طراحان چگونه می اندیشند

1 طراحان چگونه می اندیشند ابهام زدایی از فرآیند طراحی برایان الوسون ترجمه :دکتر حمید ندیمی برگزیده بیست و چهارمین دوره کتاب سال جمهوری اسالمی ایران مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی 1387- بخش اول :طراحی چیست ؟ ‏بخش دوم :مسئله ها و راه حل ها ‏بخش سوم :اندیشه طراحانه  .1طراحی چیست؟ ”توجه به اندیشیدن به مثابه مهارت ،به جای موهبت ،اولین گام برای انجام ادوارد دی بونو دادن کاری در جهت بهبود آن است“. طراحی به مثابه یک فرآیند متمرکز مسئله های طراحی طراحی مستلزم چیست ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ قابلیت فنی درک زیبایی شناسانه درک طبیعت استفاده کنندگان و نیازهایشانطراحی مستلزم فرآیند ذهنی پیچیده ای از توانایی دست یافتن به انوا ع زیادی از اطالعات در آمیختن آنها در مجموعه ای منسجم از ایده ها و نهایتًا ،به وجود آوردن شکلی تحقق یافته از آن ایده هاست. .2نقش دگرگون شونده طراح زنبورباساختن کندویش بسیاری از معماران را شرمنده می کند ولی آنچه بدترین معمار را از برترین زنبور ممتاز میکند این است که معمار ساختمان خود را پیش از آنکه در واقع بنا کند در تخیل خود برپا می کند . طراحی بومی یا افزارمندانه: فرآیند طراحی مبتنی بر افرازمندی :پس از نسل ها تغییر و تحول ،محصولنهایی به صورت پاسخی منسجمی به مسئله در می آید. پیوند بسیار نزدیک ساخت و طراحی حرفه ای شدن طراحی : کرسیتوفر الکساندر :وقتی در جامعه ای تغییر ناگهانی وسریع پیش می آید که از نظر فرهنگی بازگشت ناپذیر است ،روش طراحی ناخودآگاه جای خود را به فرآیند آگاهانه حرفه ای شده ای می دهد. فرآیند سنتی طراحی : کیش فردیت در اصطالح آموزشی نظام استاد شاگردی  طراحی از راه ترسیم : جدایی طراحی از روند ساخت مزیت و معایب ؟ طراح با دیدن نقشه در مییابد که طرح نهایی چگونه خواهد بود ولی در نمی یابد که چگونه باید کار کند. ؟ ظاهر نقشه ها می تواند گمراه کننده باشد .نقشه ها مبتنی بر عالئم قراردادی برای مثال برش افقی نمایش بسیار ضعیفی از تجربه حرکت درون بناست. نقش محوری برای نقشه های ارائه طرح  طراحی از راه علم : روشی برای سازمان دادن به نارسایی الگوهای ترسیمی در بیان واقعیت مسائل طراحی با تکیه بر بیان تصویری از ساختار مسائل نادیدنی ( یادداشت هایی در ترکیب فرم ،الکساندر ) تمام فرایند طراحی بر پایه نظارت و ارزشیابی انتقادی  نقش های آینده طراح نقش محافظه کارانه :طراحان هم با مشتری و هم با سازنده بی ارتباط باقی می مانند. طراح خود را نه رهبر بلکه جریان ساز و سخنگو می داند. راه میانه :طراحان به عنوان متخصصان حرفه ای صاحب صالحیت استفاده کنندگان از طرح هایشان را در فرآیند طراحی درگیر می کنند. مسیر فرآیند طراحی : ‏نمودار هایی از فرآیند طراحی : .1 موسسه سلطنتی معماران بریتانیا ()1965 ارائه گسترش بررسی کلی جذب .1جذب :گرد آوری و تنظیم اطالعات .2بررسی کلی :جست و جوی ماهیت و راه حل ها . 