آشنایی با مکاتب مدیریت استراتژیک

صفحه 1:
بسمه تعالی موضوع : آشنایی با مکاتب مدیریت استراتژیک عنوان درس : مهیریت استراتژیک ستد مربوطه :قاب آقاى داكثر ذبيحى کرد آورندگان : وحید پیغان و هادى اسماعيلى 

صفحه 2:
استراتژی الگویی بنیادی از اهداف فعلی و برنامه ریزی شده» بهره برداری و تخصیص منابع و تعاملات یک سازمان با بازارهاء رقبا و دیگر عوامل محیطی است. طبق اين تعریف یک استراتژی باید سه چیز را مشخص کند: الف) چه اهدافی باید محقق گردد. ب) روی کدام صنایع» بازارها و محصول ها باید تمرکز کرد. ج) چگونه برای بهره برداری از فرصت های محیطی و مواجهه با تهدید های محیطی به منظور کسب یک مزیت رقابتی منابع تخصیص یابد و چه فعالیت هایی انجام گیرد. 

صفحه 3:
مدیریت استراتژیک مدیریت استراتژیک فعالیت های مربوط به بررسی» ارزشیابی و انتخاب استراتژی هاء اتخاذ هر گونه تدابیر درون و بیرون سازمانی برای اجرای این استراتژی ها و در نهایت کنترل فعالیت های انجام شده را در بر می گیرد. استونر: مدیریت استراتژیک مسیری سازمان يافته (داراى نظام ) به مدیران ارائه می کند . تا بتوانند محیط مورد فعالیت را درک نمایند و سپس وارد عمل شوند 

صفحه 4:
تاریخچه مدیریت استراتژیک : © مفاهیم برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک ابتدا در سازمان های نظامی مورد تعریف شناخت و کاربرد قرار گرفتند و اگر چه در آغاز امر اين مفاهیم در ساز و کار نظامی و جنگها تجلی پیدا کردند لیکن پس از جنگ جهانی دوم از ساختار سنتی خود خارج شده و نمودی علمی و سازمانی پیدا کردند © در ایران برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک برای اولین بار در حوزه نظامی در سال 00060 مطرح شد 

صفحه 5:
مزایای مدیریت استراتژیک 0 مدیریت استراتژیک به سازمان این امکان را می دهد که به شیوه ای خلاق و نورآور عمل کند و برای شکل دادن به آینده خود به صورت انفعالی عمل نکند. 0 از نظر تاریخی» منفعت اصلی مدیریت استراتژیک این بوده است که به سازمان کمک می کند از مجرای استفاده نمودن از روش منظم تر» معقول تر و منطقی تر راه ها یا گزینه های استراتژیک را انتخاب نماید و بدین گونه استراتژی های بهتری را تدوین نماید. 0 یکی دیگر از مهم ترین منافع مدیریت استراتژیک این است که موجب تفاهم و تعهد هر چه بیشتر مدیران و کارکنان می شود ‎OD‏ ۵ یکی از منقع بزرگ مدیریت استراتژیک این است که موجب فرصتی می شود تا به کارکنان تفویض اختیار شود. 

صفحه 6:
فرآیند مدیریت استراتژیک فرآیند مدیریت استراتژیک را می توان به چهار مرحله تقسیم کرد: الف) تحلیل وضعیت ب) تدوین استراتژی ‎٩‏ ج) اجرای استراتژی ‎٩‏ د) ارزیابی استراتژی 

صفحه 7:
فرآیند مدیریت استراتژيك 

صفحه 8:
ویژگی های مدیریت استراتژیک چیست؟ 0 قبل از هر چیز مدیریت استراتژیک یک وظیفه مدیریتی عالی (بلند پایه) است 0 معطوف به آینده بوده و به هدفهای بلند مدت سازمان مربوط است 0 مدیریت استراتژیک سازمان را به صورت یک سیستم باز می نگرد 0 مدیریت استراتژیک مدیران رده پایین را راهنمایی می کند 

صفحه 9:
نحوه تکامل مدیریت استراتژیک چگونه است؟ 0 مدیریت استراتژیک طی چهار مرحله تکامل می یابد: مرحله ۱: برنامه ریزی مالی اساسی مرحه ۲: برنامه ریزی مبتنی بر پیش بینی مرحله ۳: برنامه ریزی با تأکید بر محیط خارجی سازمان (برنامه ریزی استراتژیک( مرحله ۴: مدیریت استراتژیک 

صفحه 10:
پارادایم‌ها و مکاتب شکل‌گیری استراتژی 5 الف: پارادایم تجویزی براساس این پارادایم و مکاتب زیرمجموعه آن شکل‌گیری استراتژی یک فرایند مشخص, قابل پیش‌بینی و توام با تدابیر تحلیلی و علت و معلولی است. 0 ب: پارادایم توصیفی تاکید اين پارادایم و مکاتب زیرمجموعه آن بجای فرایند طراحی یا تعیین استراتژی به خود استراتژی و محدوده و محتوای آن است.در این پارادای» استراتژی بیشتر حاصل و نتیجه تدابیر غیررسمی» اقتضايى و خلق و ساعه است. ‎٩‏ پ: پارادایم ترکیبی اين پارادایم و مکاتب زیر مجموعه آن نلاش دارند تا ویژگی‌های هر دو پارادایم تجویزی و توصیفی را به نوعی پذیرفته و با هم ترکیب نمایند. در اين پارادایم» مکاتب تجویزی و توصیفی مکمل هم هستند. 

صفحه 11:
پارادایم تجویزی © شامل سه مکتب طراحی . برنام‌ریزی و موقعیث‌یابی است. همانطور که گفته شد این مکاتب اعتقاد به طراحی رسمی و پیش‌بینی تدابیر تحلیلی برای تحقق هدف‌های بلندمدت دارند. 0 نمونه‌هایی از تعاریف مدیریت استراتژیک متاثر از پارادایم تجویزی عبارتند از: ‎٠‏ مدیریت استراتژیک عبارت از طراحی؛ تنظیم و ارزیایی کلیه اقدامات و عملیاتی است که سازمان را قادر می‌سازد آینده را دقیق‌تر و روشن‌تر ترسیم کند. ‎ ‎٠‏ مدیریت استراتژیک یک فرایند تصمیم‌گیری است که می‌تواند محیط درون سازمان را با فرصت‌ها و تهدیدات محیط برون سازمانی به نحوی به هم ربط دهد که ارزش هر یک از اين عوامل در تحقق اهداف به خوبی مشخص شود. 

صفحه 12:
پارادایم توصیفی (تجربی- انطباقی) © اين مكاتب به دنبال روشن ساختن حیطه یا محدوده استراتژی هستند. استراتژی در چارچوب لین مکاتب در قالب برنامه؛ خط مشیء الگو موقعیت یا نگرش تعریف می‌شود. مکاتب یادگیری » قدرت‌گرایی ۰ ادراکی یا شناختی ‏ کار آفرینی ۰ محیط كرايى و فرهنگی مکاتب زیرمجموعه این پارادایم محسوب می‌شوند. 0 نمونههایی از تعاریف مدیریت استراتژیک متاثر از مکاتب توصیفی (تجربی - انطباقی): ۶ _ تأکید مدیریت استراتژیک برتفکر و اقدام به موقع است ( نه داشتن یک برنامه حجیم) * _ مدیریت استراتژیک یک فرایند تصمیم‌گیری متکی بر آزمایش وخطا است. ۰ . تفکر و اقدام استراتژیک (در مقایسه با اقدام یا تفکر تاکتیکی و عملیاتی) به فعل و انفعال و موفقیت کل مجموعه توجه دارد؛ نه یک بخش از مجموعه © * _ مدیریت استراتژیک یک اقدام و یا اعمال یک راه حل اقتضایی و انطباقی کلان cual 

صفحه 13:
پارادايم تلفیقی این مکتب سسعی در نزدیک کردن و در هم آمیختن مکاتب قبل دارد. در واقع این پاردایم فصل مشترک دو يارادايم قبل است. در اين يارادايم به توسعه تفکر استراتژیک و رابطه آن با برنامه‌ریزی استراتژیک توجه می‌شود. 0 مشخصات پارادایم تلفیقی عبارتند از: ۶ _ در چهارچوب نگرش این پارادايم ضمن تاکید بر لزوم همخوانی و لیجاد توازن بین قوت‌ها و ضعف‌های سازمان و فرصت‌ها و تهدیدهای محیطی, تغییر عوامل محیطی و شکل‌دهی محیط مطایق اهداف و استراتژی‌های مورد نظر» ضروری است. ضمن اينكه جشماندازء ديدكاه و ارزش‌های مدیران عالی تعبین کننده هستند؛ نقش کارکنان و واحدهای سازمانی هم در نقش نوآوران و خلاقانهاندیشدن‌های تغییر دهنده غیر قابل اجتناب است. * در اين طرز تفكر تحلیل‌های کلان همراه با تحلیل‌های خرد ملاک تصمیم‌گیری‌ها قرار می‌گیرند. 

