانات تاریک کردن فضا پیش بینی شود. –9فضاهای داری امکانات سمعی و بصری ,چنانچه گنجایش تا حدود 150 نفرباشد.استفاده از نور طبیعی مقدور و قابل قبول است. صوت: اصوات نامطلوب در فضاي آموزشي سه دسته اند: الف -سرو صداي ناشي از ترافيك هوايي و زميني ب -سر و صداي ناشي از كارگاههاي صنعتي- مراكز تجاري ج – سر و صداي بازي بچه ها در فضاي باز و ساير كالسهامنابع توليد كننده صوتي در صورتي كه ميزان ارتعاشات آنها از 80دسيبل بيشتر نباشد ،مي‌توانند به عنوان كاربريهاي همجوار با كاربري آموزشي به كار روند. صدا: استاندارد مقاومت در مقابل عبور صدا برای دیوار های اتاق درس 35-45 )dbدسی بل(و برای کف و سقف db 45در نظر گرفته می شود. می توان به منظور تامین یکنواختی فضا تمهیدات آکوستیکی در بدنه کالس را مورد نظر قرار داد. حداکثر فاصله بین سخنگو و شنونده وبدون استفاده از وسایل کمکی m 25 است.با این ترتیب که شنوندگان در داخل زاویه 140درجه ای قرار می گیرند که راس آن محل استقرار سخنگو است شرايط اقليمي: • آب و هوا: شرايط مناسب آب و هوا متاثر از وضعيت اقليمي يعني حرارت ،رطوبت و سرعت حركت هوا خواهد بود • باد: محيط آموزشگاه از نظر همجواري با ساير ساختمانها و عوامل جغرافيايي بايد به گونه‌‌اي باشد ،كه امكان حركت و نتيجتا تهويه هوا وجود داشته باشد، ‌نحوه استقرار آن به نحوي باشد كه اثرات بادهاي مزاحم كاهش يافته و برخورداري از بادهاي مناسب افزايش يابد .به طوري كه حداكثر استفاده از جريان هواي مناسب براي تهويه طبيعي كالس بوجود آيد. • تابش آفتاب: به طور كلي جهت ساختمان مدارس بايد به گونه‌‌اي باشد كه حداكثر تابش آفتاب در كالسها هنگام زمستان و جلوگيري از نفوذ تابش مزاحم در تابستان فراهم آيد. بررسی اقليم سرد: ویژگی اقلیمی: .برودت شديد يا نسبًتا شديد هوا در زمستان و مناسب بودن آن در تابستان نيازهاي حرارتي: .نياز اين اقليم گرمايش ساختمان در ٧يا ٨ماه از سال تحصيلي است راهبردهاي طراحي: از نظر دريافت انرژي خورشيدي جهت هاي جنوب تا ٣٠درجه شرقي مناسب - .ترين و جهت هاي ٣٠درجه غربي تا شمال نامناسب ترين جهات ميباشد جبهه غربي وجهات نزديك به آن وبعد از آن جبهه شرقي درتمام ايام سال - وجبهه شمالي درايام سرد نامناسبند .بنابراين فضاهاي رو به اين جهات بايد به سرويس ،انبار و...اختصاص يابد ويا .اينكه در زمين فرورفته ويابوسيله ساختمانهاي مجاور پوشيده شود از نظر كاهش تأثير خنك كنندگي بادهاي سرد زماني جهت ي مناسب تر است - كه درآن جهت زاويه بين نماي اصلي ساختمان و امتداد جهت وزش باد كوچكتر از ٤٥درجه و حتي ترجيًح ا كوچك از ٢٢درجه باشد. در مناطق سرد و برف گير در صورتي كه بتوان بامهايي كامال مقاوم در برابرنفوذ رطوبت ايجاد  درسقف هاي شيبدار يكطرفه ،مناسبترين جهت شيب روبه جنوب ،ودرسقفهاي دوطرفه .مناسبترين جهات ،شيبهاي روبه شرق وغرب است، سقف باشيب روبه شمال مناسب نيست ودر صورت ضرورت زاويه شيب - سقف بايد از كمترين .زاويه تابش خورشيد درظهرزمستان كمتر ويا به عكس نزديك به قائم باشد طول حياط نبايد از دو برابر ارتفاع ديوار ويا ساختمان واقع درجنوب كمتر - .باشد .ايجاد دست انداز سايه دار در لبه هاي بام مناسب نيست - .مي توان از جمع كننده هاي انرژي خورشيد (گلخانه) استفاده كرد - استفاده از سقف هاي شيشه اي در بخشهاي آفتاب گير (پيش بيني تهويه آن - در تابستان ضرور ي )است ايجاد فضاي سبز همجوار با بنا در ماههاي گرم ،خشكي را كاهش داده و در - .ماههاي سرد از برخورد بادهاي مضر جلوگيري مي كند استفاده از انرژي انعكاسي بوسيله بازتاب از سطوح اطرافساختمان(بااستفاده از مصالح منعكس كننده روي سطوح افقي مجاور پنجره ها) تعبيه آب رو در داخل اسكلت سقف و يا ديوارها از ي خزدگي آن جلوگيري - .مي نماید -تعبيه فيلتر ورودي راه حل مناسبي براي جلوگيري از كوران است.  انحراف باد توسط سقف و كم كردن برخورد با بدنه ساختمان روش مناسبيبراي كاهش اتالف نرژي مي باشد. ا -از احداث پيلوت در اين اقليم اجتناب كنيد ،زيرا سبب اتالف انرژي خواهد .شد .فضاي باز بهره مند از تابش آفتاب باشد - :اندازه پنجره ها و سايه بان اندازه پنجره ها بهتر است در جهت استفاده از انرژي خورشيدي بزرگ انتخاب شود .احداث پنجره بلند براي نفوذ تشعشعات به عمق فضا در جهت جنوب مناسب است .و مساحت پنجره هاي هر كالس مي تواند حدود ٣٠درصد مساحت نماي خارجي يا ١٥درصد مساحت آن در نظر گرفته شود .در اين اقليم در بيشتر نقاط در ارتباط با شرايط حرارتي نيازي به سايه بان ندارند و تنها بايد به اندازه اي پيش بيني شوند كه قادر به محافظت پنجره در مقابل باران باشند. :مصالح ساختمان و رنگ سطوح خارجي استفاده از مصالح با ظرفيت حرارتي و چگالي باال در ديوارها ،سقف و كف - براي انبار كردن .انرژي خورشيد در روز و استفاده از آن در شب بايد مدنظر قرار گيرد براي افزايش مقاومت حرارتي اين ديوارها از اليه هاي عايق حرارتي استفادهشود (اليه عايق نزديك به جدار خارجي باشد ) و عايق حرارتي بام بايد ازنوع صلب باشد .به منظور جلوگيري از جذب حرارت داخلي در ديوارها در صورت استفاده از مصالح بنائي بهتر است سطح داخلي ديوارها با مصالح سبك از قبيل ويژگيهاي معماري بومي مناطق سرد استفاده از پالن متراكم و فشرده ‐1 ‐٢به حداقل رساندن سطوح خارجي ‐٣.انتخاب بام هاي مسطح جهت نگه داري برف بعنوان عايق حرارتي بازتابند هاي نور سطوح افقي صافي هستند كه با بازتاب كردن نور به سمت سقف باعث شكست نور و دريافت نور به صورت غير مستقيم خواهند شد .در .مورد پنجره هاي كالسها نكته مهم توز يع يكنواخت نور در سطح كالس است استفاده از بازتابنده هاي نور در كالسها براي جلوگيري از نور خيره كننده .ضروري است براي ورود نور تا اعماق كالس و دريافت يكنواخت آن ،استفاده از پنجره هاي بلند و باريك در كنار هم يا پنجره هاي پهن و كوتاه با اکابه باال (ارتفاع کف .پنجره از سطح کف) پيشنهاد مي شود :در طراحي محوطه در نظر گرفتن موارد زير ضروري است )١استفاده از موانعي همچون درختان و عوامل ديگر جهت جلوگيري از برخورد مستقيم باد نامطلوب به ساختمان ( بادشكن ) )٢كاهش انعكاس زمين و سطوح بيرون ،از پنجره هاي رو به آفتاب )٣استفاده از پوشش گياهي جهت خنك كردن مجموعه )٤استفاده از فضاي زير بام شيبدار ( در صورت شيبدار بودن بام ) به عنوان فضاي حائل بين فضاي داخل و خارج )٥استفاده از فضاهاي حائل در طراحي پالن ( مانند استفاده از هشتي ) )٦استفاده از عايق حرارتي و رطوبتي در پوسته ساختمان  )٧استفاده از گياهان در اطراف ديوار خارجي ساختمان )٨به حداقل رساندن بازشوها در نماهاي شمالي ( بادهاي زمستاني ) و شرقي و غربي ) آفتابگير بودن در تابستان ( )٩استفاده از بازشو در جهات مختلف براي كوران جهت هاي جنوب تا ٣٠درجه شرقي مناسبترين و جهتهاي ٣٠درجه غربی تا )١0 شمال نامناسبترين جهات مي .باشند آيين كار ايمني درهاي مدارس ايمني: 1درهاي فضاهاي آموزشي بايد طوري نصب شوند كه جهت بازشوي آنها به طرف خارج .باشد - ٢در فضاي پلكان ها حداقل به اندازه يك پاگرد محل نصب در بايد تا اولين پله فاصله داشته باشد ( .حداقل به اندازه پاگرد ) - ٣در سالن ها بهتر است در خروجي وسط .ديوار نصب شود - ٤در راهروها محل اتصال در بايد عقب تر از .محل عبور باشد تا مانع عبور و مرور نگردد - ٥در فضاي پلكان جهت بازشوي در به سمت ديوار باشد نه پله ،به صورتي كه مانع عبور و .مرور نشده و ازعرض پاگرد كاسته نشود - ٦درها نبايد در محلي نصب شوند كه در حالت باز مانع و يا مزاحم باشند. - ٧در مدارس بايد حتي المقدور از كاربرد درهاي شيشه اي اجتناب شود و در صورت استفاده از اين نوع درها در فضاي غير آموزشي بايد با نصب عالئم روي آن با مشخص نمودن حاشيه در شيشه اي از طريق نصب نوارهايي در پيرامون شيشه با آگاهي دادن به - ٨اگر در فضاهاي غير آموزشي مدرسه از درهاي بادبزني كه در دو جهت قابل بازشدن هستند ،استفاده شود بايد قسمتي از آن داراي شيشه باشد تا افرادي كه در دو طرف آن در رفت و آمد هستند يكديگر را رويت و از برخورد جلوگيري شود .ارتفاع شيشه خور از كف براي كودكان ١متر(حداكثر) مي باشد/ . سانتيمتر(حداقل) و براي بزرگساالن مخصوًصا نوع سنگين آن استفاده بادبزني در مدارس٩ لنگه10 آستيندوو يا - درهايلبه از كردن نبايدگير جلوگيري از براي .بندشود كيف به دستگيره در ،دستگيره بايد خم شده باشد و يا فاصله آن از سطح از ٣ميليمتر بيشتر .نباشد - ١١فاصله دستگيره تا لبه در نبايد كمتر از ٥/٧ ميليمتر باشد . درهاي قاب فوالدي مورد استفاده براي12- محلهايي كه بيش از ١٠٠نفر متصرف دارد بايد .فقط داراي يك قفل باشد درهاي كشويي فقط براي فضاه ايي مجاز13- است كه متصرفين آن كمتر از ٥٠نفر باشد و بازكردن اين نوع درها نبايد بيش از ٦٧نيوتن ( .نيروي ٧/٦كيلوگرم ) باشد -١٤در رختكن مدارس شبانه روزي بايد به گونه اي باشد كه براي كودكان از سمت داخل به راحتي  -١٥هر اطاق يا فضايي كه ظرفيت متصرفين آن بيش از ٥٠نفر بوده و يا مساحت آن بيش از٩٣ متر مربع باشد بايستي حداقل داراي دو در خروجي .جداگانه باشد كه عمً ال مجاور يكديگر قرار مي گيرند -١٦عرض مفيد بازشوي درها نبايد كمتر از ٨١ سانتيمتر باشد .اگر از درهاي دو لنگه استفاده شده است عرض مفيد بازشوي يك لنگه از آنها نبايد كمتر از ٨١ .سانتيمتر باشد -١٧عرض مفيد درهاي تك لنگ هاي در معابر خروجي .