3گسترش :توسعه یا پاالیش یک یا چند راه حل آزمایشی حاصل از مرحله 2 .4ارائه :ارائه راه حل مسیر فرآیند طراحی : .2نمودار Markusو Maver ‏ ‏ ‏ ‏ تحلیل :نظم دادن و ساختار بخشیدن به مسئله ترکیب :تالش برای خلق پاسخ مسئله ارزیابی :سنجش منتقدانه راه حل های پیشنهادی تصمیم گیری ارزیاب ی ترکیب تحلیل نمودار نشان می دهد که مراحل اولیه متوجه ساماندهی و جایابی فضاهاست و مراحل بعد به انتخاب مصالح و جزییات رابرت ونتوری :فرد ضرورتًا از کل به جز حرکت نمی کند ،بلکه در همان ابتدا برای روشن شدن ذهن خود به جزییات می پردازد. مسیر فرآیند طراحی : هیچ مسیر روشنی را در فرآیند طراحی نشان نمی دهد. دانستن ان که طراحی مشتمل بر مراحل تحلیل ،ترکیب و ارزیابی است که در چرخه تبادلی به هم مربوط اند، بیشتر از آنچه آگاهی از حرکت های شنای پروانه ممکن است مانع غرق شدن در استخر شود ،فرد را قادر به طراحی نمی کند. تنها خود طراح است که باید فرایند را برای خود تالیف کند. مسیر فرآیند طراحی : .3الگوی ( Darkeمولد اولیه ) تحلیل ابتدا مشخص می کنی به نظر توچه چیزی ممکن است جنبه مهم مسئله باشد. ( ایده های اولیه ) بر اساس آن طرحی ابتدایی به وجود می آوری و سپس آن را آزمایش می کنی تا ببینی چه چیز های دیگری می توانی درباره مسئله کشف کنی. نمیتوان از برنامه شروع کرد و بعد به طراحی پرداخت ،باید طراحی و برنامه ریزی را همزمان شروع کرد. حدس مولد مسیر فرآیند طراحی : طراحی فرآیندی است که در آن مسئله و راه حل به همراه یکدیگر شکل می گیرند. نمودار هیچ گونه نقطه شروع و پایان و یا جهت حرکت از فعالیتی به فعالیت دیگر را نشان نمی دهد. فرآیند طراحی به مثابه تعامل میان مسئله و راه حل از طریق فعالیت های سه گانه تحلیل ، ترکیب و ارزیابی است. تعامل میان مسئله و را حل .هر یک قرینه دیگری است بخش دوم :مسئله ها و راه حل ها هیچ پایان طبیعی برای فرآیند طراحی وجود ندارد. عمل طراحی همچون پزشکی ،تنها زمانی مورد نیاز است که شرایط موجود رضایت بخش نیست،اما کدام روش بهتر است ،برطرف کردن عوارض بیماری یا جستجوی علل؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ طراحی ترمیمی :طراحی بیشتر کار ترمیمی است.بخشی از مسئله متوجه اصالح چیزی است که صورت نا مطلوب به خود گرفته است. ترمیم هرعارضه فقط علت آن عارضه را پابرجاتر می کند. مسایل طراحی حد و مرز روشنی دارند بلکه بیشتر در سلسله مراتب نسبی قرار گرفته اند. مسئله چند بعدی طراحی :می بایست برای زنجیره ای از خواسته ها راه حل یگانه ای ابداع شود. در ساختمان ها پنجره مثال بسیار خوبی از بخش ساختمان چند بعدی است. طراحی خوب معموًالپاسخی یگانه به زنجیره ای از مسایل است. الگویی از مسئله های طراحی مولد های مسئله طراحی کارفرما استفاده کنندگان کارفرما :در طراحی معموًال مسئله نه از ذهن طراح بلکه از طراح یک کارفرما سرچشمه می گیرد. قانونگذاران قانون گذاران :غالبًا درگیر خود طراحی نیستند ،ولی محدوده هایی را وضع می کنند که طراحان باید در چارچوب مولد های مسئله طراحی آن کار کنند. این گونه معیارها ممکن است بر عوامل ایمنی ،کاربرد یا شکل ظاهری باشد.  