پایگاه و نقش اجتماعی در جامعه

صفحه 1:


صفحه 2:
| جامعه را از منظر نقش و پایگاه اجتماعی نیز می توان مورد بررسی قرار داد. در الگوی جامعه انسانی, این نکته مورد دقت است که در کنار ‎let‏ عوامل تشکیل دهنده جامعه لین نقش و پایگاه اجتماعی است که موجبات سرزندگی و حیات در جامعه. می باشند. افراد هر روزه با نقش و پایگاه اجتماعی که در جامعه دارند. به تکاپو و فعالیت های خود, هویت می بخشند. اهمیت نقش و پایگاه اجتماعی در جامعه بحدی است که در صورتی که فرد با مسائلی در حیطه ی آن مواجه گردد دچار فشار های روانی و عصبی شده و احتمالا جریان عادی زندگی فرد با چالش مواجه گردد و تبعات ناشی از آن عاملی برای برهم خوردن چرخه سلامت جامعه محسوب گردد. 

صفحه 3:
ww.morteza-talaei.com 000 ‏جامعه گروهی از اشخاص است که در یک فرهنگ جر‎ مشترکه» نقشها و پایگاه های اجتماعی مختلفی را در تصرف خود دارند و بر این اساس هر یک عهده دار فعالیت های معینی در آن هستند. در هر جامعه افراد و انسان, ها از لحاظ حرفه و شغل » اختیار و قدرت » احراز حیثیت و اعتبار » نفوذء عادت و علایق تفاوت هایی با یکدیگر دارند که تنها در یک فرهنگ مشترک با گرلیش ها » نگرش ها »ارزشها و اعتقادلتی تقریبا عمومی با یکدیگر پیهند می یابند و از این مجرا کلیتی اجتماعی يبدا می کنند. 

صفحه 4:
نقش اجتماعی- رفتاری که دیگران از فردی که پایگاه معینی را در اجتماع احراز کرده انتظار دارند.(فعالیت هایی که شخص در جامعه به عهده دارد .) يا به تعبیری نقش اجتماعى - را مى توان فعاليتى دانست كه در جامعه بر عهده فرد يا كروهى قرار مى دارد و جون اين امر انتظارات در ديكران بوجود م ىآورد, بنابراين فرد يا كروه مى بايست با توجه به موقعيت یا پایگاه اجتماعی خویش آنرا بر آورده سازد. 

