تاریخ استعمار

به نام خدا تاریخ استعمار تهیه :حسین بخارائی فهرست • مقدمه • استعمارگر و مستعمرات کشورهای • کالسیک پایان استعمار • پیامدهای استعمار مقدمه • استعمار یکی از مهم‌ت,رین و تأثیرگ,ذارترین پدی,ده‌های ت,اریخ جه,ان اس,ت ک,ه می,الد,ی, ،هم, ‌,زم,ا,ن ب,ا, ,آغ,از ,ع,ص,ر ,اک,تش,ا,ف,ات ,جغ,ر,افی,ا,یی،, ,از,, ,او,اخ,ر ق,ر,ن پ,انزد,ه,م , , ه‌گ,یری ,از ی ,گس,تر,ش ,ی,ا,فت, ,.,ق,در,ت‌,ه,ای ,ار,وپ,ا,ی,ی ب,ا ,بهر, , ب,ه ,ش,کل, ,گ,س,ترد,ه‌ا , نه,ای ت,ج,ار,ی ،,ب,ه تص,رف پ,یش,ر,فت‌های در,ی,ا,نور ,دی ,،,ف,ن,اور,ی ,نظ,ا,می و س,ا,زما‌ , س,ر,ز,مین‌های وس,یعی در ,قاره‌ه,ا,ی آ,مریک,ا, ،آف,ریق,ا, ،آس,یا ,و اقیانوس,یه پرداختند. • هدف اص,لی اس,تعمار ،دسترس,ی ب,ه من,ابع ط,بیعی ،بازاره,ای جدی,د ،مس,یرهای د ,تج,ا,ری و ,,اف,زا,ی,ش ق,درت ,سیاس,ی ,ب,ود ,.د, ,ر این ,رو,ن,د ،ام,پر,اتوری‌ه,ای,ی مانن, , ک نقش محوری,داشتند. ل ,،هلند و,بلژی , بر,ی,تانیا ،,فرانسه ,،,ا,سپانیا ،,پرتغا , • اس,تعمار آث,ار متناقض,ی ب,ر ج,ای گذاش,ت .از ی,ک س,و ،ایج,اد ب,رخی راه‌آهن‌ه,ا، ی ,ر,ا ب,ه ,ه,م,راه د,اش,ت,؛ ا ,ز ,س,وی دیگ,ر,، ه‌های, ,اد,ار, , ب,ن,ادر, ،م,د,ار,س و ,ش,بک , پ,یا,م,دهایی ,م,ان,ن,د ,ب,رد,ه‌د,ا,ری, ،اس,ت,ثما,ر ,,اق,تص,اد,ی ،تخ,ر,ی,ب ص,ن,ایع ,ب,وم,ی ،س,رکوب س,یا,س,ی ,،قحط,ی, ,،,جا,به‌ج,ا,یی, ,ا,جب,ا ,ری ,جمعیت‌,ه,ا, ,و ن,ابودی بخش‌ه,ا,یی از حل,ی ر,ا ن,یز ,رق,م ز ,د ,.بر ,رس,ی این, ,دوره نیاز,من,د ,,نگ,اه,ی مت,و,ازن و فره,نگ‌ه,ای م, , مبتنی بر منابع تاریخی است. بازگشت استعمار چیست؟ • واژه «اس,تعمار» ب,ه وض,عیتی گفت,ه می‌ش,ود ک,ه در آن ی,ک دولت قدرتمن,د ،کن,ترل سی,اس,ی, ،,نظ,,ام,ی ،ا,ق,تص,,اد,ی ی,ا, ,ف,رهن,گی ,س,رزم,ی,نی ,د,یگ,ر ر,ا د,ر د,س,ت می‌گ,یرد ,و از من,ابع و نیر,وی ان,سان,ی,آن به,,سود خود ب,هر,ه‌بردار,ی می‌کند., , • اس,تعمار در ط,ول ت,اریخ ش,کل‌های گون,اگونی داشته است: اس تعمار مس تقیم :کش,ور اس,تعمارگر مس,تقیمًا اداره س,رزمین را ب,ر عه,ده می‌گیرد. • استعمار غیرمستقیم :حک,ومت محلی حف,ظ می‌ش,ود ،ام,ا تص,میمات اص,لی زی,ر نفو ,ذ قدرت,خارج,ی است. • اس تعمار مهاجرنشین :مه,اجران اروپ,ایی در س,رزمین‌های جدی,د س,اکن ش,ده و ت را ت,شکیل می‌دهند. ب,خش مهمی از جم,عی , • استعمار نو :پس از اس,تقالل سیاس,ی کش,ورها ،نف,وذ از طری,ق ابزاره,ای اقتص,ادی، ما,ل,ی ،سیاس,ی ,یا فره,ن,گی اد,امه ,می‌ی,اب,د., • اس,تعمار تنه,ا ب,ه اش,غال نظ,امی مح,دود نب,ود ،بلک,ه تغی,یر در نظ,ام آموزش,ی ،زب,ان، اقت,صا,د,،قو,انین ,و ح,تی سا,خ,تار ا,جتم,اعی,ر,ا نیز درب,ر می‌گرف,ت. • پیشینه استعمار در دوران باستان • هرچن,د اس,تعمار م,درن معم,وًال ب,ا ق,رن پ,انزدهم آغ,از می‌ش,ود ،ام,ا ایج,اد مس,تعمره س,ابقه‌ا,ی بسی,ار قد,یمی‌تر,دارد. • در دوران باس,تان ،تم,دن‌های مختل,ف ب,رای گس,ترش تج,ارت ،اف,زایش ل م,سی,رهای,د,ریا,یی,،مس,تعمره‌ه,ایی ایجاد می‌ک,ردند. نف,وذ یا,ک,نتر , • نمونه‌های مهم عبارت‌اند از: .1 شهرهای یون,انی در س,واحل دری,ای مدیتران,ه و دریای سیاه .2 مستعمرات فینیقیان مانند کارتاژ .3گس,ترش قلم,رو ام,پراتوری روم در اروپ,ا ،ش,مال آفریق,ا و غ,رب آس,یا • با این ح,ال ،اس,تعمار باس,تان معم,وًال ب,ا اس,تعمار م,درن تف,اوت داش,ت؛ من,ی,تی ,ب,ود ,،,در ,ح,الی, ,ک,ه وذ ,سیا,س,ی , ,و ا , ف آ,ن ,بی,ش,ت,ر ت,وس,عه ,نف, , ,زی,ر,ا ه,د, , ن ,ب,,ا ا,قتص,اد ,جه,ان,ی ،س,رمای,ه‌,دار,ی ،,تج,ا,رت بین‌ق,اره‌ای ,و ا,س,ت,ع,ما,ر ,م,در , انقالب صنعتی پیوند عمیقی پیدا کرد. چرا استعمار آغاز شد؟ • چند عامل مهم باعث آغاز استعمار گسترده اروپا شد: • .۱انگیزه اقتصادی • اروپ,ا ب,ه من,ابع ارزش,مندی مانن,د طال ،نق,ره ،ادوی,ه ،ابریش,م ،چ,ای ،قه,وه ،پنب,ه و الس,تیک نی,از داش,ت. کنترل مستقیم مناطق تولیدکننده ،سود تجارت را افزایش می‌داد. • .۲رقابت سیاسی • کش,ورهای اروپ,ایی در رق,ابتی ش,دید ب,رای کس,ب ق,درت و اعتب,ار بین‌المللی ق,رار داش,تند .داش,تن مستعمرات به معنای افزایش قدرت نظامی و اقتصادی بود. • .۳پیشرفت فناوری • اخ,تراع کش,تی‌های بادب,انی ب,زرگ ،قطب‌نم,ا ،اس,طرالب و نقش,ه‌های دقی,ق دری,ایی امک,ان س,فرهای طوالنی را فراهم کرد. • .۴انگیزه مذهبی • برخی حکومت‌ه,ا و مبلغ,ان م,ذهبی ،گس,ترش مسیحیت را از اهداف خود می‌دانستند. • .۵رشد جمعیت و سرمایه‌داری • اف,زایش جمعیت اروپ,ا و ش,کل‌گیری اقتص,اد س,رمایه‌داری ،نی,از ب,ه بازاره,ای جدی,د و م,واد اولی,ه را بیش,تر کرد. عصر اکتشافات جغرافیایی • از اواخ,ر ق,رن پ,انزدهم ،دری,انوردان اروپ,ایی س,فرهای ب,زرگی را آغ,از کردن,د ک,ه مسیر ,تاریخ جهان ,را تغی,یر,داد,. • مهم‌ترین سفرها عبارت بودند از: .1سفرهای اکتش,افی پرتغ,ال در امت,داد س,واحل آفریقا .2رسیدن به هند از راه دریا .3سفرهای به قاره آمریکا .4نخستین سفر دریایی به دور کره زمین • این س,فرها ب,ه اروپ,ا امک,ان داد ت,ا ش,بکه‌ای جه,انی از تج,ارت و مس,تعمرات ای,ج,اد کن,د و, ,ق,درت‌ها,ی ا,س,تعماری ,ر,ا ب,ه ب,ازیگرا,ن ا,ص,لی سیاس,ت جه,انی تبدیل سازد. • پیامدهای مهم .1آغاز استعمار قاره آمریکا .2گسترش تجارت اقیانوسی یه,ا میان قاره‌ها .3انتق,ال گس,ترده گیاه,ان ،حیوان,ات