بنام خدا 1 2 مسموميت • اختالالت و آسيبهايي است كه توسط مواد سمي در دستگاه هاي مختلف بدن بوجود ميآيد توجه :عالوه بر موادي كه ذات ًا براي بدن زيانآور هستند ،عناصر مفي د ب راي ب دن ن يز در ص ورت مص رف بيش از ح د و نادرس ت تبديل به مواد مسموم كننده و زيان آور مي شوند 3 اپيدميولوژي نسبت مرگ جهاني ناشي از مسموميت براي كودكان زير 20 سال 1.8 ،در هر 100هزار نفر است. براي كشورهاي پردرآمد اين ميزان 0.5در هر 100هزار نفر و براي كشورهاي متوسط و كم درآمد دو در هر 100هزار نفر است :مرگ ناشی از مسمومیت در کشورهای پر درآمد یک چهارم کشورهای با درآمد متوسط و کم است. در بين كودكان 1تا 14سال ،مسموميت در رده چهارم بعد از سوانح جادهاي ،آتش سوزي و غرق شدگي است در بين 15-19سالهها مسموميت به عنوان سيزدهمين علت اصلي مرگ و مير ميباشد 4 در كشور ما بر اساس نظام مراقبت مرگ كودكان 1-59ماهه از سال 1386-1389 • بطور متوسط %7از مرگ كودكاني كه به دليل سوانح و حوادث غير عمدي مردهاند به دليل مسموميت بوده است 5 ارتباط مسموميت با سن: • سن ارتباط قوي با مسموميت دارد • كودكان زير 5سال بيش از ساير كودكان در معرض خطر مسموميت قرار دارند • نسبتهاي مرگ و مير در نوزادان در بيشترين حد است و با افزايش سن تا 14سالگي كاهش مييابد ،بعد از آن دوباره در كودكان 15سال به باال افزايش مييابد. • ميزان مسموميت كودكان به طور قابل توجهي در حدود دو سالگي افزايش مييابد. • در كشورهاي با درآمد متوسط و كم درآمد ،كودكان زير يكسال با بيشترين ميزان مسموميت مرگبار روبرو هستند 6 ارتباط مسموميت با جنس: • در تمامي مناطق جهان پسران بيشتر از دختران مسموم ميشوند 7 محلهاي شایع مسموميت كودكان • بيشتر مسموميتها در كودكان كم سن و سال در خانه ،اتفاق ميافتد • آشپزخانه • حمام • اتاق خواب 8 براي پيشگيري از مسموميت چه بايد كرد؟ • زدودن خود سم مؤثرترين روش براي پيشگيري از تماس كودكان با سموم • جايگزين كردن داروهاي بالقوه سمي با مواد با سميت كمتر – جايگزين كردن بنزوديازپينها به جاي باربيتوراتها – استامينوفن به جاي آسپرين • اختصاص سوبسيدهاي خاص براي توزيع آفت كشهاي ايمن و توزيع آفت كشهاي آلي تحت يك سيستم مديريت دقيق 9 براي پيشگيري از مسموميت چه بايد كرد؟ آموزش نحوه پيشگيري از مسموميت • برنامههاي آموزشي به تنهايي تأثير زيادي در پیشگیری از مسموميت كودكان ندارد • موارد زير در تقويت اثربخشي پيامهای آموزشی مؤثر است: آموزش والدين و مراقبان در زمینه خطرات مواد مضر و نحوه مقابله با آنها قانونگذاري به منظور عدم استفاده از ظروف نامناسب براي نگهداري مواد خطرناك بستهبندي مواد مضر بطوري كه دور از دسترس كودكان باشند بازديدهاي خانگي توسط مراقبان بهداشتي 10 براي پيشگيري از مسموميت چه بايد كرد؟ • • • • • بستهبنديهاي قفلدار يكي از بهترين موفقيتها در پيشگيري از مسموميتهاي غير عمدي كودكان است توزيع آزاد و گسترده ظروف با بست و قفل كودك ،در پيشگيري از مسموميتهاي غير عمدي كودكان مؤثر است تست استاندارد درهاي قفل كودك كه در بيشتر كشورها اتخاذ شده است چنين است كه حداقل 85درصد كودكان 42تا 51ماهه نبايد قادر به باز كردن ظرف در عرض 5دقيقه باشند و حداقل 80درصد آنها بايد در باز كردن ظرف بدون توضيح شفاهي ناتوان باشند .