صفحه 5:
نقش تجویز شده (یا محول )- آن شیره ای از ایفای نقش است که منطبق با انتظارات جامعه باشد با به تعیر بهتر نقشی است كه براساس هنجارها و موازين موجود در یک جامعه به عهده فد واگذار گردیده و بنابراين ديكران از وى ايفاى آن نقش را انتظار دارند. مثلاً نقش محول يكك معلم تدريس است كه اين كار طبق ضوابط و مقررات خاصى برعهده وی قرار داده شده ‎ei‏ نقش انتسابی یا نقش طبیعی- منظور از نقش انتسایی در حقیقت نقشی است که بطور طبیعی و یا بوسیله دیگران برای فرد تعیین گردیده و تذیبردادن آنها خصوصاً در جوامع سنتی و کشاورزی مشکل و در مواردی نیز ما است ( مثل نقش اجتماعی افراد در نظامی کاستی). . نکته : ازنقش محول در مواردی که مربوط به خصوصیات فیزیکی فرد از قبيل سن , جنس ورنگ پوست می گردد و يا نتیجه عضویت وی در گروههای اضطراری مثلا , خا ۰..می‌باشد, تحت اصطلاح نقش انتسابی یا نقش طبیعی می‌توان نام برد فقش محقق و تقش اكتسابى سنقش محقى و نقش اكاب که در بارماى از آثار تويسندكان به خطا بصورت مفهومى واحد نلقى هایی هستند که فرد در بوجود آمدن آنها دخالت مستقيم دارد و بدين معنى كه نقش إكتسابى نقشى است که فرد در مقابل نقشی که به وی تحمبل شده با بر عهده وی, قرار داده شده یا برا ی خود بوجود آورده است مثلا نتظاری که در جامعه سنتی از فرزند يكك دهقان دارند, دنبال كردن شغل بدر يعنى برداختن به كار كشت و كار است به سياق و روش آیاء و اجدادیش و حال جنانجه فرزئد دهقانى راه و رسم آباء و اجدادى خود را به كثارى نهاد و به جاى. بى شغل بدر را كرفتن به شهر آمده و كار ديكرى غير از كشاورزى براى خود دست وبا كند . ابن نقش جديد را "نقش اكتسابى " كويند . يعنى نقشى كه آن فرزند دهقان با تكيه بر يشتكار و لياقت كسب نموده است اما نقش محقق يا نقش تحقق يافته, نقش محولى است كه بازيكر اجتماعى بنا به ذوق و سليقه و ابتكار شخصی آنرا دگ رگون نموده وبه شيوهاى كه خود تمايل دارد آنرا به عمل در مىآورد و بهمين دليل آثرا نقش عملى فرد نيزكفتهاند يعنى نقشى كه عملاً ايفاء می‌شود. بعنوان مثال نقش محقق معلم روشی است که در تدریس بکار می‌برد و نحوه برخوردی است که با دانش آموزان دارد, معلم ممکن است در عین حالیکه در چهار چوب مقررات موجود به کار موظفش به پردازد, بابلا بردن سطح سواد دانش آموزانی که مشکلاتی در امر آموختن بعضی از مطالب دارند دایرهفعلیت خود را از کلاس به خانواده داتش آموز گسترش داده و مشکلات دانش آموز را با اولیاء دبستان و اولياء وى در میان گذاشته و شیوه و را ء حل های خاصی را برای جبران عقب ماندگی دانش آموزان ارائه دهد و یا خود در كلاس روشى در بيش كيرد كه دانش آموزان ضعيف را بتدريج به سطح افراد متوسط ارتقاء دهد و...بنابراین هر كسن مى توائد نقش محول خود را به نحوی, که خود مایل است و با تکیه بر ابتکار و ذوق خود به نقش محقق تبدیل کند. + طایفه , قوم , تؤاد و ردیده است 

صفحه 6:
جامعه برای هر فرد , خواه یا ناخواه نقش و وظایف متعددی را معین کرده و چگونگی بازی کردن در آن نقش را نیز آموزش می دهد و حیثیت و اعتبار و منزلت ‎OT‏ را نیز معین می کند. نقش ها با یکدیگر ارتباط دارند و از یکدیگر تاثیر می پذیرند. در برابر هر نقش انتظارتی نیز وجود دارد : ۱- انتظار اجباری : انتظاراتی که قانون با تمام وسایل قانونی جامعه مانند ماموران انتظامی » i ‏یت مت‎ : —_ oo ۲- انتظار مکلف : در درون یک گروه اجتماعی عمل می شود وتا حدودی می توان ازآن لط ا 

صفحه 7:
۳ انتظاراتیی که فرد در رعایت ‎WT‏ آزاد است و هیچگونه مجازاتی برای عدم رعلیت آن پیش بینی نشده است. هر بت از ما در صحنه زن د گی باز یگر نقشی هستیم که يا به ما محول شده و بابرای به دست آوردن آن زحمت و تلاش و کوشش ورزیده تا آن را کسب کنیم. با wy www.morteza-talaei.com 