و بیمار ‌ .4افزایش رقابت میان قدرت‌های اروپایی پرتغال؛ آغازگر استعمار مدرن • پرتغ,ال نخس,تین کش,ور اروپ,ایی ب,ود ک,ه برن,امه‌ای منظم ب,رای ف و ,اس,ت ,عم,ار س,رزم,ین‌ها,ی, ,د ,ور,د,س,ت ,اج,را ,ک,رد, .,,د,ر ,ا,و,ای,ل اک,تش,ا, , ما,نن,د شاهزاده هنری هز,ا,دگا,ن,ی , , ق,رن ,پ,انزد,ه,م, ،ب,ا ,حم,ایت ش,ا, , ی ب,ه, ,جس,تجوی ,م,س,یر,ها,ی ,جدی,د دری انورد , ،,دری,ان,و,رد,ان, ,پر,ت,غ,ال , ت مس,ت,قیم ,ب,ه ت,ج,ار , نه,ا, ,د,س,ت,یابی, , یآ ‌ د, ,ری,ایی ,پ,رداخ,,تن,د, .,ه,دف ,اص, ,ل , را ,ت,ا آن زم,ان اد,وی,ه ،,طال , ,و دیگ,ر ,کا,ال ه,ای ا,رز,ش,م,ند ش,ر,ق ,ب,ود؛ زی, , بخش ع,م,ده این ت,ج,ارت از ,مس,یرهای زم,ی,نی و دری,ا,یی تح,ت کنترل دولت‌های اسالمی و بازرگانان ایتالیایی انجام می‌شد. • در س,ال ،۱۴۸۸ب ارتولومئو دی اس از دماغ,ه امی,د نی,ک در عب,ور ک,ر ,د ,و ,ر,اه ,د,ری,ایی ,ب,ه اقی,ان,وس هن,د, ,ر,ا گش,و,د,. جن,و,ب ,,آف,ری,ق,ا , , ت هن,د ه بن,در ک,ال,ی,کو , ه ,س,ال ب,ع,د, ،د,ر ،,۱۴۹۸,واسکو دو گاما ,ب, , د, رس,ید .این روی,داد آغ,از س,لطه پرتغ,ال ب,ر تج,ارت اقی,انوس هن,د بود. بازگشت هج,ای اش,غال گس,ترده س,رزمین‌ها ،بیش,تر ب,ر تص,رف بن,ادر • پرتغالی‌ه,ا ب ‌ ,ش,هرهایی , ن‌ه,ا در د .,آ , ی و, ,ا,یج,اد ,دژه,ای ن,ظ,ا,می ,تم,رک,ز ,کردن, , را,ه,برد , کن,ترل , ی س,اخ,ت,ند و, ,ب,ا م,ان,ن,د گ,و,ا, ,،ه,رم,ز ،,,م,االک,ا ,و ماک,ا,ئو پا,یگ,اه‌ه,ای , , ی دری,ای,ی ،تج,ارت ,ادوی,ه, ،ابریش,م و ,کااله,ای ,آس,یایی ر,ا در مس,ی,رها , اختیار گرفتند. • در س,ال ۱۵۰۰ن,یز پدرو آلوارس کابرال ب,ه س,واحل برزی,ل رس,ید و مت,رین مست,عم,ره,پ,رتغال,در ق,اره آمر,یکا تبدیل شد. مه‌ , ,ای,ن منطقه,به , • پیامدهای استعمار پرتغال .1شکل‌گیری نخس,تین ام,پراتوری اس,تعماری فرامنطقه‌ای .2گس,ترش تج,ارت دری,ایی می,ان اروپ,ا ،آفریق,ا ،آسیا و آمریکا .3انتقال زبان و فرهنگ پرتغالی به مستعمرات .4آغ,از رق,ابت ق,درت‌های اروپ,ایی ب,رای تص,رف س,رزمین‌های جدید از راست به چپ :هنری دریانورد و قلمرو امپراتوری پرتغال اسپانیا و فتح قاره آمریکا • پس از س,فر کریس تف کلمب در س,ال ،۱۴۹۲اس,پانیا ب,ه یکی از چن,د ,ک,لم,ب ,تص,و,ر جه,ان ,تب,دی,ل ,ش,د, .ه,ر , ته,ای ,اس,تعم,ا,ری , , ن ق,در ‌, ,بز,رگ‌ت,ری , می‌,ک,رد ,ب,ه, ,آس,ی,,ا ,رس,ی,ده ,,اس,ت ،ا,م,ا ,س,فر ,او, ,ر,اه ,را ب,را,ی ا,س,تعمار ,بخش بزرگی از قاره آمریکا هموار کرد. • اس,پانیا ب,ا اع,زام ه,زاران س,رباز ،کش,یش ،مه,اجر و م,اجراجو ،مس,تعمرات گس,ت,رده‌ای,د,ر,آمری,ک,ای,م,رک,زی,و,جن,و,بی ,ایج,اد ,ک,ر,د .ف,اتح,,ان ,اس,پانیایی ,ک,ه «ُ,کن,کیس,ت,اد,ور» ن,ام,ی,ده ,م,ی‌ش,د,ن,د ,،ب,ا ا,س,تف,ا,ده از س,الح‌ها,ی گ,ر,م ،اس,ب، ن ,ت,أث,ی,ر ,بی,ماری‌ه,ا,ی واگ,یردار، هم,چ,نی , ی و, , , ,ات,ح,ا,د ب,ا ب,رخ,ی قب,ای,ل م,ح,ل , امپ,راتو ,ری‌های بزرگ بو,می را,شکست دادند. • در دهه‌ه,ای بع,د ،مع,ادن عظیم طال و به‌وی,ژه نق,ره در مکزی,ک و پ,رو ک,ش,ف ش,د ,.,ا,ی,ن ,فل,زات, ,گر,ان‌,ب,ه,ا ث,ر,وت, ,هن,گف,تی ,ر,ا وار,د ,اس,پان,ی,ا ک,رد و, نه,ا غا,لبً,ا ب,ا ک,ار اجب,اری و ن س,ا,خت ،ام,ا ,ا,س,تخر,اج آ‌ , اق,تص,اد ,ا ,رو,پ,ا را دگ,رگ,و , شرای,ط سخت,برای ,جم,عیت بو,می همرا,ه بود., • نتایج استعمار اسپانیا .1تشکیل بزرگ‌ترین امپراتوری جهان در قرن شانزدهم .2انتقال حجم عظیمی از طال و نقره به اروپا .3گسترش زبان اسپانیایی و آیین مسیحیت .4کاهش ش,دید جمعیت ب,ومی در بس,یاری از من,اطق ب,ر اث,ر بیماری ،جنگ و استثمار سقوط امپراتوری‌های آزتک و اینکا • دو تم,دن ب,زرگ آمریک,ا ،یع,نی آزتک در مکزی,ک و اینکا در رش,ته‌کوه‌های آن,د ،از ی ب,زرگ ،,نظ,ام ن ,خ,و,د ,بودن,د, .,آن‌ه,ا د,ارای ,ش,ه,ره,ا , پی,ش,رف,ته‌تری,ن ,تم,دن‌های ,زم,ا , اد,ار,ی منظم ,،ک,شا,ورزی,پی,شرفته, ,و معماری چشمگیر,بودند. • در س,ال ،۱۵۱۹هرنان کورتس ب,ا گ,روهی کوچ,ک از س,ربازان اس,پانیایی وارد رخ,ی ,ق,بای,ل ,دش,م,ن ,آ ,زت,ک و د,ر ش,رایط,ی ک,ه ک ب, , ن آ,ز,تک‌ه,ا ,ش,د .,ا ,و ب,ا کم, , رز,می , س, , که,ا ،تنوچ,تیت,الن ،را ت آزت ‌, ,بی,م,اری ,آ,,بل,ه ن,یز ,در م,نطق,ه گس,ت,رش ,یا,فت,ه ,ب,ود ،پ,ای,تخ , تصرف کرد. • چن,د س,ال بع,د ،فرانسیسکو پیزارو ب,ا اس,تفاده از اختالف,ات داخلی ام,پراتوری ز ب,ه رت,ری ,نظ,ا,می, ,،ام,پرا,,تو,ر آ,تا,هوالپ,ا, ,را ,اس,یر ,ک,ر,د و ,ا,م,پرا,تور,ی ای,نک,ا را ,ن,ی , ای,نک,,ا و ,ب , تصرف اسپانیا درآورد. • پیامدها: .1نابودی ساختار سیاسی دو امپراتوری بزرگ .2تخریب بسیاری از معابد و آثار فرهنگی .3انتقال مقادیر عظیم طال و نقره به اروپا .4گس,ترش زب,ان اس,پانیایی و م,ذهب کاتولی,ک در آمریکای التین هرنان کورتس و سقوط آزتک ها فرانسیسکو پیزارو و سقوط اینکاها معاهده توردسییاس؛ تقسیم جهان میان پرتغال و اسپانیا فش,ده ،ب,اعث • رق,ابت ش,دید می,ان پرتغ,ال و اس,پانیا ب,ر س,ر س,رزمین‌های ت,ازه کش ‌ ی‌گر,ی پ,اپ,,،د,ر س,ال ,۱۴۹۴معاهده توردسییاس,امضا شود., ش,د ب,ا,می,ان,ج , • بر اس اس این معاه ده ،خطی فرض ی در اقی انوس اطلس ترس یم شد: .1سرزمین‌های ش,رق این خ,ط ب,ه پرتغ,ال تعل,ق گرفت. .2سرزمین‌های غ,رب آن در اختی,ار اس,پانیا ق,رار گرفت. • به همین دلی,ل ،برزی,ل