معماری ارگانیک یا طبیعتگرا

به نام معمار هستی 1 انسان طبيعت معماری عنوان پروژه:معماری طبیعت گرا (ارگانیک) استاد گرامی ...........: :دانشجویان ...... ....... 2 الهام از طبیعت و احترام به آن: ط بیعت زیب اترین و ب ا ش کوه ت رین ودیع ه ای اس ت ک ه انگ یزه لطی ف ت رین و تحس ین آم یزترین احساس ات و واکنش های روانی اس ت .اص الت و ص داقت اص ل مس لم این هنر و انعکاس آن اعجاز در بیننده است. خشونت کوه و صالبت آن دلیلی از سختی سنگ و صخره های زیرین است و این جدا از اصالت نیست. هر نوع دخالتی در طبیعت باید با معماری آن یعنی اصول آزادی ،اصالت و صداقت همراهی کند. 3 فهرست -1 مفهوم ارگانیک -2 تاریخچه معماری ارگانیک -3 مبانی نظری معماری ارگانیک -4 معماران برجسته سبک ارگانیک -5 فرانک لوید رایت 1-5 ویژگیهای معماری ارگانیک از دیدگاه رایت 2-5 تعابیر رایت از معماری ارگانیک -6 رالف والدو امرسون -7 لوئی سالیوان -8 فرانک فرنس -9 معماران برجسته سبک ارگانیک ایران -10 آثار برجسته سبک ارگانیک -11 سرزمین چوبی 4 ارگانیک معماریارگانیک تاریخچهمعماری تاریخچه ‏organic Architecture معماری ارگانیک معماری ارگانی ک در آمریکا ,در ق رن 19توس ط فران ک ف رنس و ل ویی س الیوان شکل گرفت و اوج شکوفایی آن را در اوائل قرن 20در آثار فرانک لوید رایت مشاهده می کنیم .بر اساس نظریه ارگانیک ,همه فرم های طبیعی ,پویا (دینامیک) هستند .سالیوان به روشی معتقد بود که مشابه پروسه به وجود آمدن در طبیعت ب ود .ب رای اولین ب ار اص طالح ف رم ت ابع عملک رد را بی ان نم ود ,این یع نی اینک ه سالیوان فرم تابع عملکرد را در پروسه رشد و حرکت طبیعی می دید..معماران ارگانیک معتقد بودند که طبیعت جزئی از خود انسان است و بین انسان و طبیعت جدائی نمی تواند باشد .آنان که به دنبال زیبایی مدرن بودند ،طبیعت تنها فلسفه صحیح تلقی می شد .معماران بایستی ترکیبی می ساختند که به موازات طبیعت باشد و پروسه حیات ،رشد و توسعه را به صورت انتزاعی نشان دادند. 5 ارگانیک مفهومارگانیک مفهوم لغت ارگانیک در لغت نامه ها به عناوین مختلف ترجمه شده است.ازجمله عالی،بدست آمده از سازوارهای زنده،وابسته به اندام،تن مایه و...اثر ارگانیک به اثری گفته میشود که مانند گیاه وموجودی زنده کامال به صورتی پویا درجهات مختلفی رشد کرده باشدوهیچ عاملی به جزنیروهای حیاتی مانع رشدآن نشده باشد .نمونه این آثار کلیه پدیده هاوموجودات طبیعی مختلف عالم است.انسان به عنوان نماینده خدا درروی زمین بادرک اصول پویاوحیاتی عالم طبیعت خود دست به آفرینش میزند،آفرینش ارگانیک نمونه های این نوع شکل گیری در تاریخ معماری کشورمان نیز فراوان است از آنجمله میتوان به شهرسازی کامال ارگانیک وانسانی بافتهای قدیمی (نمونه بارزآن ارگ بم)معماری طبیعی واقلیمی ایرانی استفاده از مصالح متناسب با اقلیم وبسیاری .از موارد دیگر نام برد فرانک لوید رایت ،معمار نامدار اوایل قرن بیستم و یکی از پیشگامان معماری :مدرن در این باره می‌گوید معماری عصاره زندگی است و به عبارتی ،زندگی را شکل می‌دهد .معماری"، حقیقی‌ترین روش ثبت زندگی در دنیای گذشته ،امروز و آینده است سالیوان در مورد مصالح می گوید :سنگ و مالت در ساختمان ارگانیک زنده می شوند. موضوعی که فرانک لوئید رایت شاگرد وی بهتر از هر معمار معاصر دیگر آن را در .