صفحه 1:
صفحه 2:
سوره علق آیه اتا ۵
صفحه 3:
2 تشم
وم یه ورس كي CES GNSS
ter <
وَالْحِكمة وإِن من متك كل تين 6
آل عمران آيه 6ع ١
صفحه 4:
و
ee
لیم اه و ریم مهم 3 ASL > GOSS رانک
x
ped eu
SDE oe ye kere) ree) By
دانشجويى به دست مى آيد
صفحه 5:
فصل دوم
اخلاق دانشجويي و عل مآموزي .
صفحه 6:
اهداف اين فصل :
۱- دانشجویان محترم . اهمیت و جایگاه ویژه علم و دانش اندوزی در
اسلام را متذکر شوند.
۳- با شناخت تاثیر پارسایی و تقوا بر تعقل و علم آموزی در 7
تقوای خود کوشش بیشتری,بنمایند.
صفحه 7:
سوّالات اين فصل :
-١ اهميت علم آموزی در اسلام از کجا ثابت می شود؟
از آبات کریمه قرآن
۱یات اول سوره ی علق که تلاوت شد.
۲آبات بیانگر هدف بعثت
اه تلت ی ی و دهها ان
صفحه 8:
الگو گرفتن از پیامبر و اهل بیت در عالم بودن و عالم پروری
مثلا امام صادق(ع)وقتی فرصتی پیدا شد ۴۰۰۰شاگرد در علوم مختلف
تربیت کردند.جریان عاصف ابن برخیا و جریان معرفی جبریثل توسط
امیر مومنین در مسجد کوفه و اينکه تمام علم الکتاب نزد ائمه نمونه ای
از علم ائمه است.
۲-هدف از علم آموزی چه چیزی باید باشد؟
به کار بستن و رشد وکمال خود
بهره برداری از علم در خدمّت به جامعه و بند گان خدا
Jf : ,
95
صفحه 9:
۳- اهداف انحرافی در علم آموزی» کدامند؟
فقط کسب دزآمد. فریب مردم. رسیدن به مقأم القاب وعنوان»
پرستیژ وپز دادن» درا مد بيشتر و کارراحت تر و ....
۴- آیا پارسایی و تقوا تاثیری در علم آموزی
دارد؟
البته موثر است.
اا ا ا ۱
صفحه 10:
ان و خدا
د)عالمى كه تقوا دارد در ارات ى علمش منتقل و حدفذارا a | ١17
عمل می کند و عالمی که تقوا ندارد علمش را به دیگران 650 93 9 5 dele
دست ثروتمندان و زور گویان می شود.
علم و مال و حشمت و چاه قران aS
بد گهر را علم و فن آموختن
تیغ دادن در کف زنك if
واستان از دست ديوانه سلاح .
صفحه 11:
الف)پیروی از حدس و گمان
پیروی از گمان و ظن بخصوص در باب علوم و اعتقادات بسیار خطا و
7و ل
< 5
ge ar of
هل نکم نع جر رکفت
| انش الا عضو 8 د ©
۳ Fe ay AGEN)
7 و و ۳
وحم ره غم د
realy 22318 ود کل VACA
صفحه 12:
ل رس
ب) تقلید بدون تحقیق و کور کورانه
۱- گاهی تقلید همراه با تحقیق و ملاک صحیح و عقلانی است .مثل تقلید از
۲ و گاهی از روی خودکم بیبی ابا جدّید بودن با قد یک ان
صفحه 13:
ae. we
W) Oh S
RTE TO Ce Tee re Teoh y
در اصول دين تقليد جايز نيست و بايد از روى تحقيق و تعقل
ا ل ل
كارشناس و مجتهد در فروع نيستند تقليد لازم است و أين تقليد
عقلانی است.
صفحه 14:
ج) شتاب زدگي و عجله
از نظر اسلام عجله و شتابزدگی مذموم و ناپسند است.مگر در موارد
خاص در باب رسیدن به حقایق علمی صبوری و پشت کار لازم است.
د)پيروي از تمایلات نفساني
که خود آن نیز به چندنوع
<a +
ثم مى شود و مى تواند ج
صفحه 15:
الف)حب و بغض ها
امیر المومنین می فرماید:هر کس عاشق چیزی شود.دید گانش را کور و
قلبش را رنجور می کند. ag
چون غرض آمد هتر پوشیده شد صد حجاب از دل به سوي دیده شد
ب)طمع در رسیدن به چيزي
امیر المومنین می فرماید :
کسی که عجب و خودبزرگ بینی دارد گمراه می شود.