نبايستي بيش از ١٢٢سانتيمتر باشد - ١٨سطح كف دو طرف در بايد در يك سطح باشد و اين يكساني سطوح بايد حداقل به اندازه عرض لنگه بزرگتر در ادامه داشته باشد -19درهاي دوار نبايد براي فضاهايي كه بيش از ٥٠ نفر بوده تعبيه گردد. آيين كار ايمني پنجره هاي مدارس - ١طرح و ابعاد پنجره نبايد طوري باشد كه شيشه خور آن داراي سطح .بزرگي باشد - ٢بر حسب طرح در بعضي موارد مي توان با رعايت مسائل ايمني در .جلوي پنجر ه ها بالكن و يا تراس كم عرض در نظر گرفت - ٣جهت جلوگيري از سقوط كودكان در طبقات باالتر مي توان از حفاظ .استفاده نمود - ٤هر نوع كالس يا فضاي آموزشي با مساحت بيش از ٢٣متر مربع بايستي حداقل داراي يك .پنجره جهت خروج اضطراري يا تهويه باشد - ٥پنجره ها بايستي از داخل و بدون استفاده از و سايل و ابزار قابل بازشدن باشد و حداقل ابعاد بازشوي پنجره بايستي به ترتيب ( ٥٠ سانتيمتر عرض و ٦٠سانتيمتر ارتفاع ) بوده و سطح بازشوي آن از ٠/ ٥٣.متر مربع كمتر نباشد - ٦ارتفاع لبه پايين بازشوي پنجره از كف تمام شده نبايد بيش از ١١٢ .سانتيمتر باشد - ٧فاصله قفل يا وسيله بازكردن پنجره از كف تمام شده نبايد بيش از ١٣٧سانتيمتر .باشد - ٨در صورتيكه كالس يا فضاي آموزشي داراي يك در باشد كه مستقيًما به يك فضاي باز ارتباط دارد مي توان از تعبيه پنجره براي آن .صرفنظر نمود - ٩محل نصب پنجر ه نبايد طوري باشد كه در موقع بازشدن ايجاد برخورد مزاحمت .نمايد - ١٠پنجره هايي كه در انتهاي راهروها و كريدور و پاگرد پلكان ها نصب مي گردند بايد از كف داراي ارتفاع ٨٠سانتيمتر باشد و در غير اينصورت تا اين ارتفاع ( ٨٠ سانتيمتر ) داراي نرده چوبي و يا فلزي .مناسب باشند آيين كار ايمني كريدورها و راهروهاي مدارس عرض راهروها در مدارس چهار كالسه بايد 1-/٤ ٢متر باشد و به ازاء هر كالس بيشتر٢٠سانتيمتر به عرض آن اضافه شود - ٢سطح راهروها براي ٨تا ١٥كالس % ١٠تا ٢٧ كالس % ١٢و تا ٣٦كالس % ١٤و بيشتر از آن١٥ % .كل سطح زير بنا - ٣سطح راهروها برا ي دوره هاي دبيرستان تا ١٢كالس % ١٢و بيشتر از ١٢كالس % ١٥كل .سطح زيربنا - ٤راهروهاي ارتباطي ساختمانها كه در فضاي آزاد قرار گرفته اند بايد سرپوشيده باشند ،از اين راهروهاي سر پوشيده مي توان در فصول سرد و در مواقع بارندگي به عنوان فضاي تفريح استفاده .مي شود فاصله ميان نرده هاي موازي نبايد بيشتر از 5- ١٠ .سانتيمتر باشد نمونه تصاویر کریدورها ضوابط طراحي ايمني پلكان ١تعداد پله ها در هر پلكان از سه پله كمتر نباشد (.وجود يك يا دو پله باعث بهم خوردن تعادل حركتي دانش آموزان مي شود) . ٢ .براي پلكانهاي با تعداد بيش از سه پله بايد داراي نرده محافظ باشد در صورتيكه عرض يكسر پلكان بيش از ٣متر 3 باشد در اين صورت بهتر است در وسط نيزداراي .نرده باشد ٤پلكانهاي رابط مانند پلكان محوطه باز بايد داراي .نرده حفاظتي باشند ٩٠. cm ٥و براي خردساالن ٨٠ ٧٥سانتيمتر باشد ارتفاع قطر پروفيل دستگيره پلكان ٣٥ميليمتر و فاصله 6 .آن از ديوار مجاوز حداقل ٧0ميليمتر مي باشد ٧ .شيب كف پله نبايد از %٢درصد بيشتر باشد ٨در هر پلكان عرض كفهاي پله با هم برابر و نيز .ارتفاع سينه هاي پله با هم مساوي باشند  ٩ .شيارهاي لبه پله در جهت طول پلكان باشد تا باعث خطاي چشم نشود ١٠فاصله ميان پله و سقف باالي آن نبايد ا ز ٢متر كمتر باشد ( .اين فاصله به طور عمودي ) .اندازه گيري مي شود ١١براي تعيين اندازه كف پله و ارتفاع سينه پله از فرمول زير استفاده .شود ٦٣تا ٢h + t = ٦١ كف پله = tو ارتفاع پله = h نمونه تصاویر پله مدارس خصوصيات فيزيكي مدرسه خصوصيت اصلي محيط‌هاي فيزيكي ،عناصر متغيري مانند نور ،رنگ ،سختي و نرمي سطوح است .بيشتر تجارب اصولي به مزاياي يك محيط آموزشي نرم تر تاكيد دارند .بعضي تحقيقات نشان مي‌دهد كه دانش آموزان كالس با پنجره را ترجيح مي‌دهند .در صورتي كه معلمان احساس مي‌كنند كه اتاق‌هاي بدون پنجره انعطاف پذيرتر مي‌باشند .آنها در يافتند كه دخترها نسبت به پسرها، سازماندهي پيچيده اشكال‌،رنگ و عناصر محيطي را ترجيح مي‌دهند . تراكم دانش آموزان: تحقيقات نشان مي‌دهند‌،تراكم زياد جمعيت به عنوان عامل فيزيكي، رفتارهاي تهاجمي را افزايش مي‌دهد و در صورت استمرار، موجب بروز واكنش‌هاي بيمار گونه و نابهنجاري مي‌شود .تراكم فيزيكي نيز در انسان احساس ازدحام بر مي‌انگيزد .نظر به اينكه دانش آموزان واقعيت فيزيكي فضا اشغال مي‌كنند .تراكم جمعيت كالسها را بوسيله محاسبه نسبت تعداد دانش آموز به اندازه سطح كالس مشخص مي‌كنند .احساس ازدحام از ميزان تراكم تاثير پذيرد ولي پديده‌‌اي است ذهني و ازعوامل روانشناختي از يكسو و محيطي -فرهنگي از سوي ديگر متاثر مي‌شود. نوع فعاليتي كه قرار است در رنگ فضاها رنگ به عنوان عنصر تفكيك ناپذير معماري تاثير فراواني بر روحيه و رفتار كاربران فضاها و ساختمانها دارد و حاالت رواني و عاطفي آنها را شديدا تحت تاثير قرار مي‌دهد. انسان پديده‌هاي اطراف خويش را همراه با رنگ مشاهده مي‌كند و نسبت به آنها واكنش نشان مي‌دهد .رنگها هريك حاوي پيامي خاص به بينندگان مي‌باشند كه اين موضوع از قديم االيام مورد بررسي و تحقيق دانشمندان و روانشناسان بوده است .درمدارس ،رنگ فضاها و تجهيزات آموزشي به دليل شرايط سني و روحي كودكان و نوجوانان از حساسيت بيشتري برخوردار است .زيرا اين امر مي‌تواند باعث شادابي و نشاط ،آرامش رواني و تحرك و تالش دانش آموزان شود و فرآيند يادگيري را افزايش دهد .همچنانكه مي‌تواند زمينه كسالت‌،خمودگي‌،بي تحركي،عصبانيت ،اضطراب و افسردگي آنان را فراهم آورد. براي رنگ آميزي ديوارهاي داخلي كالسها ،رنگهاي گرم و آرام مناسبند نظير كرم ،بژ .تناسب اين رنگها ناشي از وجود رنگ زرد در آن است كه همواره مظهر روشنايي و علم بوده است .همچنين تراكم رنگ سفيد در داخل آن باعث تعادل فضا مي‌شود. پيش فضاها ،راهروها و راه پله ها به ويژه در سالهاي اوليه تحصيل ،همواره مواجه با شور وشعف و هيجان دانش آموزان هستند .معموال در زنگهاي استراحت يا موقع تعطيل مدرسه ،دانش آموزان با هيجان از كالسها را ترك رنگ آميزي درهاي ورودي كالسها و دفتر مدارس بايد هميشه تيره تر از زمينه رنگي ديوارهاي راهرو باشد .اين تيرگي توجه واحترام دانش آموزان را برمي انگيزد و در عين حال هشداري است كه تفاوت ميان فضاي كالس درس و حياط را به او گوشزد مي‌كند. در سالنها ،فضاهاي ورزشي و اماكن صرف غذا بايد از هماهنگي رنگهاي گرم استفاده شود .در سرويسهاي بهداشتي به لحاظ ويژگي محيط آموزشي و فقدان استانداردهاي بهداشتي در عموم اين فضاها ،استفاده از رنگ سفيد مناسبتر است .وجود اين رنگ و لطمه پذيري آن در اثر كمترين آلودگي ،حداقل هشداري است كه مسئولين نظافت فضاي آموزشي را مجبور به كنترل و نظافت مستمر خواهد كرد. در آزمايشگاهها ،سطوح ديوارها ،رنگهاي گرم و روشن دارد ،اما سطح ميزهاي آزمايشگاهها حتي المقدور سفيد است .سفيد بودن ميز در صورت آلودگي سطح ميز به مواد شيميايي رنگي‌،اسيدها و بازها، ‌دانش آموز و مربي را به طور موثرتري خبر خواهد كرد .در اتاق بهداشت بايد از رنگهاي سرد و روشن استفاده كرد .در اين نوع هماهنگي يك رنگ سرد (مثال سبز يا آبي)‌به عنوان رنگ اصلي انتخاب مي‌شود و ساير رنگهاي سرد با ارزشهاي مختلف در كنار آن به كار برده مي‌شود .اين نوع هماهنگي محيط را ساكت و آرام جلوه خواهد داد. سازماندهي و ساختار كالس دانش آموزان و معلمين در كالسهاي جديد كه از تركيب مناسب مشاركت دانش آموزان و حفاظت معلم تشكيل شده است‌،راضي ترند. در بحث سازماندهي و ساختار كالس يك معلم مي‌تواند به طرق مختلف كالس را سازماندهي كند .به عنوان مثال او مي‌تواند دانش آموزان را در تصميم گيري دخالت دهد .مي‌تواند كالس را به گروههاي كوچك تقسيم كند‌،مي تواند باعث گردد تا دانش آموزان به يكديگر كمك كنند و يا مي‌تواند فعاليتهاي كالس را به شيوه سنتي انجام دهد. تزئينات كالس اگر چه نمونه‌هاي تزئينات كالس قطعي نمي باشد ولي همه مي‌دانند كه اين موضوع تا حدي داراي اهميت است .تجارب ديگر نشان ميدهند كه چگونه بخشي از فضاهاي گرم و دعوت كننده هستند ،در حالي كه بخشي ديگر سرد و بي روح مي‌باشند. بسياري از دانش آموزن به ديدن كارهايشان بر ديوار عالقه دارند و اين موضوعات مي‌تواند به عنوان يك مشوق مورد استفاده قرار گيرد .همچنين مي‌توان از موضوعات، ‌اشكال و تصاوير مرتبط با درسها براي تزئينات كالسها استفاده كرد كه اين مطلب هم به جذاب تر كردن فضا و هم به تفهيم بهتر موضوعات درسي كمك مي‌كند. انواع چیدمان در کالس: -1رديفي و ستوني اين سنتي ترين وضعيت مي‌باشد .در حقيقت تا زماني پيش و شايد امروزه در بعضي مدارس ،نيمكتها به شكلي به زمين متصل بودند .اين قرار گيري براي زماني مناسب است كه معلم مي‌خواهد دقت ها به چيزي متمركز شود. -2فرم دايره‌‌اي شكل فرم‌هاي دايره‌‌اي شكل براي مباحث كالسي و تكليف كالسي مناسب هستند. البته اين نوع سازماندهي مشكلي كه دارد اين است كه تعدادي از دانش آموزان به ناچار يا پشت معلم يا نيمرخ او روبرو مي‌شوند و نمي توانند ارتباط بصري مناسبي با او داشته باشند. -3گروهي نشستن گروهي در گروههاي 4تا 6نفري براي مباحثه گروهي و يادگيري مشاركتي و تكاليف گروهي كوچك مناسب مي‌باشد .براي نظارت بر تمام فعاليتها در چيدمان گروهي ،معلم بايد قادر باشد كه ببيند در مراكز فعاليتي هر گروه چه اتفاقي مي‌افتد .