ساختمانهایش نشان داده است معماران را برای یافتن رابطه بین فرم و عملکرد در طبیعت هدایت می کردند ،به گفته 6 آنها :طبیعت سیستمی ،از فرم ها و روش های به وجود آوردن را خلق می کند که سیر مفهوم ارگانیک • شاید قوی ترین ساخت و ساز ها و قدیمی ترین آنها را معماری انسان های اولیه در غار ها بتوان گفت .به اعتقاد میکل آنژ فرمی که هنر مند به مصالح می بخشد نه تنها ذهن هنرمند ،بلکه از پیش در خود مصالح وجود دارد .بنابر این هنرمند همواره در کشاکش متافیزیکی با فرم و اسرار طبیعت است و این فرایندی است • مکاشفه آمیز که از طریق آن هنر مند توده فرمی را که از قبل در ذهن خود و نیز در مصالح نهفته است ،کشف می کند ..رایت و بسیاری از معماران که در طلب یاد گیری از طبیعت هستند بسیاری از اسرار طبیعت ،جنبه های مختلف آمیختن طبیعت با سایت ،استقرار ساختمان روی آن ،جهت یابی آن ،آثار جنبی حرارتی و اقلیمی و گاه حتی جنبه های مختلف فرمی طرز 7 تشکیل ساختمانی طبیعت را فرا گرفته اند. های ارگانیسمهای معماریباباارگانیسم ارتباطمعماری ارتباط مورد موثربهبه۴۴مورد طورموثر طبیعیبهبهطور طبیعی میشود: محدودمیشود: محدود • • • • 8 -۱رابطه ی ارگانیسم ها با محیط خود -۲وابستگی بین ارگانها با یکدیگر -۳رابطه ی بین فرم و عملکرد -۴اصل حیات فرمهای طبيعی در اینجا بنا باید از زمین روییده شود و ه دف آن ص رفًا جوابگ وی احتیاج ات روانی و روحی انس ان باش د یع نی بتوان د راح تی اورا ب رآورده و اوراازهرنوع قی د رهایی بخش د .بای د خودرا در خود ببیند و از یک مقیاس انسانی برخوردار باشد. 9 طبيعت 10 طبیعت باید داخل بنا ،اجزا و مصالح نیز وارد شود ،ارگانیک به معنای همگونی و تلفیق اجزا نسبت به کل و کل نسبت به اجزا است. عملکرد 11 عملکرد صرفا صحیح نمی باشد ،بلکه تلفیق فرم و عملکرد و استفاده از ابداع و قدرت تفکر انسان در رابط ه ب ا عملک رد ض روری اس ت .ف رم و عملکرد یکی هستند. حجم و طبيعت 12 احترام به محیط طبیعی ،تلفیق حجم و فرم با محیط طبیعی به گونه ای که هر یک مکمل همدیگر باشند. مصالح و طبيعت 13 احترام به فطرت و ذات مصالح ،به همان گونه ای که هستند ،چه سنگ باشد چه چوب و یا آجر. خطوط 14 به کار بردن عنصر خط برای بیان بهتر ،استفاده از خطوط ساده و مستقیم به جای خطوط منحنی و شکسته. معماران برجسته سبک ارگانیک رالف والدو امزسون هوراتیو گرینو 15 لوئی هانری ساموئل سالیوان تیلور کولریج فرانک فرنس ویوله لودوک فرانک لوید رایت آلوار التو هوگو هرینگ هانز شارون رایت لویدرایت فرانکلوید فرانک فرانDک لويDد رايت ,يک آمريکايی بريتانيايی تبار ,به مدت دو سال در دانشگاه ويسکانسين تحصيل مهندسی کرده و برای مدت کوتاهی در کارگ اه ج وزف ليمن س يلزبی ,کس ی ک ه وی را ب ا اص ول س بک شينگل آشنا کرد ,کار کرده بود ,عالوه بر اين آموزش رسمی محدود و اندک ,برای نخستين بار عشق به مناطق روستایي ,تحت تاثير مزرعه پدر بزرگش در اسپرينگ گرين در ويسکانسين در وی پديد آمده بود . وی در سال 1888به کارگاه لوييس هنری ساليوان و دانکمار آدل ر پيوس ت و ت ا س ال 1893در آنج ا ب ود و ب ه ط راحی ساختمانهای مسکونی اشتغال داشت. 16 ویژگیهای معماری ارگانیک از دیدگاه رایت: • • • • • • • • دارای پالن آزاد است. به دنبال تحقق تداوم فضایی