صفحه 14:
مکاتب مدیریت استراتژیک الف: معرفی مکاتب تجویزی: ). مکتب طراحی يك فرایند مفهومی . ( ‎Devin Gobo!)‏ 6 مکتب برنام‌ریزی يك فرایند رسمی ( ( اسطءه ‎CPkracicry‏ ‎tnd ys 9‏ يك فرایند تحلیلی . ) ‎Sokol)‏ موه ‏ب: معرفی مکاتب توصیفی (تجربی - انطباقی): ‏0 مکتب کارآفرینی يك فرایند آرمان‌گرایانه ‎(Corepreveuria Grhoot)‏ 9 _مکتب شناختی(ادراکی) يك فرایند ذهنی ) ‎(Coxquitve Grkool‏ ‎ESL .©‏ يك فرايند خودجوش ‎١‏ امصاء© دجما )) ‏مکتب قدرت‌گرایی . يك فرايند جانمزنى ‎(Power School)‏ ‏©. مكتب فرهنكى يك فرايند لجتماعى 2 ( اصصاء©) اسع 0) ‏©. مكتب محيطى يك فرایند عکس‌العملی ‎(Couirxnventd Ghoul)‏ پ: معرفی مکاتب : ‏. مکتب تلفیقی: يك فرایند دگردیستی اساه) مسب ظ)) 

صفحه 15:
0 ‘Ssseni Correlation between the Ten Dominant Strategy Schools 

صفحه 16:
مکتب طراحی ‏ تدوين استراتؤي به عنوان يك فرآیند مهوم سازي ‎DESIGN SCHOOL )‏ ( ‎O‏ منشا این مکتب به سلزنيك باز می‌گردد. کار او توسط چندلر دنبال و سپس توسط آندروز به صورت دقیق‌تری تعریف گردید. براساس این مکتب شکل‌گیری استراتژی حاصل مواجهه نقاط ضعف و قوت و فرصت‌ها و تهدیدهایی است که محیط خارج و داخل مجموعه مورد نظر را احاطه کرده است. طرفداران این مکتب به دنبال خلق استراتژی‌هایی ساده و بی‌نظیر هستند که بر شکار فرصت‌ها و استفاده مناسب از نقاط قوت استوار است. دراین راستاء مدیر ارشد سازمان» استراتژی‌های ساده» شفاف و منحصر به فردی را تبیین می‌کند و ازاین لحاظ به راحتی قابل پیاده شدن است. اين مکتب حداقل تا اوایل دهه 1970 بر فضای استراتژیک غالب بوده است ° 

صفحه 17:
0 بدون تردید مکتب طراحي معتبرترین دیدگاه فرایند استراتژي را ارائه میدهد. 0 مکتب طراحي در ساده ترین شکل خود يك مدل استراتژي سازي را ارائه میدهد. © اين مدل مي خواهد بين توانايي هاي داخلي و امکانات خارجي تطابق و اسب ايجاد كند به كفته مشهورترين طرفداران اين مكتب؛ « استراتزي اقتصادي همان تطابق و تناسب بين استعدادها و توانايي ها و فرصتها يي است كه موقعيت شركت را در محيط آن تعيين مي كند» © ايجاد تطابق و تناسب شعار مكتب طراحي است. 

صفحه 18:
پیش فريضهاي مکتب طراحي 0 تشکیل استراتژي باید فرایند سنجیدن تفکر آگاهانه باشد. مسئولیت کنترل و آگاهي باید بر عهده مدیر عامل باشد. چون او يك استرا تژیست ©- مدل تشكيل استراتزي بايد سا ده و غير رسمي نكه داشته شود. <- استراتژي ها باید از يك نوع باشند: بهترين استراتزي ها از فرايند طراحي فردي نشأت مي كيرند. ©- فرايند طراحي هنكامي كامل است كه استراتزي ها كاملاً به عنوان دور نما تدوين شده باشند. © اين استراتزي ها بايد صريح باشند. بنابرلین باید ساده نگه داشته شوند. ج> تنها پس از تدوین کامل اين استراتژي هاي منحصر به فرد.‌صریح و ساده مي توان آنها را اجرا کرد. 

صفحه 19:
مکتب برنامه‌ریزی تدوین استراتژي به عنوان يك فرایند رسمي ‎PLANNING SCHOOL )‏ ( 0 در اين مکتب یک اصل پایه حاکی از قابلیت تقسیم و اجرای كام به كام توالی منطقی از اقدامات است که طی مکتب طراحی در قالب یک فرایند یکپارچه رواج يافته بود. © براساس اين مكتبء برنامه‌ریزی یک فرایند رسمی و قابل مدل‌سازی است که بر مبنای آن می‌توان اهداف» برنامه‌ها؛ طرح‌های عملیاتی و بودجه را در قالب برنامه‌های راهبردی, برنامه‌های عملیاتی و برنامه‌ریزی بودجه , تدوین و در دوره‌ها و سطوح مختلف زمانی و سازمانی به مرحله اجرا گذاشت. © در اين مکتب نقش اصلی بر عهده پرسنل برنامه‌ریزی به جای مدیران عالی است. 

صفحه 20:
پیش فرضهاي مکتب برنامه ریزی عبارتند از: استراتژي ها از يك فرلیند کنترل شده و آگاهانه برنامه ريزي رسمي نشأت مي گيرند که به مراحل مجزايي تفكيك مي شوند. چك لیست ها هر مرحله رد ترسیم مي کنند و روش ها آن را حمایت میکنند. ©- مسئو لیت فرایند کلي برنامه ريزي اصولاً بر عهده مدیر عامل مي باشد و مسئولیت اجراي آن عملاً بر عهده برنامه ريزاني ستادی است. استراتژي ها به طور کاملا آشكاري از دل فرایند برنامه ريزي بیرون مي لیند تا طوري صریح ساخته شوند که بتوان از طریق توجه به اهداف» بودجه ها » برنامه ها و انواع مختلف طرح هاي عملياتي آنها را اجرا کرد. 

صفحه 21:
مكتب موقعيتيابى تدوين استراتؤي به عنوان يك فرايند تحليلي ‎POSITIONING SCHOOL)‏ ( 0 بر اساس اين مكتبء راهبردها ناشی از نتایج تجزیه و تحلیل موقعیت‌های استراتژیک هستند که بیشتر بر اهمیت فرصت و موقعیت استراتژی نسبت به فرایند تنظیم استراتژی تأکید دارند. © عمده توجه اين مکتب به خلق ایده‌هایی ساده اما دگرگون کننده است که در یک موقعیت خاص می‌تواند» تجویز شود. © براساس اين مکتب در هر یک از شرایط خاص تنها یک یا چند استراتژی بخصوص امکان و قابلیت طرح و بکارگیری را دارا هستند. این مکتب زمینه‌ای مناسب برای تنظیم و تطبیق استراتژی با شرایط موجود بکار می‌گیرد و استراتژی را نیز بعنوان موقعیتی عام» مشترک و بخصوص قابل شناسایی در بازارهای تجاری تعریف می‌کند. 

صفحه 22:
پیش فرضهاي مکتب موقعیت يابي برجسته ترین چیز در اين مکتب يك ایده ساده و تحول گراست. خواه نتیجه آن خوب باشد خواه بد. دو مکتب برنامه ريزي و طراحي ؛ براي استراتژي هايي که در هر موقعیت خاص امکان پذیر بودند محدوديتي قائل نبودند. بر عکسء استدلال مکتب موقعیت يابي این است که تنها تعداد خيلي کمي از استراتژي هاي كليدي( همچون جایگاهها در بازار اقتصادي ) در هر صنعت معین مطلوب مي باشند. مکتب موقعیت يابي با متمرکز کردن آن در سراسر صنایع با تعداد محدودي از استراتژي هاي اولیه یا حداقل دسته هايي از استراتژي ها ( مثل تمایز محصول و حیطه تمرکز بازار ) به مقصد رسید . این استراتژي ها كي نامیده مي شوند. 

صفحه 23:
فرضیه هاي مکتب موقعیت يابي مختصراً به شرح زیر هستند 0 استراتژي ها عبارتند از: موقعبت هاي كلي » و به بیان دقیق تر مشترك و قابل شناسايي در بازار. © بازار ر زمینه ) اقتصادي و رقابتي است. © فرایند ندوین استراتژي, عبارت است از انتخاب اين موقعیت هاي كلي بر اساس محاسبه “© تحلیلگران با ارائه نتایج محاسبات خود به مديراني که بر انتخاب ها رسما نظارت مي کنند » نقش مهمي در فرایند تدوین استراتژي ایفا مي کنند استراتژي ها از اين فرایند کاملاً توسعه یافته نشأت مي كيرند و دقيقاً تشریح شده به اجرا در مي آیند. در واقع ساختار بازار » استراتژي هاي سنجیده مبتني بر موقعیت را پیش مي بردو اين استراتژي ها نیز ساختار سازماني را پیش مي برند 

صفحه 24:
مکتب کار آفرینی تدوین استراتژي به عنوان يك فرایند رويارويي ‎(ENTREPRENEURIAL SCHOOL)‏ اين مكتب ریشه در درک شهودی» قضاوت و تجربه دارد و بر همين اساس نوع خاصی از استراتژی را مورد توجه قرار می‌دهد که مبتنی بر شخصیت‌گرایی و عناصر رهبری بوده و و چشم‌انداز و نگرش سازمان در آینده را روشن می‌سازد. این مکتب در بستر تئوری‌های نئوکلاسیک بعنوان راه حلی برای اجتناب از شکست‌های اقتصادی توسعه یافت. پدیده رایج در اين مکتب رهبری است و بر اين اساس کلید موفقیت و قدرت سازمان بدست رهبران اجرایی قرار دارد. ویژگی اين رهبران توانایی خلاقیت؛ نوآوری و شکار فرصت‌ها است. در اين مکتب تمرکز بر فرصت‌های پیش رو است تا مسائل و مشکلات. آغاز استراتژی در این مکتب دارای خصوصیاتی است که بر ابهام و عدم اطمینان محیطی استوار است. 