صفحه 16:
۷-برای علم آموزی چه صفاتی لازم است؟
آداب و صفاتی که در علم آموزی لازم و مفید هستندعبار تند از :
الف)انگیزه و هدف خدایی و صحیح
ب)انتخاب استاد خوب
ج)رعایت اولویت ها
د)خوب گوش دادن
«)پرسش گری و کنجکاوی
)نگاشت
صفحه 17:
۸-در انگیزه و نیت خالص حسن فعلی و فاعلی چیست؟
حسن فعلی آنست که کار و عمل خوب باشد و حسُن فاعلی آنست که
انجام دهنده ی کار نیت خوب و خالص داشته باشدو هر یک از اين دو
نباشند. کار انجام شده بی ارزش است.
در اسلام هدف وسیله را توجیه نمی کند.یعنی اگر نیت و هدف هم
خوب باشد با کار خلاف نباید برای رسیدن به آن هدف اقدام کرد..
صفحه 18:
۰ -چه علمی اولویت دا رد؟
علمی که به حال خود و جامعه نافع باشد.
pet}
7 alc
22 Bd
صفحه 19:
سوالات به ۳ نوع تقسیم می شود:
الف)سوال واقعی که برای دانستن و فهمیدن است و باید آن را از
اهلش پرسید. این نوع سوال کردن مورد تاکید قرآن کریم است که
می فرماید :
ب)سوال براي اپت با خوگگیزیی که معنوع و غلط است.
وآمشکوک کردن واقعیت ها که |
(عم یتساتلون عن النباءالعظیم)
سوره نبا آيه ١
صفحه 20:
الف)نگارش مطلب موجب قدرت بیشتر ذهن در ویرایش علم می شود.
ب)با نگاشتن دیگر علم از دست انسان نمی رود.
ج)دیگران می توانند از نوشته های ما استفاده کنند.
امام صادق می فرمایند:
صفحه 21:
۴-خود شناسی چه رابطه ای با اخلاق دارد؟
خودشناسی مقدمه خودسازی و اخلاق است و یکی از دانش های بسیار.
مفید و در اولویت . خودشناسی است.
3 eed ا ICS oe aes Te Pe OSD]
een SL IRC Sa ee tC)
سوره علق آيه 1تا 5
آل عمران آيه 164
سوره جمعه آيه 2
از اين آيات عظمت علم و دانش و ارزش
دانشجويي به دست مي آيد
فصل دوم
اخالق دانشجويي و علم آموزي
جلسه سوم و چهارم
اهداف اين فصل :
-1دانشجويان محترم ،اهميت و جايگاه ويژه علم و دانش اندوزي در
اسالم را متذكر شوند.
-2با شناخت تاثير پارسايي و تقوا بر تعقل و علم آموزي در تقويت
تقواي خود كوشش بيشتري بنمايند.
-3در كنار شناخت لغزش گاه ها و موانع پيش رفت و دوري از
آنها ،به علم حقيقي و ارزشمند دست يابند.
-4ضمOن آشنايي با فضايل اخالقي كسب علم و دانش ،تقوي و علم
خود را باال برده و براي انجام كارهاي بزرگ و خداپسندانه مجهز
شوند.
سؤاالت اين فصل :
-1اهميت علم آموزي در اسالم از كجا ثابت مي شود؟
الف :از آيات كريمه قرآن
)1آيات اول سوره ي علق كه تالوت شد.
)2آيات بيانگر هدف بعثت
)3آياتي كه عالم و دانشمند را بزرگ شمرده و دهها آيه ديگر
ب :روايات فراوان از پيامبر اكرم (ص) و اهل بيت به عنوان نمونه:
«طلب العلم فريضه علي كل مسلم و مسلمه» طلب علم وظيفه ي هر زن
و مرد مسلمان است.
«اطلبوا العم من المهد اللحد»
الحكمه ضاله المؤمن»
ز گهواره تا گور دانش بجوي
علم و حكمت گمشده ي مومن است.
ج :الگو گرفتن از پيامبر و اهل بيت در عالم بودن و عالم پروري
مثال امام صادق(ع)وقتي فرصتي پيدا شد 4000شاگرد در علوم مختلف
تربيت كردند.جريان عاصف ابن برخيا و جريان معرفي جبريئل توسط
امير مومنين در مسجد كوفه و اينكه تمام علم الكتاب نزد ائمه نمونه اي
از علم ائمه است.