وشادی و سرزندگی فضایی است. در طراحی داخلی فضا های معماری شکل اولیه حجمی را نفی می کند . بر مسئله ارتباط انسان ،طبیعت و معماری تاکید می ورزد . معماری در آنچه که باید باشد و هست جست جو می کند . چهار چوبها و قوانین ثابت و بی حرکت و محدود کننده را نفی می کند. در بین اجزاء آن نوعی پیوستگی طبیعی وجود دارد که با طبیعت پیرامونآمیخته شده است. -به معماری به گونه ای تندیس گونه نگاه می کند. 17 تعابیر رایت از معماری ارگانیک • اگر چه رايت با تكنولوژي مدرن مخالفتي نداشت،ولي وي آن را به عنوان غايت وهدف تلقي نمي نم ود .ب ه اعتق اد رايت ،تكنول وژي وس يله اي اس ت ب راي رس يدن ب ه ي ك معم اري واالت ر ك ه از نظ ر وي همان ا معم اري ارگاني ك ب ود .او در 20مي 1953در تليسين معماري ارگانيك را با عبارت ذيل تعريف كرد: -1طبيعت:فقط شامل محيط خارج مانند ابرها،درختان وحيوانات نمي شود بلكه شامل داخل بنا واجزا ومصالح آن نيز مي باشد -2ارگانيك:به معناي همگوني وتلفيق اجزا نسبت به كل وكل نسبت به اجزا مي باشد. -3ش كل ت ابع عملك رد :عملك رد ص رف ص حيح نمي باش د بلك ه تلفي ق ف رم وعملك رد واس تفاده از اب داع وق درت تفك ر انس ان در رابط ه ب ا عملك رد ض روري اس ت .ف رم وعملكرد يكي هستند. -4لط افت :تفك ر وتخي ل انس ان باي د مص الح وس ازه س خت س اختمان را ب ه ص ورت فرمهاي دلپذير و انساني شكل دهد.همانگونه كه پوشش درخت وگلهاي بوته ها،شاخه هاي آنها را تكميل ميكند.مكانيك ساختمان بايد در اختيار انسان باشد ونه با العكس . • • • • 18 • • • • • -5سنت :تبعيت ونه تقليد از سنت اساس معماري ارگانيك است. -6تزئینات :بخشي جدايي ناپذير از معماري است.رابطه تزييات به معماري همانند گلها به شاخه هاي بوته مي باشد. -7روح:روح چيزي نيست كه به ساختمان القا شود بلكه بايد دردرون آن باشد واز داخل به خارج گسترش يايد. -8بعد سوم:بر خالف اعتقاد عمومي ،بعد سوم عرض نيست ،بلكه ضخامت وعمق است. -9فضا:عنصري است كه دائما بايد در حال گسترش باشد.فضا يك شالوده پنهاني است كه تمام ريتمهاي ساختمان بايد از آن منبعث شوند و در آن جريان داشته باشند 19 لوئی سالیوان ازپایه گذاران مکتب شیکاگوومعماری مدرن درآمریکا بود.وی اعتقاد بسیار زیادبه فرمهای طبیعی وسبک ارگانیک داشت. سالیوان به روشی معتقدبودکه مشابه پروسه بوجود آوردن درطبیعت بود.اوبرای اولین بار اصطالح فرم تابع عملکرد را بیان نمودوچنین عنوان کردکه بعد ازمشاهده مستمرپروسه ط بیعی ب ه این نتیج ه رس یدم ک ه ف رم ت ابع عملکرداست.سالیوان درمورد مصالح میگوید:سنگ ومالط در .ساختمان ارگانیک زنده میشود فرانک فرنس فرانک ف رنس ک ه اس تاد س الیوان محس وب میش د وس الیوان ب رای م دتی دردفترکاراوکارمیکردبیش تر تحت ت اثیر س بک نئوگوتیک بود.به اعتقاد فرنس براساس نظریه ارگانیک همه فرمهای طبیعی پویا هستند ونیروها وفشارهائی که درساختار یک حیوان دخیل هستند کشش ماهیچه هاومفاصل هنگامی که موجود حرکت میکند طرح رشدوگسترش که درفرم گیاهان وصدفها دیده میشودتصویری ازیک شکل زنده است.