دانلود پاورپوینت انواع فعل فارسی

فعل کلمه ای است که برانجام کاری یا روی دادن حالتی وصفتی دریکی از سه زمان داللت می کند. صیغه ی فعل :آن است که بر مفهوم زمان وشخص از نظر مفرد وجمع بودن داللت دارد. اول شخص مفرد شنیدم شنیدیم دوم شخص مفرد شنیدی شنیدید سوم شخص مفرد شنید شنیدند اول شخص جمع دوم شخص جمع سوم شخص جمع ُبن(ماده)ریشه:جزءثابتی است که در همه ی صیغه های فعل ماضی یامضارع وجود دارد را ُبن یا ماده ی فعل می گویند. ُبن ماضی = مصدر مرّخ م = سوم شخص مفرد ماضی مطلق.مثال :خورد ،گفت ، شنید ُبن مضارع = دوم شخص مفرد فعل امر «-ﺑ » (دوم شخص مفرد فعل بدون ب ) مثال: خور ،گو ،شنو شناسه ی فعل :جزء متغیری است که برشخص ومفرد وجمع بودن داللت دارد. که به آن هاضمایر متصل فاعلی هم می گویند :م – ی – د – یم – ید - ند می روم زد م زد ی زد زد ی زد ید زد ند می روی می رود می رویم می روید می روند اقسام فعل ازنظر زمان زمان ماضی یا گذشته مضارع یا حال مستقبل یا آینده فعل ماضی : فعلی است که در زمان گذشته روی داده است. مانند :زدم ،می زدم ،زده بودم فعل ماضی بر 8نوع است : ماضی مطلق(ساده) ماضی استمراری ابعد(دورتر) ماضی نقلی ماضی نقلی استمراری (مستمر) ماضی بعید ماضی ماضی التزامی ماضی ملموس  -1ماضی مطلق(ساده): فعلی است که در گذشته به طور ساده(مطلق) انجام گرفته است .خواه به زمان حال نزدیک و پیوسته و خواه دور باشد .وآن از بن ماضی وافزودن شناسه های الزم ساخته می شود: پارسال این کتاب را خریدم . مسعود اآلن به خانه آمد . آمدم آمدی آمد آمدیم آمدید آمدند  -2ماضی استمراری: ،آن است که داللت کند بر صدور فعل در زمان گذشته به طریق استمرار و تکرار و تدریج و عالمت آن " می " یا " همی " است در اول ماضی مطلق : روزها در می خواند . شب ها کار می کردند . گاهی نیزبا افزودن«می»یا «همی»در اول ماضی مطلق ویا(ی)در آخر ماضی مطلق ویا(می)در اول(ی)درآخروگاهی نیز(همی)دراول(ی)در آخر ماضی مطلق ساخته می شود.مانند: همی دیدم -می دیدمی -دیدمی -همی دیدمی می رفتم می رفتی می رفت می رفتیم می رفتید می رفتند  -3ماضی نقلی : فعلی است که از گذشته آغاز شده ومعموًالتاحال ادامه دارد واز صفت مفعولی فعلی که می خواهیم بسازیم و(ام،ای،است،ایم،اید،اند) ساخته می شود .مانند: سهراب ایستاده است . یوسف نشسته است. رفته ام رفته ای رفته است رفته ایم رفته اید رفته اند  -4ماضی نقلی استمراری: از اضافه نمودن «می» به ابتدای فعل ماضی نقلی درست می شود و تکرار فعل در زمان گذشته را نشان می دهد .مانند: علی می خوانده است. مجید دوستش را هروز در خیابان می دیده است. می شنیده ام می شنیده ای می شنیده است می شنیده ایم می شنیده اید می شنیده اند  -5ماضی بعید یا دور : فعلی است که در گذشته ی دور انجام یافته است واز صفت مفعولی فعل مورد نظر با ماضی مطلق« بودن» ساخته می شود.مانند : مسعود ،دیروز بازار رفته بود . بهرام ،بامداد اینجا آمده بود . رفته بودم رفته بودی رفته بود رفته بودیم رفته بودید رفته بودند  -6ماضی ابعد یا دورتر: از ترکیب صفت مفعولی فعل مورد نظروماضی نقلی «بودن» ساخته می شود . دیده بوده ام دیده بوده ای دیده بوده است دیده بوده ایم دیده بوده اید دیده بوده اند  -7ماضی التزامی :فعلی است که برانجام کاری در گذشته همراه با شک و تردید و خواهش و آرزو و مانند داللت دارد.مانند: باید آمده باشد . شاید شنیده باشد. به گمانم دیده باشند. رفته باشم رفته باشی رفته باشد رفته باشیم رفته باشید رفته باشند  -8ماضی ملموس (مستمر یا در جریان): فعلی است که انجام کاری را در گذشته که در حال اتفاق افتادن بوده است،می رساند واز ترکیب ماضی ساده ی فعل «داشتن» و ماضی استمراری فعل اصلی درست می شود.