بنابر اين موانع بايد كم باشد و گروهها نبايد دور از ديد باشند.كم اثر ترين سازماندهي و مرتبط ترين آن با رفتار نامناسب هنگام مباحثه، ‌نيمكت‌هاي رديفي است .به نظر مي‌رسد كه نيمكت‌هاي رديفي بيشتر از گروهي يا دايره‌‌اي با كناره گيري دانش آموزان ارتباط دارد. مدارس فضاي باز عموما مدارس فضاي باز به تمامي باز نيستند و به هر حال نيازمند به فضاي خاص ممانند توالت ،حمام …‌،مي‌باشند .بنابر اين در مدارس فضاي باز ،فضاي بسته نيز وجود دارد كه براي خدمت كردن به مقاصد فردي يا شخصي تعيين شده اند .بسياري از فضاها به دليل وابستگي به سيستمها و تاسيسات ساختماني معني مي‌باشند .بعضي ديگر نيز به دليل نياز به خلوت بودن يا جاي دادن فعاليتهاي پر سر و صدا و يا هنري مانند كارگاههاي موسيقي يا آزمايشگاه فيزيك و شميي معين هستند. بخش وسيعتري از طراحي ،مربوط به فضاي داخلي است .وسايل و تجهيزات ،رنگ .شكل‌،گياهان ،كارهاي هنري و ديگر موارد مي‌تواند براي حفظ و باال بردن كيفيت در طراحي كه فضاي باز فاقد آن است‌،مورد استفاده قرا رگيرد .مدارس فضاي باز متعهد به پويا بودن فضاي آموزش و اجتناب ناپذيري تغييرات مي‌باشند .برنامه آموزشي چه به شكل سنتي و چه به شكل جديد آماده تغيير است .هنگامي كه اين برنامه تغيير مي‌كند، ‌مدرسه نيز بدون هيچ مشكلي تغيير مي‌كند .يك گروه از دسته بندي‌هاي فضايي ،فضاهاي مياني مي‌باشد .بعضي از دانش آموزان مي‌خواهند اين فضاها باز باشند و بعضي احساس مي‌كنند كه بايد به طور دائم تقسيم بندي شده باشند .بعضي اوقات آنها از فضاهاي باز در داخل يك فضاي معیارهای طراحی مدرسه شاخص کیفیت طراحی ( )Design Quality Indicatorکه به اختصار DQI نامیده می‌شود ،یک روش کارآمد برای ارزیابی کیفیت طراحی ساختمان‌ها در کشور انگلستان است که می‌تواند به منظور ارتقای کیفیت محیط انسان‌ساخت ،مورد استفاده تمامی دست‌اندرکاران صنعت ساخت‌وساز قرار گیرد. نسخه ویژه‌ای از DQIبا عنوان DQI for Schoolsکه توسط انجمن صنعت ساختمان ( )Construction Industry Councilو دپارتمان آموزش و مهارت ( ،)Department for Education and Skillsتهیه و تدوین شده ،به کیفیت طراحی مدارس اختصاص یافته استDQI .ویژه مدارس که با ارائه چارچوبی برای ارزیابی کیفیت طراحی مدارس ،امکان ارتقای کیفیت طراحی ساختمان‌ها و محوطه‌های مدارس جدید یا نوسازی‌شده را برای تمام دست‌اندرکاران طراحی مدارس جدید و نوسازی مدارس موجود ،فراهم می‌آورد ،در تمامی مراحل فرایند ساخت‌ وساز مدارس ،از شروع پروژه تا مرحله طراحی و حتی پس از اتمام اجرای ساختمان ،از کارآیی نسبتًا باالیی برخوردار است. DQIویژه مدارس مشتمل بر تعدادی گزاره مشخص درباره طراحی مدارس است که در سه عنوان کلی و ده سرفصل زیر تدوین شده است: .1قابلیت کارکردی ()Functionality .1دسترسی ()Access .2فضا ()Space  .6ساختار ()Construction .7قابلیت تأثیرگذاری ()Impact .8رابطه مدرسه با محیط اطراف ()The School in its Community .9کیفیت داخل مدرسه ()Within the School .10فرم و مصالح ()Form and Materials .11ویژگی اختصاصی و نوآوری ( )Character and Innovation برخی این سرفصل‌ها ،در یادداشت‌های زیر ،با استناد به نمونه‌های موفق و ناموفق ساختمان‌های آموزشی ساخته‌شده و بررسی مسائل و مشکالت متداول در طراحی مدرسه و نیز پیشنهاد برخی راه‌حل‌های طراحانه برای غلبه بر این مشکالت ،به تفصیل مورد بررسی قرار می گیرد: .1قابلیت کارکردی (:)Functionality نحوه چیدمان ،کمیت و روابط داخلی فضاها ،و میزان پاسخگویی طرح ساختمان به نیازهای کارکردی دسترسی (:)Access آسانی دسترسی به مدرسه و حرکت در اطراف آن برای تمامی افراد امکان دسترسی آسان به ساختمان باید برای همه افراد فراهم باشد. نمونه مشکالت: ماشین‌ها مانع دید به ورودی مدرسه هستند. تضاد و ناسازگاری میان ماشین‌ها و پیاده‌گان احساس ایمنی را به خطر می‌اندازد. نمونه راه‌حل‌ها: این طرح باعث تشویق افراد به استفاده از دوچرخه می‌شود و دارای یک ورودی پیاده ایمن و بی‌خطر است. نمونه راه‌حل‌ها: فضاهای سیرکوالسیون باید به اندازه کافی عریض باشند تا تمام کاربران به راحتی درون آنها حرکت کنند و نیز به‌گونه‌ای طراحی شوند که افراد دارای معلولیت‌های فیزیکی ،بینایی و شنوایی را دچار مشکل نکنند. پیداکردن مسیر دسترسی به تمامینقاط مدرسه باید آسان باشد. نمونه مشکالت: کریدورهای داخلی منحنی‌شکل فاقد پنجره ممکن است تا اندازه‌ای تعیین مسیر را دچار مشکل کنند. کف‌های دارای ویژگی بازتابندگی ممکن است بخاطر درخشندگی زیاد مشکالتی برای افرادی دارای معلولیت‌های بینایی ایجاد کنند. نمونه راه‌حل‌ها: در این طرح ،آرایش فضایی مدرسه ،پس از گذشتن از فضای پذیرش ،بوضوح قابل مشاهده است. کریدورهایی که بخوبی از نور فراوان روز بهره‌مند می‌شوند ،به آسانی تحت نظارت هستند. نمونه راه‌حل‌ها: یک نشانه خوب کمک فراوانی می‌تواند به تعیین مسیر بکند و باید در یک محل منطقی و برجسته قرار گیرد.  .2فضا :Space ابعاد و روابط داخلی اتاق‌ها و فضاهای یک ساختمان ویژگی‌های کمی و کیفی فضاهای آموزشی باید متناسب با برنامه آموزشی و ساختار سازمانی مدرسه باشد. نمونه مشکالت: نازک‌کاری ساده و فکرنشده سطوح اتاق، مبلمان با کیفیت پایین و ابزارهای زمخت و خشن نورپردازی ،باعث ایجاد یک فضای بی‌روح برای آموزش و یادگیری می‌شود. پوشش سخت و صلب سقف و سطوح دیوار ،باعث ایجاد پژواک در اتاق می‌شود که شنیدن و برقراری ارتباط را دشوار می‌کند. نمونه راه‌حل‌ها: • تیرهای سازه‌ای چوبی ،فضاهای جذابی با ویژگی‌های آکوستیکی مطلوب ایجاد می‌کنند. نمونه راه‌حل‌ها: پنجره‌های واقع در هر دو سمت اتاق‌ها ،در کنار نورهای سقفی ،نور طبیعی مطلوبی برای انجام کارهای عملی فراهم می‌کنند. پانل‌های آکوستیکی روی سقف‌ها ،عالوه بر ایجاد جذابیت بصری ،ترازهای صوتی را در طی انجام فعالیت‌های پر سر و صدا کاهش می‌دهند. نمونه راه‌حل‌ها: نوسازی این کالس بگونه‌ای صورت گرفته که فضایی با کیفیت باال فراهم می‌کند. سقف‌های بلند ،کیفیت مناسب جریان هوا را تضمین می‌کنند. پنجره‌های بزرگ ،نور طبیعی مطلوبی برای تمام عمق اتاق فراهم می‌کنند. مطالعات تكميلي مربوط به دوره ابتدایی معيارهاي ظرفيت: ميزان تراكم دانش آموز در كالس با توجه به شاخصهاي نيروي انساني مصوب هيات دولت و ظرفيتهاي تعيين شده توسط وزارت آموزش و پرورش تعيين مي‌شود .همچنين ظرفيت واحد آموزشي با توجه به نسبت جمعيت ،در مناطق شهري مضاربي از يك دوره كامل و حداقل 2دوره و حداكثر 8دوره كامل در نظر گرفته مي‌شود. فضاهاي مورد نياز به دو دسته تقسيم مي‌شوند: -1فضاهاي بسته يا سرپوشيده -2فضاهاي باز فضاهاي بسته يا سرپوشيده گروه :1فضاهاي آموزشي تحصيلي كالس عمومي (نظري(اتاق علوم (كالس و آزمايشگاه( كارگاه سمعي و بصريگروه :2فضاهاي پرورشي كتابخانه اتاق فعاليتهاي پرورشي اتاق بهداشت و كمكهاي اوليهنماز خانهسالن چند منظوره ( :اجتماعات-سخنراني -امتحانات -نمايش و فيلم( گروه :3فضاهاي اداري دفتر مديردفتر معاون يا معاوناناتاق كاركنان امور دفتريانبار بخش ادارياتاق استراحت دبيراناتاق كار دبيران و مالقات با اوليايدانش آموزان گروه :4فضاهاي پشتيباني يا خدماتي توالت و دستشويي كاركنانتوالت و دستشويي دانش آموزانآبخوري دانش آموزانانبار وسايل نظافت و شستشوانبار وسايل ،تجهيزات و لوازم مستعملبوفهآبدارخانهموتورخانهتوجه :در مدارس به منظور مراقبت از مدرسه ،فضايي حدود 40متر مربع (خالص) براي اقامت خانواده سرايدار در نظر گرفته مي‌شود گروه :5فضاهاي گردش وروديراهرو طبقاتراه پله‌هاي ارتباطي -سطوح زير ساخت (ديوارها و ستونه) فضاهاي باز فضاهاي بازي و ورزش فضاي صف جمع فضاي سبز فضاي توقف وسائل نقليه -فضاي تلف شده و غير مفيد عرفي كالسهاي آموزشي مقطع ابتدایی ساختار و سازماندهي كالس انواع کالسها: 1كالس آموزش دروس نظري :فضايي است كهبه عنوان كالس درس شناخته شده باشد و در اين فضا دروسي كه تفهيم آنها از طريق خواندن و نوشتن و تكرار مطالب توسط معلم و دانش آموز و كال تجربه ذهني انجام مي‌گيرد‌،تدريس مي‌شود.از نظر فضا هويت آن به صورت كالسهاي معمولي با رديفهاي مشخص ميز و صندولي و يا ميز و نيمكت و تخته سياه روبروي دانش آموزان و در كنار آن جايگاه معلم مي‌باشد. 2كالس آموزش دروس تجربي ‌:در اين فضا يعنيآموزش دروس تجربي‌،اصل بر مشاهده عيني تجربياتي است كه توسط معلم و خود دانش آموز انجام مي‌شود .معلم در اين فضا اختيار دارد به كمك دانش آموزان شكل و فرم كالس را متناسب با نوع فعاليت در ارتباط با آموزش هر مورد درسي انتخاب نمايد و در هر صورت لزوم برخورد و تبادل فكري بين دانش آموزان را فراهم آورد .در چنين فضايي ميز و صندلي ها طبيعتا داراي قابليت جابجايي و تكثير و آرايش فضا متناسب با صورتهاي مختلف انجام مي‌شود .سرانة فضا به ازاء هر دانش آموز نسبت به نوع متناسب با صورتهاي مختلف انجام مي‌شود .سرانة فضا به ازاء هر دانش آموز نسبت به نوع فضاي نظري اندكي بيشتر خواهد شد .بايد در نظر داشت كه اين سيستم در آموزش پاره‌‌اي از دروس تاثير به سزايي خواهد داشت. مكان قرار گيري كالس درس بايد در آرامترين مكان قرار گيرد و از سر و صداي بيرون دور باشد .دسترسي سريع و مناسب به ساير فضاهاي آموزشي از قبيل كتابخانه ،كارگاهها ،كالسهاي ويژه و…‌بايد براي آن فراهم شود. بررسي نور در كالس تاثير نور طوري باشد كه منبع نور در حوزه ديد دانش آموز قرار نگيرد. به منظور ايجاد نور كافي در كالس در صورتي كه پنجره‌هاي نورگيري در يك سمت واقع شده باشد، ‌سح كل پنجره ها نبايد از يك پنجم الي يك هفتم سطوح كالس كمتر باشد. براي آنكه تاثير نور خورشيد كه منبع نور طبيعي كالس محسوب مي‌شود ،بطور مستقيم به كالس وارد نشود ،بكار بردن سايبانهاي مناسب از قبيل ه‌اي و جانبي سايبان باالي پنجره و يا سايبان كركر ‌ توصيه مي‌شود. براي روشن نمودن كالس درسي ممكن است از نور مستقيم -نيمه مستقيم و يا يكنواخت استفاده نمود. چراغهاي سقفي در كالس بايد طوري نصب شود كه خيرگي را سبب نشود و همچنين بايد از چراغ رنگ توصيه مي‌شود سطح ديوراه‌هاي كالس درس از رنگ مات انتخاب شود تا از خيرگي حاصل از انعكاس نور جلوگيري به عمل آيد و رنگها نيز محيط دلپذيري براي دانش آموزان بوجود آورد .براي اين منظور بايد رنگهاي آبي كم رنگ ،كرم، سبز .خيلي كم رنگ ،سفيد و بژ را انتخاب كرد .سطح كل كالس مي‌تواند داراي رنگهاي سفيد،خاكستري و يا به رنگهاي روشن چوب باشد. فرم كالس تحقيقات نشان مي‌دهد كه كالسهاي با فرم مربع يا نزديك به مربع جوابگوي نيازهاي آموزشي مي‌باشد و فرمي كارا رضايت بخش است. اهميت جو كالس عناصر اصلي سازماندهي اجتماعي مدرسه ،اندازه گروه بندي سني و غيره مي‌تواند بر رفتار و موفقيت دانش آموز اثر بگذارد . بر طبق نظريه مايكل روتر جنبه‌هاي مختلف جو مدرسه اثر مهمي بر يادگيري و موفقيت نوجوانان دارد .براي يك دانش آموز هيچ چيز بدتر از انجام دادن تكاليف خسته كننده بدون رنگ و نامناسب نيست. ترين كالس فضايي يكي ازنظم خصوصيات محيط كالس‌،كالس مستطيل شكل بديهي مي‌باشد .چرا يك كالس دايره شكل و يا مربع شكل نباشد؟ آيا اين مسئله اصال داراي اهميت است؟ طبق تجربيات يك طراح اتاق مستطيل شكل موجود همراه با رديفهاي صندلي ها و پنجره‌هاي بزرگ به قصد فراهم آوردن تهويه ،نور‌،تخليه سريع و آساني نظارت و ديگر نيازها اوايل قرن نوزدهم موجود بوده اند .فرم متداول باريك و طوالني كه بر اساس نيازبه نوردرطول اتاق بوجود آمده است‌،باوجودپيشرفتهاي جديد در نور پردازي‌،آكوستيك و فن ساختمان هنوز اغلب مدارس جعبه هايي هستند كه بامكعب هايي پرشده اند ومكعبها هر يك شامل تعداد مشخص صندلي دررديفهاي مرتب مي‌باشند.سعي بر اين بوده است كه اين نمونه ثابت تغيير پيدا كند.ماريو مونتوسوري يکبارتوصيف كرد دانش آموزاني كه مجبورند دراين كالسهاي سنتي حاضر گردند مانند پروانه هايي هستند كه سوار بر سنجاق مي‌باشند. هريك به نيمكتي بسته شده اند و بالهاي خشك و بي معني علمي را كه بدست آوردند ،پهن كرده اند.آيا موفقيت يك دانش آموز در كالس تفاوتي دارد؟ آيا آنهايي كه در جلو قرار گرفته اند نسبت به پشت سري ها فعالتر مي‌باشند؟‌آيا آنهايي كه در مركز هستند در مقايسه با افرادي كه در اطراف كالس هستند فعالترند؟ موفقيت دانش آموز كامال ايجاد تفاوت مي‌كند و مشاركت در بين دانش آموزاني كه در جلو ميانه قرار گرفته اند بيشتر مي‌باشد .به هر حال داليل اين تاثير نامشخص مي‌باشد .آيا دانش آموزان عالقمند نزديكتر به معلم مي‌نشينند؟ آيا دانش آموزان اگر به معلم نزديكتر باشند بيشتر عالقه مند مي‌شوند؟‌باالخره اندازه كالس بايستي چه مقدار  .هر قدر كه اندازه كالس افزايش مي‌يافت .نه تنها مقدار كلي بحث كاهش پيدا مي‌كرد بلكه مقدار كمتري از دانش آموزان در بحث شركت مي‌كردند و هنگامي كه صحبت مي‌كردند مقدار مشاركت آنها بسيار كمتر مي‌شد .شواهد نشان مي‌دهد كه تجربيات تحصيلي فراهم شده در كالسهاي كوچك و بزرگ متفاوت مي‌باشد .در كالسهاي كوچكتر آگاهي بيشتر ،فعاليت گروهي بيشتر ،برخورد مثبت دانش آموزان بيشتر و رفتارهاي بد كمتر وجود داردو غير قابل انتظار نيست كه معلم در كالسهاي كوچكتر راضي تر مي‌باشد .به هر حال اندازه كالس تفاوت كمي در طبقه بندي متداول بين 20تا 40دانش آموز ايجاد مي‌كند. اگرچه يك كالس كوچكتر ممكن است تاثير مثبتي به يادگيري خواندن و رياضيات در سالهاي اوليه داشته باشد و ممكن است به پيشرفت تحصيل دانش آموزان عقب افتاده كمك نمايد .عالوه بر اين از آنجايي كه اين تحصيل بستگي به آن دارد كه معلمين چگونه كالسهاي كوچكتر را متفاوت با كالسهاي بزرگتر سازماندهي مي‌كنند‌،تخمين تاثير اندازه كالس معمول مشكل است كتابخانه اضافه بر كتابها و مجالت‌،اكنون توليدات و برنامه‌هاي تلويزيوني ،فيلم‌،دوربين و لوازم پروژكتور ،سالن‌هاي نمايش واستوديوي تلويزيوني (يك مكان ويژه براي موارد سمعي بصري)‌براي استفاده در مكانهاي آموزشي بايد موجود باشند. كتابخانه اكنون به مكاني همچون قلب يك مدرسه تبديل شده است .اين مكان احتماال مي‌تواند در ساعتهاي بعد از كار مدرسه نيز باشد و بنابر اين در مكاني بايد قرار گيرد تا ارتباط مستقيم از باشند و از لحاظ ماهيت دروني و دسترسي باشد .خوب ميسرگونه‌‌اي بايد به فضايي با قابلچنين هدف يك فضاهانيز خارج آموزاندروكتابخانه اجزاء خاصي وجود دارند دانشباشند. جذب افراد دارد ،براي كه كننده دعوت اطراف آن خصوصياتي هر ‌انبار .رسانه اي‌،انبار كتاب و مجالت مديريتي، فضاهاي جمله: از ‌باشد كاريازو منابع مي استفاده آنها به ترغيب فرهنگي‌،منطقه مطالعه آرام‌،منطقه مطالعه مستقل‌،امكانات تهيه و توليد دوباره‌،امكانات كنفرانس و پروژه و سمينار‌،همچنين در طرح ريزي مركز منابع بايد به پيشرفتهاي سريعي كه در عملكردهاي كتابخانه‌‌اي بر اساس سيستم كامپيوتري شكل گرفته اند ،توجه خاص شود و اين پيشرفتها مد نظر باشد. در اين نوع فضا ،نه تنها دانش آموزان به آن مركز خواهند آمد‌،بلكه منابع صوتي و تصويري از مركز منابع به اتاقهاي مطالعه خصوصي و امكانات مطالعه مستقل‌،كالسهاي درس‌،اتاقهاي سمينار و فضاهاي ديگر در سرتاسر مدرسه نمونه تصاویر کتابخانه سالن چند منظوره يادگيري در دانش آموزان افزايش براي آنكه انگيزه يابد و بتوانند تمامي دانش و مهارتهاي تدريس شده را كسب نمايند ،بايد عالوه بر روش سنتي كالس‌،از فضاهاي ديگري نيز كه امكان اجراي فعاليتهاي مختلف آموزشي در آنها وجود دارند نيز استفاده كرد .استفاده از سالن چند منظوره براي اجراي اين فعاليتهاي متنوع آموزشي و عالوه بر آن ،فعاليتهاي فوق برنامه ،اجراي جلسات و امتحانات ،فعاليتهاي عمومي و مردمي‌و… باعث باال بردن بازده و كارآيي اين فضا شده ،بطوري كه در همه ساعات روز از اين فضا استفاده خواهد شد .از مهمترين پذيري در انعطاف اصليفضا، خصوصيات اين بخواهدآنپاسخگويي عمومي به جامعه سالن ‌خاصيتاگر اين واقع شود. راهروهاي منظورهوبايد گيري سالن ي‌باشد. م جداگانه بوده تا از نظر مسائل چندمستقيم دسترسي قرارداراي مكانحتما باشد‌،بايد نيز مدرسه بنا در ورودي اصلي مجاورت در كنارپيش نيايد .همچنين بهتر است اين فضا به مشكلي امنيت در كنترل و ه‌اي قرا رگيرد تا دسترسي مناسب به كالسهاي درس و فضاهاي آموزشي نيز گون ‌ باشد .تجهيزات استفاده ازمبلمان سبك با قابليت تحرك آسان دراين فضا بسيار اهميت دارد .وجود انبار براي قرار دادن ميزها و صندلي ها و وسايل نمايشي و ورزشي و غيره الزامي بوده و بايد د ركنار ورودي خدماتي سالن و يا با دسترسي مناسب به آن‌،قرار گيرد .به منظور انجام نمايش و سخنراني سكو يان سن نمايش مورد نياز است. حداقل عرض سكو 3متر و حداقل طول آن 5متر مي‌باشد .ارتفاع سكو حدود 65سانتيمتر تا 90سانتيمتر است .و اختالف ارتفاع دو تماشاچي پشت سر هم 6سانتيمتر توصيه شده است و حداقل هواي الزم براي هرمتر مربع 4/5تا 5متر مكعب است .به همين دليل براي حجم مناسب هواي سالن سقف سالن‌هاي پرجمعيت بلندتر در نظر گرفته مي‌شوند .نور در اين سالن نور مصنوعي از اهميت خاصي برخوردار است .اما به لحاظ استفاده از اين سالن براي فعاليتهاي ديگر ،بايد از نور طبيعي هم به حد كافي برخوردار باشد .ميزان نور الزم در اين فضا با توجه به فعاليتهاي مختلف از 200تا 500لوكس مي‌باشد .آكوستيك مفروش كردن كف و عايق كردن ديواره‌هاي داخلي و سقف در اين سالنها براي جلوگيري از انتشار صدا و انعكاس صوت بسيار مهم مي‌باشند. ونه تصاویر سالن چند منظوره نماز خانه نماز خانه فضايي است كه نياز به سكوت دارد و اگر در محيطهاي آموزشي طوري طراحي شود كه زيبا و جذاب باشد‌،افراد را به خود بيشتر و بهتر دعوت خواهد كرد .سالن چند منظوره مي‌تواند به عنوان نماز خانه مورد استفاده قرار گيرد .همين طور مي‌توان نماز خانه‌‌اي جداگانه داشت كه در اين حالت اگر نماز خانه به سالن چند منظور متصل باشد ،در مواقع لزوم مي‌توان براي برپايي مراسم بزرگ آنها را به هم پيوسته كرد و استفاده نمود .مطلبي كه مي‌تواند در زيباتر ساختن فضاي معنوي نمازخانه به طراح كمك كند ،استفاده از عنصر نور طبيعي مي‌باشد در اين فضا با استفاده از تجهيزات و وسايل به دانش آموزان موضوعات مربوط به كمكهاي اوليه پزشكي به صورت عملي و تئوري آموزشي داده مي‌شود. فضاهاي اداري اين فضاها پس از بررسي‌هاي الزم در زمينه ظرح وظايف تشكيالت ضوابط درجه بندي و پستهاي سازماني‌،مذاكرات با مسئولين و كارشناسان دفتر آموزش ابتدايي و متوسطه بر اساس نوع وظايف و تشابه فعاليتها و متناسب با تعداد پرسنل اداري و آموزشي در نظر گرفته شده است .اين فضاها از نظر موقعيت و محل قرار گيري جهت سهولت دسترسي مراجعين‌،بهتر است در طبقه همكف ساختمان قرار گيرد .