ا 20 معماران سبک ارگانیک ایران مهندس هوشنگ سیحون(دفترکارسیحون ،آرامگاه بوعلی سیناونادرشاه) مهندس پاسبان حضرت(پارک جمشیدیه) مهندس مهرداد ایروانیان 21 آثار برجسته سبک ارگانیک 22 خانه وینسلو خانه الرکین ساختمان اس سی جانسون خانه ویلیتس معبد وحدت ساختمان تالیسین غربی خانه مارتین هولی هوک موزه گوگنهایم خانه روبی خانه کافمن ،خانه آبشار خانه ویلیتس خانه ویلیتس در هایلند پارک ایلی نویز ,یک نمونه بارز از نوع خانه مرغزاری است که در 1902ساخته شد .پالن صلیبی شکل آن به دور یک بخاری دیواری (شومینه ) که در مرکز بنا مستقر شده ,شکل گرفته است .در حالی که هر یک از فضاها شخصیت مستقل فردی خود را دارند ,اما آزادانه با سایر فضاها تداخل پیدا می کنند و نوعی تداوم زنده را پدید می آورند .دو بال غیر متقارن بنا همچون دو بازوی گشاده به درون پارک پیرامونی ساختمان نفوذ کرده اند ,پارکی که مرغزار آن تا لبه دیوارهای ساختمان ادامه دارد .به این ترتیب خانه و طبیعت ,طبق نظام محور مشخص ,در یکدیگر ادغام شده اند .این ادغام به کمک بامهای کم شیب که به طور مشخص از نما بیرون زذه اند و تاکید بر عناصر افقی نما و استفاده از مصالح طبیعی که با محیط ممزوج می شوند ,بیشتر مورد تاکید قرار گرفته است . 23 خانه ویلیتس 24 فرانک لوید رایت .خانه ویلیتس ,هایلند پارک ,ایلی نویز 1902. 25 معبد وحدت رایت در سال 1906 – 7معبد وحدت را در اوک پارک ایلی نویز بنا کرد .در اینجا وی بتن مسلح را به عنوان ماده ساختمانی انتخاب کرد ,اما با بیانی سنگین وشکوهمند که یاد آور سبک مصری بود .قسمت داخل بنا ,با یگانگی و وحدت ظریف و دقیقی که در خطوط مرزی بین عناصر باربر داشت و نیز با سقف شیشه ای ,سازه چوبی ظریف و چراغهای آویزان زنگوله ای شکلش گرایش رایت را به ارائه یک بیان نمادین و حاکی از زیبایی شناسی به منظور وحدت فرد با جامعه ,ظاهر می سازد . 26 معبد وحدت 27 معبد وحدت 28 خانه آبشار هیچ خانه ای نباید روی تپه باشد ،بلکه باید جزئی و بر آمده از طبیعت باشد ،متعلق به آن باشد ،تا تپه و خانه بتوانند با هم زندگی کنند و خوشحالی هر یک به لحاظ وجودی دیگری باشد". این گفتار رایت است که در خانه آبشارش بصورت کامل به آن پایبند بود. شاهکار رایت خانه کافمن ( )1935 – 39است که به عنوان خانه آبشار نیز معروف است ,و سنتزی خالقانه از معماری ارگانیک و عناصر کوبیستی و خردگرایانه است .این بنا در نزدیکی میل ران ,پنسیلوانیا قرار گرفته است .این عمارت تجملی بر فراز یک نهر آب و درست در نقطه ای قرار دارد که یک آبشار کوچک تشکیل می شود .این خانه به وسیله پلی که به یک راه باریک در کناره تپه منتهی می شود ,قابل دسترسی است . یک سایبان بتنی ,فضای رابط و حد فاصل بیرون و درون بنا است. 29 معماری ارگانیک در خانه آبشار موارد طراحی و اجرائی که رایت برای این خانه ویالیی در نظر گرفته بود می توان در هشت مورد ذیل خالصه نمود. حداقل دخالت در معماری طبیعی تلفیق حجم ساختمان با محیط طبیعی به گونه ای که هر یک مکمل دیگری باشند. ایجاد فضاهای خارجی بین ساختمان و محیط طبیعی تلفیق فضای داخل با خارج نصب پنجره های سرتاسری و از بین بردن گوشه اتاق استفاده از مصالح محیط طبیعی مانند صخره ها و گیاهان چه در داخل و چه در خارج بنا نمایش مصالح به همان گونه که هست ،چه سنگ باشد چه چوب و یا آجر -استمرار نمایش مصالح از داخل به خارج بنا 30 اين خانه كه در س ال 1937س اخته ش ده ،به به ترين ش كل عقاي د رايت در م ورد معم اري ارگانيك را نمايش ميدهد. 