ک,ه در ش,رق این خ,ط ق,رار داش,ت ،مس,تعمره پرتغ,ال ش,د و ت سلط,ه اس,پان,یا ,قرار گرف,ت. ,بی,شتر آم,ریک,ای ,جن,وبی تح , • این تواف,ق ب,دون حض,ور ی,ا رض,ایت م,ردم س,رزمین‌های م,ورد بحث انج,ام ش,د و ته,ای ا,روپایی ,درباره مناط,ق دیگر جهان بود. ن,مونه‌ا,ی ا ,ز,تصمیم‌,گیری,قدر ‌, • اهمیت تاریخی: .1کاهش درگیری میان دو قدرت دریایی .2شکل‌گیری مرزه,ای اولی,ه امپراتوری‌ه,ای استعماری .3تأثیر ماندگار بر زبان و فرهنگ آمریکای التین آغاز تجارت برده در اقیانوس اطلس • با گس,ترش م,زارع نیش,کر ،پنب,ه ،تنب,اکو و بع,دها قه,وه در ق,اره آمریک,ا ،نی,از ب,ه ن,یروی ک,ار اف,زایش ی اس,تعماری ب,ه ته,ا , ت ,ب,و,می ,د ,ر ,بس,یا,ری ا ,ز ,من,ا,طق ،,ق,د,ر ‌ جم,ع,ی , س ,ا,ز ,ک,ا,هش ,ش,دی,د , ی,ا,فت, .,پ, , ان,تقال,ا,جباری ان,سا,ن‌ها از,,آفریقا ,روی آ,وردن,د. • در فاص,له ق,رن ش,انزدهم ت,ا ن,وزدهم ،بیش از ۱۲میلیون نفر از آفریق,ا از طری,ق تج,ارت ب,رده ه آ,مری,ک,ا ,من,,تق,ل, ,ش,دن,د, .بس,ی,اری, ,ا,ز ,آن,ا,ن ,د ,ر ,مس,یر ,س,ف,ر ،ک,ه ,ب,ه «,گ,ذ,رگاه س ب,ه ,ق,ار, , ,اق,ی,انوس, ,اطل , ط غیر,انس,انی ج,ان ر ب,یم,اری ،,گ,رس,نگ,ی و, ,ش,ر,ای , ر اث, , می,ان,ی», )Middle Passage,(, ,مع,روف ,اس,ت ,،ب, , , خو,د ر,ا ا,ز,دست د,ادن,د. , • بردگ,ان در م,زارع و مع,ادن تحت ش,رایط بس,یار س,خت ک,ار می‌کردن,د و از حق,وق اولی,ه انس,انی ی اس,تعماری ب,ود ی اقتص,ادی ق,د ,رت‌ها , ته,ا , مح,ر,وم ,ب,و ,دن,د, .تج,ا,ر,ت ب,ر ,ده, ,یکی, ,از ,س,و,د,آو,رت,ر,ین ,فعالی‌ , , ن زمان داشت.,, ی,در ش,کل‌ ,گی,ری اقت,صاد,ج ,ها,نی آ, , ,و,نقش مه,م , • پیامدهای تجارت برده: .1 کاهش جمعیت و بی‌ثب,اتی در بخش‌ه,ایی از آفریقا .2 رشد اقتصاد مزارع در قاره آمریکا .3 شکل‌گیری جوام,ع آفریقایی‌تب,ار در کش,ورهای آمریکایی .4 ایج,اد م,یراثی از تبعیض ن,ژادی ک,ه آث,ار آن ت,ا ام,روز ن,یز در ب,رخی جوام,ع دی,ده می‌شود. امپراتوری هلند و شرکت هند شرقی هلند • در ق,رن هف,دهم ،هلن,د ب,ه یکی از ثروتمن,دترین کش,ورهای جه,ان عا,م,ل, ,این ,م,وف,قی,ت ,،ت,أس,یس ,شرکت هند م ,هم‌ت,ر,ین , , ,تب,دیل ,ش,د, , ., ش رقی هلن د ( )VOCد,ر س,ا,ل , ۱۶۰۲ب,ود, ,ک,ه ,بس,یار,ی آن ,ر,ا نخستین شرکت سهامی چندملیتی جهان می‌دانند. • این ش,رکت تنه,ا ی,ک مؤسس,ه تج,اری نب,ود؛ بلک,ه اختی,ار داش,ت ,رب اعالم ,کن,د ,،,پیم,ا,ن ب,بن,دد, ،,س,که ض , ل ده,د ،,ج,ن,گ, , ار,تش ,تش,ک,ی , ن دلی,ل ،,د,ر عم,ل ,م,ان,ن,د ت را ا,د,ار,ه, ,کن,د ,.ب,ه هم,ی , کن,د ,و مس,تعمرا , یک دولت مستقل فعالیت می‌کرد. • مرک,ز فع,الیت ش,رکت در ش,هر باتاوی,ا (جاکارت,ای ام,روزی) ق,رار ل ری,ش,م ,و ,چی,ن,ی ,را ,کن,ت,ر , ه, ,،اب, , ت ا,د ,وی,ه, ،چ,ا,ی, ،قه,و , ت و تج,ا, ,ر , د,اش, , ,رخی , یک,رد, .ه ,لن,دی‌,ها, ,ب,رای, ,حف,ظ, ,ان,حص,ار ,تج,ا,رت ا,دو,ی,ه ،در ب م ‌, جزای,ر ان,دونزی از زور نظ,امی ،تبعی,د اجب,اری و ن,ابودی م,زارع رقیبان استفاده کردند. • مهم‌ترین مستعمرات هلند: .1اندونزی .2سریالنکا .3آفریقای جنوبی .4سورینام .5برخی جزایر کارائیب • پیامدها: .1ثروتمند شدن هلند .2گسترش تجارت جهانی .3سلطه بر تجارت ادویه .4سرکوب مقاومت‌های محلی در برخی مناطق امپراتوری بریتانیا؛ بزرگ‌ترین امپراتوری تاریخ • ام,پراتوری بریتانی,ا بزرگ‌ت,رین ام,پراتوری ت,اریخ از نظ,ر ت ب,و,د, .د ,ر ,اوای,ل ,ق,ر,ن ب,یس,ت,م, ،ح,دو,د ,یک‌چه,ارم وس,ع , ت جه,ان کچ,ه,ار,م جمعی , خش,کی‌های زم,ین و نزدی,ک ب,ه ی ‌ تحت سلطه آن قرار داشت. • مهم‌ت رین مس تعمرات بریتانی ا عب ارت بودن د از: .1 هند .2 کانادا .3 استرالیا .4 نیوزیلند .5 مصر .6 سودان .7 نیجریه .8 آفریقای جنوبی .9 ماالیا .10 برمه .11 هنگ‌کنگ • به دلی,ل گس,تردگی قلم,رو ،گفت,ه می‌شد: • «خورش ید هرگز در امپراتوری بریتانیا غروب نمی‌کند». • بریتانی,ا از ق,درت دری,ایی خ,ود ب,رای ره,ای ,تج,اری ا,س,تفاد,ه ک,ن,ترل ,م,س,ی , یک,رد .,بن,در,ها ,،کا,ن,ال‌ه,ا و ر,اه‌آهن‌ه,ا م ‌, نق,ش مهمی د ,ر ,اداره ,این ام,پراتوری داشتند. • عوامل موفقیت بریتانیا: .1نیروی دریایی قدرتمند .2انقالب صنعتی .3بانکداری پیشرفته .4شرکت‌های تجاری .5برتری فناوری نظامی »استعمار هند؛ «جواهر تاج بریتانیا • هن,د مهم‌ت,رین مس,تعمره بریتانی,ا ب,ود و ب,ه همین دلیل «جواهر تاج امپراتوری» نامیده می‌شد. • در ابت,دا ،ش رکت هن د ش رقی بریتانی ا تنه,ا ی,ک ش,رکت تج,اری ب,ود ،ام,ا به‌ت,دریج ارتش تش,کیل داد و ح,ک,وم,ت بس,یا,ری ,از ,ایالت‌,ه,ای ه,ن,د ,را د,ر اختی,ار گ,رف,ت .پ,س از ش,ورش ب,ز,رگ س,ا,ل ،۱۸۵۷حک,ومت مس,تقیم بریتانیا آغاز شد. • بریتانی,ا در هن,د راه‌آهن ،خط,وط تلگ,راف ،بن,ادر و ش,بکه‌های اداری ایج,اد ک,رد ،ام,ا بس,یاری از پژوهش,گران هج,ایی نیروه,ا,ی نظ,امی و ,تس,هی,ل تج,ارت م,عتقد,ن,د این زیرس,اخ,ت‌ها ,عم,د,تًا ب,ر,ای ,انتق,ال ,س,ریع م,و,اد خ,ام ،ج,اب ‌ امپراتوری طراحی شده بودند. • در همین دوره ،ص,نایع نس,اجی س,نتی هن,د ک,ه پیش‌ت,ر از پیش,رفته‌ترین ص,نایع جه,ان بودن,د ،ب,ا ورود گس,ترده د و ب,خش ,بزرگی از ,اقتصاد محلی ,دچار رکود ,شد. کا,اله,ای کارخ,ا,نه‌ای,بریتا,نیا آسی,ب,دیدن, , • منابع مهم هند برای بریتانیا: .1 پنبه .2 چای .3 ادویه .4 نیل .5 جوت .6 زغال‌سنگ قحطی‌های بزرگ هند در دوران استعمار • یکی از بحث‌برانگ,یزترین موض,وعات ت,اریخ اس,تعمار ،قحطی‌ه,ای ب,زرگی اس,ت ک,ه در هن,د رخ داد. • در ط,ول حک,ومت بریتانی,ا ،چن,دین قحطی ب,زرگ اتف,اق افت,اد ک,ه مش,هورترین آن‌ه,ا قحطی بنگال در سال ۱۹۴۳است. • پژوهش‌ه,ای ت,اریخی نش,ان می‌ده,د ک,ه این قحطی تنه,ا نتیج,ه عوام,ل ط,بیعی نب,ود .