صفحه 25:
پیش فرضهاي مکتب کا رآفريني »- استراتژي به عنوان يك دورنما به ویژه به عنوان مفهوم خط مشي بلند مدت یا دور نماي آینده سازمان در ذهن رهبر نقش مي بندد. © فرايند تشکیل استراتژي در بهترین شکل خود فرايندي نیمه آگاهانه است که ریشه در تجربه و شهود رهبر دارد» او استراتژي را اعم از اینکه خود آفریده باشد یا از دیگران اقتباس کرده باشد ؛ در رفتار خود نهادینه مي کند. رهبر با عزم راسخ و وسواس و با حفظ کنترل دقیق و شخصي بر اجراي استراتژي به منظور تدوین مجدد , جنبه هاي خاص و ضروري دورنما را ارتقا مي بخشد. 

صفحه 26:
‎P‏ دورنماي استراتژيك انعطاف پذیر است و به آساني تحت تأثیر قرار مي كيرد و تغيير داده مي شود. از اين رو استراتژي کار آفرینانه هم سنجیده است ( از لحاظ کلیت دورنما) و هم پیش بيني نشده و اضطراري( از لحاظ امکان تغییر در جزئيات) ‏سازمان نیز انعطاف پذیر است. يعني ساختار ساده اي است که تحت تأثیر دستورات رهبر قرار مي گیرد. ‏استراتژي کارآفرینانه شکل موقعیت را به خود مي گیرد. يعني يك يا چند جایگاه در موقعیت بازار که از سوي نيروهاي رقابت مستقیم ‏@ اس 

صفحه 27:
مکتب شناختی(ادراکی) . تنوین استراتژي به عنوان يك فرایند ذهني ‎COGNITIVE SCHOOL)‏ ( 0 در این مکتب استراتژی بعنوان یک نگرش مطرح شده و چگونگی ارتباط استراتژیست با اطلاعات محیطی را نشان میدهد. برمبنای این مکتب تنظیم استراتژی فرایندی اقتضایی است. با استناد به این مکتب می‌توان آنچه را که در ذهن افراد می‌گذرد را همانگونه که ایشان می‌اندیشند؛ مطرح ساخت. © براساس اين مكتبء شناخث يك فرايند ذهنى به منظور ساخت وأتوسعه استراتزىء همانند تفسیرهای خلاق» جهت به تصويركشيدن واقع بينانه واقعيتها صورت مىكيرد. © براساس اين مكتبء راهبرد در ذهن استراتزيست شكل مىكيرد و لذا راهبردها بعنوان جشماندازهاء شکل‌هاء مفاهیم» نقشه‌ها و چهارچوب‌هایی 0 يديد می‌آیند که چگونگی برخورد مدیران با دروندادهای محیطی خود را شکل می‌دهند. 

صفحه 28:
فرضیه هاي مربوط به مکتب شناختي مکتب شناختي در بهترین شرایط يك مکتب فكري رو به تکامل درباره تدوین استراتژي است. از اين رو؛ در ا فرضیه هاي آن را که از ادبیاتش اقتباس شده است ارائه مي دهیم تا از بررسي آثار آن نتیجه گيري کنیم: )- تدوين استراتزي يك فرايند شناختي است که در ذهن فرد استراتژیست شكل مي كيرد. © استراتزي به شكل ديدكاه ها ( يعني به شكل مفاهيم؛ نقشه هاء طرح ها و جارجوب ها) ظاهر مي شود كه تعيين مي كنند افراد جكونه از منابع ورودي از محيط استفاده كنند. 

صفحه 29:
2- اين منابع ورودي ( بر طبق جناح « عيني» اين مکتب ) قبل از رمز ری و دی ار رهاق لعزي للد مي كذرندء يا اينكه ( بر طبق جناح «ذهني ») صرفاً تفاسيري ازجهاني هستند که تنها بر حسب اينکه چگونه مشاهده مي شوند وجود دارند. به عبارت دیگر » جهان مشاهده را مي توان به شکل مدل درآورد؛ چارچوب بندي نمود و آن را بنا نهاد. استراتژي ها همچون مفاهیم در وهله نخست به دشواري به دست مي آیند. هنگامي که عملاً به دست مي آیند بسیار کمتر از اندازه بهینه هستند و در صورت ناپايداري » نتیجتاً تغییر آنها دشوار است. 

صفحه 30:
مکتب یادگیری تدوین استراتژی به عنوان يك فرایند خودجوش ‎(LE®RO1IWE GCILOOL‏ ( ۵ این مکتب با مکاتب قبلی کاملاً متفاوت است و درآن استراتژی پدیده خودجوشی دانسته می‌شود که در سراسر سازمان ممکن است پدیدار گردد و در بسیاری از موارد درحین اجرا رفته‌رفته تکامل می‌ابد. فرایند تنظیم استراتژی فرایندی توام با یادگیری عمومی است و لذا نیازی به اعمال قدرت و یا تحمیل استراتژی در کل سازمان نیست. ‎O‏ در این مکتب» اینکه چه کسی به تنظیم استراتژی می‌پردازد» مهم نیست بلکه اين موضوع که آنها چگونه این کار را انجام می‌دهند مهم است. ‏© اين مكتب واقعیت‌هایی را که سازمان‌ها در شرایط پیچیده و پویا با آن © مواجه هستند را دنبال می‌کند. 

صفحه 31:
فرضیات مکتب یادگیریی )- ماهیت پیچیده و غیر قابل پیش بینی محیط سازمان که اغلب با گسترش پایگاه های اطلاعات لازم برای استراتژ ی همراه می باشد؛ از کنترل سنجیده و پیش بینی شده جلوگیری می کند. از اين گذشته» استراتژی سازی باید به مرور زمان شکل یک فرآیند یادگیری را به خود بگیرد. فرآیندی که در نهایت تدوین و اجرای استراتژی در آن غیر قابل تمایز بشد. گیرنده اصلی سازمانها دارای + در حالی که رهبر نیز باید یاد بگیرد و گاهی اوقات بتواند باشد ء اما عموماً اين سيستم جمعى است كه ياد مى كيرد. استراتژ يست هاى بالقوه متعددى هستند. (- استراتژ ی ها به شکل الگو از دل زمان گذشته نشأت می گیرند» پس از آن شاید به شکل طرح هایی برای زمان آینده ظاهر شوند ودر نهایت دورنماهایی برای هدایت کل رفتار باشند. 

صفحه 32:
‎CP‏ اين یادگیری به سبک پیش بینی نشده پیش می رود و از طریق رفتاری که تفکر را با در نظر گرفتن گذشته بر می انگیزد. اين انگیزش طوری است که از عمل » حس ایجاد می کند. کسانی در استراتژ ی پیشقدم می شوند که قابلیت و منابع یادگیری را در اختیار داشته باشند. این بدان معناست که استراتژی ها می توانند در هر نوع مکان عجیبی و به هر شیوه غیر معمولی ظهور پیدا کنند. ‎Ss‏ نقش رهبر. پیش پنداری استراتژیهای سنجیده و پیش بینی شده نیست» بلکه مدیریت فرآیند یادگیری استراتژیک است که به موجب آن استراتژ ی های جدید می توانند ظهور یابند. پس از آن در نهایت مدیریت استراتژ یک مستلزم ایجاد رابطه دقیق بین تفکر و عمل» کنترل و یادگیری» ثبات و تغییر است. ‎ 

صفحه 33:
مکتب قدرت‌گرایی تدوین استراتژي به عنوان يك فرآیند مذاکره ‎(POWER GCWLOOL )‏ © براساس اين مكتب شکل‌دهی استراتژی در قالب فرایند نقد و بررسی حاصل می‌شود. فرایند شکل‌دهی استراتژی از دیدگاه اين مکتب؛ مدیریت کنترل و جهت‌دهی مناسب قدرت‌های اعمال شده از جانب عوامل داخلی و خارجی است؛ به نحوی که منجر به تحقق اهداف سازمان شود. 0 هدف از کاربرد کلمه قدرت در این مکتب توضیح و تشریح مراتب تأثیر و نفوذ می‌باشد که از دو حوزه داخلی و خارجی نشأت می‌گيرد. 9 قدرت خرد ناشی از قدرت‌های درون سازمان که به طرق مختلف مانند مقاومت در برابر تغییر» عدم توجه به قانون» تعارض و ... ظاهر می‌شود. 0 قدرت كلان ناشى از اعمال قدرت عوامل خارجی و محیطی از جمله شرکت‌ها و سازمان‌های هم هدف (رقیب)» ذینفعان و....می‌باشد. 

