دانلود پاورپوینت عوامل روانی مرتبط و غیرمرتبط به کار

عوامل روانی مرتبط و غیرمرتبط به کار درس :روانشناسی صنعتی انسان موجودی با ابعاد مختلف از جمله بعد جسمی و روانی است. حيات جسمی او پيوسته شرايط روانی او را تحت تاثير قرار داده و در عين حال از آن تاثير می پذيرد.بنابراين زندگی جسمی و روانی انسان پيوندی همه جانبه و تنگاتنگ با هم دارند و بر روی يکديگر تاثيری عميق می گذارد. يک عارضه جسمی مانند شکستگی استخوان دست يا پا تاثيری شگرف بر فعاليت های روانی انسان می گذارد .شخص را کم حوصله کرده و سطح فعاليت وی را کاهش می دهد. همچنين يک عارضه مختصر روانی مانند يک افسردگی ساده نيز روی فعاليت های جسمی فرد اثر می گذارد بعنوان مثال اشتها را کاهش داده و سطح فعاليت های جسمانی را کم می کند. نيروهای کار هم مانند ديگر انسانها واجد چنين ويژگی هايی هستند. به گونه ای که عوامل وابسته به کار و شرايط محيط کار بر وضعيت روانی آنها تاثير گذارده و سالمت روانی و جسمی آنها را به خطر می اندازد. 20%از کارگران از نوعی ناراحتی روانی رنج می برند. 30%از غيبت های کار ريشه در وضعيت نامناسب روانی دارند. اختالالت روانی در محيط های کار ريشه در عللی دارند که عمدتا به عدم تطابق ميان انسان و عوامل تشکيل دهنده محيط کار)مانند ماشين آالت,سرپرستان ,کارفرمايان ,همکاران ,زير دستان و (....برمی گردد. سورمناژ اضافه کاری بخشی از فرهنگ کار و کسب درآمد در جوامع امروزی است .بسیاری از شاغالن، کارمندان و کارگران به دالیل اقتصادی و برای کسب درآمد بیشتر و گاه بنا به اقتضائات فنی و مدیریتی ِ رنج،اضافه کاری را به خود تحمیل میکنند .از رنج آشکار اضافه کاری که بگذریم ،اضافه کاری دائمی و طوالنی طیفی از آسیبهای جسمی و روانی را برای شاغالن در پی دارد.نتیجه یک تحقیق نشان میدهد احتمال بروز عوارض قلبی و عروقی در افرادی که روزانه ۳تا ۴ساعت اضافه کاری میکنند و ساعات کار روزانه آنان به 10تا 12ساعت میرسد تا60درصد بیشتر از همکارانشان است. از نظر طب کار خستگی مفرط بیش از عوامل دیگر در ایجاد اختالالت روانی دخیل است پالنک معتقد است وقتی که خستگی ناشی از کار به طور کامل ترمیم نشود سورمناژبوجودآمده وباعث بروز اختالالت روانی خواهدگردید. به نظر متخصصين طب کار ,خستگی مفرط (سورمناژ) بيش از عوامل ديگر در ايجاد اختالالت روانی دخيل است. خستگی مفرط (سورمناژ) زمانی بوجود می آيد که استراحت های روزانه ,برطرف کننده خستگی ناشی از کار نباشد .بنابر اين هر روز مقداری از خستگی در فرد باقی مانده و به مرور زمان در او ذخيره شده و موجبات اختالالت را فراهم می آورد .بزرگترين خطر سورمناژ در محيط های کار ,مستعد کردن کارگران به حوادث ناشی از کار است. عالئم سورمناژ :عالئم اولیه :در موارد پیشرفته کاهش قدرت کار بی تفاوتی ,حالت منفی به خود گرفتن کم حوصلگی و بی عالقگی به کار ضعف و خود خوری دائم عصبانيت و تحريک پذيری احساس حقارت ,حس کينه و تنفر نسبت به کارگاه و مافوق سردرد ,درد ستون فقرات بيخوابی رنج روحی ,اضطراب ترس و احساس وحشتی که امکان استراحت و آرامش را از ميان می برد علل دیگر در ایجاد اختالالت روانی نزد کارگران