جن,گ ل‌و,نق,ل, ،,اف,زا,یش, ,قیمت ,م,واد ,غ,ذ,ا,یی, ,و ب,رخ,ی ,تص,میمات د,ولت جه,ان,ی ,د,و,م ،ا,خت,الل در ,ح,م, , دی,ریت,,م,ن,ابع غ,ذایی ،,د ,ر تشدی,د بحر,ان نقش ,داشتن,د. ,اس,تعمار,ی در ز,می,نه,تو,زیع و,م , • برآورده,ا درب,اره تع,داد قربانی,ان متف,اوت اس,ت ،ام,ا بس,یاری از من,ابع ت,اریخی ش,مار جا,ن‌با,خ,تگان ر,ا ب,ین ۲تا ۳میلیون نفر ذکر,,می‌کنند., • این موض,وع همچن,ان یکی از مهم‌ت,رین مب,احث م,ورد بررس,ی در ت,اریخ اس,تعمار و س,یاست‌گذا,ری دور,ان جنگ ,است. • پیامدها: .1مرگ میلیون‌ها نفر .2افزایش مخالفت با حکومت استعماری .3تقویت جنبش استقالل هند .4کاهش اعتبار حکومت بریتانیا قحطی بنگال در سال 1943 حکومت بلژیک در کنگو؛ یکی از تاریک‌ترین نمونه‌های استعمار • در س,ال ،۱۸۸۵منطق,ه وس,یعی از آفریق,ای مرک,زی ب,ه ن,ام «دولت آزاد کنگ,و» تحت م,الکیت شخص,ی مس,ا,بقه ,ک,ه ,در ,آن ,ی,ک پ,اد,ش,اه ،ن,ه د,ول,ت بل,ژی,ک ,،ما,ل,ک رس,می لئوپولد دوم ق,رار ,گ,رفت؛ ,وض, ,عی,تی ,ک ‌, سرزمینی پهناور بود. • هدف اص,لی حک,ومت او اس,تخراج الس,تیک ،ع,اج و س,ایر من,ابع ط,بیعی ب,ود .ب,رای اف,زایش تولی,د ،نظ,امی د ,و نی,رو,ه,ای ,م,س,ل,ح ,م,حل,ی ,ب,ا ,اع,م,ا,ل خ,ش,و,نت ش,د,ید ،,م,ردم را ,و,ادا, ,ر ب,ه مب,ت,ن,ی ب,ر, ,ک,ار ,ا,جب,ا,ری ,بر,ق,را,ر ش, , , ی خشن خبر می‌دهن,د. ک,ار می‌کردند .ا,سنا,د تاریخی ا,ز قتل ،,گرو,گان‌گیری ،ش,کنجه و,مجازات‌ها , • برآورد تع,داد قربانی,ان این دوره متف,اوت اس,ت و ب,ه دلی,ل کمب,ود آم,ار دقی,ق ،م,ورد بحث پژوهش,گران هش,د,ت ک,اه,ش دن,د ک,ه ج,مع,یت, ,کن,گ,و د,ر این د,وره ,ب‌ , ن ,ح,ال ,،بس,یا ,ری ,ا,ز, ,تا,ریخ‌نگ,ا,را,ن م,عتق , ,اس,ت, .ب,ا ای , یافت ,و ا,ین حک,ومت به‌عنوان ,یکی از خ,شن‌ترین نمونه‌,های استعمار ش,ناخته ,می‌شود., • شه,ای ش,اهدان ،مبلغ,ان م,ذهبی و روزنامه‌نگ,اران ،م,وجی از اعتراض,ات بین‌المللی ایج,اد افش,ای گزار ‌ کرد ,و د,ر س,ال ،۱۹۰۸اداره کنگو,از م,الکیت,شخصی لئوپ,ولد دوم,خارج و,به دولت ,بلژیک واگذ,ار شد. • پیامدها: .1 کاهش شدید جمعیت در برخی مناطق .2 تخریب ساختارهای اجتماعی .3 غارت گسترده منابع طبیعی .4 شکل‌گیری یکی از نخس,تین جنبش‌ه,ای جه,انی دفاع از حقوق بشر لئوپولد دوم امپراتوری فرانسه؛ دومین قدرت استعماری جهان • پس از بریتانی,ا ،فرانس,ه دومین ام,پراتوری اس,تعماری ب,زرگ جه,ان را ایج,اد ک,رد .از ق,رن هف,دهم ت,,ا ,میان,ه ق,رن ,بیس,ت,م ،این ,کش,ور ,س,رزمین‌ه,ای وس,یع,ی را ,در آفریق,ا ،,آس,یا ،آمریک,ای ش,م,الی و اقیانوسیه تحت سلطه خود درآورد. • در اوای,ل ق,رن بیس,تم ،وس,عت مس,تعمرات فرانس,ه ب,ه بیش از ۱۰میلیون کیلومتر مربع می‌رسید. • مهم‌ترین مستعمرات فرانسه الجزایر .1 تونس .2 مراکش (تحت‌الحمایه) .3 سنگال .4 مالی .5 نیجر .6 چاد .7 ساحل عاج .8 ماداگاسکار .9 .10ویتنام .11الئوس .12کامبوج • فرانس,,,ه سیاس,,,تی موس,,,وم ب,,,ه «همگون‌س ازی» ل می‌ک,رد؛ ,ه,د,ف آن ,ب,ود ک,ه ,فرهن,گ، ( )Assimilationر,ا دنب,ا , ت , ,گس,ترش یاب,د. مس,ت,عمرا , ی در , زب,ان, ,و نظ,ا,م آموز,ش,ی ف,رانس,و, , وا,نی,ن ,م,دنی و, ,زب,ا,ن ف,را,نس,ه د ,ر ب,س,یاری از وی ،,ق, , س ف,را,نس, , م,د,ا,ر , مس,تع,مرات ن , ه س,اک,نا , من,اطق ,رو,اج ی,ا,فت ،ام,ا ,د,ر عم,ل, ،هم, , ,ای,ن , ,از ,حقوق,,بر,ابر,ب,ا ش,هر,و,ند,ا,ن ف,ران,س,ه برخو,ردا,ر ن,بو,دند. • پیامدهای استعمار فرانسه: .1گسترش زبان فرانسه در آفریقا و آسیا .2ایجاد برخی زیرساخت‌ها مانند راه‌آهن و بنادر .3استخراج مواد خام و محصوالت کشاورزی .4شکل‌گیری جنبش‌های استقالل‌طلب استعمار الجزایر و جنگ استقالل • فرانس,ه در س,ال ۱۸۳۰الجزای,ر را اش,غال ک,رد و این کش,ور را ن,ه ص,رفًا ی,ک مس,تعمره ،بلک,ه ر ا,روپ,ایی (,مع,روف ب,ه مه,اج , ی ب,ع,د ،ص,د,ها ه,زار , هه,ا, , خش,ی ,از ,قل,م,ر,و ,خ,و, ,د ,تل,قی ,نم,ود, .,ط,ی ده ‌ ب, , ن,شد,ن,د ,و,,بخ,ش,بزرگ,ی,از,زم,ین‌های ح,اصلخیز ,به آن,ان واگ,ذار شد. «پ,,یه‌نو,آ,ر» ), ,د,ر,ا,ل,جزایر ,سا,ک , , • یه,ا ب,ا مح,دودیت‌های سیاس,ی و اقتص,ادی روبه‌رو بودن,د .از میان,ه در مقاب,ل ،بس,یاری از الجزایر ‌ استقالل را,آغاز کرد. , قر,ن,بیس,تم ,،جبهه آزادی‌بخش ملی ( )FLNمب,ا,رزه برا,ی, • گه,ای پای,ان اس,تعمار ب,ود .در این جن,گ اس,تقالل الجزای,ر ( )۱۹۶۲–۱۹۵۴یکی از خ,ونین‌ترین جن ‌ ج,نگ: • شه,ایی مانن,د بازداش,ت‌های گس,ترده ،ش,کنجه و عملی,ات ضدش,ورش نیروه,ای فرانس,وی از رو ‌ ه,نیز,م,ور ,د بحث ,و,انتقاد قرا ,ر گرف,ت. ه,ب,عدها ,د,ر,فرا,نس , ضو,عی ,ک , ا,س,تف,اد,ه ,کر,دن,د,؛ م,و , • گروه‌ه,ای اس,تقالل‌طلب ن,یز حمالتی علی,ه نیروه,ای نظ,امی و ب,رخی غیرنظامی,ان انج,ام دادند. • پس از س,ال‌ها درگ,یری ،الجزای,ر در س,ال ۱۹۶۲ب,ه اس,تقالل رسید. • نتایج: .1 پایان ۱۳۲سال استعمار فرانسه .2 مهاجرت گسترده اروپاییان از الجزایر .3 تأثیر عمی,ق جن,گ ب,ر سیاس,ت داخلی فرانس,ه و الجزایر کنفرانس برلین و تقسیم آفریقا • در س,ال‌های ۱۸۸۴تا ،۱۸۸۵نماین,دگان ق,درت‌های اروپ,ایی در ش,هر ب,رلین گ,رد هم ه ,کنفرانس برلین ن ,نشس,ت ,ک,ه ب, , د, ,.