در مدارس بزرگ اطاق استراحت معلمين را مي‌توان در طبقات ديگر پيش بيني نمود .اين فضاها شامل‌:اتاق مدير -اتاق معاون يا معاونين -اتاقهاي اداري(كارمندان اداري -مالي -بايگاني)‌مي باشد .مكان قرار گيري فضاهاي مديريت طوري قرار گيرد كه بتواند به فضاي بازي و محوطه مدرسه نظارت نمايد .نسبت به ورودي مدرسه در دسترس اولياء دانش آموزان قرا رگيرد ،به سالن اجتماعات مدرسه نزديك باشد، ‌در حد امكان مجاور كالسهاي مخصوص باشد ،به كالسهاي درس نزديك بوده و مسير مستقيمي را طي كند (.در يك مسير مستقيم وارد شود فرم :با توجه به اينكه اين فضاها بايد از نظر دانش آموزان با ابهت جلوه كنند ،بنابراين استفاده از فرم‌هاي ساده و با قاعده كه سنگين به نظر مي‌رسند‌،توصيه مي‌شود .فرم متفاوت ورودي اين فضا‌،مخصوصا فضاهاي پشتيباني بوفه و سالن غذا خوري مراكز سرويس دهي غذايي عمدتا به دو بخش ،يكي جهت سرويس دهي به مسؤوالن و ديگري جهت دانش آموزان تقسيم مي‌شوند كه هريك بايد در محل مناسب خود قرار گيرند و يا اينكه مي‌توانند در تلفيق با يكديگر باشند .يك سالن غذا خوري و سلف سرويس مي‌تواند براي آنان وجود داشته باشد‌،بهتر است اين سالن با فضاي باز و سبز درارتباط بوده و از سمت ديگر نزديك در خروجي قرارگيرد تا دسترسي …به آن به خدماتي (تهيه مواد غذايي( ‌ آساني انجام گيرد. سرويس هاي بهداشتي دسترسي آسان به اين فضا بايد ميسر باشد .معموال سرويسهاي بهداشتي كارمندان جدا از دانش آموزان بوده و در داخل ساختمان اصلي قرار مي‌گيرد اين سرويسها بهتر است نزديك قسمت اداري باشد .محل سرويسهاي بهداشتي دانش آموزان در ساختماني جدا و در محوطه مدرسه با دسترسي نزديك به ساختمان اصلي منظور گردد .در هر صورت تهويه طبيعي يا مكانيابي اين بخش بايد مورد توجه قرار گيرد .در مدارس پسرانه سرويسهاي بهداشتي به ازاي هر 40نفر دانش آموز پسر و در مدارس دخترانه به ازاي هر 25نفر دانش آموز دختر بايد يك چشمه توالت پيش بيني گردد .ضمنا به طور معمول به ازاي هر چشمه توالت بايد يك واحد دستشويي منظور گردد .فراموش نبايد كرد كه در زمان طراحي جهت توالت ها رو به قبله قرار نگيرد. آبدارخانه اين فضاها ابعادي كوچك داشته و جهت پذيرايي از كاركنان استفاده مي‌شوند .براي سرويس دهي بهتر به قسمت اداري ،بهتر است در نزديك آن قرار گيرند. انبار انبارها بايد بر اساس نوع نياز فضاها طراحي گردند .وجود انبارها در برخي فضاها مطلوب و در برخي ديگر ضروري هستند .در بعضي از انبارها قفسه بندي جهت چيدن وسايل نيز الزم است. ورودي ورودي به عنوان اولين مكاني كه دانش آموز به آن برخورد كرده و آخرين مكاني كه در هنگام خروج با آن ارتباط دارد .يك عنصر مهم در طراحي مي‌باشد .در واقع اين مكان ،مرزي ،هم ،فیزيكي و هم رواني ايجاد مي‌كند‌،كه دانش آموزان را متوجه درون و بيرون مدرسه مي‌كند و آنان احساس مي‌كنند كه وارد فضايي متفاوت شده اند .در نتيجه ورودي بايد خوانا و شاخص طراحي شود .همچنين بايد داراي خاصيت دعوت كنندگي باشد. راهروهاي )طبقات ارتباط افقي ( يك راهرو در مدرسه مي‌تواند عالوه بر عملكرد تسهيل دسترسيها براي كاربريهايي چون آموزشي ،نمايشگاهي‌،اجتماعي(‌مكث و صحبت كردن ) و… نيز مورد استفاده قرار گيرد.راهروها در مدارس بايد روشن و نوراني و دلباز باشند. همچنين به جاي فرمهاي ايستا براي اين فضا‌،مي توان از فرمهاي منحني و محرك در طراحي آن استفاده نمود .تلفيق آن با فضاي باز و سبز به زنده كردن هر چه بيشتر آن مي‌انجامد .در گشادگي ها و تورفتگيهاي راهرو مي‌توان از وسايلي چون مبل‌،قفسه لباس و وسايل‌،تابلوي (اعالنات)‌تابلويي كه كارهاي دانش آموزان بر آن نصب مي‌شود استفاده كرد .براي رنگ آميزي ديوار راهرو مي‌توان در قسمت پائين از رنگهاي تندتر و در قسمت باال از رنگهاي ماليم تر استفاده نمود .اين كار نه تنها باعث تنوع مسير مي‌شود .بلكه در خوانايي ميسر نيز بسيار موثر مي‌باشد چون اين فضاها حائل ميان حياط و كالس هستند و مكاني هستند كه دانش آموزان پس از استراحت در زنگ تفريح شاد و پر انرژي بنابراين ‌5تا ‌گردند،باشد/0 ، آنيكالس اگررنگ اين فضاها‌،رنگهاي سرد وآرام باشد‌،در طرفبر م يككالس به آنان نيز ارتفاع آن كنترلمتر 5/1 بسيار موثر است حداقل عرض راهرو اگر در است.روحي هيجانات حداقل 4/2متر مي‌باشد .حداكثر فاصله هر كال س تا خروجي ساختمان و يا راه پله حدود 30 متر مي‌باشد .نتيجتا طول هر راهرو كمتر از طول معادل سه كالس خواهد بود. راه پله ها (ارتباطي عمودي) حداكثر 8كالس مي‌توانند از يك راه پله استفاده كنند ،مشروط بر اينكه حداكثر فاصله طي شده براي رسيدن به پله توسط دانش آموز از 20متر تجاوز نكند .چنانچه در ساختمان مدرسه از چند راه پله استفاده شده باشد راه پله‌‌اي كه جنب ورودي اصلي قرار دارد ،عريض ترين انتخاب مي‌شود و بطور كلي عرض پله ها ارتباط به ميزان استفاده از آن دارد. حداقل عرض راه پله ها 3/1متر و حداكثر 8/1متر پيش بيني مي‌شود .اگر عرض آن از 8/1متر بيشتر باشد‌،در هر دو طرف پله دست انداز نصب گردد .ارتفاع اين دست انداز بهتر است با ارگونومي نوجوانان متناسب باشد .در صورتي كه عرض پله بيش از 4/2متر گردد ،عرض پله توسط يك دست انداز در وسط آن به دو قسمت تقسيم ميگردد .وجود يك پاگرد به طول حداقل 40/1متر پس از حداكثر 11 معرفي فضاهاي باز • محل صف جمع ،تجمع و قدم زدن • فضاي سبز محل صف جمع ،تجمع و قدم زدن اين فضا در جلوي ساختمان آموزشي در نظر گرفته مي‌شود .در اين محل ،صف جمع ،مراسم صبحگاهي و سخنراني برگزار شده و براي تجمع و قدم زدن در فواصل بين ساعات كالسي هم در آن استفاده مي‌گردد .تمامي دانش آموزان به فضاي باز نياز دارند .فضايي كه بتواند شرايط جنبش و حركت زياد آنان ،بازيهاي پر سر و صدا ،حركات بچه گانه ،جستن ،پريدن و دنبال هم دويدن را براي آنها فراهم نمايد .يكي از قطعي ترين شاخص‌هاي سودمند ساختمانهاي آموزشي و تربيتي ،داشتن فضاي باز كافي است .اين فضاي باز اگر به درتسي طراحي شده و داراي وسايل ورزشي -تفريحي مناسب با سن و روحيات باشد‌،براي تخليه انرژي دانش آموزان و تجديد قواي آنان در زنگ‌هاي تفريح بسيار موثر است. حياط مدرسه بايد داراي فضاهاي باز ،آزاد ،استراحت ،فضاي سبز و راههاي متنوع باشد .همچنين فضاهاي سرپوشيده در آن وجود داشته باشد كه بشود در تمام فصول سال از آن استفاده كرد. فضای سبزبراي فضاي سبز مي‌توان سه نقش مهم قائل گشت: 1با توليد اكسيژن و افزايش رطوبت و كاهش گرماي تابش‌،موجبات تلطيفهوا را فراهم نمايد و با تعيين نوع و محل گياهان مي‌توان تا حدود زيادي ميزان تهويه در فضاهاي داخلي را افزايش داد 2- .فضاي سبز محيط را در مقابل وزش بادهاي شديد منطقه ،گرد و غبار و سرو صدا محافظت نمايد 3از نظر جلوگيري از خميدگي نور و تامين محيط زيبا ،داراي عملكرد روانيقابل توجهي مي‌باشد .به طوري كه ميزان فضاي سبز كه در فضاهاي آموزشي مورد نظر مي‌باشد ،بستگي مستقيم به اقليم ،موقعيت و عوامل محلي و منطقه‌‌اي دارد. مساحت فضاهای مورد نیاز ظرفیت و سرانه فضاها: • • • • • • • • • • • کالسهای دروس نظری سرانه به ازای هر نفر 25/1متر مربع کالسهای دروس عملی سرانه به ازای هر نفر 5/1متر مربع اتاق سمعی وبصری سرانه به ازای هر نفر 4/2متر مربع ظرفيت در مدارس تا 600نفر ،نصف تعداد دانش آموزان يك كالس و در مدارس 600 نفره و بيشتر به تعداد دانش آموزان يك كالس ،سرانه در مدارس شهري به طور متوسط 6/2متر مربع سالن چند منظوره 260متر مربع ‌ظرفيت نصف تعداد دانش آموزان مدرسه، سرانه 1متر مربع کتابخانه سرانه به ازای هر نفر 4/2متر مربع 6%تعداد دانش آموزان ،مشروط بر آنكه اين رقم از نصف تعداد دانش آموزان يك كالس كمتر نباشد فضاهاي اداري: ظرفيت بر اساس درجه بندي مدارس، سرانه براي هر يك از كاركنان اداري 6متر مربع تا 8متر مربع و براي مراجعين 7/0 متر مربع تا 2متر مربع و براي آموزگاران 2 متر مربع مي‌باشد اتاق فعالیتهای پرورشی 16متر مربع اتاق بهداشت و کمکهای اولیه 12متر مربع • • • • • • • • • • • • • • • دفتر مدیر 16متر مربع دفتر معاون 14متر مربع اتاق کارکنان 14متر مربع سرایداری 60متر مربع دفتر کار معلمان 12متر مربع اتاق استراحت معلمان 20متر مربع توالت ودستشویی کارکنان ( 2دستگاه 7 متر مربع) توالت ودستشویی دانش آموزان (10دستگاه 36متر مربع) آبخوری ( 12عدد 12متر مربع ) انبار وسایل نظافت و شستشو ( 2عدد 4 متر مربع) بوفه ( 1عدد 4متر مربع) موتور خانه 20متر مربع فضاهای گردش بسته 441متر مربع فضاهای باز ورزش و فضای صف جم 912 متر مربع فضاي صف جمع و تفريح‌:سطح مورد نياز صف جمع به ازاي هر دانش آموز در دوره راهنمايي 3/1تا 9/1متر مربع است كه به طور متوسط مي‌توان بر هر نفر 6/1متر مربع منظور نمود .