البته هيچ بستهبندي در برابر كودكان مصون نيست ،در اين تستها ممكن است تا 20درصد كودكان 42تا 51ماهه قادر به باز كردن در بسته با قفل كودك باشند والدين بايد بدانند كه ممكن است كودك خردسالشان قادر به باز كردن لهاي ضد كودك نبايد از نظارت درب چنين ظرفهايي باشد لذا وجود قف والدين بكاهد چسباندن برچسبهاي هشدار دهنده روي ظروف داروها و مواد مضر ،بر روي كودكان در معرض خطر زير 6سال هيچ تأثير قابل توجهي نشان نداده است .حتي گفته شده است كه در برخي موارد برچسبهاي هشدار 11 دهنده ممكن است كودكان را جذب كند براي پيشگيري از مسموميت چه بايد كرد؟ • وضع و اعمال قوانين حمايتي از قبيل: نگهداري مواد سمي در جعبههاي قفلدار برچسب واضح و مناسب نگهداري در مكانهايي كه در دسترس كودكان يا نزديك مواد غذايي نباشد وضع استانداردها و قوانيني براي توليد ،نگهداري ،توزيع و دورريزي مواد سمي وضع قوانيني در مورد بستهبندي با قفل كودك براي داروها، حشرهكشها ،مرگ موشها و مواد سمي خانگي 12 براي پيشگيري از مسموميت چه بايد كرد؟ • • • • • • • • • • • نگهداري سموم در خانه در محل مطمئن و ايمن ،جايي كه كودكان به آن دسترسي نداشته باشند محل نگهداری محصوالت خانگی خطرناک بايد از محل نگهداری مواد غذایی مجزا باشد. داروها ،كيف لوازم بهداشتي و آرايشي در جايي امن و دور از دسترس كودكان نگهداري شوند غذاها در ظرف های درباز نگهداری نشوند غذای باقیمانده در ظرف تمیز و در یخچال نگهداری شود هنگاميكه از غذاي نگهداري شده در يخچال يا فريزر استفاده ميشود بايد به مقدار مصرف گرم شود و از برگرداندن باقيمانده غذا به يخچال و فريزر خودداري شود هیچ غذایی بیشتر از تاریخ مصرفش نگهداری نشود گياهان چه سمي و چه غير سمي از دسترس كودكان دور نگهداشته شوند 13 براي پيشگيري از مسموميت چه بايد كرد؟ • پیش از خرید منزل يا رنگآميزي منزل باید از وضعیت سرب رنگهای ساختمان مطلع شد • تمام وسایل کودک مانند کالسکه ،تخت ،اسباب بازیها و خميرهاي بازي از نظر وجود رنگ های حاوی سرب بررسی شوند • براي پيشگيري از مسموميت با مونواكسيد كربن اطمينان حاصل شود كه مجاري تهويه منزل مسدود نيستند و لوازم شعلهسوز به طور منظم توسط يك مهندس واجد شرايط سرويس ميشوند. • هشدار دهنده مونواكسيد كربن در هر كجا كه لوازم 14 خانگي شعله سوز يا آتش باز وجود دارد تعبيه شود رفتارهاي ايمن استفاده از داروها • • • • • • • • • • • • • داروها بايد به نحو مناسبي خارج از دسترس و ديد كودكان خردسال نگهداري شوند. يك قفسه در طبقات باال يك قفسه با دستگيره مقاوم در برابر كودك يك كابينت دارويي داراي قفل يك چمدان قفل دار داروها روي ميز آرايش ،در كيف دستي بخصوص كيف دستي مادر بزرگ و يا در يخچال نگهداري نشوند. همه داروها در ظرف اصلي خود نگهداري شوند درپوشهاي مقاوم در برابر كودك،در كار او وقفه ايجاد ميكنند ولي سد راه او نميشوند. هرگز به کودکان گفته نشود که داروها و ویتامین ها شکالت هستند. بهتر است دارو زمانی مصرف شود که کودک در اطراف والدين نیست ،زیرا کودکان از بزرگترها تقلید می کنند. با احتياط در مورد نحوه مصرف داروها به كودكان آموزش داده شود. داروهاي تاريخ گذشته نگهداري نشوند و نابود شوند و اضافه داروهاي مصرفي دور ريخته شوند. قفسههاي دارو حداقل 2بار در سال پاكسازي شوند و داروهاي قديمي دور ريخته 15 رفتارهاي ايمن استفاده از محصوالت و مواد شيميايي خانگي • • • • • • • • • • مواد شيميايي خانگي و محصوالت تميز كننده در محلي خارج از دید ،در كابينتها يا قفسههاي قفلدار ،ترجيحًا در طبقات باال و دور از دسترس کودکان نگهداري شوند. اين مواد زير سينك و يا كف توالت نگهداري نشوند. در ظروف داراي درپوش مقاوم در برابر كودك نگهداري شوند هرگز از ظرف اصلي به ظرف ديگر منتقل نشوند بالفاصله پس از استفاده ،به محل اوليه خود باز گردانده شوند و در جاي امني ذخيره شوند اگر مواد سفید کننده مانند وایتکس و پاک کننده های دستشویی مانند جوهر نمک با هم استفاده شوند و مخلوط شوند کلر تولید می شود که گازی خطرناک است و ایجاد مسمومیت می کند ظروف خالي بطور ايمن دور انداخته شوند سيگار ،الكل ،عطر ،روغن آروماتراپي و دهان شويهها نيز ميتواند براي كودكان سمي باشند مواد شيميايي مثل رنگ ،الكل سفيد ،نفت ،ضد يخ خودرو ،علف كشها و آفت كشها دور از دسترس و خارج از ديد كودكان نگهداري شوند 16 به كمد ،انبار يا گاراژي كه آنها نگهداري ميشوند قفل زده شود تهيه خمير بازي ايمن براي كودكان • • آرد سفيد ،نمك ،كرم تارتار و روغن گياهي در ماهيتابه مخلوط شوند .براي اينكه خمير بازي بوي خوشي داشته باشد ميتوان دارچين اضافه كرد .سپس آب اضافه شود و خوب مخلوط شود .ظرف روي حرارت متوسط گذاشته شود تا بپزد و دائمًا مخلوط به مدت 3-5دقيقه هم زده شود .خمير سفت و قابل شكل دادن خواهد شد .ظرف از روي گاز برداشته شود و به مدت 5دقيقه ورز داده شود .رنگ خوراكي هنگام ورز دادن اضافه شود. خمير بازي را ميتوان به مدت طوالني در ظرف پالستيكي دردار يا كيسه پالستيكي نگهداري كرد • مواد الزم: – آرد سفيد (يك فنجان) – نمك (نصف فنجان) – كرم تارتار(دو قاشق) – روغن گياهي (يك قاشق) – دارچين (اختياري است) 17 رفتارهای ایمن نگهداری از گل و گیاه در خانه: • • • • • • • گیاه ان چ ه س می و چ ه غ یر س می باي د از دس ترس کودک ان دور نگ ه داشته شوند پیش از خرید گیاهان تزیینی برای نگهداری در منزل ،با متخصصین گیاه شناس ی مش ورت ش ود و از احتم ال س می ب ودن آنه ا ب رای کودک ان اطالع حاصل شود. نام هر گیاهی بر روی برچسبی نوشته شود و روی گلدان همان گیاه چسبانده شود. کود و خاک گلدان منبع آلودگی انگلی و میکروبی است .بهتر است خاک گلدان با درپوش مناسب مثل ورق پالستیکی ،یونولیت و مانند آن ها پوشانده شود. بوته های گیاهی نزدیک منزل یا زمین بازی شناسایی شوند. تمام قارچ های داخل حیاط منزل و نواحی در دسترس کودکان از بین برده شوند و از رویش قارچهای وحشی در حیاط منزل یا زمین بازی بچه ها جلوگیری شود. به کودک ان آم وزش داده ش ود ک ه هیچ گ اه ق ارچ ،می وه ی ا ب رگ ه ای گیاهان وحشی را نخورند 18 محيط اجتماعي- اقتصادي محيط فيزيكي كمبود قوانين و استانداردها براي محصوالت سمي و بستهبنديها ،عدم آگاهي در باره مواد سمي و خطر مسموميت عدم آگاهي مراقبان كودك در باره نحوه برخورد با مسموميت، نبود اقدام به موقع توسط تيم بهداشتي براي درمان قفسههاي با