انواع حوادث خانگی و راههای پیشگیری از آنها ایمنی در خانه ها در این مبحث انواعی از حوادث که در ساختمانهای مسکونی و برای خانواده ها احتمال وقوع آنها وجود دارد و روشهای پیشگیری از آنها مطالبی بیان می شود. )1سقوط و روشهای جلوگیری از آن سقوط یکی از انواع حوادث است که احتمال وقوع آن در همه مکانها و نیز ساختمانهای مسکونی وجود دارد و خود در می افتٰد روشهای پیشگیری از حاالت گوناگون اتفاق آن ،موارد زیر است: )1استفاده از چهارپایه ها و نردبانهای فاقد لقی و عیوب دیگر تا حد امکان از باال بردن اجسام سنگین از نردبان خودداری کنیم و اینگونه اجسام را با طناب باال بکشیم. )2نصب دیواره یا نرده در لبه بام ،راه پله ها و سایر مکانهای مرتفع ،در رابطه با ورودی زیرزمینها ،نصب نرده و درب مستحکم توصیه می شود. )3برای جلوگیری از زمین خوردن ،راه پله ها و راهروها را با نور مناسب روشن نگه دارید. )4یکی دیگر از انواع سقوط،لیزخوردن و سقوط در سطح است .در این مورد کفپوش منازل اهمیت زیادی دارد.در سالهای اخیر استفاده از پوشش سرامیک در منازل رواج یافته که معموًال لغزندگی زیادی دارد و حوادث متعددی را به دنبال داشته توصیه می شود جهت پوشش کف منازل در صورت استفاده از سرامیک از سرامیکهای با اصطکاک بیشتر و لغزندگی کمتر استفاده شود .همچنین در صورتی که قالی یا قالیچه ها مستقیمًا بر روی سرامیک قرار می گیرند حتمًا چسبانده شده یا از ترمز فرش استفاده گردد. )5هرچند امروزه در خانه هایی با مساحت کم زندگی می کنیم اماباید همواره سعی در حفظ نظم و ترتیب خانه خود داشته باشیم .در دست و پا بودن ابزار و وسایل همواره حادثه ساز است .راه پله ها مکانهایی هستند که تردد در آنها همیشه خطر ساز است و نباید در آنها وسیله جا داد .برای اینکه خانه ای منظم تر داشته باشیم پیشنهاد می شود وسایلی را که معلوم نیست در آینده برایمان کارآیی داشته باشند نگهداری نکنیم. )2برق گرفتگی برق گرفتگی با عبور جریان برق از بدن انسان اتفاق می افتد راههای پیشگیری از آن موارد زیر است: )1سیم کشی های اصولی توسط افراد با صالحیت و تخصص الزم. )2رفع عیب نمودن سیم کشی ها و وسایل برقی مشکوک به داشتن اتصالی یا نشت جریان برق )3نصب کلید محافظ جان :این نوع کلیدها با کلیدهای مینیاتوری معمولی متفاوت بوده و با هزینه نه چندان زیاد توسط برقکاران نصب می شود و برای جلوگیری از وقوع برق گرفتگی تا حد زیادی قابل اعتمادند. )4قطع مطمئن جریان برق هنگامیکه احتمال برخورد با یک هادی برق وجود دارد .کلیدهای محافظ جان در این زمینه نیز کارایی خوبی دارند و در صورت قطع آنها میتوان از قطع جریان برق مطمئن شد .