فضاهاي باز و ورزش :با توجه به فعاليتهاي هر دوره مساحت الزم براي فضاهاي باز و ورزش تعيين مي‌شود. استانداردهای مبلمان تقلیل فاصله استاد و دانشجو به حداقل ممکن می تواند مهمترین ضابطه برای طرح اتاق درس باشد چون باعث می شود که ارتباط بین دو نفر بهتر شود,به طوریکه: 1احتیاج به صدای آرام تر و فشار فیزیکی کمتر2به وسائل سمعی بصری کمتر و کوچکتر و ارزانتری نیاز است. استانداردهای متداول جهانی برای عناصر موجود درکالس درس,فواصلو اندازه هایی را که در ارتباط و تابعی از یکدیگر می باشند,به شرح زیر مشخص می نماید تا مد نظر طراح قرار گیرد: ‏میز و صندلی ها به صورت یکپارچه باشند. ‏فاصله از دیوار جلو تا پشت صندلی های ردیف اول m 3باشد. ‏فاصله صندلی ها پشت تا پشت cm90و با فاصله مرکز تا مرکز cm 60 . ‏تعداد صندلی ها در هر ردیف تابعی از زاویه مخروط دید است ‏عرض ردیف کمتر از 7صندلی :عرض کل راهروهای داخل کالسm 1.80 . ‏عرض ردیف بیش از 7صندلی :عرض کل راهرو های داخل کالس m 2.40. ‏اگر بیش از 50صندلی در کالس وجود داردباید درب دومی نیز وجود  کف کالس بعد از ردیف هشتم باید شیب دار بوده و ارتفاع آن برای دید مناسب باشد. ‏میزان نور در کالس ها باید با ابعاد و مساحت آن متناسب بوده و مصالح سقف و دیوارها و کف طوری انتخاب شود که از نظر انعکاس نور و یا صوت مشکالتی پیش نیاید. ‏فاصله دورترین بیننده به طور معمول در صورت استفاده از تخته گچی یا پرده نمایش به اندازه 6برابر طول پرده در نظر گرفته شود(فاصله اولین وآخرین ردیف از دیوار جلو تابعی از طول پرده است. ‏برای کالس با ظرفیت بیش از 40شاگرد سکویی به ارتفاع cm20 و عرض cm120برای استفاده در نظر گرفته شود. ‏در صورت استقرار صندلی ها به صورتی که هر صندلی در خط میانی دو صندلی جلویی خود قرار گیرد می توان شیب کالس را کمتر کرد. ‏زاویه دید نسبت به تخته سیاه ,پرده اسالید یا ...نباید کمتر از زاویه ای با تانژانت , 3/1که تشخیص حروف و اشکال را مشکل می کند, باشد. تخته سبز: .١براي ساخت انواع تخته هاي سبز از انواع فرآورده هاي چوبي ( خرده چوب ، سه ال و فيبر) و همچنين روكشهاي فلزي با رنگ مناسب استفاده مي گردد. .٢رنگ پهنه تخته بايد ثابت باشد و در آب حل نشود. .٣جهت جلوگيري از ريزش گچ و يا گذاشتن تخته پاك كن يك ناوداني از جنس چوب يا آلومينيوم بطول تخته و عرض ٧سانتي متر زير تخته قرار م يدهند. .٤ابعاد طول و عرض تخته سياه بر حسب قد دانش آموزان در مقاطع تحصيلي مختلف و حجم كالس مي تواند براساس زير تغيير كند: – ١طول از ٨٠تا ٢٤٠سانتي متر – ٢عرض از ٨٠تا ١٢٠سانتي متر (حداقل) – ٣ارتفاع تخته٭ : – ١دبستان ٦٠سانتي متر – ٢راهنمايي ٦٠سانتي متر – ٣دبيرستان ٧٠سانتي متر ٭ منظور از ارتفاع پايه ها فاصله عمودی لبه پايين تخته از کف زمين را می گويند.  :میز و نيمكت مدارس .١ :ابعاد ميز و نيمكت ابتدايي شرح راهنماي متوسطه ي ‏Max ‏Min مالحظا ت ‏Min ‏Max ١ ارتفاع نشيمنگاه ٣٢ ٣٧ ٣٩ ٤٢ ٤٦ ٢ عرض نشيمنگاه ٢٤ ٢٧ ٣١ ٣٣ ٣٥ ٣ عرض صفحه رويه ميز ٣١ ٣٥ ٤٠ ٤٤ ٥٠ ٤ طول صفحه ميز و نيمكت ٨٠ ١٢٠ ١٢٠ ١٠٠ ٨٠ ٥ ارتفاع لبه بااليي پشتي از نشيمنگاه ٢٥ ٢٨ ٢٥ ٢٥ ٢٦ كليه ابعاد به سانتي متر مي .باشد :ميز و صندلي مدرس .١.حداقل ارتفاع ميزها بايد ٧٣سانتي متر باشد .٢ابعاد صندلي مدرس شرح رديف ابعاد به سانتي متر ١ عرض نشيمن گاه ٤٥ – ٤٠ ٢ عمق نشيمن گاه ٤٣ – ٣٨ ٣ طول رويه ميز ٤٥ – ٤٠ ٥ عرض رويه ٢٠٠ – ٨٠ ٦ ارتفاع نشيمنگاه از زمين ٩٠ - ٦٠ ميز و نيمكت دو نفره مدارس : .١.شيب نشيمن بايد حدود ٣تا ٤درجه به طرف عقب و پايين باشد .٢.زاويه پشت نسبت به نشيمن بايد ٩٥درجه باشد .٣رويه ميز مي تواند حداكثر تا ٧درجه شيب داشته باشد .بهتر است در روي آن محلي براي .قراردادن لوازم تحرير تعبيه كرد چهارپايه مدارس :ابعاد انواع چهارپايه ها بايد طبق جدول زير باشد متوسط ابعاد نشيمنگاه ا رتفاع نشيمنگاه عرض طول دوره ابتدايي ٦٥ – ٥٥ ٢٦ ٣٢ دوره راهنمايي ٧٥ – ٦٥ ٢٦ ٣٢ دوره دبيرستان ٨٥ – ٧٥ ٢٦ ٣٢ صندلي دسته دار : ابعاد صندلي هاي دسته دار به شرح زير است: رديف شرح ابعاد (سانتي متر) ١ ٢ ارتفاع نشيمنگاه عرض نشيمنگاه تا٣٨ ٤٦ ٥٠تا 36 ٣ ٦ عمق نشيمنگاه انحناي پشتي ٣٦ ٥٠تا تا٥ / ١٠ ٧ ميز تحرير : .١در سمت راست يا چپ ميزهاي تحرير مي توان كشوهاي دو يا سه طبقه .تعبيه نمود .٢ :ابعاد انواع ميزهاي تحرير بايد مطابق با ابعاد مندرج در جدول زير باشد ٨٠تا ٢٠٠ طول ميز عرض ميز ٦٠تا ٩٠ ارتفاع ميز ٧٥تا ٦٥– ٨٠ :ابعاد صندل يهاي ميز تحرير .١ابعاد صندلي براساس جدول زير بايد :باشد توضيحات ابعاد به سانتي متر حداقل ارتفاع نشيمنگاه از زمين عرض نشيمنگاه عمق نشيمنگاه ٤٥ ٤٠تا ٥٠ ٤٠تا ٥٠ :رخت آويز مدارس :اندازه هاي محل نصب قالبهاي رخت آويز طبقه بندي مدارس ابتدايي – از كالس اول تا پنجم ارتفاع از كف اتاق تا وسط ريل )بر حسب سانتي متر( ١١٠  :قفسه لباس مدارس ابعاد انواع قفسه چوبي ،فلزی لباس بايد طبق جدول زير باشد : متر) ابتدايي سانتيشرح (ابعاد به ردي ف ١ ٢ ٣ قفسه يك نفره قفسه دو نفره – قفسه چند نفره (حداكثر ٦نفره) ارتفاع پهنا عمق ١٤٥– ١٣٥ ٦٠ ‐ ٥٠ ٥٥ ‐ ٤٥ ١٤٥– ١٣٥ ٦٠ ‐ ٥٠ ٥٥ ‐ ٤٥ ١٤٥ ١٣٥ ٦٠ ‐ ٥٠ ٥٥ ‐ ٤٥ . ٢ضخامت ديواره جانبي قفسه لباس با احتساب روكش مورد مصرف در دوطرف آن بايد حداقل ١٨ميلي متر باشد و ضخامت كشوها حداقل ١٢ميلي متر و ضخامت پشت قفسه ٣تا ٤ميلي متر بايد باشد تجهيزات كتابخانه ها : ٭ قفسه كتاب مدارس ٭٭ ابعاد ملزومات ميز کتابخانه اصول و مباني طراحي فضاهاي آموزشي تعيين اصول ساخت و تبيين ارزش هاي پايدار در مدارس ايران سنتي سنتی ،توجه به قابليت هاي ادراكي انسان و مدارس از جمله ارزشهاي پايدار در معماري طراحي و ساخت فضا در مقياس انساني و با توجه به توانمندي ها ،قابليت هاو نيازهاي مادي و معنوي انسان مي باشد. انطباق ويژگيهاي محيط زيست انسان در جهت ايجاد ارتباط مطلوب بين انسان و طبيعت از يك سو و تنظيم شرايط محيطي براي استفاده بهينه از عوامل طبيعي و اقليمي و جلوگيري از عوامل نامطلوب آن براي انسان از سوي ديگر در طراحي فضا ضروري است . كيفيت بصري و ادراكي معماري سنتی مانند ارتباط سازمان يافته و سلسله مراتبي اجزاء و كل ،وحدت در كل ،متنوع در اجزاء ،مقياس انساني .تناسبات اجزاء با يكديگر و با كل مجموعه ها ،جهت يابي و احساس مكان وضوح و خوانايي ،شفافيت و غيره كه به خوبي و روشني در معماري مدارس سنتي قابل ادراك است ميتواند سرمشق خوبي براي معماران امروزه تلقي شود. عناصر سازنده فضا كه هر يك به عنوان واحدهاي كامل نقش و عملكرد خود را به خوبي ايفا نمود ه و ضمن داشتن شخصيت مشخص در ارتباط با ساير عناصر مجموعه در الگوي مشخص از سازماندهي فضا در تشكيل كلي با هويت و تعريف شده نقش سازنده و پويا را ايفا نمود هاند. عناصر سازنده مجموعه مانند ورودي خود به عنوان مجموعه اي سازمان يافته و منطبق به الگوي رفتاري منتج از ويژگيهاي فرهنگي – اعتقادي و اجتماعي جامعه ،نقش و عملكردي چندگانه را به خوبي ايفا نمودند مطالعه و ساخت كيفيت هاي فوق مي تواند كمك مؤثري در جهت شناخت ارزش هاي پايدار و معنويت در فضاي معماري محسوب مي گردد. مطالعات اقليمي و ضوابط طراحي فضاهاي آموزشي اصول و روش مكا نيابي و تعيين اندازه فضاهاي آموزشي دو راهبرد در مورد ارتباط متقابل" اندازه" و "مكان" تسهيالت آموزش بايد دنبال گردد. راهبرد ا ول :توسعه واحدهاي آموزشي از نظر مساحت و خدمات ارائه شده در هر واحد در مقابل تقليل تعداد واحدهاي مورد نياز در سطح سكونتگاه (شهر ,محله يا ) .... راهبرد دوم :تقليل واحدهاي آموزشي از نظر مساحت و خدمات ارائه شده و در مقابل تكثير تعداد واحدها در سطح سكونتگاه . عوامل موثر در ظرفيت مدارس عوامل موثر در ظرفيت مدارس ٧آيتم مي باشند كه شامل ظرفيت تربيتي ‐ – سرانه محوطه تجهيزات – امكانات پرسنلي – دسترسي به محوطه – سرانه زير بنا و نظر بهره .برداران است آنچه در تعيين حجم كالبدي مدارس اهميت دارد توجه به ويژگي استفاده كنندگان از فضا و همچنين كالبد شهر و تركيب توده هاي ساختماني با فضاي شهري مي باشد .توجه به ارتفاع مدرسه با عنايت به سن و سال و تناسبات محصلين و همچنين تاثير مسائل آموزشي بر ارتفاع فضا ،توجه به كاربري و تراكم ساختماني و سيماي شهري مدرسه به لحاظ خط آسمان و نشانه شهري به دليل اهميت فرهنگي آن ،مسائلي هستند كه حجم كالبدي مدرسه را تحت تأثير قرار :مي دهند .اصوال موارد تأثير گذار در حجم كالبدي مدارس بدين شرح هستند ‐١.ارتفاع مناسب از لحاظ تناسب ارتفاع ساختمان به قد و قواره دانش آموزان ‐٢سيماي شهري مدار س و توجه به اينكه در معماري گذشته كشورمان فضاي سازمانهاي فضايي تعيين اصول ساخت مدارس :ويژگيهاي حاكم بر يك مجموعه واحد و سازمان يافته معماري .١تركيب عناصر با اصول خاص و تعريف شده و طبق تعريف و نظم خاص (مجموعه واحد با )مجموع عناصر موجود در يك مجموعه برابر نيست .٢با فاصله نزديك از يكديگر يا حول محورها يا فضائي خاص انتظام يابند – – نزديكي .همجواري پيوستگي يا توالي از ويژگيهاي مهم در مجموعه هاي معماري است .٣وجود ويژگيهاي كالبدي مشترك يا مشابه بين اجزاء تشكيل دهنده مجموعه – وجود .سلسله مراتب فضائي با تعريف مشخص .٤وجود آنچه در تعيين حجم كالبدي مدارس است اهميت دارد توجه به ويژگي استفاده كنندگان از فضا و همچنين كالبد شهر و تركيب توده هاي ساختماني با فضاي شهري مي باشد .توجه به ارتفاع مدرسه با عنايت به سن و سال و تناسبات محصلين و همچنين تاثير مسائل آموزشي بر ارتفاع فضا ،توجه به كاربري و تراكم ساختماني و سيماي شهري مدرسه به لحاظ خط آسمان و نشانه شهري به دليل اهميت فرهنگي آن ،مسائلي هستند كه حجم كالبدي مدرسه را .تحت تأثير قرار مي دهند :اصوال موارد تأثير گذار در حجم كالبدي مدارس بدين شرح هستند ‐١.