ا,ی , ق ک,نن, , ری,ق,ا ,ت,و,اف, , م ,آف, , ه تق,س,ی , دن,د ,ت,ا ,در,ب,,ار, , آ,م , ت ,،ب,ا, ,حض,و ,ر ,کش,و,ره,ای,ی ,م,ان,ن,د ,ب,ری,ت,انی,ا, ،فر,ا,نس,ه ،آلم,ان ،بل,ژی,ک ،پرتغ,ال و مع,ر,و,ف ,اس, , , ای,تالیا برگزا,ر شد. • نکت,ه مهم آن ب,ود ک,ه هیچ نماینده‌ای از دولت‌ها یا ملت‌های آفریقایی در این کنفرانس حضور نداشت. قدرت‌های اروپ,ایی مرزه,ای مس,تعمرات را عم,دتًا ب,ر اس,اس من,افع خ,ود ترس,یم ه پ,ر,اک,ن,دگ,ی اق,وام ،,ز,بان‌ه,ا و س,ا,ختاره,ای سیاس,ی محلی ,توج,ه ه ب, , کر, ,دن,د, ،ب,دو,ن ,,آن‌,ک, , کافی داشته باشند. • • پیامدهای کنفرانس: .1تقس,یم تقری,بًا تم,ام آفریق,ا می,ان ق,درت‌های اروپایی .2 افزایش رقابت استعماری .3 شکل‌گیری مرزه,ایی ک,ه بس,یاری از آن‌ه,ا پس از اس,تقالل ن,یز حفظ شدند .4 هس,ازی ب,رای ب,رخی اختالف,ات م,رزی و ق,ومی در دوره‌ه,ای بعد زمین ‌ استعمار آلمان و نسل‌کشی هررو و ناما • آلم,ان از اواخ,ر ق,رن ن,وزدهم وارد رق,ابت اس,تعماری ش,د و مس,تعمراتی در آفریق,ا و اقی,انوس آرام ب,ه دس,ت آو,رد,.یکی از ,مهم‌ترین آن‌ه,ا,آفریقای جنوب غربی آلمان (نامی,بیای امروز,ی) بو,د. • در س,ال‌های ۱۹۰۴تا ،۱۹۰۸پس از قی,ام م,ردم هررو و ناما علی,ه حک,ومت اس,تعماری ،ارتش آلم,ان ها,ی ا,نج,ام د,اد .,بس,یاری ا,ز پژوهش,گران ا,ین روی,داد را ,نخستین نسل‌کشی ت نظ,ا,می گس,ترد ‌ ع,مل,ی,ا , قرن بیستم می‌دانند. • در جریان این سرکوب: .1 هزاران نفر در نبردها کشته شدند. .2 گروه‌ه,ای ب,زرگی ب,ه من,اطق بیاب,انی ران,ده ش,دند و بس,یاری ب,ر اث,ر تش,نگی و گرس,نگی ج,ان باختند. .3 هه,ای ک,ار اجب,اری نگهداری شدند. بازمان,دگان در اردوگا ‌ • هط,ور رس,می به‌عن,وان نسل‌کش,ی ب,ه رس,میت ش,ناخت و در س,ال ،۲۰۲۱دولت آلم,ان این جنای,ات را ب ‌ برای اجرای برنامه‌های توسعه و آشتی با نامیبیا توافق‌هایی انجام داد. • اهمیت تاریخی: .1 شی‌های شناخته‌ش,ده قرن بیستم یکی از نخس,تین نسل‌ک , .2 تأثیر عمی,ق ب,ر جمعیت و س,اختار اجتم,اعی نامیبیا .3 نم,ونه‌ای از ب,ازنگری ت,اریخی دولت‌ه,ا نس,بت ب,ه گذشته استعماری استعمار ایتالیا در لیبی و اتیوپی • ایتالی,ا نس,بت ب,ه دیگ,ر ق,درت‌های اروپ,ایی دیرت,ر وارد رق,ابت اس,تعماری ش,د ،ام,ا تالش ک,رد ب,ا تص,رف سرزمین‌هایی در آفریقا جایگاه خود را تقویت کند. • لیبی • ایتالی,ا در س,ال ۱۹۱۱کن,ترل لی,بی را از ام,پراتوری عثم,انی گ,رفت .در س,ال‌های بع,د ،مق,اومت گس,ترده م مح,ل,ی, ،به‌,وی,ژه ,در ,م,ن,طق,ه ,س,یرنا,ئ,,یک,ا, ،ب,ا ,عم ,لی,ا,ت ,نظ,ام,ی ,ش,دی,د س,ر,ک,وب ش,د .,اس,نا,د ت,ار,یخی ا, ,ز م,ر,د , ایجاد اردوگاه‌های اجباری ،کوچ اجباری و تلفات گسترده غیرنظامیان حکایت دارند. • اتیوپی • در س,ال ،۱۹۳۵حک,ومت فاشیس,تی ایتالی,ا ب,ه ره,بری بنیتو موس ولینی ب,ه اتی,وپی حمل,ه ک,رد .در ه ا,ز ,سالح‌های شیمیایی(,ا ,ز ,جمل,ه گ,ا ,ز خ,ردل),تو,س,ط نی,رو,ه,ای ایتا,,لی,ایی,,در جر,ی,ان ا,ین ,جن,گ, ،اس,تفاد , , من,ابع ت,اریخی به‌ط,ور گس,ترده ثبت ش,ده و از نمونه‌ه,ای نقض ق,وانین جن,گ در آن دوره ب,ه ش,مار می‌رود. • با وج,ود اش,غال م,وقت اتی,وپی ،مق,اومت داخلی و تح,والت جن,گ جه,انی دوم ب,ه پای,ان حک,ومت ایتالی,ا در این کشور انجامید. • پیامدها افزایش احساسات ضد استعماری در آفریقا .1 تقویت جنبش‌های استقالل‌طلب .2 محک,ومیت بین‌المللی ب,رخی اق,دامات نظ,امی ایتالیا .3 استعمار روسیه در آسیای میانه ،قفقاز و سیبری • برخالف ق,درت‌های دری,ایی مانن,د بریتانی,ا و فرانس,ه ،گس,ترش قل,م,رو ,ام,پر,اتو,ر,ی ,رو,س,ی,ه ,عم,دتًا,از ,ط,ر,ی,ق توسعه زمینی ا,نج,ام م ت,ا ,ن,و,زد,هم, ,،روس,ی,ه ب,,ا ,فت,ح ,من,اطق پ, ,هن,او,ری ش,د ,.,ا,ز ,ق,ر,ن ش,,ان,زد,ه , در ,,س,,یبری,, ،قف,ق,,از و ,,آس ,ی,ای میان,,ه ب,,ه یکی ,ا ,ز بزرگ‌ت,,رین امپراتوری‌های جهان تبدیل شد. • در آس,یای میان,ه ،خان,اتی مانن,د خیوه ،بخارا و خوقند ب,ه ت,دریج طه ,ر,و,س,یه ,ق,را,ر ,گ,ر,فتن,د ,.,د ,ر ,قفق,از ,ن,یز ,ج,نگ‌,ه,ای ط,وال نی ت,حت ,س,ل , ب,ا دو,,لت‌ه,ای مح,لی ,و ,ای,ران و, ,ع,ثم,ان,ی رخ ,د,اد ,.مق,اوم,ت ب,ر,خی, ا,قوام,،از جمله چچن‌,ها و د,اغستانی‌ها ،دهه‌ها ادا,مه یاف,ت. • روس,یه در من,اطق تحت کن,ترل خ,ود راه‌ه,ا ،خط,وط تلگ,راف و بع,دها مز,م,ا,ن سیا,س,ت‌ها,یی ,ب,رای, ,گس,ترش ,زب,ان, ,را,ه‌آهن ,س,اخت ،,ا,م,ا ,ه ‌ رو,سی ,،اس,کان,م,هاجران,,و ادغا,م اد,ار,ی این مناطق ا,جرا کر,د. • اهداف اصلی روسیه: .1دسترسی به آب‌های گرم .2افزایش امنیت مرزها .3کنترل مسیرهای تجاری .4بهره‌برداری از منابع طبیعی .5گسترش نفوذ سیاسی در آسیا • پیامدها: .1تغییر ساختار سیاسی آسیای میانه .2توسعه برخی زیرساخت‌ها .3افزایش نفوذ زبان و فرهنگ روسی .4شکل‌گیری جنبش‌ه,ای اس,تقالل‌طلب در ق,رن بیستم استعمار ژاپن در شرق آسیا • پس از اص,الحات میجی در اواخ,ر ق,رن ن,وزدهم ،ژاپن ب,ا س,رعت ل گ,ردی,د,.