مانند: پدرم داشت ناهار می خورد. داشتم می دیدم داشتی می دیدی داشت می دید داشتیم می دیدیم داشتید می دیدید داشتند می دیدند فعل مضارع :فعلی است که بر انجام کاری یا روی دادن حالتی وصفتی در زمان حال داللت می کند. می گویم –همی گوید –گویند - -شاید بخواند -داری می نویسی فعل مضارع 4قسم است: مضارع اخباری مضارع التزامی مضارع ملموس (مستمریا در جریان) مضارع ساده  -1مضارع اخباری: مضارع اخباری بر انجام کاری در زمان حال به طور قطعی به کار می رود. مضارع اخباری به کمک بن مضارع فعل مورد نظر وشناسه ها(ضمایر متصل فاعلی)ساخته می شود : .می +رو +م= می روم می روم می روی می رود می رویم می روید می روند  -2مضارع التزامی: مضارع التزامی فعلی است که بر انجام کاری در زمان حال همراه با شک و دودلی و تردید داللت دارد. طریقه ی ساخت آن:هر گاه به جای «می» درمضارع اخباری «ڊ»قرار دهیم ،فعل به صورت مضارع التزامی در می آید.مثال: « می رود » مضارع اخباری است. « برود » مضارع التزامی است. بروم بروی برود برویم بروید بروند  -3مضارع ملموس(در جریان): مضارع ملموس برانجام کاری یاروی دادن حالت وصفتی در زمان حال وبه صورت استمرار داللت دارد. مثال :حسین دارد می نویسد. طرز ساخت آن چنین است:مضارع ساده از مصدر «داشتن» +مضارع اخباری فعل مورد نظر دارم می بینم داری می بینی دارد می بیند داریم می بینیم دارید می بینید دارند می بینند  -4مضارع ساده :مضارع ساده بر انجام کاری در زمان حال به طور قطعی به کار می رودو تفاوت آن با مضارع اخباری در این است که اگر«می» را از اول فعل مضارع اخباری برداریم به مضارع ساده تبدیل می شود.مانند: با آنکه بی زبانم گویم سخن فراوان گویم گویی گوید گوییم گویید گویند مستقبل یا آینده :مستقبل یا آینده برانجام کاری در آینده داللت می کند.فعل مستقبل رااز فعل مضارع خواستن وبن ماضی فعل مورد نظر می سازند، . مثل :خواهم رفت .خواهد آمد خواهم خواند خواهی خواند خواهد خواند خواهیم خواند خواهید خواند خواهند خواند اقسام فعل از نظر معنی الزم )ناگذرا) ،متعدی (گذرا) ،ذووجهین(دو وجهی ) ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ فعل الزم(ناگذرا) :آن است که معنی ومفهوم آن با فاعل کامل شود و احتیاج به مفعول نداشته باشد .مثال:حسن رفت . فعل متعدی(گذرا) :آن است که معنی ومفهوم آن با فاعل کامل نمی شودوبه مفعول نیازمند است. مثال :برادرتو کتاب را آورد . فعل ذووجهین(دو وجهی) :آن است که گاهی الزم و گاهی متعدی استعمال گردد . مثال:درخت شکست ،درخت را شکستم. اگربخواهند فعل الزمی رامتعدی کنند به بن مضارع « انیدن » یا« اندن » اضافه می کنند. دو = دوانیدن ،دواندن خند = خندانیدن ،خنداندن برخی از افعال دو وجهی عبارتند از:سوختن،ریختن،پختن،شکستن،آمیختن،افروختن افعال معلوم و مجهول فعل معلوم :فعلی است که به فاعل نسبت داده شود یا فاعل آن مشخص و معلوم است :علی آمد .بهرام رفت . فعل مجهول :فعلی است که به مفعول نسبت داده شود یا فاعل آن مشخص نیست :سهراب کشته شد .فرهاد زده شد. فعل مجهول بیشتر با فعل کمکی « شدن » صرف می شود و با فعل های « گردیدن ،آمدن و افتادن» نیز می تواند صرف شود. طرز ساختن فعل مجهول: ماضی مجهول= صفت مفعولی +ماضی فعل های کمکی مثل:زده شد مضارع مجهول= صفت مفعولی +مضارع افعال کمکی مثل:زده می شوم وجوه افعال وجه اخباری ،وجه التزامی ،وجه شرطی ،وجه امری ،وجه وصفی ،وجه مصدری ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ ‏ وجه اخباری :آن است که وقوع کاری را به طریق خبر بیان کند(در یکی از زمان ها) :رفتم ، زدم ،خواهم رفت وجه التزامی :آن است که کار را به طریق شک و دودلی و آرزو و خواهش و مانند آن بیان کند :می خواهم بروم .