ضمن اینکه باید اطمینان حاصل کنیم که کسی کلید قطع شده را بطور اتفاقی وصل نکند. )5حتی المقدور پریزهای برق را دور از دسترس اطفال کار بگذارید و حتمًا برای آنها از درپوش مخصوص استفاده و یا حتی االمکان از پریزهای درپوش دار استفاده گردد و مراقب باشید که کلیدها و پریزها از محل خود خارج نشده و دوشاخه های وسایل برقی شما شکستگی نداشته باشد. )6هیچ وقت سیم برق را از روی محلهای تیز رد نکنید چون ممکن است بریده شده و قسمتی از آن لخت شود سیم بریده شده را هیچوقت با نوار چسب وصل نکنید حتمًا آن را کوتاه و یا تعویض نمائید. )7به هیچ وجه سیم لخت را داخل سوراخهای پریز نکنید و اگر دوشاخه یک وسیله برقی شکسته است هرچه سریعتر یک دو شاخه سالم تهیه کنید. )8چنانچه در زمینه برق تخصص ندارید اقدام به تعمیر یا تعویض قطعات برق دار ننمائید و کارهای پیچیده را به یک نفر متخصص بسپارید. )9هنگام تعویض المپ سوخته یا شکسته حتما کلید چراغ را خاموش کنید و با استاده از فازمتر از قطع جریان برق مطمئن شوید. همیشه از زیرپایی مقاوم و عایق استفاده کنید. رعایت نکردن اصول ایمنی ،نشانه دانش،مهارت یا شهامت نیست بلکه گویای بی توجهی است که قطعًا خسارتهای جبران ناپذیری وارد می سازد .در صورت بروز حادثه با حفظ خونسردی کامل اقدامات زیر را انجام دهید: مصدوم برق زده می بایست به سرعت از جریان برق جدا گردد برای این کار چند نکته باید رعایت شود در صورتی که برق گرفتگی با ولتاژ باال باشد .باید از افراد متخصص کمک گرفت و اگر برق گرفتگی با ولتاژ کم باشد برق منازل وکلید برق را بالفاصله خاموش کرده و یا فیوز برق را قطع کنید و با استفاده از یک قطعه چوب خشک ،پارچه ،پالستیک و یا روزنامه چند بار تاشده و قراردادن یک جسم عایق در زیر پا نظیر یک تکه الستیک خشک مصدوم را از تماس با سیم برق دار جدا نمائید .در هیچ شرایطی بدون عایق کردن خود نباید بدن شخص برق گرفته را لمس نمائید زیرا بی تردید خودتان نیز دچار عارضه برق گرفتگی خواهید شد.بالفاصله از افرادی که در محل حادثه حضور دارند برای خبرکردن پزشک و آوردن آمبوالنس کمک بگیرید. )3سقوط و برخورد اشیاء در هنگام جابجا کردن لوازم و وسایل سنگین و حجیم ، همواره خطر سقوط آنها بر روی پا و دستان وجود دارد،همچنین ممکن است دست ما زیر یا مابین آنها قرار گرفته یا گیر کند .در هنگام انجام این کار باید موارد زیر را در نظر بگیریم : توانایی خود در جابجا کردن بار را بسنجیم و در صورت عدم توانایی کافی از دیگران یاری طلبیم. قبل از جابجایی ،مسیری که بار را در آن جابجا می کنیم بررسی کرده ،با اندازه گیری ابعاد بار ،مسیر و محل استقرار بار ،از امکان عبور دادن و مستقر کردن آن اطمینان یابیم. قبل از جابجایی ،اشیا مزاحم در مسیر حرکت را جابجا کنیم. در صورتیکه برای جابجا کردن مجبوریم لبه های تیز آن را بگیریم با دستکش پارچه ای یا پارچه این کار را انجام دهیم. افراد دیگر خصوصًا کودکان باید از مسیر عبور بار فاصله بگیرند تا در اثر سقوط یا برخورد احتمالی آن آسیب نبینند. گاهی اوقات سقوط وسایل چیده شده در ارتفاع عالوه بر خسارت باعث آسیب ما می شود در این رابطه باید نکات زیر را در نظر داشته و رعایت کنیم. ظرفیت کابینتهای دیواری و قفسه ها را از نظر وزن قابل تحمل آنها از نصابان آن پرسیده و آن را رعایت کنیم. توصیه می شود یک قفسه یا کابینت دیواری ،حداقل با سه تکیه گاه به دیوار یا جسم ثابت نصب گردد( .