ای,ن,کش,ور ,ن,ی,ز د ,و,ب,ه ی,ک,ق,در,ت ,ن,ظ,امی,ت,ب,دی, , ,زی,ادی ص,نعتی,ش, , ت‌های ,ار,وپ,ا,یی, ،سیاس,ت تو,س,عه س,رزمی,نی ر,ا در پیش م,انن,د ,ق,در , گرفت. • مهم‌ترین مناطق تحت سلطه ژاپن عبارت بودند از: .1تایوان (از )۱۸۹۵ .2کره ( ۱۹۱۰تا )۱۹۴۵ .3بخش‌هایی از چین ،از جمله منچوری .4جزایر مختلف اقیانوس آرام • در ک,,ره ،حک,,ومت ژاپن سیاس ,ت‌هایی ب,,رای کن,,ترل سیاس,,ی، در ش ز,ب,ان ,و فر,هن,گ ,ژاپ,ن,ی اج,ر,ا ک,رد, . ی ,و گس,ت,ر , ی ,اقتص,ا ,د , هب,ردا ,ر , به,ر ‌, ی و ,چی,ن,ی ,رخ ,د,اد ک,ه می,ان ,ن,یر,وه,ای ژا,پ,ن , ه‌ای , , چی,ن ن,یز ,ج,نگ‌ه,ای گ,س,تر, ,د , , با تلفات سنگین غیرنظامیان همراه بود. • ویژگی‌های استعمار ژاپن: .1صنعتی‌سازی برخی مناطق .2توسعه راه‌آهن و بنادر .3بهره‌برداری از منابع طبیعی ته,ای سیاس,ی و ف,رهنگی مخالفان .4مح,دودیت فعالی ‌ • پیامدها: .1رشد جنبش‌های استقالل‌طلب در کره .2افزایش تنش‌های منطقه‌ای .3زمینه‌س,ازی ب,رای درگیری‌ه,ای جن,گ جه,انی دوم در آسیا گسترش نفوذ ایاالت متحده آمریکا • در پای,ان ق,رن ن,وزدهم ،ای,االت متح,ده ب,ه ق,درتی جه,انی تب,دیل ش,د .پس از جن,گ ب,ا ور,یک,و ,و ما,نن,د فی,لی,پ,ین, ،,پو,رت , ن کش,و ,ر ,کن,تر,ل س,رز,مین‌ه,ایی , ,اس,پا,ن,یا ,د,ر س,ا,ل ،۱۸۹۸,ا,ی , گ,وام را,به دس,ت آ,ورد ,و,نفو,ذ ,خود را د, ,ر کار,ائیب و ا,قی,ان,وس آرام گس,ترش داد. • در فیلی,پین ،جن,گ می,ان نیروه,ای آمریک,ایی و اس,تقالل‌طلبان چن,د س,ال ادام,ه ی,افت و مر,یک,ا ,ب,ا س,ا,خت ,کانال پاناما ,و مز,م,ا,ن, ،,,آ , ت ,.ه ‌ ل ,ت,وج ,هی, ,ب,ر, ,ج,ا,ی گ,ذ,اش, , ,تل,ف,ات ,ق,ا,ب, , ش حضور,,در,ی,ای,ی,،نق,ش,مهم,ی د,ر تجا,رت ج,ها,نی پید,ا,کرد. افز,ای, , • برخی تاریخ‌نگ,اران این دوره را نم,ونه‌ای از گس,ترش نف,وذ اس,تعماری ی,ا امپریالیس,تی کالس,یک اروپ,ا,یی ر ,تف,,او,ت آ,ن ,ب,ا ,اس,تعم,ار , آم,ریک,ا ,م,ی‌,دان,ن,د, ،د ,ر ح,ا,لی ک,ه ب,رخی, ,دیگ,ر ,ب, , می‌ک,نن,د ,.ب,ه ,ه,مین ,دلی,ل, ،,این ,مو,ض,وع ,همچن,ان د,ر ,می,ان پ,ژوهش,گران مح,ل بحث تأ, ,کی,د , , است. • اهداف آمریکا: .1گسترش تجارت .2افزایش نفوذ سیاسی .3کنترل مسیرهای دریایی .4امنیت راه‌های ارتباطی ساخت کانال پاناما مقاومت ملت‌های تحت استعمار • • • • • • • .1 .2 .3 .4 اس,تعمار در بس,یاری از من,اطق ب,ا مق,اومت گس,ترده م,ردم محلی روبه‌رو ش,د .این مقاومت‌ه,ا ع,تص,اب,،فع,الیت,ف,ره,نگی ی,ا, ی ,،گ,اه,ی ا,ز طر,ی,ق اع,تراض,ات م,د,ن,ی ،ا , مب,ارزه,نظ,ام , ه,ص,ورت , گ,ا,هی ب, , تالش‌های سیاسی برای استقالل دنبال می‌شد. نمونه‌هایی از جنبش‌های مقاومت می,د. هند :ره,بری سیاس,ی و مب,ارزات م,دنی در نهایت به استقالل در سال ۱۹۴۷انجا , الجزایر :جن,گ اس,تقالل پس از هش,ت س,ال درگیری به پایان استعمار فرانسه انجامید. کنیا :قی,ام م,ائو م,ائو علی,ه حک,ومت اس,تعماری بریتانی,ا از مهم‌ت,رین جنبش‌ه,ای مق,اومت آفریق,ا بود. یه,ای بع,دی ،ویتن,ام را ب,ه یکی از نماده,ای ویتنام :مب,ارزه ب,ا اس,تعمار فرانس,ه و س,پس درگیر ‌ مقاومت ضد استعماری تبدیل کرد. عوامل موفقیت جنبش‌های استقالل: افزایش آگاهی ملی ضعف ق,درت‌های اس,تعماری پس از جن,گ جهانی دوم حمایت سازمان‌های بین‌المللی فشار افکار عمومی جهان بازگشت سرکوب قیام‌ها و خشونت‌های استعماری • • • • • • • • • • شه,ای اس,تقالل‌طلب ب,ا س,رکوب ش,دید مواج,ه ش,دند. ضه,ا و جنب ‌ در بس,یاری از مس,تعمرات ،اعترا ‌ ف م,تف,ا,و,ت ب,و,د, ،ام,ا ,د, ,ر م,ن,ابع ,ت,ا,ر,یخی ,ب,ه م,و,ار,دی ,ما,ن,ن,د هه,ا,ی س,ر,کوب ,د,ر م,ن,اط,ق ,م,خ,تل, , ش,ی,و ‌ بازداش,ت‌های گس,ترده ،حک,ومت نظ,امی ،مح,دودیت‌های سیاس,ی و در ب,رخی م,وارد اس,تفاده از خشونت مرگبار اشاره شده است. نمونه‌های مهم کش تار آمریتس ار ( :)۱۹۱۹در ش,هر آمریتس,ار هن,د ،نیروه,ای بریتانی,ایی ب,ه س,وی تجمعی از غیرنظا,می,ان ,آتش گش,ود,ند و ص,دها ,نف,ر ک,ش,ته ,ی,ا زخمی ش,دند .این روی,داد ت,أثیر عمیقی ب,ر جنبش استقالل هند گذاشت. قیام مائو مائو در کنیا :ه,زاران نف,ر در جری,ان درگیری‌ه,ا بازداش,ت ش,دند و درب,اره ش,رایط ب,رخی ا,رد,وگاه‌های با,زداشت و,ر,فت,ار با ,زند,انیا,ن ،تحقیقات تا,ریخی ,و حقوقی م,تعددی ا,نجام شد,ه است. کشتار سطیف ( :)۱۹۴۵در الجزای,ر ،اعتراض,ات اس,تقالل‌طلبانه ب,ا س,رکوب ش,دید روبه‌رو ش,د و شمار قربانیان همچنان موضوع بحث پژوهشگران است. پیامدهای سرکوب افزایش احساسات ضد استعماری جلب توجه افکار عمومی جهان تسریع روند استقالل بسیاری از کشورها شکل‌گیری اس,ناد و مب,احث حق,وق بش,ری درباره رفتار با غیرنظامیان جنگ جهانی دوم؛ آغاز فروپاشی امپراتوری‌های استعماری • جن,گ جه,انی دوم ( )۱۹۴۵–۱۹۳۹نقط,ه عطفی در ت,اریخ اس,تعمار ب,ود .کش,ورهای اروپ,ایی مانن,د بریتانی,ا ،فرانس,ه ،هلن,د و ن جن,گ ,خ,س,ارت‌های ا,قت,ص,ادی ،,نظ,ام,ی و ان,س,انی بس,یار ی ن,ظ,ام ا,س,تع,ما,ر,ی بود,ن,د ،,د,ر ای , بلژی,ک ,ک,ه س,ت,ون‌ه,ای ,ا,ص,ل, , سنگینی متحمل شدند. • شه,ای متفقین خ,دمت کردن,د .