-2هدف از علم آموزي چه چيزي بايد باشد؟
الف) به كار بستن و رشد وكمال خود
ب) بهره برداري از علم در خدمت به جامعه و بندگان خدا
ج) معرفت الهي و تقرب به خدا
د) شناخت رابطه خود و خدا و رابطه خود و جهان اطراف و انتخاب
بهترين راههاي پيش رفت و خودسازي و رسيدن به شخصيت عالي
انساني
-3اهداف انحرافي در علم آموزي» كدامند؟
فقط كسب درآمد ،فريب مردم ،رسيدن به مقام ،القاب وعنوان،
پرستيژ وپز دادن ،درآمد بيشتر و كارراحت تر و . . . .
-4آيا پارسايي و تقوا تاثيري در علم آموزي
دارد؟
البته موثر است.
الف)تقوي و تكيه بر خدا مشكالت تحصيل انسان را آسان مي كند وبه او
آرامش بيشتري مي بخشد.
ب)پارسايي علم را هدفدار و جهت دار مي كند.
ج)تقوا موجب بينش بيشتر و فهم سريع تر مطالب مي شود.
««كسي كه تقوا پيشه كند خداوند حكمت را از قلبش به زبانش جاري مي كند »» .
د)عالمي كه تقوا دارد در ارائه ي علمش مستقل و هدفدار است و خدائي
عمل مي كند و عالمي كه تقوا ندارد علمش را به ديگران مي فروشد و عامل
دست ثروتمندان و زورگويان مي شود.
استاد مطهري مي فرمايد :علم و تقوا به منزله دو بال براي حركت انسان به
اوج كمال هستند كه هر كدام نباشد پرواز ناقص خواهد بود.
علم و مال و حشمت و جاه قران
بد گهر را علم و فن آموختن
تيغ دادن در كف زنگي مست
واستان از دست ديوانه سالح
فتنه آرد در كف بد گوهران
دادن تيغ است دست راهزن
به كه آيد علم را ناكس بدست
تا ز تو راضي شود عدل وصالح
-5موانع رسيدن به علم حقيقي كدامند؟
ذهن انسان گاهي بر اثر نداشتن منطق قوي و عدم آشنايي با علم منطق و
گاهي بر اثر آلودگي هاي نفساني از درك حقايق ناتوان مي گردد و به
علم حقيقي نمي رسد.بعضي از اين موانع عبارتند از :
الف)پيروي از حدس و گمان
پيروي از گمان و ظن بخصوص در باب علوم و اعتقادات بسيار خطا و
زيانبار است .قرآن كريم در اين باره مي فرمايد :
سوره انعام أيه 148
سوره اسرا أيه 36
امير المومنين
(ع)
«ال تقل ماال تعلم بل ال تقل كل ما علمت»
ب)تقليد بدون تحقيق و كوركورانه
- 1گاهي تقليد همراه با تحقيق و مالك صحيح و عقالني است .مثل تقليد از
متخصص .
- 2و گاهي از روي خودكم بيني يا جديد بودن يا قديمي بودن يك انديشه و
اعتقاداست يا به صرف اينكه مطلب و يا شخص گوينده مطلب ،مشهور است ،
تقليد كوركورانه و غلط انجام مي شود.
قرآن را جع به كساني كه كوركورانه از نياكان خود تقليد مي كردند،
مي فرمايد:
سوره بقره أيه 170
علوم اسالمي به دو حوزه ي تحقيقي و تقليدي تقسيم مي شود.
در اصول دين تقليد جايز نيست و بايد از روي تحقيق و تعقل
اصول پذيرفته شود .اما در حوزه ي فروع براي كساني كه
كارشناس و مجتهد در فروع نيستند تقليد الزم است و اين تقليد
عقالني است.
ج)شتاب زدگي و عجله
از نظر اسالم عجله و شتابزدگي مذموم و ناپسند است.مگر در موارد
خاص در باب رسيدن به حقايق علمي صبوري و پشت كار الزم است.
امير المومنين (ع) فرموده اند « :عجله در كار ها موجب نقص كار و
نرسيدن به هدف خواهد بود».
د)پيروي از تمايالت نفساني
كه خود آن نيز به چند نوع تقسيم مي شود و مي تواند جلو فهم حقيقت را
بگيرد.
-6چه صفاتي در انسان مي توانند جلو فهم حقيقت را
بگيرند؟
الف)حب و بغض ها
امير المومنين مي فرمايد:هركس عاشق چيزي شود،ديدگانش را كور و
قلبش را رنجور مي كند.....
چون غرض آمد هنر پوشيده شد
ب)طمع در رسيدن به چيزي
صد حجاب از دل به سوي ديده شد
امير المومنين مي فرمايد :
برق شمشير طمع در انديشه عقل را به زمين ميزندِ .