مشکالت اولین 1. برخورد در محیط کار سن و سال 2. عوامل محیطی 3. مسئولیت بیش از 5. حد تبعیض 4. کار در انزوا 6. جلوگیری از ترقی 7. مشکالت اولین برخورد در محیط کار1. اغلب کارگران جوانی که بدون طی دوره های آموزشی الزم و بطور مستقيم از محيط خانه و مدرسه به محيط کار وارد می شوند بدليل عدم آشنايی با شرايط حاکم در محيط های کار با اختااللت روانی روبرو می شوند. نمونه هایی از این اختااللت عبارتند از: • بی تفاوتی • بی عالقگی • رفتار تهاجمی منشاء اين ناراحتی ها را عمدتا در عدم ارضاء خواسته ها و احساس ياس می دانند. سن و سال 2. اغلب کارگران مسن به دالیل زیر در معرض خطر اختالالت روانی ناشی از کار قرار دارند: • خستگی • بی خوابی • کمی حافظه بیشتر کارگران جوان به دالیل زیر در معرض خطر اختالالت روانی ناشی از کار قرار دارند: • بی تجربگی و عدم آشنايی به کار • کمبود مهارت و دانش الزم با اجرای برنامه های آموزشی و آشنا کردن با محيط کار آينده می بايست در جهت کاهش اختالالت روانی تالش کرد. عوامل محیطی 3. • نور • حرارت • صدا • وجود گازها ساير عوامل فيزيکی و شيميايی محيط کار • عالوه بر آنکه از لحاظ جسمی بر نيروی کار اثر می گذارند ,از نظر روانی نيز موثر هستند. تبعیض 4. وجود و تصور وجود تبعيض در • محيط کار موجب بدبينی, دلسردی ,بی عالقگی و ياس می .شود عواملی که باعث ترفيع و • ارتقاء درجه کارکنان است بايد بطور کلی برای همه روشن .باشد مسئولیت بیش از حد 5. با توجه به اينکه هر فردی • دارای ظرفيت جسمی روانی مختص بخود می باشد ,واگذاری وظايف می بايست متناسب با آن .صورت پذيرد در صورت تحميل • مسئوليت بيش از ظرفيت, واکنش های روانی مشابه در مورد سورمناژ ذکر شده .بروز می کنند کار در انزوا 6. افرادی که برای مدتهای طوالنی بطور منزوی کار می کنند ممکن است به اختالالت روانی و برخی از عوارض روان تنی ‏psychosomatic مبتال گردند. جلوگیری از ترقی 7. •اين موضوع احتماال بدليل احساس روا داشتن ظلم و تضيع حق فرد موجب نارضايتی و بدنبال آن برخی اختالالت روانی می شود. • فکر استثمار شدن و مورد بهره برداری قرار گرفتن هميشه نيروی کار را رنج می دهد. عوامل روانی غیر مرتبط به کار در اين بخش به کليه عوامل خانوادگی و غير خانوادگی اشاره می کنیم که بصورت يک عامل  فشار زا بر انسان وارد شده و سبب ايجاد فشار روانی می گردند .برخی از روانشاسان فشار روانی را بعنوان محرکی فرض نموده اند که موجب احساس تشويق و ناراحتی در شخص می شود .گروه ديگر فشار روانی را نوعی پاسخ فيزيولوژيکی و يا روانی موجود زنده در مقابل يک محرک فشار زا دانسته اند .بطور کلی محرک های فشا زا محرکهايی .هستند که در نهايت می توانند موجب پديد آمدن احساس فشار روانی در شخص شوند :سه نوع محرک فشارزای مهم  ناکامی  1. تعارض  2. فشارهای محیطی  3. ناکامی 1- ناکامی زمانی پديد می آيد که فرد از رسيدن به هدفی باز داشته شود .اشخاص در مقابل ناکامی واکنشهای کامال .متفاوتی از خود نشان می دهند ولی شايعترين اين واکنش ها ,خشم است تعارض2 - .