صفحه 34:
فرضیات مکتب قدرت (- قدرت و سیاست. فرایند تدوین استراتژي را شکل مي دهند » خواه فرايندي در داخل سازمان باشد» خواه به شکل رفتار خود سازمان در محیط خارجي اش جلوه کند. - استراتژي هايي که ممکن است ناشي از چنین فرايندي باشند ناگهاني و پیش بيني نشده هستند و بیشتر شکل موقعیت يا ترفند به خود مي گیرند تا چشم انداز. - قدرت خردء استراتزي را تعامل از طریق متقاعد سازي ۰ جانه زني و كاهي اوقات مواجهه مستقيم به شكل بازي هاي سياسي در ميان منافع محدود و انتلاف هاي متغیر بدون تسلط براي مدت زماني قابل ملاحظه مي پندارد. قدرت کلان» سازمان را به عنوان واحدي در نظر مي گیرد که با کنترل سایر سازمانها یا همكاري با آنها و يا با استفاده از مانور استراتژي هاي جمعي در انواع مختلف شبکه ها و انتلافها » رفاه خود را افزایش مي دهد. 

صفحه 35:
مکتب فرهنگی شکل گيري استراتژي به عنوان يك فرآیند جمعي ‎(COLPOROL OCLOOL )‏ ۵ براساس این مکتب» ساخت استراتژی به مثابه یک فرایند که ريشه در نیروهای اجتماعی و فرهنگی دارد» معرفی می‌شود. 0 در اين مکتب شکل‌گیری استراتژی حاصل توافق گروهی و آرمان مشترك سازهائى است, به"جبارت دیگر ساحت انتراتدی تحاسل فزآند تعاملات اجتماعی است که بر پایه عقاید و درک مشترک اعضا سازمان بنا شده است. 

صفحه 36:
اگر قدرت را جلوي آینه نگهدارید. تصويري که از آن مي بینید ؛ فرهنگ است. قدرت. موجوديتي به نام سازمان را مي گیرد و آن را از هم مي ایو ‎ee‏ ده ت منسجم به نام سازمان گرد هم مي آورد . در واقع» مکتب قدرت عمدتا نفع شخصي را مورد توجه ‎Placentia AS le ie Ae‏ ی ی ‎Ss‏ ‏مکتب قدرت به تأثیر سیاست پردازد» حال آنكه مكتب فر عمدتاً به تأثير فرهنك ب ل أستراتزيك يا در واقع كاهي اوقأت مخالفت جدي با تغير استراتزيك مي يردازد. ‎ 

صفحه 37:
فریضیات مکتب فرهنگي | شكل گيري استراتژي به عنوان يك فرآیند تعامل اجتماعي؛ بر اساس عقاید و برداشت ت هاي مشترك اعضاي يك سازمان. - يك قرد از طریق قرایند فرهنگ پذيري یا اجتماعي شدن, این عقاید را به دست مي أورد. فرآيند فرهنگ پذيري يا اجتماعي شدن عمدتاً ضمني و غير شفاهي أست. - اعضاي يك سازمان مي توانند تنها عقايدي را كه از فرهنگ آنها حمايت مي کند تا اندازه اي شرح دهنده در حالي که ممکن است منشاً و توضیحات آن عقاید. مبهم بافي بماند. در نتیجه, مهمتر از هر جيزيء استراتژي شکل چشم انداز را بیش از موقعیت؛ به خود مي كير فرهنك و مخصوصاً ايدنو لوزي» استراتزيك را به اندازه تداوم استراتژي موجود تشو؛ آنها تغییرات وضعیت استراتژي كلي سازمان را پیش مي برند. 

صفحه 38:
‎hae‏ شکل گيري استراتژي به عنوان يك فرايند واكنش بذير ‎(EDO1TRODEONREL GCLOOL )‏ ‏اين مكتب با قرار دادن محیط به عنوان يكي از سه نيروي اصلي در فراینداستراتژي سازي » در کنار رهبري و سازمان» ديدكاه كلي شکل گيري استراتژي را به حال تعادل در مي آورد. ‏تمرکز اين مکتب بر نیروهایی است که در بیرون سازمان مجموعه را تحت تأثیر قرار می‌دهند ‏برخلاف مکاتب دیگر که از اين نیروها بعنوان عوامل تأثیرگذار اد می‌کنند» در اين مکتب» عوامل خارجی بازیگران و نقش آفرینان اصلی صحنه هستند. ‏بر مبنای اين مکتب تغییرات و تحولات محیطی هستند که شکل‌گیری استراتژی را امکان‌پذیر ساخته و سازمان‌ها را مجبور به اتخاذ استراتژی صحیح می‌کند. ‏سازمان‌ها آن کاری را انجام می‌دهند که محیط به ایشان دیکته می‌کند و اين در حالی است که نتوانند بر محیط تأثیر گذار باشند. 

صفحه 39:
سازمان ها از طریق چندین واکنش استراتژيك با فشارها مقابله مي کنند که عبارتند از: () تسلیم ( تسلیم شدن کامل در برابر فشارهاي نهادي) (0) سازش (توافق جزئي با چنین فشارهايي) (9) اجتناب (تلاش براي نادیده گرفتن وضعیت سازش) (4) مقابله ( مخالفت فعالانه با فشارهاي نهادي) (©) دستكاري ( تلاش براي اصلاح يا تغيير دادن فشارها) 

صفحه 40:
مکتب تلفیقی: شکل گيري استراتژي به عنوان فرایند تغییر و دگرگوني 0/0 00000/1۵۵0/۳۵۵)) این مکتب از يك سو توصیفی است و سازمان‌ها را به صورت كروههايى از رقبا می‌نگرد. و از سوی دیگر تمام مکاتب را درجای خود معتبر دانسته و آن‌ها را یکپارچه تصور می‌کند 0 برای مثال مکتب برنامهریزی برای سازمان‌های مکانیکی در محیط نسبتاً پایدار» رویکردی اثربخش خواهد بود؛ درعین حال مکتب کارآفرینی برای شرایط راه‌اندازی يك كسب و كارء کارساز است. 7 سازمانها در جرخه عمر خود مراحل مختلفى را تجربه مىكنند و اين را مىتوان نوعى دكرديستى دانست. مكتب تلفيقى هريك از مكاتب را براى يك مرحله ازاين دگردیستی مناسب می‌داند و تضاد ظاهری بین آن‌ها را در یکپارچگی و کامل‌کنندگی تعریف می‌کند. 

صفحه 41:
فرضیات مکتب ترکیب بندي ب اوقات؛ يك سازمان را مي توان بر حسب نوعي از ترکیب ثابت ويژگيهاي آن تشریح کرد. سازمان براي مدت زماني قابل تشخیص » شکل خاصي إز ‎ae St Oe DS‏ از بافت که سبب مي شود تا سازمان به رفتارهاي خاصي دست بزند» قت داشته باشد.أن رفتارهايٌ خاص نیز زیر مجموعه خاصي از استراتژي ها را به وجود مي آورد. (- بعضي از فرآيندهاي تغییر و دگرگوني » اين دوران ثبات را گاهي اوقات با وقفه مواجه مي سازند. (- این حالات متوالي ترکیب بندي و دورا و دگرگوني ؛ به مرور زمان خود را طبق ترتيبي که الگو مي باشد » در مي آورنده مثلا چرخه هاي عمر سازماني را تشریح مي کنند. <- حفظ ثبات یا لااقل تغییر استراتژيك قابل انطباق اغلب کلید مدیر؛ است. اما شناسايي نیاز به تغییر و تحول و توانايي مدیریت آن فرایند مختل کننده بدون تخریب سازمان گاهي اوقات کلید مدیریت استراتژيك است. 

صفحه 42:
©- به این ترتیب» فرایند استراتژي سازي مي تواند فرایند طراحي مفهومي یا برنامه ريزي رسمي تمرکز بر شناخت فردي» اجتماعي شدن گروهي, یا واکنش ساده به نيروهاي محیط باشد. اما هر يك را باید در زمان و در متن خودش پیدا کرد. به عبارت دیگر مکاتب فكري شکل گيري استراتژي» خود نشان دهنده ترکیب بندي ها و وضعیت هاي خاص هستند. ۵ استراتژي هاي حاصله به شکل طرح یا الگو» وضعیت يا چشم انداز یا تدابیر و ترفندهاي دیگر در مي آیند. 