ارتفاع مناسب از لحاظ تناسب ارتفاع ساختمان به قد و قواره دانش آموزان ‐٢سيماي شهري مدار س و توجه به اينكه در معماري گذشته كشورمان فضاي انواع ساماندهي هاي فضائي و ويژگيهاي هر يك : )١سازمان دهي مركزي : اجزاء گرداگرد يك عنصر مركزي بزرگ و غالب قرار مي گيرد (حياط روباز يا فضاي سرپوشيده مركزي) :ويژگي هاي مثبت قابليت تفكيك عرصه ها (بيروني /دروني) ،تعريف شده بودن و قابليت ادراك ،دروني مجموعه قابليت كنترل ،امكان ايجاد ارتباط مستقيم فضاهاي فرعي با فضاهاي اصلي، سلسله مراتب و توالي .فضائي ،ايجاد يك ميكرواكوسيستم و تنظيم شرايط محيطي مطلوب داخلي :ويژگي هاي منفي نقش اقليمي در اقليم گرم و مطلوب شمال و جنوب كشور و سرد و ...پاسخگو ‐ .نيست محدوديت استفاده از جهات اقليمي (ايجاد جبهه هاي نامطلوب ساختماني) ‐ )٢ :سازماندهي خطي .تمركز بر روي خط و مسير سازماندهی بوسيله مسير و جهت :ويژگي هاي مثبت قابليت توسعه (حول محور اصلي يا محورهاي فرعي) ‐ قابليت انطباق با شرايط محيطي ‐ امكان ارتباط مستقيم و هم ارز بين محور اصلي و عناصر تشكيل دهنده ‐ :ويژگي هاي منفي عدم وجود سلسله مراتب در محور ‐ دوري فاصله بين عناصر ابتدا و انتهاي مسير ‐ )٣سازماندهي شعاعي :حاصل تلفيق دو سازماندهي مركزي و خطي )٤سازماندهي مجموعه اي :حاصل تلفيق دو يا چند الگو از الگوهاي فوق و شكل گيري سازماندهي مجموعه مي باشد .باتوجه به نيازهاي جديد آموزشي به شكل گيري فضاهاي متنوع كمك آموزشي،سازماندهي مجموعه .اي شايد پاسخ مناسبتري باشد ضوابط طراحي مدارس اصول طراحي فضاي كالبدي مدرسه در رابطه با سيما و بافت شهري .استقرار مدرسه در محل مناسب نسبت به شريان ها و مسيرها ‐ تنظيم احجام ساختماني و ارتفاع متناسب با سيماي شهري ‐ توجه به خط آسمان و دور نماي شهر و ايجاد خوانايي الزم در احجام مدرسه ‐ تنظيم فضاي پر و خالي متناسب با شرايط اقليمي ،عرصه بندي ها هم ‐ جواري عملكردي بويژه حفظ هويت ويژگي بافت هاي شهري توجه به نحوه ارتباط ( عملكرد و اداراكي ) با مجموعه مدرسه از فواصل ‐ دورتر در .مجموعه هاي شهري و از جهات مختلف .توجه به لبه ها و جدارهاي مدرسه ‐ ايجاد ورودي مناسب و پيش فضاهاي الزم براي اتصال مدرسه با فضاي ‐ بيرون .طراحي مناسب جدارهاي بيروني ‐ ايجاد تداوم بصري ( انتخاب تكنيك – مصالح – و رنگ مناسب با سيماي ‐ شهري ) اندازه مدرسه ايجاد مدارس با تراكم اجتماعي پائين همراه با ايجاد امكانات مختلف و متنوع ‐ آموزشي و .پرورشي توصيه مي شود تعداد دانش آموزان در دبستان نبايد از ٥٠٠تا ٦٠٠نفر تجاوز نمايد تعداد كمتر ‐ از ٥٠٠نفر  :مبلمان هاي آموزشي بايد قابليت اين را داشته باشند كه .خود به چند فعاليت گوناگون پاسخ دهند ‐ .امكان جابجايي راحت را داشته باشند ‐ .از حجم فضا استفاده نمايند ‐ .بايد قابليت انباشتن روي هم را داشته باشند ‐ .مهمترين خاصيت كالس درس قابليت انعطاف پذيري است ‐ كالسهاي كودكان در سالهاي اوليه دبستان بهتر است نزديك وروردي اصلي ‐ ،باشند .دسترسي سريع به حياط و فضاي باز براي آن فراهم باشد بهتر است كالسهاي اول و دوم دبستان از سالهاي سوم و چهارم و پنجم جدا ‐ .شود اين تفكيك در جهت آرامش كودكان كوچكتر بوده و مي توانند در فضاي خود با ‐ كودكان .هم سن و سال خود راحتتر باشند تراكم پيشنهادي براي كالس درس ٢٧نفر تا حداكثر ٣٠نفر در كالس براي ‐ مقطع دبستان .است كه با توجه به اهميت مقطع اول و دوم دبستان به ٢٥نفر كاهش مي يابد .در كودكستان نيز حداكثر تعداد ٢٠نفر در كالس مناسب است تحقيقات نشان مي دهد كه كالسهاي با فرم مربع و يا نزديك به آن جوابگوي ‐ نيازهاي .آموزشي بوده و فرمي كامال رضايت بخش مالحظات تاسيساتي • جلوگيري از اتالف حرارت كاهش اتالف حرارت ساختمان به روشهاي زير امكانپذير است :پيش بيني بافت مجموعه متراكم و به هم پيوسته از طريق اتصال عناصر مختلف مجموعه به يكديگر پيش بيني پالنهاي فشرده و متراكم پيش بيني ساختمانهاي دو طبقه پيش بيني اليه‌هاي عايق حرارتي در جدارهاي خارجي ساختمان پيش بيني انواع مختلف پرده در جهت حفظ حرارت در طول شب و كاهش نفوذ حرارت در طول روز باال بردن كف تمام شده ساختمان نسبت به كف زمين به منظور كاهش نفوذ هواي خارج به داخل درزبندي كليه پنجره ها و درهاي خارجي اجتناب از استقرار نماي اصلي ساختمان در مقابل بادهاي سرد محلي مصالح ساختماني استفاده از اليه‌هاي عايق حرارتي در جدارهاي خارجي ساختمانهاي آموزشي استفاده از حرارت طبيعي توليد شده در كالسها ايجاد ظرفيت حرارتي مناسب در جداره‌هاي خارجي و ديوارهاي داخلي و ايجاد عايق حرارتي استفاده از مصالح مقاوم در برابر بارندگي ايجاد ديوارهايي از مصالح ساختماني سنگين • بام تأثير پذيرين عضو ساختمان در برابر عوامل اقليمي است و در مناطق سرد عمده ترين عامل اتالف انرژي مي باشد .اگر رنگ بام تيره باشد دماي سطح تا ٣٢درجه از حداكثر دماي خارج افزايش مي يابد ،در حاليكه اين مقدار افزايش براي رنگ سفيد فقط ١درجه است. اتاقي كه پنجرة آن سايبان مناسب و موثر دارد و هوا در آن نيز جريان دارد ،جهت قرارگيري پنجر ه ها تأثيري در دماي آن ندارد. سايبانهاي خارجي بسيار كاراتراز از انواع داخلي هستند .كارائي سايبانهاي خارجي تيره رنگ و سايبانهاي داخلي روشن بيشتر از انواع ديگر هستند. استفاده ار سايبانهاي خارجي افقي در دو جهت شرق و غرب مناسبتر از انواع عمودي آنها هستند. در جهات جنوب ،جنوب شرق و جنوب غرب سايبانهاي قابي شكل پيشنهاد مي شود. بهترين و كارامدترين ديواري كه بتواند مانع از نفوذ رطوبت به داخل ساختمان شود ،ديوار و جداره اي است كه اين جداره ضخيم مقاومت حرارتي مناسب دارد . راهكارهاي بهينه سازي مصرف سوخت • • • • • مالحظات سازه اي • ساختمانهاي با اسكلت بتن بداليل مختلف نظير هماهنگ مصالح سقف و اسكلت و سبكي داراي كمترين تخريب و در مقابل ساختمانهاي با اسكلت فنري به دليل عدم هماهنگي مصالح سقف، ‌ديوار و اسكلت كه باعث رفتارهاي متقابل و غير همگن پس از وارد شدن بار جانبي زلزله به ساختمان مي‌شود از يك سو و افزايش ضريب خطاي انساني در اتصاالت جوشي و اشكال در تراز كردن تيرها و ستون ها داراي بيشترين تخريب بوده اند. • محل ترجیح دارد که کالس های درس درطبقه همکف وحداکثر تا طبقه دوم قرار گیرد,به دالیل: .1عدم استفاده از آسانسور برای حجم باالی استفاده کنندگان( در مدت کوتاهتر از )min10 .2برای کالس ها با ظرفیت زیاد,شیبدار نمودن و یا سکو بندی کف الزامی است که سهولت اجرای آن در طبقه همکف بر این ایجاب می افزاید. بار: استاندارد الزم در ایران 400کیلوگرم بر متر مربع در نظر گرفته می شود. نسبت ابعاد: گرچه تناسب ابعاد یک فضا از ضابظه های مختلفی پیروی می کند ولی تناسباتی که مورد قبول استانداردهای مختلف برای حداکثر نسبت طول و عرض کلاس درست است,از 3/1:1تا 7/1:1 متغیر است .نسبتی که اکثرا با آن توافق دارند 4/1:1می باشدa1.4 . از نظر ارتفاع در بیشتر موارد 3مترمتناسب است و نسبت حجم فضا بر نفر برای کالس های کوچک 5/2مترمکعب(حداقل)و برای کالس های بزرگ 5/4متر مکعب توصیه شده است که به طورکلی برای تامین نور طبیعی و مصنوعی,تهویه و طنین صدا اندازه مناسبی است. بررسی نمونه ها نقد و بررسی مدرسه باوهاوس باوهXاوس (آلمµانی Bauhaus /بµه معµنی خانµه معمµاری) نµام یµک مدرسٔµه معمµاری و هنرهµای کµاربردی درآلمµان بµود کµه از سµال ۱۹۱۹تµا ۱۹۳۳بµه پµرورش هنرمنµدان پµرداخت و نقش مهمی در برقµراری پیونµد میµان طµرح و فن ایفµا کµرد .آموزه‌هµای آن پیش و پس از انحالل بµه عنµوان نمµاد مدرنیتµه شµناخته شµد و در سµالهای بعµد نµیز پµیروانی داشµت .این آموزه‌هµا جنبش هµنری‌ای بµا همین نµام بµه وجµود آورد کµه از جریانµات مهم و تأثیرگµذارقرن بیسµتم محسµوب می‌شµود .هنرهµا و پیشµه‌ها ،مدرسµه تاریخچه در وایمµار بنیµان نهµاد .مدرسµه باوهµاوس در سµه شµهر آلمµان ،در سµه باوهµاوس را دوره (وایمµار -دسµائو بµرلین) و تحت مµدیریت سµه معمµار (والµتر گروپیµوس -هµانس مµه والتر گروپیوس در سال ۱۹۱۹با ادغام آکادمی هنرهایزیبا و مدرسه هنرها و یرولودویگ میس ون درروهه ) به فعالیت پرداخت. پیشه‌ها ،مدرسه باوهاوس را در وایمار بنیان نهاد .او در نخستین بیانیه خود ،نظر ویلیام ماریس درباره تعالی صنایع دستی را با فکر وحدت همٔه هنرها (بارعایت تقدم معماری) درآمیخت و مرزبندی میان جنبه‌های تزیینی و کاربردی در هنرها را مردود شمرد .او چندی بعد در سال ۱۹۲۳اهمیت طراح-صنعتگر در تولید صنعتی ه آموزه باوهاوس دانسته شد. کالن را مورد تاکید قرار داد ،که به عنوان اصل عمد ‌ پس از آن کارگاه‌های باوهاوس به صورت آزمایشگاه‌ های ساخت پیش نمونه برای تولید ماشینی درآمدند و بسیاری از فرآورده‌های این کارگاه‌ها (به خصوص میز و صندلی ،منسوجات و لوازم چراغ برقی) با موافقت صاحبان صنایع در خط تولید کارخانه‌ای قرارگرفتند .سبک فرآورده‌های باوهاوس خصلت هندسی و ساده داشت و به سبب صرفه‌جویی در وسایل و مطالعه در کیفیت مواد از پالودگی خط و شکل برخوردار بود .با طراحی تعدادی ساختمان تازه در دسائو (که نتیجه کار گروهی گروپیوس ،معلمان و شاگردان بود) باوهاوس از وایمار به مکان جدید انتقال یافت. نمµود و تµا پایµان جنµگ دوم نµیز پایµدار مانµد .در سµال ۱۹۳۲میس ون درروهµه باوهµاوس را بµه بµرلین انتقµال داد ،امµا فعµالیت آن در بµرلین دیµری نپاییµد چراکµه یµک سµال بعµد ،در ۱۱آوریµل دولت نµازی باوهµاوس را تعطیµل کµرد .چنµدی بعµدموهولی نµاگی و بµرخی دیگµر از معلمµان مدرسٔµه جدیµدی بµه همین نµام درشµیکاگو برپµا کردنµد .