منظور از تکیه گاه به عنوان مثال پیچ و روپالکی است که برای بستن و نصب آن بکار می رود) در این حالت، در صورتیکه یکی از تکیه گاهها لق شود شاهد سقوط ناگهانی قفسه و اشیاء آن خواهیم بود. از چیدن اشیاء سنگین و حساس در لبه قفسه خوداری کنیم. در صورت بلند بودن محل چیدن وسایل از یک زیر پایی مطمئن جهت دسترسی آسانتر به آنجا استفاده کنیم. در هنگام چیدن وسایل در قفسه سعی کنیم آنها به یکدیگر درگیر نشوند ،تا هنگام برداشتن یکی از آنها وسایل کناری آن سقوط نکنند. )4مواد شیمیایی سفید کننده ها و پاک کننده ها مانند آب ژاول ،وایتکس و جوهر نمک را در دسترس کودکان قرار ندهیم.تماس کودکان با این مواد و حتی نوشیدن این مواد توسط آنها حوادث ناگواری در پی داشته است. مواد مذکور در بند قبل حتمًا باید در ظروفی نگهداری شوند که تشخیص مواد درون آنها برای ما به راحتی امکان پذیر باشد .در این زمینه توصیه می شود از ظروف حاوی این مواد پس از خالی شدن به منظورهای دیگر استفاده نشود تا احتمال استفاده اشتباهی از این مواد به حداقل کاهش یابد. از مواد حاوی کلر در محیطهای بسته استفاده نکنیم و به هر حال در صورتی که هنگام استفاده از آن دچار سر گیجه ،سردرد یا تهوع شدیم سریعًا خود را به فضای باز برسانیم. هنگام کاربرد مواد فوق الذکر از دستکش پالستیکی استفاده کنیم. بنزین و مواد مشابه آن که قابلیت اشتعال باال و حتی انفجار دارند را در خانه نگهداری نکنیم. هرگونه مایعی که قابلیت اشتعال یا خطر خاصی دارد حتی به مقدار کم باید درون ظرفی که محتوای آن به وضوح بر روی آن نوشته شده باشد نگهداری شود تا از استفاده نابجای آن جلوگیری شود. از مخلوط کردن مواد شوینده خودداری گردد. )5درگیری با دستگاهها منظور گیر کردن دست یا اعضای دیگر بدن به قطعات متحرک دستگاههاست که به منظور جلوگیری از این قبیل حوادث راههای زیر پیشنهاد می شود : -1توقف مطمئن دستگاهها هنگام خالی کردن و باز کردن و.... هنگامی که یک دستگاه متصل به برق را خاموش می کنیم ممکن است برخورد اتفاقی با کلید آن و یا بعضًا خرابی کلید موجب کارکردن ناخواسته دستگاه شود ،در این حالت هنگامی که ما مثًال در حالت تخلیه مواد از یک مخلوط کن یا آسیاب هستیم برخورد با تیغه های دستگاه موجب آسیب شدید دست ما خواهد شد .الزم است در این موارد عالوه بر خاموش کردن کلید ،دوشاخه آن را نیز از برق خارج کنیم .کًال در حالتیکه پوشش قطعات خطرناک دستگاه باز می شود قطع برق آن الزامی است .در خصوص دستگاههای کولر آبی نیز باید به هنگام برداشتن درب آنها متوجه خطر تسمه و پولی دستگاه بوده و به این موضوع دقت کنیم. -2استفاده از کوبه دستگاههای چرخ گوشت خانگی که در سالهای اخیر ساخته شده اند دارای دهانه های باریک و تقریبًا بلند هستند که در حالت عادی امکان تماس انگشتان یک فرد بزرگسال با مارپیچ انها وجود ندارد .