صفحه 8:
الگوهای نقش < اشخاصی که ما برای آنها ارزش ویژه‌ای قائل می‌شویم و از رفتار آنها سرمشق مى كيريم الگوهای نقش نامیده می‌شود. بدین سان. هر فردی که نقش معینی را انجام می‌دهد» از رفتار الگوی نقش خود سرمشق می گیرد. الگوهای نقش به‌ویژه در فرا گرد یاد گیری بسیار مؤثر هستند» زیرا فرد را با الگوهای رفتاری قابل قبول در موقعیت‌های گوناگون آشنا می‌سازند. مثال: هر فوتبالیست تازه کاری از رفتار بازیکنان سرشناسی که سال‌ها تحسین می کرده سرمشق می‌گیرد و آنها را الگوهای نقش خود قرار می‌دهد. او در زمین بازی و رفتار با اعضاء تیم مقابل نیز تیم خود و طرز لباس پوشیدن و راه رفتن و حرف‌زدن از فوتبالیست‌های سرشناس مورد علاقه خود پیروی می کند. كروههاى مرجع و اجراء نقش- - كروههاى مرجع الكوهائي هستند كه افراد در هتكام داورى و ارزيابى شيوة اجراء نقشهاى خود, آنها را در نظر دارند. گروه‌های مرجع یکی از مبانی و معیارهائی به‌شمار می‌آید که هر فردی در هنگام ارزیابی رفتار نقشی خود در یک موقعیت معين» از آنها استفاده مى كند. شيوةٌ اجراء نقش هر فردىء در مقايسه با ديكرانى كه همان نقش را ايفاء مى كنند» سنجیده می‌شود او از طریق این گونه مقایسه مى تواند تشخيص دهد كه آيا نقش خود را بهدرستى انجام داده است يا نه. همجنان كه نقش فرد در جامعه دك ركون مى شود» كروههاى مرجعى كه مبناى ارزيابى او هستند نیز دگ رگون می‌شوند. مثال: گروه مرجع یک دانشجوی حقوق, همشا گردی‌های وی هستنده اما گروه مرجع و کیل جوان که تازه به عضویت كانون وكلاء بذيرفته شده باشدء وكيلان سرشناس هستند. 