پس از پای,ان جن,گ ،بس,یاری از آن,ان این هم‌زم,ان ،میلیون‌ه,ا نف,ر از مس,تعمرات در ارت ‌ ی دیگ,ر ,حک,ومت ته,ا , ن ,ب,ر مل ‌, می‌جنگ,ید,ن,د, ،همچن,ا, , ی ک,ه ب,ر,ای ,آز,ادی ,ا,روپ,ا , , ته,,ا,ی , رس,ش ر,ا م,ط,رح ,کردن,د, ,ک,ه ,چگو,ن,ه د,ول‌ , پ, استعماری اعمال می‌کنند. • عوامل مؤثر در فروپاشی استعمار: .1 تضعیف اقتصادی قدرت‌های اروپایی .2 رشد جنبش‌های ملی‌گرایانه .3 مخ,الفت روزاف,زون ب,ا اس,تعمار در افک,ار عمومی .4 تش,کیل س,ازمان مل,ل متح,د و تأکی,د ب,ر ح,ق تعیین سرنوشت ملت‌ها .5 رق,ابت آمریک,ا و اتح,اد ش,وروی ک,ه ه,ر دو ،هرچن,د ب,ا انگیزه‌ه,ای متف,اوت ،در بس,یاری از م,وارد از پای,ان اس,تعمار حمایت می‌کردند. • پیامدها .1 آغاز موج استقالل آسیا و آفریقا .2 پایان تدریجی استعمار کالسیک .3 تغییر ساختار نظام بین‌الملل استقالل هند؛ پایان «جواهر تاج» امپراتوری بریتانیا • • • .1 .2 • • .1 .2 .3 .4 گت,رین روی,دادهای هن,د مهم‌ت,رین مس,تعمره بریتانی,ا ب,ود و اس,تقالل آن در س,ال ۱۹۴۷یکی از بزر ‌ تاریخ استعمار به شمار می‌رود. ته,ای م,ردمی ب,ود. جنبش اس,تقالل هن,د ترکی,بی از مب,ارزات سیاس,ی ،اعتراض,ات م,دنی و فعالی ‌ ره,بر,ان مختل,ف ,،از ,جمل,ه مهاتم ا گان دی و جواهر لع ل نهرو ،نقش مهمی در این رون,د داشتند. در زمان استقالل ،هند به دو کشور مستقل تقسیم شد: هند پاکستان این تقس,یم‌بندی ب,ا مهاجرت‌ه,ای گس,ترده و خش,ونت‌های ف,رقه‌ای هم,راه ب,ود .میلیون‌ه,ا نف,ر خانه‌های خود را ترک کردند و صدها هزار نفر جان باختند. اهمیت تاریخی: پایان حکومت مستقیم بریتانیا در هند آغاز موج استقالل در آسیا شکل‌گیری دو کشور مستقل گت,رین جابه‌جایی‌ه,ای جمعی,تی ق,رن بیستم یکی از بزر ‌ از راست به چپ :گاندی و لعل نهرو موج استقالل آفریقا • پس از اس,تقالل هن,د ،کش,ورهای آفریق,ایی ن,یز یکی پس از دیگری به استقالل دست یافتند. • در فاص,له دهه‌ه,ای ۱۹۵۰ت,ا ،۱۹۷۰بیش,تر مس,تعمرات آف,ریقایی از سل,طه قدرت‌های ا,روپایی خارج شدند. • چالش‌های کشورهای تازه‌استقالل‌یافته .1اقتصاد وابسته .2کمبود نیروی متخصص .3مرزهای به‌جا مانده از دوران استعمار .4اختالفات قومی و سیاسی .5مداخل,ه ق,درت‌های خ,ارجی در دوران جن,گ سرد نمونه‌هایی از استقالل کشورهای آفریقایی کشور سال استقالل استعمارگر غنا ۱۹۵۷ بریتانیا نیجریه ۱۹۶۰ بریتانیا سنگال ۱۹۶۰ فرانسه الجزایر ۱۹۶۲ فرانسه کنیا ۱۹۶۳ بریتانیا آنگوال ۱۹۷۵ پرتغال موزامبیک ۱۹۷۵ پرتغال استعمار نو ()Neo-Colonialism • • • .1 .2 .3 .4 .5 .6 • • .1 .2 .3 با پای,ان اس,تعمار کالس,یک ،بس,یاری از پژوهش,گران معتقدن,د ش,کل ت,ازه‌ای از نف,وذ ق,درت‌های بزرگ پدید آمد که از آن با عنوان استعمار نو یاد می‌شود. در این دی,دگاه ،کن,ترل مس,تقیم نظ,امی ج,ای خ,ود را ب,ه ابزاره,ای اقتص,ادی ،م,الی ،سیاس,ی و فرهنگی داده است. نمونه‌هایی از ابزارهای استعمار نو که در ادبیات سیاسی و دانشگاهی مطرح می‌شوند: سرمایه‌گذاری‌های وابسته وام‌های خارجی نفوذ شرکت‌های چندملیتی کنترل بازارهای جهانی نفوذ رسانه‌ای و فرهنگی وابستگی فناوری البت,ه درب,اره گس,تره و ک,اربرد مفه,وم «اس,تعمار ن,و» می,ان پژوهش,گران اتف,اق‌نظر کام,ل وج,ود ندارد و دیدگاه‌های متفاوتی در این زمینه مطرح است. پیامدهای احتمالی: وابستگی اقتصادی برخی کشورها تداوم نابرابری در تجارت جهانی نف,وذ سیاس,ی ق,درت‌های ب,زرگ ب,دون اش,غال مستقیم میراث استعمار در جهان امروز • نه,ا همچن,ان در بس,یاری از اگرچ,ه بیش,تر امپراتوری‌ه,ای اس,تعماری ت,ا اواخ,ر ق,رن بیس,تم از می,ان رفتن,د ،ام,ا آث,ار آ ‌ جنبه‌های زندگی سیاسی ،اقتصادی و فرهنگی جهان دیده می‌شود. • مهم‌ترین میراث‌های استعمار • .۱مرزهای سیاسی • بس,یاری از مرزه,ای کن,ونی کش,ورهای آفریق,ایی و خاورمیان,ه در دوران اس,تعمار ترس,یم ش,دند و در ب,رخی م,وارد ،ب,دون توجه به ترکیب قومی و فرهنگی جوامع محلی بودند. • .۲زبان • نه,ایی مانن,د انگلیس,ی ،فرانس,وی ،اس,پانیایی و پرتغ,الی هن,وز زب,ان رس,می ی,ا اداری بس,یاری از کش,ورهای س,ابقًا زبا ‌ مستعمره هستند. • .۳اقتصاد • بس,یاری از اقتص,ادهای کش,ورهای مس,تعمره س,ابق ب,ر ص,ادرات م,واد خ,ام ش,کل گرفتن,د؛ الگ,ویی ک,ه در ب,رخی من,اطق ت,ا امروز نیز ادامه دارد. • .۴نظام حقوقی و اداری • شه,ایی از ق,وانین ،س,اختارهای اداری و نظ,ام آموزش,ی بس,یاری از کش,ورها ریش,ه در دوره استعمار دارند. بخ ‌ • .۵فرهنگ • تعام,ل می,ان فرهنگ‌ه,ای ب,ومی و فرهنگ‌ه,ای اروپ,ایی ب,اعث ش,کل‌گیری زبان‌ه,ا ،س,نت‌ها و جوام,ع چن,دفرهنگی جدی,د شد. بازگشت کار اجباری و بهره‌کشی اقتصادی در مستعمرات • یکی از ویژگی‌ه,ای مش,ترک بس,یاری از نظام‌ه,ای اس,تعماری، ج من,ابع ه ا ,ز ,ن,یروی ,ک,ا ,ر ,ا,رزا,ن ,ی,ا ,ا,جب,اری, ,ب,رای ,اس,تخ,را , ا,س,تف,اد, , طبیعی و تولید محصوالت صادراتی بود. • در مس,تعمرات ،ق,درت‌های اس,تعماری اغلب اقتص,اد را ب,ه گ,ونه‌ای ما,ن‌ده,ی ,می‌کردن,د ک,ه ,ن,یا,زه,,ای ,بازا, ,ره,ای ,ار,وپ,,ا ت,أمین ,ش,ود, .,ب,ه س,از , ه,می,ن ,د,لی,ل ,،تول,ی,د ,محص,و,الت,ی ,ما,نن,د پنب,ه, ،,نیش,ک,ر ،,قه,وه ،,چ,ای،,, کاکائو ،الستیک و مواد معدنی در اولویت قرار می‌گرفت. • در ب,رخی من,اطق ،م,ردم محلی موظ,ف ب,ه پ,رداخت مالی,ات نق,دی دن,د د,ر ,مع,ادن, ,،م,زارع ,ی,ا, می,ن ,آن ,نا,چ,ار ,می‌,ش, , ,بو,دن,د ,و ب,را,ی ,ت,أ , ,پر,و,ژه‌ه,ا,ی, ,عم,را,نی ,حک,ومت, ,اس,تعم,ا,ری ,ک,ار, ,کنن,د, ,.,د,ر ,ب,رخی, مس,تعمر,ات ,ن,یز نظ,,ام‌ه,ای ک,ار اج,ب,اری ,برق,رار ب,ود ک,ه بع,د,ها ب,,ا انتقادهای گسترده بین‌المللی روبه‌رو شد. • نمونه‌ها: .1استخراج الستیک در کنگو .2مزارع نیشکر در کارائیب .3کشت پنبه در هند و مصر .4معادن طال و الماس در آفریقا • پیامدها: .1 .2 .3 .4 رشد صادرات مواد خام تضعیف اقتصادهای محلی وابستگی به بازارهای جهانی تغییر الگوی کشاورزی سنتی غارت آثار تاریخی و میراث فرهنگی • در دوران اس,تعمار ،تع,داد زی,ادی از آث,ار ت,اریخی ،ه,نری و باستان‌شناس,ی از کش,ورهای مختل,ف ب,ه جن,گ،, ر در ش,ر,ایط , , یه,ای رس,م,ی و ب,ر,خی دیگ, , ری,ان ,ح,فار ‌ ج, ل ش,د .