با این حال استفاده از کوبه جهت فشار دادن قطعات در هنگام کار با این دستگاه ها الزامیست و هرگز نباید دست خود را وارد دهانه چرخ گوشت کنیم .این موضوع بایستی در رابطه با دستگاههای آبمیوه گیری خصوصًا آبمیوه گیریهای با ساختار مشابه چرخ گوشت نیز رعایت شود.متذکر می شود در خصوص دسترسی کودکان به این قبیل دستگاهها باید مراقبت زیادی بعمل آید. -3محفوظ بودن قطعات انتقال حرکت برخی دستگاهها مانند ماشینهای لباسشویی مجهز به تسمه و پولی یا چرخ دنده )6اتو دستگاههای اتو در خانه ها و مغازه ها و کارگاههای خیاطی بارها عامل ایجاد حریق شده اند .این حوادث در حاالتی اتفاق می افتد که ما اتو را در حالت روشن رها کرده و در حالیکه آن را بر روی پارچه یا شی قابل اشتعال دیگری قرار داده ایم فراموش می کنیم که آن را خاموش کنیم. داغی اتو باعث اشتعال ماده زیر آن و در ادامه اشتعال مواد و اشیاء اطراف آن می شود .با آگاهی از این خطر باید خود را مقید کنیم در مواردی که حتی در زمان اندکی قصد متوقف کردن اتوکاری را داریم دستگاه را خاموش نموده و در مراجعه مجدد آن را روشن کنیم. )7آتش سوزی برای جلوگیری از آتش گرفتن خانه باید نکاتی را رعایت کرد. )1در رختخواب سیگار نکشید: سیگار خود به تنهایی می تواند باعث پیر شدن شما بشود و همچنین بیماری های متفاوتی را برای شما به ارمغان می آورد اما اگر همچنان به سیگار کشیدن ادامه می دهید به این نکته توجه کنید که سیگار کشیدن در رختخواب می تواند باعث آتش سوزی شود .تنها یک غفلت کافی است تا آتش سیگار بر روی پارچه افتاده و یک آتش سوزی بزرگ را ایجاد کند. )2از سیم های ساییده شده استفاده نکنید: به این توجه داشته باشید که نباید سیم های برق را از زیر فرش ها عبور دهید. این کار می تواند باعث ساییده شدن سیم ها شود .این امر باعث می شود تا در زمان استفاده از این سیم ها جرقه هایی ایجاد شده و آتش بگیرند .باید بدانید که خاموش کردن آتش این سیم ها تخصص می خواهد و بسیار سخت است ،پس بهتر است تا از این نوع آتش جلوگیری کنید. )3گرم کننده ها را حداقل ۱متر با پرده ها فاصله دهید: یکی از راه هایی که ممکن است خانه شما شعله ور شود این است که شعله های آتش به پرده یا پارچه ای برسند .برای مثال ممکن است شما شمعی را در نزدیکی یک پرده روشن کرده باشید ،در این هنگام تنها یک اشاره کوچک کافی است تا یک آتش بزرگ پدیدار شود .فاصله ایمنی در این شرایط حداقل یک متر است. )4کپسول آتش نشانی داشته باشید: کپسول اتش نشانی از جمله مهمترین وسایلی است که باید همیشه در اختیار داشته باشید تا در هنگام لزوم از آن استفاده کنید. آشپزخانه می تواند محل خوبی برای نصب آن باشد زیرا که اکثر اتش سوزی ها در این نقطه از خانه اتفاق می افتد. )5مواظب بچه ها باشید: بچه ها می توانند یکی از مهمترین عوامل برای ایجاد آتش سوزی باشند .سعی کنید بچه های کوچک را از وسایل آتش زا دور نگه دارید تا مشکلی ایجاد نشود .