تµا اواخµر دهٔµه ۱۹۶۰اکµثر مµدارس طµراحی و معمµاری اروپµا و ایµاالت متحµده دسµت‌کم بخشµی از ههµای آموزشµی باوهµاوس را پذیرفتنµد .تعµدادی از هنرمنµدان بµزرگ قµرن بیسµتم برنام ‌ همچون پل کله -واسیلی کاندینسµکی -والµتر گروپیµوس -موهµولی نµاگی -جµوزف الµبرزو دیگµران در این مدرسµه هنری تدریس می‌کردند. متناسµب بµا نµوع کµاری اسµµت کµµه در مدرسµµه انجµام می گµیرد .کالسµها بصµورت مسµتطیل می باشµد و قسµمت اداری و کالسµµµها نزدیµµµک هم دارای و هسµµµµµتند سیرکوالسµیون و فضµای خطی و طµولی اسµت کµه دارای مسµµیر طµµوالنی اسµت امµا بµا گذاشµتن دو راه پلµه در دو طµرف این مشµکل بµر طµرف شµده اسµت و سیرکوالسµیون بهµµتری را ارائµµه داده اسµت .امµا سµالن اصµلی وجµµµود نµµµدارد کµµµه تقسµیمات اصµلی در آن صµµورت گµµیرد راهµµرو فµرعی کµار راهرواصµلی را انجµام میدهµد و بµه نظµµµر دارای عµµµرض کمµتری اسµت کµه احتمµاال مشکل ساز خواهد بود و کتابخانه و اتاق مطالعه که در پشت مدرسه و بهبیشتری در راهروها دور از خیابان در سکوت قرار دارد و مکان مناسبی برای آن در نظر گرفته شده است .شکل پالن از خطوط راست بصورت متقاطع (افقی و عمودی) که منجر به تشکیلمربع و مستطیل شده و در حالت کلی تعادل و ثبات و آرامش اسودگی را میرسانند و بیانگر این است محیط یک محیط ساکت و قابل استفاده برای آموزش است. تصاویری از نمای بیرونی یک حجم سخت که از ترکیب مکعبهای مربع و مستطیل در ارتفاعهای مختلف است و همانند شکل مربع ثبات و آرامش را می رساند و در نما علیرغم استفاده از خطوط عمودی از خطوط افقی استفاده شده که خود را به رخ می کشند اما چون خطوط عمودی بصورت مکرر است و نزدیک به هم قرار گرفته اند و خود به خود تشکیل خطوط افقی را میدهند وهر فضای آموزشی نیازمند پنجره ای است که به محیط بیرون مشرف باشد نوری که به فضای آموزشی می رسد حداقل باید %20از فضای کف را داشته باشد که در این بنا به خوبی رعایت شده است. اقلیم با توجه به درختهای سر سبز و خانه های شیروانی اطراف بنا می توان تشخیص داد که اقلیم منطقه دارای بارندگی زیاد است و احتماال سرد و با توجه به اقلیم مصالح کار شده که به نظر بتنی می رسد متناسب با اقلیم است اما رنگ خود بنا که سفید است نور را جذب نمی کند و اقلیم چون احتماال سرد است بهتر بود از رنگهای تیره یا گرم استفاده می شد که در کناربافت زبر بنا نور را جذب می کرد و بهتر بود سقف بنا بصورت شیروانی باشد اما رنگ تیره سقف متناسب است چون جهت جذب گرما و تبخیر ابهای مانده بهتر عمل می کند. رنگ رنگهµای اسµتفاده شµده در بنµا سµفید -مشµکی و توسµی اسµت کµه از نظµر اقلیمی بررسµی شµد امµا رنµگ سµفید بیµانگر عصµمت و پµاکی و جµوانی اسµت کµه کµامال متناسµب بµا کµار انجµام گرفتµه اسµت و رنµگ مشµکی فقµط در پشµت بµام بکµار رفتµه و از هیچ نمµای بنµا قابµل رویت نیسµت چµون معµنی تضµاد بµا رنµگ سµفید را دارد پس بهµتر اسµت کµه دیµده نشµود و رنµگ توسµی کµه فقµط در یµک حجم خµاص صµورت گرفتµه و احتمµاال طµراح قصµد داشµته کµه ان یµک حجم را بصµورت جداگانµه نشµان دهد. مدرسه چهارباغ اصفهان معروف به :مدرسه سلطاني ،مدرسه مادرشاه ،مدرسه امام جعفرصادق(ع) موقعيت :خيابان چهارباغ عباسي سال تاسيس 1116 :هجري (دوره شاه سلطان حسين صفوي) آخرين بناي با شكوه عهد صفويه است كه براي تدريس و تعليم طالب علوم ديني ساخته شده است. درختهاي چنار كهنسال و نهر آبي كه در آن جريان دارد بر زيبايي تزئينات نفيس كاشيكاري اين بنا افزوده است. قسمتهاي ديدني مدرسه عبارت است از: معماري و طرح زيباي كاشيكاري گنبد مدرسه درب مجلل تزئين شده با طال و نقره محراب با شكوه منبر يك پارچه مرمري حجره مخصوص شاه سلطان حسين كاشيكاري بي نظير مدخل مدرسه خطوط نستعليق كتيبه ها و پنجره هاي آلت بري شده در ضلع شرقی خيابان چهارباغ بنای باشکوه و نفيسی است که می توان آن را آخرين بنای مهم و با عظمتی دانست که در عصر صفويان در اصفهان ساخته شد. اين مدرسه که «مدرسه سلطانی» و «مدرسه مادر شاه» نيز ناميده می شده در زمان سلطنت شاه سلطان حسين آخرين حکمران سلسله صفوی احداث گرديد. تاريخ شروع عمارت 1116هجری قمری و سال اتمام آن 1126هجری قمری است .هيچ يک از آثار موجود در اصفهان به اندازه مدرسه چهارباغ، (کلکسيون کاشيکاری ايران) جهانگردان و سياحان و بازديد کنندگان خارجی را تحت تأثير جاذبه های خود قرار نداده است. اين مطلب را نوشته ها و خاطرات آنان تأييد می کند .بطوريکه برخی از آنها مدرسه را با عبارتی همچون سحر آميز ،جذاب و دلپذير توصيف کرده اند. از جمله اين سياحان :اوژن فالندن ،ديوالفوا ،کنت دوگوبينو هستند که مدرسه چهارباغ را شاهکار مسلم معماری دوران صفوی به حساب آورده اند. وجه تسميه مدرسه به سلطانی به اين علت است که در زمان شاه سلطان حسين ساخته شده و بدين جهت مدرسه چهارباغ ناميده می شود که در خيابان چهارباغ واقع شده است .و دليل آنکه مدرسه مادر شاه گفته می شود اين است که مادر شاه سلطان حسين چند کاروانسرا و بازار و ساير نهادهای اقتصادی را وقف بر آن کرده است. کتيبه سردر به خط نستعليق سفيد بر زمينه کاشی الجوردی است که تاريخ 1112را بر خود دارد و به وسيله عبدالرحيم جزايری کتابت شده است. دو دهانه سردر با کاشی های فيروزه ای تزئين شده و بر روی دو پايه سنگ مرمری ،گلدانی به شکل بسيار زيبا قرار گرفته است در طرفين سر در دو سکوی مرمر بسيار نفيس و عالی وجود دارد. در اصلی مدرسه که با طال و نقره تزئين شده نمونه بارز هنر زرگری و قلمزنی است که در دوران صفويه به نهايت تعالی و تکامل رسيده است. بر دو لنگه چپ و راست ورودی ،حيات داخلی ،گنبد ،مناره و اطاقهاست .زيباترين قسمت مدرسه از نظر کاشيکاری هشتی ورودی آن است. در وسط داالن مدرسه سنگاب نفيسی قرار دارد که صلوات بر چهارده معصوم با تاريخ 1110 هجری بر روی آن حجاری شده است .اين سنگاب شاهکار هنر سنگتراشی و خوشنويسی است. ايوان ها و حجره های صحن چهار ايوانه مدرسه رو به باغی پر درخت قرار دارد که جويباری از ميان آن می گذرد .اين نهر به نام فرشادی است (در اصفهان اين گونه نهرها را مادی می گويند). زايندهفواصل ايوان های مدرسه ساخته شده که طبقه و در دو در حجره هايی که شعبه ای از فرشادی مادی چهارباغ دينی داشته است .اکثر اين حجره ها دارای طالب علوم سکونت به اختصاص رود است .صحن مدرسه اتاقونشيمن در جلو و قسمتی به صورت يک از يکاست که يکسانی معماری درون گرا نقشه کامل نمونه رود.قسمتی به نام باال خانه تشکيل می شود .در جلوی اين عقب و در صندوقخانه بومی به شمار می حجره ها ايوان زيبا و خوش طرحی قرار دارد. در جبهه شمالی مدرسه ،ايوان شمالی با دهانه نسبتًا عريض و ارتفاع زياد قرار دارد .که در جبهه مقابل آن گنبد و مناره های ايوان جنوبی ديده می شود .کتيبه تمامی سطوح داخلی بنا به قطعات کوچکی تقسيم می شود که با کاشی تزئين شده است .منبر دوازده پله مدرسه که يکپارچه از سنگ مرمر ساخته شده از بهترين نمونه های هنر حجاری و سنگتراشی آن روزگار است .در کنار اين منبر ،محراب نفيس و بسيار زيبای مدرسه قرار دارد که کتيبه باالی محراب و منبر نيز به خط عبدالرحيم جزايری است. اشعاری که در اطراف سرسرای مدرسه به خط نستعليق بسيار زيبا به رنگ سفيد بر زمينه کاشی خشت الجوردی نوشته شده به خط محمد صالح اصفهانی و مورخ به سال 1119 هجری است. کتيبه افقی داخل گنبد نيز به خط عبدالرحيم جزايری و تاريخ 1121 هجری است. شبستان مسقف مدرسه چهارباغ که در ضلع شرقی مدرسه واقع شده با در شمال مدرسه چهارباغ بازارچه ای زيبا و مرتفع وجود دارد که در عصر صفويه بازارچه بلند و بازارچه شاهی نيز ناميده می شد .اين بازارچه نمونه ارزنده ای از بازارهای عصر صفوی است. در شرق مدرسه چهارباغ کاروانسرای مادر شاه واقع شده که مهمانسرای عباسی امروز است. مدرسه چهارباغ دارای کتابخانه کم نظير و با ارزشی بوده که در حمله افغانها نابود شده است اين کتابخانه با کتب بسيار نفيس و کمياب در اختيار طالب علوم دينی و مدرسه چهارباغ موقوفاتی بسيار نيز داشته است که شامل باغها ،مزارع، روستاها ،امالک ،دکانها ،کاروانسراها و ساير مستغالت بوده است که چگونگی آنها با حمله افغانها نامعلوم مانده است به طور کلی مدرسه چهارباغ که به قول بسياری از محققين هم مدرسه و هم مسجد بوده است ،با 8500متر مربع مساحت از آثار مهم و با ارزش عصر صفوی است که در اواخر حکومت اين خاندان در اصفهان ساخته شده است. مدرسه چهارباغ اصفهان که پس از پيروزی انقالب اسالمی «مدرسه علميه امام صادق (ع)» نامگذاری شد در حال حاضر به آموزش طالب علوم دينی و حجره های آن نيز همانند عصر صفويه به اقامت طالب اختصاص دارد منابع ومأخذ : • • • • • • • • • -١نشريه شماره ٢٣٢سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور – ٢استانداردهاي مؤسسه ملي تحقيقات صنعتي ايران -٣پهنه بندي اقليمي ايران – ساختمانهاي آموزشي تأليف مرتضي كسمائي ٤اصول و مباني طراحي فضاهاي آموزشي -٥طرح الگوسازي مدارس متوسطه و كار دانش در دو اقليم گرم و مرطوب و سردسير كشور -٦الگوسازي مدارس دوره ابتدايي وراهنمايي (، ١٣٢جلد دوم) موازين فني ورزشكاهاي كشور ‐ – ٧نشريه ٢ -7تحقيقات موجود دركتابخانه سازمان نوسازی ،توسعه وتجهيز مدارس کشور -8سایتهای اینترنتی