صفحه 43:
منابع: غفاریان وفاء کیانی غلامرضاء ينج فرمان برای تفکر استراتژيك (۰)906 نشر فرا على احمدى عليرضاء فتح الله مهدی تاج الدین ایرج» نگرش جامع بر مدیریت استراتژیك(00)): نشر تولید دانش جیمزبران کوئین» هنری مینتزبرگ و رابرت م جیمز» مترجم صائبی هنري مینتزبرگ. بروس آلستراند. ژوزف لمپل »مترجم احمدپور دارياني 

صفحه 44:
در قاره آفریقا هر روز صبح که غزالها از خواب بیدار مي شوند» مي دانند كه بايد تندتر از تندترین و چالاك ترین شیرها بدوند» و هر روز صبح که شیرها از خواب بیدار مي شوند» مي دانند که باید تندتر از کندترین غزالها بدوند. «مهم نیست که شما شیر هستید یا غزال» مهم این است که» هر روز صبح که خورشید بر مي آید بدانید که باید تندتر و چالاك تر بدوید. كونوسوكي ماتسوشيتا بنيانكذار شركت ناسيوناله ژاپن با تشكر از توجه شما 

بسمه تعالی 1 استراتژی الگویی بنیادی از اهداف فعلی و برنامه ریزی شده ،بهره برداری و تخصیص منابع و تعامالت یک سازمان با بازارها ،رقبا و دیگر عوامل محیطی است. طبق این تعریف یک استراتژی باید سه چیز را مشخص کند: الف) چه اهدافی باید محقق گردد. ب) روی کدام صنایع ،بازارها و محصول ها باید تمرکز کرد. 2 ج) چگونه برای بهره برداری از فرصت های محیطی و مواجهه با تهدید های محیطی به منظور کسب یک مزیت رقابتی منابع تخصیص یابد و چه فعالیت هایی انجام گیرد. مدیریت استراتژیک مدیریت استراتژیک فعالیت های مربوط به بررسی ،ارزشیابی و انتخاب استراتژی ها ،اتخاذ هر گونه تدابیر درون و بیرون سازمانی برای اجرای این استراتژی ها و در نهایت کنترل فعالیت های انجام شده را در بر می گیرد. استونر :مدیریت استراتژیک مسیری سازمان یافته (دارای نظام ) به مدیران ارائه می کند .تا بتوانند محیط مورد فعالیت را درک نمایند و سپس وارد عمل شوند 3 تاریخچه مدیریت استراتژیک : مفاهیم برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک ابتدا در سازمان های نظامی مورد تعریف شناخت و کاربرد قرار گرفتند و اگر چه در آغاز امر این مفاهیم در ساز و کار نظامی و جنگها تجلی پیدا کردند لیکن پس از جنگ جهانی دوم از ساختار سنتی خود خارج شده و نمودی علمی و سازمانی پیدا کردند در ایران برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک برای اولین بار در حوزه نظامی در سال 1349مطرح شد 4 مزایای مدیریت استراتژیک مدیریت استراتژیک به سازمان این امکان را می دهد که به شیوه ای خالق و نورآور عمل کند و برای شکل دادن به آینده خود به صورت انفعالی عمل نکند. از نظر تاریخی ،منفعت اصلی مدیریت استراتژیک این بوده است که به سازمان کمک می کند از مجرای استفاده نمودن از روش منظم تر، معقول تر و منطقی تر راه ها یا گزینه های استراتژیک را انتخاب نماید و بدین گونه استراتژی های بهتری را تدوین نماید. یکی دیگر از مهم ترین منافع مدیریت استراتژیک این است که موجب تفاهم و تعهد هر چه بیشتر مدیران و کارکنان می شود 5 یکی از منافع بزرگ مدیریت استراتژیک این است که موجب فرصتی می شود تا به کارکنان تفویض اختیار شود. فرآیند مدیریت استراتژیک فرآیند مدیریت استراتژیک را می توان به چهار مرحله تقسیم کرد: الف) تحلیل وضعیت ب) تدوین استراتژی ج) اجرای استراتژی د) ارزیابی استراتژی 6 7 ویژگی های مدیریت استراتژیک چیست؟ قبل از هر چیز مدیریت استراتژیک یک وظیفه مدیریتی عالی (بلند پایه) است معطوف به آینده بوده و به هدفهای بلند مدت سازمان مربوط است مدیریت استراتژیک سازمان را به صورت یک سیستم باز می نگرد مدیریت استراتژیک مدیران رده پایین را راهنمایی می کند 8 نحوه تکامل مدیریت استراتژیک چگونه است؟ مدیریت استراتژیک طی چهار مرحله تکامل می یابد: مرحله :۱برنامه ریزی مالی اساسی مرحه :۲برنامه ریزی مبتنی بر پیش بینی مرحله : ۳برنامه ریزی با تأکید بر محیط خارجی سازمان (برنامه ریزی استراتژیک( 9 مرحله :۴مدیریت استراتژیک پارادایم‌ها و مکاتب شکل‌گیری استراتژی 10 الف :پارادایم تجویزی براساس این پارادایم و مکاتب زیرمجموعه آن شکل‌گیری استراتژی یک فرایند مشخص ،قابل پیش‌بینی و توام با تدابیر تحلیلی و علت و معلولی است. ب :پارادایم توصیفی تاکید این پارادایم و مکاتب زیرمجموعه آن بجای فرایند طراحی یا تعیین استراتژی به خود استراتژی و محدوده و محتوای آن است.در این پارادایم ،استراتژی بیشتر حاصل و نتیجه تدابیر غیررسمی ،اقتضایی و خلق و ساعه است. پ :پارادایم ترکیبی این پارادایم و مکاتب زیر مجموعه آن تالش دارند تا ویژگی‌های هر دو پارادایم تجویزی و توصیفی را به نوعی پذیرفته و با هم ترکیب نمایند. در این پارادایم ،مکاتب تجویزی و توصیفی مکمل هم هستند. پارادایم تجویزی شامل سه مکتب طراحی ،برنامه‌ریزی و موقعیت‌یابی است .همانطور که گفته شد این مکاتب اعتقاد به طراحی رسمی و پیش‌بینی تدابیر تحلیلی برای تحقق هدف‌های بلندمدت دارند. نمونه‌هایی از تعاریف مدیریت استراتژیک متاثر از پارادایم تجویزی عبارتند از: • مدیریت استراتژیک عبارت از طراحی ،تنظیم و ارزیابی کلیه اقدامات و عملیاتی است که سازمان را قادر می‌سازد آینده را دقیق‌تر و روشن‌تر ترسیم کند. 11 • مدیریت استراتژیک یک فرایند تصمیم‌گیری است که می‌تواند محیط درون سازمان را با فرصت‌ها و تهدیدات محیط برون سازمانی به نحوی به هم ربط دهد که ارزش هر یک از این عوامل در تحقق اهداف به خوبی مشخص شود. پارادایم توصیفی (تجربی -انطباقی) ‏ این مکاتب به دنبال روشن ساختن حیطه یا محدوده استراتژی هستند .استراتژی در چارچوب اUین مکاتب در قالب برنامه ،خط‌مشی ،الگو ،موقعیت یا نگرش تعریف می‌شود .مکاتب یادگیری ،قدرت‌گرایی ،ادراکی یا شناختی ،کار آفرینی ،محیط گرایی و فرهنگی مکاتب زیرمجموعه این پارادایم محسوب می‌شوند. ‏ نمونه‌هایی از تعاریف مدیریت استراتژیک متأثر اUز مکاتب توصیفی (تجربی – انطباقی): • تأکید مدیریت استراتژیک برتفکر و اقدام به موقع است ( نه داشتن یک برنامه حجیم) • مدیریت استراتژیک یک فرایند تصمیم‌گیری متکی بر آزمایش وخطا است. • تفکر و اقدام استراتژیک (در مقایسه با اقدام یا تفکر تاکتیکی و عملیاتی) به فعل و انفعال و موفقیت کل مجموعه توجه دارد ،نه یک بخش از مجموعه 12 • است. مدیریت استراتژیک ،یک اقدام و یا اعمال یک راه حل اقتضایی و انطباقی کالن پارUادایم تلفیقی این مکتب سعی در نزدیک کردن و در هم آمیختن مکاتب قبل دارد .در واقع این پارادایم فصل مشترک دو پارادایم قبل است .