دسترسي آسان ،فقدان قفل كودك روي كابينت، تماس با مواد محلي كه كودك ميتواند بدون اينكه ديده شود و در معرض ديد باشد بخورد نبود مركز كنترل فقدان عوامل خطر كودك فاز دسترسي به بستههاي باز، جذابيت مواد، برچسبگذاري و نگهداري نامناسب سن و عوامل مربوط به رشد كودك مانند كنجكاوي ،سن والدين و نظارت آنها قبل از حادثه مسموميت مواد شيميايي، مقدار بيش از حد ،راحتي موادي كه ميتوانند به آساني به مقدار زياد بلعيده شوند (مثًال مايعات بيشتر از جامدات) مواد شيميايي بلعيدن ماده سمي توسط كودك ،عدم توجه والدين به رفتارهاي غير معمول حين حادثه ناتواني ناشي از 19بعد از مسمومیت با سرب • • • • • • • • • بیشتر کودکانی که دچار مسمومیت با سرب می شوند عالئم بالینی از خود نشان نمی دهند در بعضی از آن ها ممکن است عالئم غیر اختصاصی مانند دل درد ،یبوست ،تحریک پذیری بروز کند ممکن است این کودکان از نظر آموزشی پیشرفت نکنند معلوماتی را که قبًال آموخته بودند فراموش کنند سطح سرب باال در خون می تواند به تشنج ،اغما و حتی مرگ منجر شود خط ر آل ودگی ب ا س رب ب ه ط ور م زمن چن ان زی اد اس ت ک ه بای د تم ام کودک ان ب ه خصوص آن هایی که با رنگ های حاوی سرب تماس داشته اند تحت آزمایشات بیماریابی قرار گیرند در برخي كشورها كه خطر مسموميت با سرب زياد است ،در اولین سال زندگی، بین 9تا 12ماهگی آزمایشات بیماریابی انجام ميشود پزشک بسته به نتایج آزمایشات خونی و نیز خطرهایی که کودک را تهدید می کند زمان آزمایش مجدد را تعیین میکند داروهای خاصی برای مسمومیت با سرب مورد نیاز است و گاه حتی الزم است بیمار در بیمارستان بستری شود تا سرب از بدن او خارج شود 20 در صورتي كه كودكي مسموم شد چه باید کرد؟ • • • • • مواد سمي از كنار كودك دور شود اگر هنوز مقداري سم در دهان كودك وجود دارد از او خواسته شود آب دهانش را بيرون بریزد يا با كمك انگشت مواد سمي از دهان كودك خارج شود كودك مس موم باي د از نظ ر نش انههايي نظ ير س وختگي لبه ا، قرم زي اط راف ده ان و از نظ ر اث رات ج انبي مس موميت نظ ير خواب آلودگي ،استفراغ ،گرفتگي عضالت معده (درد ناحيه شكم) و تغييرات رفتاري بررسی شود اگ ر ك ودك خ واب آل ود ي ا بيه وش اس ت ،مش كالت تنفس ي ی ا حركات تشنجي دارد با اورژانس 115تماس گرفته شود قبل از رسيدن كمكهاي پزشكي ،كودك به پهلو قرار داده شود و سرش پايينتر از ساير قسمتهاي بدن قرار گیرد 21 در صورتي كه كودكي مسموم شد چه باید کرد؟ • سموم ،ظ روف ح اوي دارو ،گياه ان ،شيش ه ش ربت ي ا قرصه اي مص رف ش ده ب ه اورژانس بيمارس تان ب رده شود • اگر كودك استفراغ كرده و نميدانند چه چيزي خورده است مواد استفراغ شده به بيمارستان برده شود • قرصهاي باقي مانده در قوطي قرصها شمرده شوند تا تعدادي كه احتماًال كودك مصرف كرده معلوم شود و م يزان س م مص رف ش ده و خط ر آن در ك ودك تع يين شود • معموًال كودكان در چنين مواردي بيش از يك نوع دارو مص رف كردهان د پس ض روري اس ت فهرس تي از تم ام داروهاي موجود در منزل تهيه شود 22 در صورتي كه كودكي مسموم شد چه باید کرد؟ مسمومیت با مايعات پاك كننده • مايع ات پ اك كنن ده ح اوي م واد س وزاننده هس تند ،در صورت تماس پوست يا چشم كودك ،بايد لباسهاي آلوده به اين مواد بيرون آورده شود و كل آن ناحيه با مقدار زيادي آب شستشو داده شود • اگ ر اين م واد ب ه داخ ل چش م ك ودك پاش يده ش ود، ممكن است در قرنيه آسيب شديدي ايجادكند • چنين مواردي از اورژانسهاي چشم پزشكي است و ت ا رس يدن پزش ك ب دون ت أخير از ه ر ن وع آبي ك ه در دسترس است چشم كودك شستشو داده شود 23 در صورتي كه كودكي مسموم شد چه باید کرد؟ در صورت بلع مواد سوزاننده • • بيم ار را مجب ور ب ه اس تفراغ نكنن د و تحت هيچ ش رايطي ب ه كودك مواد تهوعآور مانند شربت اپيكاك داده نشود • مواد سوزاننده در هنگام بلع باعث سوختگي مري ميشوند و با استفراغ دوباره اين امر تكرار ميشود • از روي بط ري ح اوي م اده بل ع ش ده اطالع ات درس ت را ب ه بزشک ارائه بدهند تا از قدرت سوزانندگي و خطرهاي ماده بلع شده اطالع پيدا كند • بدون فوت وقت با مركز اورژانس تماس گرفته شود و يا به نزديك ترين بيمارستان مراجعه شود • پيش از اجازه پزشك به كودك اجازه خوردن و آشاميدن چيزي داده نشود 24 در صورتي كه كودكي مسموم شد چه باید کرد؟ (مسمومیت با هيدروكربنها) • پاك كنن ده ه ای خ انگي ،واكسه اي مب ل ،روغن جال ،نفت، بنزين ،گازوئيل و تينر • عالئم و شكايات ش]ایع شامل :سرفه ،خس خس سينه ،درد سينه و تنفس سخت، – گاهي سرگيجه،تشنج و اغما • • • • عالئم مس موميت چن د س اعت پس از مص رف اين م واد ب روز ميكند در صورت نبود عالئم نيز بايد كودك توسط پزشك معاينه شود در صورتي كه 6تا 8ساعت بعد عالمتي در كودك بروز نكند، احتمال بروز مسموميت بسيار كم ميشود در اين موارد با نظر پزشك عكس ريه گرفته ميشود 25 در صورتي كه كودكي مسموم شد چه باید کرد؟ (مسمومیت با دارو) • • • • • • • • ابتدا در عرض یک تا دو دقیقه یک بررسی ساده انجام گیرد تا مشخص شود ،آيا واقعًا کودک دارو مصرف کرده است؟ در صورت امکان نمونه ای از داروی خورده شده یا ظرف آن نزد پزشک آورده شود .براي ممكن اس ت پس از تم اس ب ا پزش ك خ انواده دس تور اس تفاده از ش ربت اپيكاك داده شود تا باقيمانده قرصها از معده خارج شود شربت Ipecacمايعي است كه موجب تحريك استفراغ ميشود 3قاش ق چ ايخوري يا 1قاش ق غ ذاخوري ( 15ميليليتر) ش ربت اپيكا ب ه همراه يك ليوان آب يا آب ميوه به كودك داده شود. كودك در عرض 20دقيقه شروع به استفراغ ميكند. تجويز اين شربت در صورتي كه مواد خورده شده يك ماده اسيدي قوي يا يك ماده قليايي قوي ،گازوئيل ،نفت سفيد يا مواد بخار شدني باشند و يا فرد مسموم خيلي خوابآلود يا بيهوش باشد مضر است بدون تجويز پزشک نبايد آن را بكار برد 26 در صورتي كه كودكي مسموم شد چه باید کرد؟ (مسمومیت با دارو) • • • • • • هدف از درمان مسموميت با داروها افزايش توانايي فرد در دفع دارو از بدن است براي انجام اين كار بايد كودك را به بيمارستان انتقال داد تا مقدار زيادي سرم و مايعات وريدي به او تزريق شود با اين كار دارو از كليهها شسته شده و سطح سمي دارو در خون پايين ميآيد همچنين در بيمارستان به كودك مادهاي به نام شاركول داده ميشود تا از جذب بيشتر دارو جلوگيري كند اگ ر ك ودك عالئم مس موميت داش ته و ي ا مق دار كش ندهاي از دارو را مص رف ك رده باش د ،تحت درمانه اي خ اص ق رار ميگيرد خالي كردن معده از