ب,ر,خی از ,ا,ین ,آث,ار ,د ,ر , ا,روپ,,ا م,نتق, , اشغال یا نابرابری قدرت به دست آمدند. • نمونه‌های مشهور عبارت‌اند از: سنگ روزتا از مصر .1 برنزهای بنین از نیجریه .2 مرمرهای پارتنون از یونان .3 آث,ار باس,تانی متع,دد از ع,راق ،س,وریه ،هن,د و دیگر مناطق .4 • ام,روزه بس,یاری از کش,ورها خواه,ان بازگردان,دن این آث,ار هس,تند .ب,رخی موزه‌ه,ا و دولت‌ه,ا بخش,ی ا,ز آث,ا,ر را ب,ازگردانده‌ان,د ،ام,ا د,رب,اره بس,یاری دیگ,ر همچن,ان اختالف نظ,ر حق,وقی و ت,اریخی وجود دارد. • پیامدها: .1 .2 .3 خروج بخش,ی از م,یراث ف,رهنگی کش,ورهای مستعمره گسترش موزه‌های بزرگ اروپایی شکل‌گیری مب,احث حق,وقی درب,اره م,الکیت آث,ار فرهنگی جنگ‌های تریاک و نفوذ قدرت‌های خارجی در چین • • • • .1 .2 .3 .4 • .1 .2 .3 .4 در ق,رن ن,وزدهم ،تج,ارت تری,اک می,ان بریتانی,ا و چین ب,ه یکی از مهم‌ت,رین بحران‌ه,ای رواب,ط بین‌الملل تبدیل شد. بریتانی,ا ب,رای ج,بران کس,ری تج,اری خ,ود ،تری,اک تولیدش,ده در هن,د را ب,ه چین ص,ادر می‌ک,رد. افزایش مصرف این ماده ،دولت چین را واداشت تا واردات آن را محدود کند. این اق,دام ب,ه جنگ اول تریاک ( )۱۸۴۲–۱۸۳۹و س,پس جنگ دوم تریاک ()۱۸۶۰–۱۸۵۶ انجامید. پس از شکس,ت چین ،قرارداده,ایی مانن,د معاهده نانکینگ امضا شد که بر اساس آن: بن,درهای بیش,تری ب,ه روی تج,ارت خ,ارجی ب,از شد. جزیره هنگ‌کنگ به بریتانیا واگذار شد. امتیازه,ای تج,اری گس,ترده‌ای ب,ه ق,درت‌های خارجی داده شد. گه,ا در ت,اریخ چین ب,ا عن,وان بخش,ی از «قرن تحقیر» شناخته می‌شوند. این جن ‌ پیامدها: تضعیف دولت چین افزایش نفوذ قدرت‌های خارجی گسترش تجارت اجباری زمینه‌ساز اصالحات و تحوالت بعدی چین تأثیر استعمار بر اقتصاد کشورهای مستعمره • اقتص,اد بس,یاری از مس,تعمرات ب,ر پای,ه تولی,د م,واد خ,ام ب,رای ص,ادرات شکل گرفت. • در این الگو: .1مواد خام از مستعمرات استخراج می‌شد. هه,ای اروپ,ا ف,رآوری می‌شدند. .2این م,واد در کارخان ‌ هش,ده دوب,اره ب,ه مس,تعمرات فروخته می‌شدند. .3کااله,ای ساخت ‌ • از س,وی دیگ,ر ،بس,یاری از ق,درت‌های اس,تعماری زیرس,اخت‌هایی مانن,د ن,زیرس,اخت‌ها د,ر م,وارد ف,ای,ج,اد ک,ر ,دن,د .ای , راه‌,آهن ،ج,اده ،ب,ن,در و ت,لگ,را , ت را آس,ان‌تر زی,ا,د,ی ان,تق,ال ک,ا,ال ,،نیر, ,وه,ای ,ن,ظ,ا,می, ,و اد,ار,ه م,س,ت,عمرا , ی‌کردن,د, ،,ام,ا ,پس از ,اس,تق,الل ن,یز د,ر توس,عه ب,رخی کش,ورها م,و,رد م , استفاده قرار گرفتند. • بس,یاری از اقتص,اددانان معتقدن,د این س,اختار اقتص,ادی در ب,رخی کش,ور,ها ،وابس,تگی بل,ندم,دت ب,ه ص,ادرات م,وا,د خ,ام را تق,ویت کرد. • آثار مثبت و منفی • مثبت: .1توسعه برخی زیرساخت‌ها .2گسترش ارتباطات .3ورود فناوری‌های جدید • منفی: .1وابستگی اقتصادی .2تضعیف صنایع بومی .3تمرکز بر صادرات تک‌محصولی تأثیر استعمار بر فرهنگ و آموزش • • .1 .2 .3 .4 .5 .6 • .1 .2 .3 .4 قدرت‌های اس,تعماری عالوه ب,ر اقتص,اد و سیاس,ت ،در ح,وزه فرهن,گ و آم,وزش ن,یز ت,أثیرات عمیقی بر مستعمرات گذاشتند. در بسیاری از مناطق: مدارس جدید تأسیس شد. زبان‌های اروپایی گسترش یافت. نظام‌های آموزشی مدرن شکل گرفت. آموزش علوم و پزشکی نوین توسعه یافت. مه,ای آموزش,ی ب,ومی ب,ه حاش,یه ران,ده در مقاب,ل ،در ب,رخی مس,تعمرات ،زبان‌ه,ا ،س,نت‌ها و نظا ‌ شدند یا ارزش کمتری یافتند. این فراین,د م,وجب ش,کل‌گیری ج,وامعی ش,د ک,ه عناص,ر ف,رهنگی ب,ومی و اروپ,ایی را ب,ا یک,دیگر ترکیب کردند. میراث فرهنگی استعمار: نه,ای انگلیس,ی ،فرانس,وی ،اس,پانیایی و پرتغالی رواج زبا ‌ تأثیر بر نظام‌های آموزشی تغییر در معماری شهری شکل‌گیری فرهنگ‌های چندالیه و ترکیبی جمع‌بندی نهایی • اس,تعمار یکی از تأثیرگ,ذارترین پدی,ده‌های ت,اریخ جه,ان ب,ود و طی ح,دود ,پن,ج ق,ر,ن ،س,اختا ,ر ,سیاس,ی, ،ا,ق,تص,اد,ی, ,و ف,رهنگ,ی ,بس,یاری ,ا,ز کش,ورها را, دگرگون کرد. • از ی,ک س,و ،این دوره ب,ا گس,ترش تج,ارت جه,انی ،ایج,اد ب,رخی زیر,س,اخت‌,ها ،ت,وس,عه م,س,ی,رهای ,ح,مل‌,و,نق,ل ,و تب,ادل ,گس,ترد,ه ,کااله,ا, ,و ,ای,ده‌ه,ا هم,ر,اه ,ب,و,د,.از س,و,ی ,د,یگ,ر, ،,د,ر,,بس,ی,ار,ی,از م,ن,ا,طق ب,ا اس,ت,ثم,ار ,من,ا,بع، ب,ر,ده‌دا,ر,ی ،ک,ا,ر ,اجب,ا,ری ،,خ,ش,ونت, ,،س,ر,کوب ,جن,بش‌ه,ا,ی اس,تق,الل و, دگرگونی عمیق جوامع محلی همراه شد. • بس,یاری از مس,ائل ام,روز جه,ان ،از جمل,ه ب,رخی مرزه,ای سیاس,ی، زب,ان‌,ه,ا,ی رس,می ،,س,اخ,تا,رها,ی ,ادا,ری ،,الگ,وه,ای اق,تص,ادی ,و ح,تی بخش,ی از نا,لملل,،ریشه در د,وران استعم,ار دار,ند. رواب,ط بی ‌ • به همین دلی,ل ،مطالع,ه ت,اریخ اس,تعمار نه‌تنه,ا ب,رای ش,ناخت گذش,ته ،بلک,ه ز اهمیت,دار,د. ب,را,ی د,رک ب,سیا,ر,ی از چا,لش‌,های جهان م,عاص,ر نی ,