شاید بیایم .گمان می کنم آمده باشد . وجه شرطی :آن است که کار را به طور شرط بیان نماید :اگر رفتی ،بردی و اگر خفتی .اگر نیایی ،من نخواهم رفت . نکته :گاهی در نظم و نثر ،عالمت جمله ی شرطی مانند :اگر ،هر گاه ...حذف می شود . وجه امری :آن است که کار را به طور حکم و خواهش و فرمان بیان نماید :برو ،بروید ،بگو ، بگویید. نکته :امر منفی را نهی می گویند و جز وجه امری به شمار می آید :مرو ،مشنوید . نکته :در فعل امر گاهی به جهت تاکید یا استمرار ،لفظ " می " می آورند : دامان طلب زدست مگذار می باش به جد وجهد در کار وجه وصفی :آن است که فعل به صورتِ صفت و در معنیِ فعل باشد .فعل وصفی با فاعل مطابقت نمی کند و همیشه مفرد است :استاد آمده ،به درس شروع کرد .شکارچی به شکار رفته ،آهویی صید کرد .فعلی که بعد از وجه مصدری می آید باید بتواند وجه مصدری راکامل کند.مثال:امروز به مدرسه رفته ودرس خوانده ام .که «ام»معنی رفته را کامل کرده است. وجه مصدری :فعلی است که به صورت اسم (مصدر ودر معنی فعل )در آمده باشد .اینگونه افعال مفرد و جمع بودن و شخص را نشان نمی دهند :.باید رفت .نشاید گفت .بباید جست.می شود رفت. ًا وجه مصدری غالب بعد از یکی از افعال معین(بایستن ،شایستن ،توانستِن ،شدن ،یارستن)می آید. افعال معین فعل معین( کمکی) ،مقصود از افعال کمکی افعالی هستند که قبل از فعل اصلی می آیند وبا آن فعل اصلی تشکیل نوعی فعل می دهند یا حالت مخصوصی برای آن ایجاد می کنند. خواستن ← خواهم گفت بایستن ← باید خورد شایستن ← نشاید رفت توانستن ← نتوان ُمرد به ذلت یارستن(جرأت کردن) ← نیارست خفت داشتن ← داشتم می رفتم شدن← می شود گفت فعل دعا فعل دعا از سوم شخص مضارع ساخته می شود.به این صورت که بین«د»آخر وحرف قبل ازآن« ا» آورده می شود.مثال: کند ← کناد ریزد ← ریزاد اگر بخواهند فعل دعا را منفی کنند دراول کلمه ی باد ← دعا« ﻣ »در می آورند .ریزاد ← مریزاد مباد گاهی نیز «ا» بعد از فعل دعا اضافه می کنند. مباد ← مبادا باد ← بادا انواع فعل بر اساس ساختمان در زبان فارسي فعل از جهت ساختمان چهار نوع است : فعل ساده:فعلي كه مصدر آن بيش از يك كلمه نباشد. آفريدن ،طلبيدن فعل پيشوندي :فعلي است كه از يك پيشوندو يك فعل ساده ساخته مي شود .بر داشتن ،باز داشتن فعل مركب :فعل مركب فعلي است كه از يك صفت يا اسم با يك فعل ساده ساخته مي شود و مجموعا يك معني را بيان مي كند .پراكنده كردن ،سر رفتن، زمین خوردن فعل مرکب پیشوندی :فعلی است که هم ویژگی فعل پیشوندی و هم وژگی فعل مرکب را داشته باشد یعنی از یک اسم یا صفت و یک پیشوند و یک فعل ساده عبارت های فعلی عبارت های فعلی :دسته اي از كلمات كه روي هم يك معني را برساند ،اغلب با يك فعل ساده يا يك فعل مركب هم معني مي شود .عبارت هاي فعلي بيش از دو كلمه اند و معموال يكي از كلمات حرف اضافه است .از پا در آمدن ،بر پا كردن فعلهای چند شکلی :بن ماضی برخی فعل ها به چند شکل به کار می رود .در نتیجه مصدر آن ها نیز چند گونه است در حالی که بن مضارع آن ها اغلب یکسان است . مصدر مضارع کشتن کاشتن کار کاریدن گشادن گشا بن ماضی بن کشت کاشت کار کارید گشاد کار فعل منفي -فعل نهي فعل منفي بر انجام نگرفتن كار يا نداشتن حالت يا نبودن امري داللت مي كند .نگفت ،نخوردند، نمی پزد امر منفي را فعل نهي مي گويند . نشنو ،مزن ،مخورید ،ندهید