برای بچه ها بازی با کبریت تنها یک بازی ساده است اما باید توجه داشته باشید که این بازی به ظاهر ساده می تواند حوادث ناگواری را ایجاد کند. )6خروجی های خانه را تمیز نگه دارید ( .از قرار دادن چیزهای غیر ضروری در خروجی های خانه خودداری کنید ). مطمئن شوید همه اعضای خانواده محل کلید ها را می دانند . )7تقریبًا رخ می دهند .هنگام پخت غذا مواظب باشید .هرگز کودکان را در آشپزخانه تنها نگذارید . )8موقع سرخ کردن غذا با روغن داغ مواظب باشید .اگر می خواهید دستگاه سرخ کن بخرید ،سرخ کن برقی از نوع استاندارد مناسب تر است. )9هر پریز مخصوص فقط یک دو شاخه است .برق اضافه از آن نگیرید .از سه راهه های بدون سیم استفاده نکنید کبریت ها و فندک ها را دور از دسترس کودکان نگهداری کنید . )10هرگز شمع را در اتاقی که کسی در آن نیست ،یا کودکی در آن است روشن رها نکنید .مطمئن شوید که شمعها در یک شمعدان مناسب ،دور از مواد قابل اشتعال و روی سطحی که آتش نمی گیرد قرار دارند . )11تلویزیون و سایر وسایل برقی را در حالت روشن ترک نکنید .ممکن است موجب آتش سوزی شوند .وقتی از آنها استفاده نمی کنید آنها را خاموش کنید و از برق بکشید . )8گاز گرفتگی هرگاه یک وسیله گازسوز یا دودکش آن درست نصب نشده و یا کارکرد آن دچار مشکل شده باشد ،گاز سمیمنواکسیدکربن در فضای درون خانه پخش میشود .گاز منواکسیدکربن کامال بیرنگ و بی بو است تنفس گاز منواکسیدکربن باعث گاز گرفتگی ،مسمومیت و مرگ میشود. نشانههای اولیه گاز کرفتگی عبارتند از خواب آلودگی ،ضعف ،کرختی بدن ،سردرد ،تهوع و درد قفسه سینه در صورت مشاهده این نشانه ها ،فرد مسموم را در معرض هوای آزاد قرار دهید و تمام وسایل گازسوز را تا کنترل و بازرسی کامل سرویسکار مجاز خاموش نگه دارید .یکی از نشانههای عملکرد نامناسب وسیله گازسوز و تولید گاز منواکسید کربن ،شعله بسیار کم و زرد رنگ است .در این حالت فورا دستگاه را خاموش کنید و با سرویسکار مجاز تماس بگیرید. شعله وسیله گاز سوز سالم ،آبی رنگ و کشیده است. راههای پیشگیری از گاز گرفتگی با فرا رسيدن فصل پاييز و در پي آن زمستان و سرد شدن هوا ،استفاده از وسايل گرمازا آغاز ميشود.اما بايد توجه داشت كه در استفاده از اين گونه وسايل اگر اصول و موارد ايمني رعايت نگردد ميتواند خطرساز شود و زمينه خسارتهاي جاني و مالي را فراهم كند. متاسفانه هر سال شماري از هموطنان بدليل بيتوجهي يا كمتوجهي به اصول ايمني و رعايت نكردن آنها دچار آسيب و خسارت ميشوند. )1خرید وسیله گازسوز مناسب پیش از خرید وسیله گاز سوز ،اطمینان حاصل کنید که وسیله دارای استانداردهای معتبر ملی و یا بین المللی باشد و با رعایت نکات ایمنی الزم تولید شده است. )2نصب صحیح وسیله گازسوز شما یا افراد متفرقه نباید وسیله گازسوز را نصب کنید،این کار میتواند خطر جانی داشته باشد ،سرویسکار مجاز باید دستگاه گازسوز را نصب کند ،نصب هر وسیله باید از طریق یک انشعاب اختصاصی گاز،بدون ایجاد انشعاب فرعی صورت گیرد. )3دودکش مناسب بدون دودکش گازهای سمیحاصل از احتراق وارد محیط خانه میشود و مسمومیت با گاز منواکسید ایجاد میکند .