طريق تجويز شربت اپيكاك يا الواژ دهاني معدي در مورد خوردن مواد سمياي كه از خوردنشان بيش از 60دقيق ه نگذش ته باش د و راه ه وايي بيم ار در مع رض 27 آسپيراسيون نباشد به كار ميروند ممنوعیت استفاده از شربت اپیکاک و شستشوی معده • • • راه هوايي بيمار در معرض آسپيراسيون باشد • ماده خورده شده سوزاننده ،هيدروكربن يا جسم خارجي باشد ماده سمي خورده شده بسيار ضعيف باشد بيمار قبًال استفراغ كرده باشد • توصیه آكادمي سم شناسي باليني آمريكا (:)AACT – شربت اپيكاك نبايد به صورت روتين به بيماران مسموم داده شود – هيچ شواهدي كه نشان دهد مصرف اپيكاك پيشآگهي را در بيماران مسموم بهبود بخشد وجود ندارد – الواژ (شستشوي معده) ميزان موفقيت متفاوتي در برداشت مواد خورده شده دارد – شستشوي معده عوارض بالقوهاي از قبيل آسپيراسيون ،الرنگواسپاسم ،پارگي مري دارد – در بهبود پيش آگهي باليني مؤثر نیست 28 در صورتي كه كودكي مسموم شد چه باید کرد؟ التهاب های پوستی ناشی از تماس با گیاهانی مانند گزنه : • مح ل تم اس زی ر آب س رد گرفت ه ش ود و شستشو داده شود تا سوزن های گیاه از روی پوست پاک شود • روی محل تماس کمپرس سرد گذاشته شود • برای کاهش میزان واکنش پوستی میتوان از داروهای ضد خارش استفاده کرد • گاهی اوق ات مح ل واکنش پوس تی عف ونی و دردن اک می ش ود ک ه در این ص ورت بای د ب ه پزشک مراجعه کرد 29 در صورتي كه كودكي مسموم شد چه باید کرد؟ مسمومیت با قارچ وحشی • در صورت بروز هر گونه عالمتی باید به پزشک مراجعه کرد – شروع عالئم مسمومیت با قارچ حدود 6ساعت طول می کشد – بعضی از عالئم در عرض یکی دو ساعت اول بروز می کند • عالئم مسمومیت به نوع قارچ خورده شده بستگی دارد: • شایع ت]رین عالئم تهوع و استفراغ ،اسهال و درد شکم است • عالئم خطرن]اک شامل توهم ،تشنج ،اغما و حتی مرگ است • همراه با کودک نمونه ای از قارچ خورده شده به مرکز اورژانس برده شود • معموًال کارکنان اورژانس مسموميتها ،قادر به تشخیص نوع قارچ هستند و بر اساس آن درمان صحیح را انجام می دهند 30 نكات كليدي پيشگيري از مسموميت: • • • • از بس]ته بن]دیهای قفلدار اس]تفاده کنی]د :داروه ا و م واد سمی مانند محلولهای شوینده را در بسته بندیهای اصلی خود و در جایی که کودکان آنها را نبینند و به آنها دسترسی نداشته باشند نگهداری کنید. شماره تلفنه]ای ض]روری را بدانی]د :ش ماره تلفن پزش ک خ انواده خ ود را در دفترچ ه تلفن و در ج ایی در دس ترس داش ته باشید .اگر فکر میکنید کودک مسموم شده اما بیدار و هوشیار است با پزشک خانواده خود تماس بگیرید .اگر کودک شما تنفس ندارد یا هوشیار نیست میتوانید هر هفت روز هفته و 24ساعته به اورژانس 115تلفن بزنید. برچس]ب روی بس]ته بن]دی را بخوانی]د :وق تی ب ه کودک ان دارو میدهید برچسب دارو و همه هشدارهاي روي بسته دارو را بخوانید. چیزی را ک]ه نی]از نداری]د نگه]داری نکنی]د :داروه ای غ یر قاب ل استفاده ،داروهایی که نیاز ندارید ،یا داروهای تاریخ گذشته را ایمن و صحیح از بین ببرید .ميتوانيد آنها را با تفاله چای یا زبالهها مخلوط کنید و دور بریزید .؟ 31
صدمات و آسیبدیدگیها • مراقبتهای بهداشتی • پزشکی و سلامت • بیماریها
دانلود پاورپوینت مسمومیت
70,000 تومان