31 32 اين طرح در سال ۱۹۷۷در نظرخواهي بهترين طرح معماري معاصر، که از سوي مجله Architecture Recordانجام شد به عنوان نخست دست يافت. این عمارت تجملی بر فراز یک نهر آب و درست در نقطه ای قرار دارد که یک آبشار کوچک تشکیل می شود . یک سایبان بتنی ,فضای رابط و حد فاصل بیرون و درون بنا است. فرانک لوید رایت .خانه کافمن (خانه آبشار) نزدیک میل ران ,پنسیلوانیا 1935 - 39 . 33 همچون خانه های مرغزاری , کانون اصلی این ارگانیسم نیز بخاری دیواری است که در مرکز بنا و بر یک تخته سنگ قرار گرفته است و همانند سایر عناصر باربر عمودی این بنا , کال از سنگهای طبیعی ساخته شده است .متکی بر این دیوارهای قائم سنگی ,سقفهای یکپارچه از بتن نرم با اشکال مستطیلی در سطوح مختلف یکی بر فراز دیگری قرار گرفته اند که همگی به نوعی به سوی محیط پیرامون پیش رفتگی دارند ,اما بر فراز دره باریک موجود ,نقش یک پل را بازی می کنند . پالن صلیبی شکل این بنا در سه بعد گسترش یافته است و کامال از اجمال گرایی آزاد است ,به طوری که یک سلسله مراتب زنده و پیچیده از تداوم و تداخل فضایی را به وجود می آورد ,یعنی استفاده بنیادی و افراطی از امکانات ساختمانی بتن مسلح بدو ناینکه به موضوع تزئین امتیازی خاص اعطا کند . 34 فرانک لوید رایت .خانه کافمن (خانه آبشار) نزدیک میل ران ,پنسیلوانیا - 39 . 1935 35 خانه کافمن (خانه آبشار) 36 گوگنهایم موزهگوگنهایم موزه موزه گوگنهایم در نیویورک طی سالهای 1943 – 46طراحی و طی 1956 – 59ساخته شد .حلزون سفید بیرون جهیده ای که همان ساختمان اصلی است همراه با ساختمانهای مدور اما کم ارتفاعتر جن بی اش ,مجموع ا نس بت ب ه س ازه ه ای مکعب مس تطیل نیوی ورک بیگان ه هس تند :ش کل پ ذیری یکدست این بنا نوعی کنایه و استهزا نسبت به حالت صنعت زده کال نشهر است . در این ساختمان جمعیت به وسیله آسانسور به باالترین قسمت منتقل شده و سپس از طریق یک سطح شیبدار مارپیچ به طرف پایین هدایت می شوند ,در حالی که از مقابل تابلوهای نقاشی که از قسمت داخلی دیوارهای جداره بنا آویخته شده اند عبور می کنند .سطح شیبدار سفید که از حالت مادیت خارج شده است به یک محوطه وسیع مرکزی که از یک گنبد شیشه ای نور می گیرد مشرف است. 37 تداوم طرح در موزه گوگنهایم به قیمت اعمال سازشکاریهایی در زمینه عملکرد و ساختمان به دست آمده است .مناسب بودن رامپ برای تماشای تابلوها یک موضوع مورد بحث است ,زیرا تابلوها در حالتی مورد تماشا قرار می گیرند که تماشاگر در حال عبور و فاصله اش با آنها همواره یک مقدار است .برخی از نکات تهور آمیز ساختمانی این بنا نیز چندان از زیبایی بهره ای نبرده اند .در اینجا هدف و تکنولوژی به گونه ای غیر جدی در خدمت یک تصور و تفکر همه جانبه بسیار نمادین قرار گرفته اند و گرچه این بنا ,بدون شک نمایانگر گامی بزرگ در جهت پختگی و بلوغ هنری رایت است ,اما به طور آشکار از آرمان اصلی معماری ارگانیک دور شده است . 38 فرانک لوید رایت . موزه گوگنهایم , نیویورک 39 فرانک لوید رایت . موزه گوگنهایم ,نیویورک 40 ساختمان ارگانیک هوگو هرینگ 41 آسایشگاه معلولین-آلوار آلتو 42 ساختمان ارگانیک هانس شارون 43 ساختمان ارگانیک هانس شارون 44 Woodland home 45 Woodland home 46 Woodland home 47 Woodland home 48 Woodland home 49 Woodland home 50 Woodland home 51 52