طراحان برخالف هنرمندان نمی توانند خود را منحصرًا وقف مسائلی کنند که برای شخص خودشان جذاب است نقش متفاوت مولد های محدود کننده : هر یک از مولدهای مسئله طراحی محدودیت هایی را البته به درجاتی متفاوت از انعطا ف پذیری بر راه حل طراحی تحمیل می کنند. قلمرو محدودیت های طراحی محدودیت های درونی محدودیت های بیرونی محدودیت های درونی :بخش اعظم برنامه طرح شامل تعداد و ابعاد فضاها ،در انواع و کیفیت های گوناگون محدودیت های بیرونی :چنین عواملی در اختیار طراح نیست ،آن ها وجود دارند و طراح مجبور است با آنها کار کندکه شامل عواملی نظیر بستر موقعیت یا زمینه خاصی که قرار است طرح در آن اجرا شود،شرایط زمین ،کیفیت خاک و........ ‏severins Bridge in cologne نقش محدودیت های درونی و بیرونی اهمیت اساسی قلمرو محدودیت ها در آزادی طراح نهفته است. محدودیت های درونی آزادی بیشتری به طراح می دهد زیرا این قیود عمومًا در اختیار طراح است. الگوی محدودیت های طراحی _ مولد بودن _قلمرو محدودیت ها کارکرد محدودیت های طراحی : هدف محدودیت ها تضمین اینکه نظام یا شی طراحی شده عملکردهای خواسته شده را حدالمقدور تامین کند. برای رسیدن به الگویی عمومی در جهت رسیدن به این هدف چهار کارکرد را در نظر می گیریم : کارکرد های شکلی :قیودی که به سامان بصری شکل مربوط است.کارکرد های نمادین :نقش نمادگرایی در فرآیند طراحی دربرابر نقش آن در نقدطراحی کارکرد های عملی :جنبه هایی از مسئله طراحی است که با واقعیت تولید،ساختن و بنا کردن طرح ارتباط دارد. کارکرد های بنیادین :قیودی که با مقاصد اولیه شی یا سیستمی که طراحی میشود سر و کار دارد. تالیف و تنظیم همه ی این محدودیت ها به عهده ی طراح است. مرکز بهاییت در هند  اینک الگوی تکمیل شده مسئله طراحی اینک نشان میدهد که سهم هر یک از مولد ها در هر یک از انواع قیود از بعد نظری چگونه است. مسئله ها ،راه حل ها و فرآیند طراحی کار طراح :بیشتر تجویزی است تا توصیفی طراحان معموال توصیف می کنند که جهان چگونه می تواند باشد بنابر این طراحان همه به نحوی آینده شناسند. تفکر خالق خالقیت خالقیت : Hخالقیتی که منجر به ایده های بدیع واساسًاجدید در تاریخ جهان می شود. خالقیت : Pایده ای که در اصل برای ذهن فرد بدیعاست حتی اگر برای دنیا لزومًا جدید نباشد. الگوی فرآیند خالقه : پنج مرحله را می توان در فرآیند خالقیت تشخیص داد ”دریافت اولیه“ ” ،تدارک“” ،نهفتگی“ “،روشنگری ” ، ”نفی وثبات ” خالقیت در طراحی رابرت ونتوری ” :طراح بهتر است خوب باشد تا نو آور ” طراح در طی فرآیند طراحی به نحوی نیازمند تفکر واگرا و همکرا می باشد. طراحان مجبورند مسائلی را که از بیرون تحمیل می شود حل کنند ،نیازهای دیگران را برآورند و چیزهای زیبا بیافرینند. هرمان هرتز برگر :برای من خالقیت عبارت از یافتن راه حل هایی برای همه این چیزهایی است که معارض هم اند و نوعی غلط خالقیت آن است که فراموش کنی گاهی باران می آید،فراموش کنی آدم های زیادی آنجا هستند و صرفا بر اساس ایده هایی که در سر داری پلکانی زیبا بسازی .این خالقیت نیست،.