تعارض زمانی ايجاد می شود که شخص ناگزير است از ميان دو انگيزه يا دو موقعيت تنها يکی را انتخاب نمايد تعارض گرایشی1. - :به طور کلی سه نوع تعارض وجود دارد اجتنابی تعارض 2. گرایشی- گرایشی تعارض 3. اجتنابی -اجتنابی الف) تعارض گرایشی -اجتنابی: اين نوع از تعارض زمانی پديد می آيد که شخص در يک زمان نسبت به هدفی تمايل گرايشی –اجتنابی داشته باشد. بعنوان مثال فردی که استعمال دخانيات را ترک نموده ممکن است در يک شرايط خاص تمايل به استعمال مجدد داشته اما همان لحظه بيم اعتياد مجدد يک حالت اجتنابی در او بوجود می آورد. ب)تعارض گرایشی -گرایشی: اين تعارض زمانی رخ می دهد که شخص مجبور است از بين 2تا چند هدف مطلوب يکی را انتخاب نمايد .مثال وقتی امکان تحصیل در چند دانشگاه خوب وجود داشته باشد گزینش دانشگاه به‌صورت یک موقعیت تعارض‌انگیز در می‌آید .در این حال گرچه شخص سرانجام به هدف خود می‌رسد اما ممکن است تردید و به تعویق انداختن انتخاب یک هدف در پیشرفت یا موفقیت افراد درگیر در این نوع تعارض ،اختالل ایجاد کند. پ) تعارض اجتنابی-اجتنابی: اين نوع تعارض در مقايسه با ساير تعارض ها فشار روانی شديدتری را ايجاد می کند .شخص ناگزير است از بين 2 تا چند مورد نامطلوب يکی را انتخاب نمايد .مثال نوجوانان نسبت به زندگی مستقل یک نگرش دوسوگرا دارند .از سویی دلشان می‌خواهد با جدایی از خانواده استقالل داشته‌باشند و مسئول امور زندگی خویش باشند و از سوی دیگر مایلند که با‌ بودن زیر سقف خانواده‌ خود ،والدینشان آنها را در حل مشکالت یاری دهند. -3فشارهای محیطی: يکی از منابع مهم فشار روانی محسوب شده و از سوی محيطی که فرد در آن زندگی می کند ,دريافت می شود. این نوع فشار به دو نوع داخلی و خارجی دسته بندی میشود: بعنوان نمونه دانش آموزی که برای قبولی در امتحانات: • توسط والدين خود تحت فشار باشد(فشار خارجی) • خود اين فشار بر خود تحميل نمايد (فشار داخلی) :بطور کلی 3نوع فشار روانی شناسایی شده است الف-فشار روانی مزمن ب-مسائل روزمره ج-رويدادهای پر فشار زندگی الف-فشار روانی مزمن: اين نوع فشار روانی معموال زمانی بوجود می آيد که شخص بطور وسيعی تحت محرک های فشار زا قرار داشته و برای مقابله با آن منابع کافی در اختيار نداشته باشد .در اين صورت برخی از محرکهای فشارزا قادر به اعمال فشارهای مزمن در شخص خواهند شد .نمونه ای از اين نوع فشارهای روانی در مشاغلی ديده می شود که در آن شخص نيازمند حس مسئوليت فراوانی است .مانند اشخاصی که در برج مراقبت پرواز و يا مراکز مراقبتهای ويژه کار می کنند .احتمال ابتال به انواع بيماريهای روان تنی همچون فشار خون باال يا زخم معده در اين دسته از افراد بيش از سايرين می باشد. ب -مسائل روزمره زندگی: زندگی روزمره پيوسته با رويدادهای نسبتا کم اهميتی مانند گم کردن دسته کليد ,دريافت برگ جريمه ,شکستن ظروف مورد عالقه و غيره همراه است که در مجموع فشارهای روانی زيادی بوجود می آورند .اين رويدادها عمدتا بدليل آن که شخص سريعا برای مقابله با آنها هيچ پاسخی را در اختيار ندارد ,موجب فشار روانی می گردند. ج-رویدادهای پر فشار زندگی: طالق ،فوت همسر يا ديگر عزيزان،اخراج از کار،بازنشستگی،بيماری يا جراحت شديد،بارداری و ...اين رويدادها فشار روانی زيادی را ايجاد می کنند. پایان