جلسه چهارم توجه :جلسه آینده( 27آبان ماه) امتحان میانترم ‏www.mortezatalaei.com جامعه انسانی جامعه را از منظر نقش و پایگاه اجتماعی نیز می توان مورد بررسی قرار داد .در الگوی جامع ه انس انی ،ای ن نکته مورد دق ت اس ت ک ه در کنار تمام عوامل تشکیل دهنده جامعه این نقش و پایگاه اجتماعی است که موجبات سرزندگی و حیات در جامع ه ،م ی باشند .افراد هر روزه با نقش و پایگاه اجتماعی که در جامعه دارند ،ب ه تکاپ و و فعالیت های خود ،هویت می بخشند .اهمیت نقش و پایگاه اجتماعی در جامعه بحدی است ک ه در ص ورتی ک ه فرد ب ا مسائلی در حیط ه ی آ ن مواجه گردد دچار فشار های روان ی و عصبی شده و احتماال جریان عادی زندگ ی فرد ب ا چالش مواج ه گردد و تبعات ناش ی از آن عامل ی برای بره م خوردن چرخه سالمت جامعه محسوب گردد. جامعه گروهی از اشخاص است که در یک فرهنگ مشترک ،نقشها و پایگاه های اجتماعی مختلفی را در تصرف خ/ود دارند و بر این اساس هر یک عهده دار فعالیت های معینی در آن /هستند. در ه/ر جامع/ه افراد و انس/ان /ه/ا از لحاظ حرف/ه و شغل ، اختیار و قدرت ،احراز حیثیت و اعتبار ،نفوذ ،عادت و عالی/ق تفاوت های/ی ب/ا یکدیگ/ر دارن/د ک/ه تنه/ا در یک فرهن/گ مشترک ب/ا گرای/ش ه/ا ،نگرش ه/ا ،ارزشها و اعتقادات/ی تقریب/ا عموم/ی ب/ا یکدیگ/ر پیون/د م/ی یابند و از این مجرا کلیتی اجتماعی پیدا می کنند. ‏ww.morteza-talaei.com ww.morteza-talaei.com نقش اجتماعي= رفتاري ك#ه ديگران از فردي كه پايگاه معيني را در اجتماع احراز كرده انتظار دارند(.فعالیت هایی که شخص در جامعه به عهده دارد ). یا به تعبیری نقش اجتماعی= را می‌توان فعالیت#ی دانس#ت که در جامعه بر عهده فرد یا گروهی قرار می دارد و چون ای#ن امر انتظارات در دیگران بوجود می‌آورد, بنابراین فرد یا گروه می بایست ب#ا توجه به موقعیت یا پایگاه اجتماعی خویش آنرا برآورده سازد. مث ل :ی ک فرد ممک ن است در خانواده پدر ،در جامعه معلم ،در محله خود عضو انجمن محلی ،در باشگاه ورزش ی عض و تیم فوتبال باشد . انواع نقش ‏ww.morteza-talaei.com نقش تجويز شده (يا محول )= آن شيوه اي از ايفاي نقش است كه منطبق با انتظارات جامعه باشد یا به تعبیر بهتر نقشی است که براساس هنجارها و موازین موجود در یک جامعه به عهده فرد واگذار گردیده و بنابراین دیگران از وی ایفای آن نقش را انتظار دارند .مث ً ال نقش محول یک معلم تدریس است که این کار طبق ضوابط و مقررات خاصی برعهده وی قرار داده شده است . نقش انتسابی یا نقش طبیعی= منظور از نقش انتسابی در حقیقت نقشی است که بطور طبیعی و یا بوسیله دیگران برای فرد تعیین گردیده و تغییردادن آنها خصوصاً در جوامع سنتی و کشاورزی مشکل و در مواردی نیز امکان ناپذیر است ( مثل نقش اجتماعی افراد در نظامی کاستی) .نکته :ازنقش محول در مواردی که مربوط به خصوصیات فیزیکی فرد از قبیل سن , جنس ورنگ پوست می‌گردد و یا نتیجه عضویت وی در گروههای اضطراری مثال ً ,خانواده ,طایفه ,قوم ,نژاد و غیره ...می‌باشد ,تحت اصطالح نقش انتسابی یا نقش طبیعی می‌توان نام برد نقش محقق و نقش اکتسابی=نقش محقق و نقش اکتسابی که در پاره‌ای از آثار نویسندگان به خطا بصورت مفهومی واحد تلقی گردیده است نقش هایی هستند که فرد در بوجود آمدن آنها دخالت مستقیم دارد و بدین معنی که نقش اکتسابی نقشی است که فرد در مقابل نقشی که به وی تحمیل شده یا بر عهده وی قرار داده شده یا برا ی خود بوجود آورده است مث ً الُ انتظاری که در جامعه سنتی از فرزند یک دهقان دارند ,دنبال کردن شغل پدر یعنی پرداختن به کار کشت و کار است به سیاق و روش آباء و اجدادیش و حال چنانچه فرزند دهقانی راه و رسم آباء و اجدادی خود را به کناری نهاد و به جای بی شغل پدر را گرفتن به شهر آمده و کار دیگری غیر از کشاورزی برای خود دست و پا کند .این نقش جدید را "نقش اکتسابی " گویند .