در این پارادایم به توسعه تفکر استراتژیک و رابطه آن با برنامه‌ریزی استراتژیک توجه می‌شود. مشخصات پارادایم تلفیقی عبارتند از: • در چهارچوب نگرش این پارادایم ضمن تأکید بر لUزوم همخوانی و اUیجاد توازن بین قوت‌ها و ضعف‌های سازمان و فرصت‌ها و تهدیدهای محیطی ،تغییر عوامل محیطی و شکل‌دهی محیط مطابق اهداف و استراتژی‌های مورد نظر ،ضروری است. • ضمن اینکه چشم‌انداز ،دیدگاه و ارزش‌های مدیران عالی تعیین کننده هستند ،نقش کارکنان و واحدهای سازمانی هم در نقش نوآوران و خالقانه اندیشدن‌های تغییر دهنده غیر قابل اجتناب است. 13 • در این طرز تفکر تحلیل‌های کالن همراه با تحلیل‌های خرد مالک تصمیم‌گیری‌ها قرار می‌گیرند. مکاتب مدیریت استراتژیک الف :معرفی مکاتب تجویزی: ( ( Design School یك فرایند مفهومی .1مکتب طراحی ( ( Planning School یك فرایند رسمی .2مکتب برنامه‌ریزی .3مکتب موقعیت‌یابی یك فرایند تحلیلی ( ( Positioning School ب :معرفی مکاتب توصیفی (تجربی – انطباقی): .1مکتب کارآفرینی .2 .3 .4 .5 .6 یك فرایند آUرمان‌گرایانه ( )Entrepreneurial School ( )Cognitive School مکتب شناختی(ادراکی) یك فرایند ذهنی )) Learning School یك فرایند خودجوش مکتب یادگیری ( )Power School یك فرایند چانه‌زنی مکتب قدرت‌گرایی ( )Cultural School یك فرایند اUجتماعی مکتب فرهنگی یك فرایند عكس‌العملی ( )Environmental School مکتب محیطی پ :معرفی مکاتب تلفیقی : 14 .1 مكتب تلفیقی: یك فرایند دگردیستی ))Configuration School همبستگی بین ده مکتب استراتژی غالب 15  منشا این مكتب به سلزنیك باز می‌گردد .كار او توسط چندلر دنبال و سپس توسط آندروز به صورت دقیق‌تری تعریف گردید. براساس این مکتب شکل‌گیری استراتژی حاصل مواجهه نقاط ضعف و قوت و فرصت‌ها و تهدیدهایی است که محیط خارج و داخل مجموعه مورد نظر را احاطه کرده است .طرفداران این مکتب به دنبال خلق استراتژی‌هایی ساده و بی‌نظیر هستند که بر شکار فرصت‌ها و استفاده مناسب از نقاط قوت استوار است. 16 دراین راستا ،مدیر ارشد سازمان ،استراتژی‌های ساده ،شفاف و منحصر ‌به‌فردی را تبیین می‌كند و ازاین لحاظ به راحتی قابل پیاده شدن است. این مکتب حداقل تا اوایل دهه 1970بر فضای استراتژیک غالب بوده است .  بدون ترديد مكتب طراحي معتبرترين ديدگاه فرايند استراتژي را ارائه ميدهد. مكتب طراحي در ساده ترين شكل خود يك مدل استراتژي سازي را ارائه ميدهد. اين مدل مي خواهد بين توانايي هاي داخلي و امكانات خارجي تطابق و تناسب ايجاد كند به گفته مشهورترين طرفداران اين مكتب « ،استراتژي اقتصادي همان تطابق و تناسب بين استعدادها و توانايي ها و فرصتها يي است كه موقعيت شركت را در محيط آن تعيين مي كند» ‏ 17 ايجاد تطابق و تناسب شعار مكتب طراحي است. پيش فرUضهاي مكتب طراحي -1تشكيل استراتژي بايد فرايند سنجيدن تفكر آگاهانه باشد. -2مسئولUيت كنترل و آUگاهي بايد بر عهده مدير عامل باشد ،چون او يك استرا تژيست است. -3مدل تشكيل استراتژي بايد سا ده و غير رسمي نگه داشته شود. -4استراتژي ها بايد از يك نوع باشند :بهترين استراتژي ها از فرايند طراحي فردي نشأت مي گيرند. -5فرايند طراحي هنگامي كامل است كه استراتژي ها كامالً به عنوان دور نما تدوين شده باشند. 18 -6اين استراتژي ها بايد صريح باشند ،بنابراUين بايد ساده نگه داشته شوند. -7تنها پس از تدوين كامل اين استراتژي هاي منحصر به فرد،صريح و ساده مي توان آنها را اجرا كرد.  در این مکتب یک اصل پایه حاکی از قابلیت تقسیم و اجرای گام به گام توالی منطقی از اقدامات است که طی مکتب طراحی در قالب یک فرایند یکپارچه رواج یافته بود. براساس این مکتب ،برنامه‌ریزی یک فرایند رسمی و قابل مدل‌سازی است که بر مبنای آن می‌توان اهداف ،برنامه‌ها ،طرح‌های عملیاتی و بودجه را در قالب برنامه‌های راهبردی ,برنامه‌های عملیاتی و برنامه‌ریزی بودجه ,تدوین و در دوره‌ها و سطوح مختلف زمانی و سازمانی به مرحله اجرا گذاشت. 19 در این مکتب نقش اصلی بر عهده پرسنل برنامه‌ریزی به جای مدیران عالی است. پيش فرضهاي مكتب برنامه ریزی عبارتند از: -1استراتژي ها از يك فراUيند كنترل شده و آگاهانه برنامه ريزي رسمي نشأ ت مي گيرند كه به مراحل مجزايي تفكيك مي شوند .چك ليست ها هر مرحله را Uترسيم مي كنند و روش ها آن را حمايت ميكنند. -2مسئو ليت فرايند كلي برنامه ريزي اصوالً بر عهده مدير عامل مي باشد و مسئوليت اجراي آن عمالً بر عهده برنامه ريزاني ستادی است. -3استراتژي ها به طور كامال آشكاري از دل فرايند برنامه ريزي بيرون مي آUيند تا طوري صريح ساخته شوند كه بتوان از طريق توجه به اهداف ،بودجه ها ،برنامه ها و انواع مختلف طرح هاي عملياتي آنها را اجرا كرد. 20  بر اساس این مکتب ،راهبردها ناشی از نتایج تجزیه و تحلیل موقعیت‌های استراتژیک هستند که بیشتر بر اهمیت فرصت و موقعیت استراتژی ،نسبت به فرایند تنظیم استراتژی تأکید دارند. عمده توجه این مکتب به خلق اید‌ه‌هایی ساده اما دگرگون کننده است که در یک موقعیت خاص می‌تواند ،تجویز شود. براساس این مکتب در هر یک از شرایط خاص تنها یک یا چند استراتژی بخصوص‌ امکان و قابلیت طرح و بکارگیری را دارا هستند. 21 این مکتب زمینه‌ای مناسب برای تنظیم و تطبیق استراتژی با شرایط موجود بکار می‌گیرد و استراتژی را نیز بعنوان موقعیتی عام ،مشترک و بخصوص قابل شناسایی در بازارهای تجاری تعریف می‌کند. پيش فرضهاي مكتب موقعيت يابي برجسته ترين چيز در اين مكتب يك ايده ساده و تحول گراست .خواه نتيجه آن خوب باشد خواه بد. دو مكتب برنامه ريزي و طراحي ،براي استراتژي هايي كه در هر موقعيت خاص امكان پذير بودند محدوديتي قائل نبودند .بر عكس ،استدالل مكتب موقعيت يابي اين است كه تنها تعداد خيلي كمي از استراتژي هاي كليدي( همچون جايگاهها در بازار اقتصادي ) در هر صنعت معين مطلوب مي باشند. 22 مكتب موقعيت یابي با متمركز كردن آن در سراسر صنايع با تعداد محدودي از استراتژي هاي اوليه يا حداقل دسته هايي از استراتژي ها ( مثل تمايز محصول و حيطه تمركز بازار ) به مقصد رسيد .اين استراتژي ها كلٌي ناميده مي شوند. فرضيه هاي مكتب موقعيت يابي مختصراً به شرح زير هستند 23 -1استراتژي ها عبارتند از :موقعيت هاي كلي ،و به بيان دقيق تر مشترك و قابل شناسايي در بازار. -2بازار ( زمينه ) اقتصادي و رقابتي است. -3فرايند تدوين استراتژي ،عبارت است از انتخاب اين موقعيت هاي كلي بر اساس محاسبه تحليلي. -4تحليلگران با ارائه نتايج محاسبات خود به مديراني كه بر انتخاب ها رسما ً نظارت مي كنند ،نقش مهمي در فرايند تدوين استراتژي ايفا مي كنند. -5استراتژي ها از اين فرايند كامالً توسعه يافته نشأت مي گيرند و دقيقا ً تشريح شده به اجرا در مي آيند .در واقع ساختار بازار ،استراتژي هاي سنجيده مبتني بر موقعيت را پيش مي بردو اين استراتژي ها نيز ساختار سازماني را پيش مي برند این مکتب ریشه در درک شهودی ،قضاوت و تجربه دارد و بر همین اساس نوع خاصی از استراتژی را مورد توجه قرار می‌دهد که مبتنی بر شخصیت‌گرایی و عناصر رهبری بوده و و چشم‌انداز و نگرش سازمان در آینده را روشن می‌سازد .این مکتب در بستر تئوری‌های نئوکالسیک بعنوان راه حلی برای اجتناب از شکست‌های اقتصادی توسعه یافت. پدیده رایج در این مکتب رهبری است و بر این اساس کلید موفقیت و قدرت سازمان بدست رهبران اجرایی قرار دارد .