خالقیت قالبی است. اصول راهنما ویتگنشتاین :کارکردن در فلسفه مثل کار کردن در معماری در واقع بیشتر کار کردن روی خود است معماران هر یک اصولی برای طراحی دارند : نیاز مشهود به خلق نظریه استوار بر پایه نوعی اخالق و طراحی یقین اخالقی تجزیه در برابر یکپارچگی آینده طراحی خوب معموال پاسخی منسجم به مجموعه ای از موضوعات است در طراحی برای ساختمان هر معمار درگیر پیشگویی چیزی است که قرار است واقع شود. ان را در کار خود هم تصور خودشان از آینده هدایت می کند و هم میزان اعتقادشان به این تصور اصول راهنما محتوا محتوای اصول راهنمای طراحان به همان میزانی که خود آن ها با هم متفاوت اند ،تنوع دارد. کارفرما ویژگی مشترک بسیاری از طراحان خوب میزان تاکیدی است که بر کارفرما دارند و او را در خود فرآیند طراحی دارای نقش می دانند. استفاده کنندگان اگر ساکنان درگیر نشوند ،فرآیند طراحی بی چون و جرا کار نمی کند. ‏Central Beheer Office Complex, Apeldoorn, ‏Holland, 1972, ‏Herman Hertzberger, architect اصول راهنما (محدودیت های عملی): کاربردی برای طراحانی که شیفته مادیت بخشیدن و روند ساختن چیزها هستند این قیود عملی ممکن است منشا ایده های مولد طراحی می شود. ‏Apartment building اصول راهنما بنیادین روشنترین منبع اصول راهنما در طراحی نمادین معماری همواره به چیزی کرامت و جاودانگی می بخشد. نماد زبان مشترک میان هنرمند و مخاطب شکلی: قواعد هندسی و تناسباتی که مجموعه اصول راهنمای ماندگاری را تشکیل می دهد. آثار ویتروویوس ,پاالدیو ,آلبرتی مجموعه راهبردهای بهم پیوسته که عمدتا پیرامون بسط قیود شکلی برای سازماندهی و بیان کارکردهای بنیادین متمرکز است: بیان عملکردهای اصلی بنا از طریق ترکیبی غنی و سلسله مراتبی از هندسه های منتظم. گنجانیدن الگوهای قابل درک ,حرکت به منظور تامین این مسیرها و ارتباط های روشن در داخل و خارج بنا. گسترش مرحله بندی فضایی برای تقویت الگوهای حرکت و فعالیت های عملکردی. مفصل بندی فضاها در داخل و اطراف بنا برای اعتال بخشیدن به عرصه عمومی. تبعیت سازه و سایر سیستم ها از اهداف شکلی و فضایی. راهبردهای طراحی می دانیم که فرآیند طراحی با نوعی مسئله آغاز می شود و با نوعی پاسخ پایان می یابد ،اما طراحان چگونه از اولی به دومی می رسند ؟ طراحان از کجا شروع می کنند و چه نوع رویکردهایی را برای پیشبرد کار اتخاذ می کنند؟ هر طرحی معموًال با برنامه شروع می شود که می توان تصور کرد کارفرمایی به طراح برنامهارایه میکند. - مطالعه بیانیه ها در فرآیند تدوین برنامه و فرموله کردن راه حل به مطالعات متعدد درباره ی بیانیه های طراحی متوسل میشویم. فرآیند راهبردهای تخمینی – تجربیشامل موضوعاتی است که نسبت به مسئله طراحی جنبه محوری و حیاتی دارد. مولد اولیهاولین منبع مولد اولیه خود مسئله است. -ایده محوری در طراحی خوب تعداد بسیار معدودی ایده اصلی غالب است که طرح را می سازد وحول آنها مالحظات اصلی شکل می گیرد.