یعنی نقشی که آن فرزند دهقان با تکیه بر پشتکار و لیاقت کسب نموده است اما نقش محقق یا نقش تحقق یافته ,نقش محولی است که بازیگر اجتماعی بنا به ذوق و سلیقه و ابتکار شخصی آنرا دگرگون نموده وبه شیوه‌ای که خود تمایل دارد آنرا به عمل در می‌آورد و بهمین دلیل آنرا نقش عملی فرد نیزگفته‌اند یعنی نقشی که عم ً ال ایفاء می‌شود .بعنوان مثال نقش محقق معلم روشی است که در تدریس بکار می‌برد و نحوه برخوردی است که با دانش آموزان دارد ,معلم ممکن است در عین حالیکه در چهار چوب مقررات موجود به کار موظفش به پردازد ,با باال بردن سطح سواد دانش آموزانی که مشکالتی در امر آموختن بعضی از مطالب دارند دایره فعالیت خود را از کالس به خانواده دانش آموز گسترش داده و مشکالت دانش آموز را با اولیاء دبستان و اولیاء وی در میان گذاشته و شیوه و را ه حل های خاصی را برای جبران عقب ماندگی دانش آموزان ارائه دهد و یا خود در کالس روشی در پیش گیرد که دانش آموزان ضعیف را بتدریج به سطح افراد متوسط ارتقاء دهد و ...بنابراین هر کس می‌تواند نقش محول خود را به نحوی که خود مایل است و با تکیه بر ابتکار و ذوق خود به نقش محقق تبدیل کند. جامعه برای هر فرد ،خواه یا ناخواه نقش و وظایف متعددی را معین کرده و چگونگی بازی کردن در آن نقش را نیز آموزش می دهد و حیثیت و اعتبار و منزلت آن را نیز معین می کند. نقش ها با یکدیگر ارتباط دارند و از یکدیگر تاثیر می پذیرند. در برابر هر نقش انتظارتی نیز وجود دارد : -1انتظار اجباری :انتظارات#ی که قانون ب#ا تمام وس#ایل قانون#ی جامع#ه مانن#د ماموران انتظامی ، دادگستری برای وارد کردن افراد به رعایت ق#انون با ضمانت اجرایی برآورده می شود. مثل :صندوق دار بانک در صورت سرقت از بانک مجازات شدید می شود. -2انتظار مکل#ف :در درون ی#ک گروه اجتماع#ی عم#ل م#ی شود وت#ا حدودی م#ی توان ازآ#ن سرباز زد. مثل :پزشکان یا وکال مقررات مخصوص به خود را دارند که آنها را کم و بیش به کار می بندند و رفتارشان را مثل :پزشکان یا وکال مقررات مخصوص به خود را دارند که آنها را کم و بیش به کار می بندند و رفتارشان را بر آن اساس تنظیم می نمایند ،اما می توانند در تدبیر اجرای عمل داشته باشند.  -3انتظار اختیاری :انتظارات ی ک ه فرد در رعایت آنها آزاد است و هیچگونه مجازاتی برای عدم رعایت آن پیش بینی نشده است. هر یک از ما در صحنه زندگی بازیگر نقشی هستیم که یا به ما محول شده و یا برای به دست آوردن آن زحمت و تالش و کوشش ورزیده تا آن را کسب کنیم. ‏www.morteza-talaei.com الگو های نقش الگوهاي نقش= اشخاصى که ما براى آنها ارزش ويژه‌اى قائل مى‌شويم و از رفتار آنها سرمشق مى‌گيريم ،الگوهاى نقش ناميده مى‌شود .بدين سان ،هر فردى که نقش معينى را انجام مى‌دهد، از رفتار الگوى نقش خود سرمشق مى‌گيرد .الگوهاى نقش به‌ويژه در فراگرد يادگيرى بسيار مؤثر هستند ،زيرا ف#رد را با الگوهاى رف#تارى قابل قبول در موقعيت‌هاى گوناگون آشنا مى‌سازند. مثال :هر فوتباليست تازه‌کارى از رفتار بازيکنان سرشناسى که سال‌ها تحسين مى‌کرده سرمشق مى‌گيرد و آنها را الگوهاى نقش خود قرار مى‌دهد .او در زمين بازى و رفتار با اعضاء تيم مقابل نيز تيم خود و طرز لباس پوشيدن و راه رفتن و حرف‌زدن ،از فوتباليست‌#هاى سرشناس مورد عالقه خود پيروى مى‌کند. گروه‌هاى مرجع و اجراء نقش= گروه‌هاى مرجع الگوهائى هستند که افراد در هنگام داورى و ارزيابى شيوهٔ اجراء نقش‌هاى خود ،آنها را در نظر دارند .گروه‌هاى مرجع يکى از مبانى و معيارهائى به‌شمار مى‌آيد که هر فردى در هنگام ارزيابى رفتار نقشى خود در يک موقعيت معين ،از آنها استفاده مى‌کند .شيوهٔ اجراء نقش هر فردي ،در مقايسه با ديگرانى که همان نقش را ايفاء مى‌کنند ،سنجيده مى‌شود ،او از طريق اين‌گونه مقايسه ،مى‌تواند تشخيص دهد که آيا نقش خود را به‌درستى انجام داده است يا نه .همچنان که نقش فرد در جامعه دگرگون مى‌شود، گروه‌هاى مرجعى که مبناى ارزيابى او هستند ،نيز دگرگون مى‌شوند. مثال :گروه مرجع يک دانشجوى حقوق ،همشاگردى‌هاى وى هستند ،اما گروه مرجع وکيل جوان که تازه به عضويت کانون وکالء پذيرفته شده باشد ،وکيالن سرشناس هستند.