ویژگی این رهبران توانایی خالقیت ،نوآوری و شکار فرصت‌ها است .در این مکتب تمرکز بر فرصت‌های پیش رو است تا مسائل و مشکالت. 24 آغاز استراتژی در این مکتب دارای خصوصیاتی است که بر ابهام و عدم اطمینان محیطی استوار است. پيش فرUضهاي مكتب كارآفريني -1استراتژي به عنوان يك دورنما به ويژه به عنوان مفهوم خط مشي بلند مدت يا دور نماي آينده سازمان در ذهن رهبر نقش مي بندد. -2فرايند تشكيل استراتژي در بهترين شكل خود فرايندي نيمه آگاهانه است كه ريشه در تجربه و شهود رهبر دارد ،او استراتژي را اعم از اينكه خود آفريده باشد يا از ديگران اقتباس كرده باشد ،در رفتار خود نهادينه مي كند. -3رهبر با عزم راسخ و وسواس و با حفظ كنترل دقيق و شخصي بر اجراي استراتژي به منظور تدوين مجدد ,جنبه هاي خاص و ضروري دورنما را ارتقا مي بخشد. 25  -4دورنماي استراتژيك انعطاف پذير است و به آساني تحت تأثير قرار مي گيرد و تغيير داده مي شود .از اين رو استراتژي كارآفرينانه هم سنجيده است ( از لحاظ كليت دورنما) و هم پيش بيني نشده و اضطراري( از لحاظ امكان تغيير در جزئيات) -5سازمان نيز انعطاف پذير است .يعني ساختار ساده اي است كه تحت تأثير دستورات رهبر قرار مي گيرد. 26 -6استراتژي كارآفرينانه شكل موقعيت را به خود مي گيرد .يعني يك يا چند جايگاه در موقعيت بازار كه از سوي نيروهاي رقابت مستقيم حمايت مي شوند.  در این مکتب استراتژی بعنوان یک نگرش مطرح شده و چگونگی ارتباط استراتژیست با اطالعات محیطی را نشان میدهد .برمبنای این مکتب تنظیم استراتژی فرایندی اقتضایی است .با استناد به این مکتب می‌توان آنچه را که در ذهن افراد می‌گذرد را همانگونه که ایشان می‌اندیشند ،مطرح ساخت. براساس این مکتب ،شناخت یک فرایند ذهنی به منظور ساخت و توسعه استراتژی ،همانند تفسیرهای خالق ،جهت به تصویرکشیدن واقع بینانه واقعیت‌ها صورت می‌گیرد. 27 براساس این مکتب ،راهبرد در ذهن استراتژیست شکل می‌گیرد و لذا راهبردها بعنوان چشم‌اندازها ،شکل‌ها ،مفاهیم ،نقشه‌ها و چهارچوب‌هایی پدید می‌آیند که چگونگی برخورد مدیران با دروندادهای محیطی خود را شکل می‌دهند. فرضيه هاي مربوط به مكتب شناختي مكتب شناختي در بهترين شرايط يك مكتب فكري رو به تكامل درباره تدوين استراتژي است .از اين رو ،در اينجا فرضيه هاي آن را كه از ادبياتش اقتباس شده است ارائه مي دهيم تا از بررسي آثار آن نتيجه گيري كنيم: -1تدوين استراتژي يك فرايند شناختي است كه در ذهن فرد استراتژيست شكل مي گيرد. -2استراتژي به شكل ديدگاه ها (‌ يعني به شكل مفاهيم ،نقشه ها ،طرح ها و چارچوب ها) ظاهر مي شود كه تعيين مي كنند افراد چگونه از منابع ورودي از محيط استفاده كنند. 28  -3اين منابع ورودي ( بر طبق جناح « عيني» اين مكتب ) قبل از رمز برداري شدن توسط نقشه هاي شناختي از همه فيلترهاي تحريف كننده مي گذرند ،يا اينكه ( بر طبق جناح «ذهني ») صرفا ً تفاسيري ازجهاني هستند كه تنها بر حسب اينكه چگونه مشاهده مي شوند وجود دارند .به عبارت ديگر ،جهان مشاهده را مي توان به شكل مدل درآورد، چارچوب بندي نمود و آن را بنا نهاد. -4استراتژي ها همچون مفاهيم در وهله نخست به دشواري به دست مي آيند ،هنگامي كه عمالً به دست مي آيند بسيار كمتر از اندازه بهينه هستند و در صورت ناپايداري ،نتيجتا ً تغيير آنها دشوار است. 29 تدوین استراتژی به عنوان یك فرایند خودجوش مکتب یادگیری ) ) LEARNING SCHOOL این مكتب‌ با مكاتب قبلی كامالً متفاوت است و درآن استراتژی‌ پدیده خودجوشی دانسته می‌شود كه در سراسر سازمان ممكن است پدیدار گردد و در بسیاری از موارد درحین اجرا رفته‌رفته تكامل می‌یابد. فرایند تنظیم استراتژی فرایندی توام با یادگیری عمومی است و لذا نیازی به اعمال قدرت و یا تحمیل استراتژی در کل سازمان نیست. در این مکتب ،اینکه چه کسی به تنظیم استراتژی می‌پردازد ،مهم نیست بلکه این موضوع که آنها چگونه این کار را انجام می‌دهند مهم است. 30 این مکتب واقعیت‌هایی را که سازمان‌ها در شرایط پیچیده و پویا با آن مواجه هستند را دنبال می‌کند. فرضیات مکتب یادگیرUی -1ماهیت پیچیده و غیر قابل پیش بینی محیط سازمان که اغلب با گسترش پایگاه های اطالعات الزم برای استراتژ ی همراه می باشد ،از کنترل سنجیده و پیش بینی شده جلوگیری می کند .از این گذشته ،استراتژی سازی باید به مرور زمان شکل یک فرآیند یادگیری را به خود بگیرد .فرآیندی که در نهایت تدوین و اجرای استراتژی در آن غیر قابل تمایز بشد. -2در حالی که رهبر نیز باید یاد بگیرد و گاهی اوقات بتواند یاد گیرنده اصلی باشد ،اما عموما ً این سیستم جمعی است که یاد می گیرد .بیشتر سازمانها دارای استراتژ یست های بالقوه متعددی هستند. 31 -3استراتژ ی ها به شکل الگو از دل زمان گذشته نشأت می گیرند ،پس از آن شاید به شکل طرح هایی برای زمان آینده ظاهر شوند ودر نهایت دورنماهایی برای هدایت کل رفتار باشند.  -4این یادگیری به سبک پیش بینی نشده پیش می رود و از طریق رفتاری که تفکر را با در نظر گرفتن گذشته بر می انگیزد .این انگیزش طوری است که از عمل ،حس ایجاد می کند .کسانی در استراتژ ی پیشقدم می شوند که قابلیت و منابع یادگیری را در اختیار داشته باشند. این بدان معناست که استراتژی ها می توانند در هر نوع مکان عجیبی و به هر شیوه غیر معمولی ظهور پیدا کنند. -5نقش رهبر ،پیش پنداری استراتژیهای سنجیده و پیش بینی شده نیست، بلکه مدیریت فرآیند یادگیری استراتژیک است که به موجب آن استراتژ ی های جدید می توانند ظهور یابند .پس از آن در نهایت مدیریت استراتژ یک مستلزم ایجاد رابطه دقیق بین تفکر و عمل ،کنترل و یادگیری ،ثبات و تغییر است. 32 مکتب قدرت‌گرایی تدوين استراتژي به عنوان يك فرآيند مذاكره ( )POWER SCHOOL براساس این مکتب شکل‌دهی استراتژی در قالب فرایند نقد و بررسی حاصل می‌شود .فرایند شکل‌دهی استراتژی از دیدگاه این مکتب، مدیریت ،کنترل و جهت‌دهی مناسب قدرت‌های اعمال شده از جانب عوامل داخلی و خارجی است ،به نحوی که منجر به تحقق اهداف سازمان شود. هدف از کاربرد کلمه قدرت در این مکتب توضیح و تشریح مراتب تأثیر و نفوذ می‌باشد که از دو حوزه داخلی و خارجی نشأت می‌گیرد. 33 قدرت خرد ناشی از قدرت‌های درون سازمان که به طرق مختلف مانند مقاومت در برابر تغییر ،عدم توجه به قانون ،تعارض و ...ظاهر می‌شود. قدرت کالن ناشی از اعمال قدرت عوامل خارجی و محیطی از جمله شرکت‌ها و سازمان‌های هم هدف (رقیب) ،ذینفعان و....می‌باشد. فرضيات مكتب قدرت -1قدرت و سياست ،فرايند تدوين استراتژي را شكل مي دهند ،خواه فرايندي در داخل سازمان باشد ،خواه به شكل رفتار خود سازمان در محيط خارجي اش جلوه كند. -2استراتژي هايي كه ممكن است ناشي از چنين فرايندي باشند ناگهاني و پيش بيني نشده هستند و بيشتر شكل موقعيت يا ترفند به خود مي گيرند تا چشم انداز. -3قدرت خرد ،استراتژي را تعامل از طريق متقاعد سازي ،چانه زني و گاهي اوقات مواجهه مستقيم به شكل بازي هاي سياسي در ميان منافع محدود و ائتالف هاي متغير بدون تسلط براي مدت زماني قابل مالحظه مي پندارد. 