ج)عجب و خودخواهي
خودخواهي نيز موجب مي شود كه انسان به همه چيز « ،خودخواهانه » نگاه
كند و حقيقت مطلب را نفهمد.
امير المومنين مي فرمايد:
كسي كه عجب و خودبزرگ بيني دارد گمراه مي شود.
-7براي علم آموزي چه صفاتي الزم است؟
آداب و صفاتي كه در علم آموزي الزم و مفيد هستندعبارتند از :
الف)انگيزه و هدف خدايي و صحيح
ب)انتخاب استاد خوب
ج)رعايت اولويت ها
د)خوب گوش دادن
ه)پرسش گري و كنجكاوي
و)نگاشتن
ز)تواضع در برابر استاد
ح)عمل به آنچه آموخته ايم.
ط)ايمان
ي)صبر و پشتكار
-8در انگيزه و نيت خالص حسن فعلي و فاعلي چيست؟
حسن فعلي آنست كه كار و عمل خوب باشد و حسن فاعلي آنست كه
انجام دهنده ي كار نيت خوب و خالص داشته باشدو هر يك از اين دو
نباشند،كار انجام شده بي ارزش است.
در اسالم هدف وسيله را توجيه نمي كند.يعني اگر نيت و هدف هم
خوب باشد با كار خالف نبايد براي رسيدن به آن هدف اقدام كرد.
-9از ديدگاه پيامبراكرم (ص)شرايط يك استاد خوب چيست؟
الف)از تكبر به تواضع دعوت كند.
ب)از چاپلوسي به خلوص و خيرخواهي فرا خواند.
ج)از جهل به علم برساند.
-10چه علمي اولويت دا رد؟
علمي كه به حال خود و جامعه نافع باشد.
پيامبر اكرم(ص)مي فرمايند«:دانش ها بيشتر از آنندكه بتواني بر همه
آن ها احاطه يابي ؛پس بايد از هردانشي بهترين هاي آن را انتخاب
كني».
دانستن علمي كه سودي ندارد ،از نظر پيامبر مردود است.مثل مردي كه
انساب مي دانست.
در خوب گوش دادن ،
اميرالمومنين مي فرمايند:وقتي در نزد دانشمندي قرار گرفتي درشنيدن
حريص تر باش تا در سخن گفتن.
-11چه نوع سوالي مورد تاييد و چه نوع سوالي ممنوع
مي باشد؟
سواالت به 3نوع تقسيم مي شود:
الف)سوال واقعي كه براي دانستن و فهميدن است و بايد آن را از
اهلش پرسيد .اين نوع سوال كردن مورد تاكيد قرآن كريم است كه
مي فرمايد :
(فاسئلو اهل الذكر ان كنتم ال تعلمون)
سوره نحل آيه 43
ب)سوال براي اذيت يا خودنمايي كه ممنوع و غلط است.
ج)سوال براي زير سوال بردن و مشكوك كردن واقعيت ها كه اين
2نوع سوال ممنوع است .مثال قرآن مي فرمايد:
(عم يتسائلون عن النباء العظيم)
سوره نبا آيه 1
-12يادداشت برداري چه سودي دارد؟
الف)نگارش مطلب موجب قدرت بيشتر ذهن در ويرايش علم مي شود.
ب)با نگاشتن ديگر علم از دست انسان نمي رود.
ج)ديگران مي توانند از نوشته هاي ما استفاده كنند.
امام صادق مي فرمايند:
« دانش خود را بنگاريد تا براي هميشه حفظ شود»
«نوشته هاي خود را نگهداري كنيد زيرا در آينده به آن نياز پيدا مي
كنيد».
-13چرا در اسالم «احترام به استاد» اين همه مورد تاكيد
است؟
توجه فوق العاده اسالم به علم و عالم و كسي كه علم را به ديگران مي
آموزد.براي آنست كه اين احترام موجب پيشرفت علم و در نتيجه
پيشرفت جامعه اسالمي خواهد شود.
-14خود شناسي چه رابطه اي با اخالق دارد؟
خودشناسي مقدمه خودسازي و اخالق است و يكي از دانش هاي بسيار
مفيد و در اولويت ،خودشناسي است.
مقايسه دانش هاي ديني و حقوقي و اخالقي با دانش هاي ورزشي و امثال
آن موجب تعجب است.
زيرا ما به دانش هاي ضروري اهميت نمي دهيم اما غير مستقيم دانش
هاي غير ضروري آموزش مي دهيم