بنابراین برای وسایل گازسوز حتما از دودکش استفاده کنید .دودکش باید بدون درز و محکم روی دستگاه قرار بگیرد ،اطمینان حاصل کنید که مسیر دودکش باز باشد و النه پرندگان ،مصالح ساختمانی و ساختمانهای مجاور ،خروجی را مسدود نکرده باشند. )4خروجی دودکش انتهای دودکش باید به کالهک اچ مجهز باشد تا دود به محیط خانه برنگردد. قرار دادن انتهای دودکش در ظرف آب از خروج دود و گازهای سمیجلوگیری کرده و مرگ آفرین خواهد بود .عالوه بر این ،خروجی دودکش نباید در کنار کولر و یا زیر پنجره باشد ،چرا که گازهای سمیوارد فضای خانه میشود. انتهای دودکش باید حداقل یک متر از سطح بام باالترو یک متر نیز از دیوار جانبی فاصله داشته باشد. )5طول دودکش برای کارکرد درست ،طول افقی دودکش باید محدود باشد و شیب آن رو به پایین نباشد دودکش نباید دارای پیچ و خم زیاد باشد زیرا مانع خروج آسان گازهای سمیمیشود. )6دودکش مشترک دودکش مشترک برای چند واحد باید اندازه مناسبی داشته باشد ،در غیر این صورت گازهای سمیطبقات پایین تر وارد فضای طبقات باالتر میشود و میتواند موجب مسمومیت شود. )7جنس دودکش )8وسایل گازسوز بدون دودکش بخاریهای بدون دودکش نباید در محیطهای بسته و بدون تهویه استفاده شوند .اطمینان حاصل کنید که همواره مقداری هوای تازه وارد محیط میشود. )9کنترل دودکش اگر هنگام روشن بودن وسیله گازسوز ،بدنه دودکش سرد باشد عالمت این است که دودکش درست کار نمیکند ،دستگاه را فورا خاموش کنید و به سرویسکار مجاز اطالع دهید. )10تهویه مناسب کارکرد صحیح وسیله گازسوز مستلزم گردش هوای مناسب بین داخل و خارج منزل است. از این رو ،درها و پنجرهها نباید به گونه ای درزبندی شوند که از ورود هوای تازه مورد نیاز جلوگیری کنند. )11نصب وسیله گازسوز در حمام و سرویسهای بهداشتی ممنوع است. )12روشن کردن اجاق گاز یا گاز پیک نیکی در آشپزخانه برای گرم کردن محیط خانه خطر آفرین است. )13استفاده از کباب پز یا منقل در درون خانه ،گاراژ و یا محوطه بسته ممنوع است. )14جنس شیلنگ گاز حتما از شیلنگهای گاز استاندارد استفاده کنید .جنس شیلنگ اهمیت زیادی دارد و نباید از شیلنگهای آب و یا شیلنگهای متفرقه برای اتصال به وسایل گازسوز استفاده شود استفاده از شیلنگ نامناسب میتواند خطرات جانی داشته باشد. )15طول شیلنگ گاز حداکثر طول شیلنگ گاز برای گاز شهری 120سانتی متر و برای گاز مایع 150سانتی متر است .برای اتصال شیلنگ از بستهای مخصوص استفاده کنید. )16کنترل شیلنگ گاز برای اطمینان از اینکه شیلنگ نشتی نداشته باشد ،ازکف صابون استفاده کنید زيرا در صورت نشتي گاز كف صابون در محل نشتي به صورت حباب مشخص مي شود ،ضمنا مطمئن شوید که شیلنگ ترک خوردگی و سوراخ ندارد .توصیه میشود هر دو سال یکبار شیلنگ گاز تعویض شود. با تشکر از توجه شما
60,000 تومان