که به آن طرح مایه یا طرح کلی می گویند. طراحان بنابر خصلت متعهد به ”ایده محوری ”مشوند و برای آن کار می کنند. منابع مولدهای اولیه-1خود برنامه است از نظر قیود بنیادین مطرح در آن -2قیود بیرونی -3اصول راهنما -حیات مولد اولیه روند طراحی بنای مرکز دانشگاهی هاول در کمبریج -بیل هاول فوت و فن های طراحی توجه به راه هایی که طراحان در روند طراحی برای هدایت کردن اندیشه های خود آگاهانه یا غیر آگاهانه بر می گزینند. اصول اساسی که در فرآیند طراحی طراحان موفق دیده می شود : -1فهم مسئله -2الگوی مسئله :در یک مسئله طراحی می شود باید با مالحضه تمام جعبه های مرکب از مولد های قیود ،عرصه ها و کارکردها ،برای یافتن مسائل مرتبط با پروژه تالش کرد. -3روش برودبنت -4داستان سرایی -5یک یا چند راه حل؟ -6تولید گزینه ها -7اندیشه های موازی دام های طراحی تشخیص مسئله با رایج ترین راه حل دم دست -1دام مقوله مسئله های طراحی معما نیست اما غالبًا -2دام معما اجزایی شبیه معما دارد. گاه یافتن راه حل آنچنان ما را خشنود می کند که نقطه ایمحوری از طرح می شود و مانع ظهور سایر ایده های مهم می شود. دام های طراحی این فرض که اعداد بزرگتر چیزهایی را نشان می دهند که -3دام عدد بزرگتر ،بهتر یا مطلوب ترند. -4دام عرف ابزار قدرتمندی چون دست نگاره خود می تواند دامی برای طراحان باشد. طراح تدریجا به ظاهر نقشه عالقه مند میشود تا چیزی که می خواهد نشان دهد. -5دام انگاره طراح همواره انگاره ای از طرح نهایی را در ذهن خود دارد. اما در طراحی قالبا میان نیت و واقعیت ممکن است ناهمگنی وجود داشته باشد. طراحی با نقشه ها نوعی فرضیه یا ابزار دست نگاره های طراحی سنجش احتمال ها یا ” چه می شود اگرها“ است. قابلیتی در میان دست و ذهن رابرت ونتوری-بسط خط فکری به مثابه پالنپالن کلی شاخه سینزبری از گالری ملی در میدان ترافالگار لندن دست نگاره های طراحی سانتاگو کاالتراوا طراحی با نقشه ها "City of Arts and Sciences" in Valencia, Spain طراحی با نقشه ها انواع دست نگاره ها : دست نگاره های مرجع :معماران تنها طرح های خود را دست نگاری نمی کنندجهان پیرامون خود را نیز با دست نگاره ها ثبت می کنند. بلکه طرح های دیگر و دست نگاره های ارایه :دست نگاره یا نقشه های نهایی که طراحان به کمکدیگران معرفی می کنند. انها کارشان را به کارفرما یا استخوان بندی انسان تاثیر سازمان دهنده ینیرومندی بر حاصل این فرآیند طراحی خاص داشته است مراحل تکمیل کلیسای سنت جان الهی در نیویورک -سانتیاگو کاالتراوا طراحی با نقشه ها نمودارها :ن مودارها ی حبابی صرفا برای نمایش ارتباط بین فضاهاست.مشکل این نمودارها این است که طریق خواندن خود را توضیح نمی دهد. دست نگاره های خیالی :بیشتر به چیستی طرح مربوط می شود تا چگونگی آنوجود داشته باشد ،اندک است. و در آنها اگر هم صحت فنی نمی خواهد نشان دهد که میتوان آن را ساخت بلکه می خواهد ما را به این چالش وا دارد که بیندیشیم اگر بشود آن را ساخت چگونه از آب در می آید. به کجا می رویم؟ هیچ جمع بندی منسجمی در مورد فرایند طراحی نمی تواند وجود داشته باشد. هدف این کتاب در بحث چگونگی اندیشیدن طراحان است تا به طراحان پر اشتیاق در نیل به سطوح باالتر کمک کند و به کسانی که با طراحان کار می کنند در درک بهتر آنان یاری رساند. برایان الوسون :با این همه نمی توانم تعریف رضایت بخش واحدی از طراحی ارایه دهم.