زمین نا آرام اگر در محل زندگي شما چاه كنده باشند، حتماً ديده ايد كه از داخل آن خاك و سنگ بيرون مي آورند. اين چاه خيلي عميق نيست. اما چاهي كه براي به دست آوردن نفت مي كنند، چند صد متر عمق دارد. ولي هنوز تا مركز زمين فاصله بسيار زيادي دارد. فاصله سطح زمين تا مركز آن حدود 6400 كيلومتر است

طاهره واحدی

بسم الله الرحمن الرحیم زمین نا آرام اگر در محل زندگي شما . چاه كنده باشند ،حتمًا ديده ايد كه از داخل آن خاك و سنگ بيرون مي آورند .اين چاه خيلي عميق نيست .اما چاهي كه براي به دست آوردن نفت مي كنند ،چند صد متر عمق دارد .ولي هنوز تا مركز زمين فاصله بسيار زيادي دارد .فاصله سطح زمين تا مركز آن حدود 6400كيلومتر است. دانشمندان حدس مي زنند كه تخم مرغ با زمين ما مشابهت دارد .تخم مرغ سه اليه به نام هاي پوسته ،سفيده ،و زرده دارد .زمين هم سه اليه دارد گوشته و هسته :پوسته، پوسته زمين: پوسته زمين در مقايسه با كره زمين بسيار نازك است .جنس پوسته از سنگ است .پوسته براي ما بسيار مهم است .نفت، زغال سنگ ،گاز و آب و بعضي فلزات در آن وجود دارد. گوشته: اليه مياني زمين بسيار كلفت تر و داغ تر از پوسته آن است. دماي گوشته زياد است. دانشمندان معتقدند كه به بعضي سنگ هاي اين قسمت نيمه جامدند. هسته: بخش مرکزی زمین هسته‌است.هسته خود دو بخش است:هسته داخلی و هسته خارجی.هسته داخلی جامد و هسته خارجی ،مایع است..قطر آن ۲۵۶۰کیلومتر و دمای آن ۸۰۰درجه سانتی گراد است.فاصله آن از سطح زمین ۶۳۳۶کیلومتر است.موادهسته به علت فشارزیادی که بر آن وارد می شود بسیار متراکم تراز سایر اجزای زمین است. هسته بیشتر از نیکل تشکیل شده است تا آهن ‏ آتش فشان: در بعضي نقاط زير پوسته ،سنگ ها نرم و داغند .گاهي سنگ ها ذوب مي شوند .اگر اين سنگ هاي ذوب شده راهي به بيرون زمين بيابند از آن خارج مي شوند و آتش فشان ها را به وجود مي آورند .مخروط آتش فشان ها از موادي به وجود مي آيد كه از دهانه خارج مي شوند .عالوه بر مواد مذاب ،مواد جامد و گاز از دهانه آتش فشان ها خارج مي شوند .بعضي از اين گازها سمي و كشنده اند .اگر مواد جامد دانه ريز باشند .به آنها خاكستر مي گويند .يك آتشفشان هميشه فعاليت نمي كند و بعد از مدتي غير فعال مي شود .كوه دماوند مدت هاست كه ديگر فعاليتي ندارد. زلزله چیست؟ لرزش ناگهانی پوسته های جامد زمین ،زلزله یا زمین لرزه نامیده می شود. دلیل اصلی وقوع زلزله را می توان افزایش فشار بیش از حد داخل سنگها و طبقات درونی زمین بیان نمودَ. زمین‌لرزه یا زلزله لرزش و جنبش زمین است که به عّلت آزاد شدن انرژی ناشی از گسیختگی سریع در گسلهای پوستٔه زمین در مّدتی کوتاه روی می‌دهد .محّلی که منشأ زمین‌لرزه است و انرژی از آنجا خارج می‌شود را کانون ژرفی ،و نقطٔه باالی کانون در سطح زمین را مرکز سطحی زمین‌لرزه گویند .پیش از وقوع زمین‌لرزٔه اصلی معموًال زلزله‌های نسبتًا خفیف‌ترید ر منطقه روی می‌دهد که به پیش‌لرزه معروفند .به لرزشهای بعدی زمین‌لرزه نیز پس‌لرزه گویند که با شّدت کمتر و با فاصلٔه زمانی گوناگون میان چند زمین لرزه نتیجٔه رهایی ناگهانی انرژی از داخل پوسته زمین است که امواج مرتعشی را ایجاد می‌کند. زمین لرزه‌ها توسط دستگاه زلزله سنج یا لرزه نگار ثبت مقدار می‌شوند. بزرگی یک زلزله (ریشتر) طبق قرارداد گزارش می‌شود ،زلزله‌های کوچکتر از شدت ۳اغلب غیر محسوس و بزگتر از ۷خسارت‌های جدی را به بار می‌آورند.. هنگام زمين لرزه چه بايد كرد؟ در هنگام زمين لرزه به كنار ديوارهاي داخلي برويد .زير ميزهاي محكم قرار بگيريد. داخل راهروهاي كم وسعت برويد و داخل چارچوب در بايستيد .و از محل هاي زير دوري كنيد: آشپزخانه – زير سقف هاي وسيع – كتابخانه و قفسه و كنار ديوارهاي داخلي. آرامش و خونسردي خود را در مدت زمين لرزه حفظ كنيد. پرسش ها: .1 مواد كافي ،نفت ،آب و ذغال سنگ در كدام قسمت زمين قرار دارند؟ - در قسمت پوسته .2 پوسته زمين با گوشته چه تفاوتي دارد؟ - پوسته نازك تر است و گوشته گرماي بسيار زيادتري از پوسته دارد. سنگ ها در گوشته به حالت مذاب و خميري هستند. .3 هسته در كدام قسمت زمين است؟ جنس آن از چيست؟ - در قسمت مركزي زمين و جنس آن از آهن و نيكل است .4 آتشفشان ها چگونه ايجاد مي شوند؟ - وقتي گرماي مواد مذاب زمين زياد شود حجم بيشتري پيدا مي كنند. ناگزير براي خروج از زمين از قسمت هايي كه احتماًال پوسته نازك تر است ،خارج مي شوند. .5 ازدهانه آتشفشان ها چه چيزهايي خارج مي شود؟ - مواد مذاب ،جامد ،گاز ،گاهي مواد جامد آن قدر ريز هستند كه به آنها خاكستر مي گويند .گازها نيز ممكن است سمي و كشنده باشند. .6 زمين لرزه در چه جاهائي خرابي بيشتري به بار مي آورد؟ - در جايي كه خانه ها گلي و سست باشند. .7 زمين لرزه چگونه ايجاد مي شود؟ - وقتي در بين سنگ هاي زمين شكاف ايجاد مي شود ،سنگ ها به يكديگر ساييده مي شوند و در اثر اين ساييدگي مايه دروني زمين لرزش پيدا مي كند و به صورت حركت موجي، درون زمين مسيري را مي پيمايد و در نتيجه موجب لرزش زمين و شكستگي پوسته زمين و زمين لرزه مي شود.

41,000 تومان