34 -4قدرت كالن ،سازمان را به عنوان واحدي در نظر مي گيرد كه با كنترل ساير سازمانها يا همكاري با آنها و يا با استفاده از مانور استراتژي هاي جمعي در انواع مختلف شبكه ها و ائتالفها ،رفاه خود را افزايش مي دهد. مکتب فرهنگی شكل گيري استراتژي به عنوان يك فرآيند جمعي ( )CULTURAL SCHOOL براساس این مکتب ،ساخت استراتژی به مثابه یک فرایند که ریشه در نیروهای اجتماعی و فرهنگی دارد ،معرفی می‌شود. در این مکتب ،شکل‌گیری استراتژی حاصل توافق گروهی و آرمان مشترک سازمانی است .به عبارت دیگر ساخت استراتژی حاصل فرایند تعامالت اجتماعی است که بر پایه عقاید و درک مشترک اعضا سازمان بنا شده است. 35 اگر قدرت را جلوي آينه نگهداريد ،تصويري كه از آن مي بينيد ،فرهنگ است .قدرت ،موجوديتي به نام سازمان را مي گيرد و آن را از هم مي گسلد .فرهنگ ،جمعي از افراد را در يك موجوديت منسجم به نام سازمان گرد هم مي آورد .در واقع ،مكتب قدرت عمدتا ً نفع شخصي را مورد توجه قرار مي دهد ،در حالي كه مكتب فرهنگي منافع عمومي را در نظر مي گيرد. مكتب قدرت به تأثير سياست داخلي بر پيشبرد تغيير استراتژيك مي پردازد ،حال آنكه مكتب فرهنگي عمدتا ً به تأثير فرهنگ بر حفظ ثبات استراتژيك يا در واقع گاهي اوقات مخالفت جدي با تغيير استراتژيك مي پردازد. 36 فرUضيات مكتب فرهنگي -1شكل گيري استراتژي به عنوان يك فرآيند تعامل اجتماعي ،بر اساس عقايد و برداشت هاي مشترك اعضاي يك سازمان. -2يك فرد از طريق فرايند فرهنگ پذيري يا اجتماعي شدن ،اين عقايد را به دست مي آورد .فرآيند فرهنگ پذيري يا اجتماعي شدن عمدتا ً ضمني و غير شفاهي است. -3اعضاي يك سازمان مي توانند تنها عقايدي را كه از فرهنگ آنها حمايت مي كند تا اندازه اي شرح دهند ،در حالي كه ممكن است منشأ و توضيحات آن عقايد ،مبهم باقي بماند. -4در نتيجه ،مهمتر از هر چيزي ،استراتژي شكل چشم انداز را بيش از موقعيت ،به خود مي گيرد. 37 -5فرهنگ و مخصوصا ً ايدئو لوژي ،تغيير استراتژيك را به اندازه تداوم استراتژي موجود تشويق نمي كنند ،منتها آنها تغييرات وضعيت استراتژي كلي سازمان را پيش مي برند. مکتب محیطی ‏ اين مكتب با قرار دادن محيط به عنوان يكي از سه نيروي اصلي در فراUيند استراتژي سازي ،در كنار رهبري و سازمان ،ديدگاه كلي شكل گيري استراتژي را به حال تعادل در مي آورد. ‏ تمرکز این مکتب بر نیروهایی است که در بیرون سازمان مجموعه را تحت تأثیر قرار می‌دهند. برخالف مکاتب دیگر که از این نیروها بعنوان عوامل تأثیرگذار یاد می‌کنند ،در این مکتب ،عوامل خارجی بازیگران و نقش آفرینان اصلی صحنه هستند. ‏ بر مبنای این مکتب تغییرات و تحوالت محیطی هستند که شکل‌گیری استراتژی را امکان‌پذیر ساخته و سازمان‌ها را مجبور به اتخاذ استراتژی صحیح می‌کند. ‏ سازمان‌ها آ‌ن کاری را انجام می‌دهند که محیط به ایشان دیکته می‌کند و این در حالی است که نتوانند بر محیط تأثیر گذار باشند. ‏ 38 شكل گيري استراتژي به عنوان يك فرايند واكنش پذير ( )ENVIROMENTAL SCHOOL سازمان ها از طريق چندين واكنش استراتژيك با فشارها مقابله مي كنند كه عبارتند از: ( )1تسليم ( تسليم شدن كامل در برابر فشارهاي نهادي)‌ ( )2سازش (‌توافق جزئي با چنين فشارهايي) ( )3اجتناب‌(‌تالش براي ناديده گرفتن وضعيت سازش) ( ‌)4مقابله ( مخالفت فعاالنه با فشارهاي نهادي) 39 ( ‌)5دستكاري ( تالش براي اصالح يا تغيير دادن فشارها) مكتب تلفیقی :شكل گيري استراتژي به عنوان فرايند تغيير و دگرگوني ))CONFIGURATION SCHOOL 40 ‏ این مكتب از یك سو توصیفی است و سازمان‌ها را به صورت گروه‌هایی از رقبا می‌نگرد ‌،و از سوی دیگر تمام مكاتب را درجای خود معتبر دانسته و آن‌ها را یكپارچه تصور می‌كند ‏ برای مثال مكتب برنامه‌ریزی ،برای سازمان‌های مكانیكی در محیط نسبتا ً پایدار، رویكردی اثربخش خواهد بود؛ درعین حال مكتب كارآفرینی برای شرایط راه‌اندازی یك كسب و كار ،كارساز است. ‏ سازمان‌ها در چرخه عمر خود مراحل مختلفی را تجربه می‌كنند و این را می‌توان نوعی دگردیستی دانست .مكتب تلفیقی هریك از مكاتب را برای یك مرحله ازاین دگردیستی مناسب می‌داند و تضاد ظاهری بین آن‌ها را در یكپارچگی و كامل‌كنندگی تعریف می‌كند. فرضيات مكتب تركيب بندي -1اغلب اوقات ،يك سازمان را مي توان بر حسب نوعي از تركيب ثابت ويژگيهاي آن تشريح كرد .سازمان براي مدت زماني قابل تشخيص ،شكل خاصي از ساختار را مي پذيرد .آن هم ساختاري كه با نوع خاصي از بافت كه سبب مي شود تا سازمان به رفتارهاي خاصي دست بزند ،مطابقت داشته باشد.آن رفتارهاي خاص نيز زير مجموعه خاصي از استراتژي ها را به وجود مي آورد. -2بعضي از فرآيندهاي تغيير و دگرگوني ،اين دوران ثبات را گاهي اوقات با وقفه مواجه مي سازند. -3اين حاالت متوالي تركيب بندي و دوران تغيير و دگرگوني ،به مرور زمان خود را طبق ترتيبي كه الگو مي باشد ،در مي آورند ،مثالً چرخه هاي عمر سازماني را تشريح مي كنند. 41 -4حفظ ثبات يا الاقل تغيير استراتژيك قابل انطباق اغلب كليد مديريت استراتژيك است ،اما شناسايي نياز به تغيير و تحول و توانايي مديريت آن فرايند مختل كننده بدون تخريب سازمان گاهي اوقات كليد مديريت استراتژيك است.  -5به اين ترتيب ،فرايند استراتژي سازي مي تواند فرايند طراحي مفهومي يا برنامه ريزي رسمي ،تمركز بر شناخت فردي ،اجتماعي شدن گروهي ،يا واكنش ساده به نيروهاي محيط باشد .اما هر يك را بايد در زمان و در متن خودش پيدا كرد .به عبارت ديگر مكاتب فكري شكل گيري استراتژي ،خود نشان دهنده تركيب بندي ها و وضعيت هاي خاص هستند. -6استراتژي هاي حاصله به شكل طرح يا الگو ،وضعيت يا چشم انداز يا تدابير و ترفندهاي ديگر در مي آيند. 42 منابع: غفاریان وفا ،كیانی غالمرضا ،پنج فرمان برای تفكر استراتژیك ( ،)1384نشر فرا علی احمدی علیرضا ،فتح هللا مهدی ،تاج الدین ایرج ،نگرش جامع بر مدیریت استراتژیك( ،)1386نشر تولید دانش جیمزبران كوئین ،هنری مینتزبرگ و رابرت م جیمز ،مترجم صائبی هنري مينتزبرگ ،بروس آلستراند ،ژوزف لمپل ،مترجم احمدپور دارياني 43 در قاره آفريقا هر روز صبح كه غزالها از خواب بيداUر مي شوند ،مي دانند كه بايد تندتر از تندترين و چاالك ترين شيرها بدوند ،و هر روز صبح كه شيرها از خواب بيداUر مي شوند ،مي دانند كه بايد تندتر از كندترين غزالها بدوند. «مهم نيست كه شما شير هستيد يا غزال»U مهم اين است كه ،هر روز صبح كه خورشيد بر مي آيد بدانيد كه بايد تندتر و چاالك تر بدويد. كونوسوكي ماتسوشيتا بنيانگذار شركت ناسيونال Uژاپن با تشکر از توجه شما 44