صفحه 1:
ae ار
علوم زنئتستى اول
د
در 2
ل ان
صفحه 2:
Muy
صفحه 3:
غذا ها
غذاها تیان مارا به ماذه و انره
تصرف می کنند,گاه وانشته به توانایی
غذاست,نه نوع نیاز يا جیزی که دوست دارند, iD
مجموعه اي از مواد زیر باشد:
هیدرات هاي کربن , چربي ها, پروتئین ها, آب,
و ويتامين ها.
صفحه 4:
هیدرات های کرین
1 - قندها: قندها انرژي زا هستند. قند میوه ها گلوکز
موجود در شیر لاکتوز است. قند و شکر نیز ساکارز
2 - نشاسته: نشاسته نیز انرژي زا است بیشتر نان و
سنت رميس از شالت ات هابتشا اه و
تشاینیته اجه شده اتت, داند هاي نشاسته:را پوششن اجاظه مي کند.
3 - سلولز: دیواره سلول هاي گياهي چند لایه اي و عمدتاً سلولزي است. در بدن ما
آنزيمي که سلولز را تجزیه کنند به وجود نمي آید. اما وجود سلولز در غذاها به مقدار
مناسب لازم است. رشته هاي سلولزي موجود در غذا الباف تام دارند: الیاف موجود در
غذا از ابتلا به يبوست و سرطان روده بزرگ نیز جلوگيري مي کنند.
صفحه 5:
چربي ها نیز انرژي زا هستند و در غذاهاي جانوري و گياهي و
چربي هاي مایع ( روغن) زودتر و آسان تر از چربي هاي جاه
مقدار کلسترول موجود در روغن هاي گياهي بسیار کمتر | a
از یک نگاه: چرین ها را می:توان به دو دسته تقسیم کرد:1,چربی غذایی تب نوغن از
چربی گفته میشود که شما میخورید.
2 چریی بذن:منظور آن چریی است که توسط بدن شما ساخته میشود وربسپار متفاوت
ان هی ات و رمقند مگ شاستداى در بدن توليد حرارت میکنند.
چرییها در حرارت معمولی جامد هستند. آن دسته از چربیها که در حرارت معمولی مایع
میباشتد. به تام روغن شناخته میشوند.
از سوی دیگر چربیها استرهای اسیدهای کربوکسلیک با زنجیر طولانی میباشند.
| روغنها و مومهایی که در طبیعت یافت میشوند, حاوی استرهایی با جرم
الا میباشتد کم به ليسي قزر مكل فق
صفحه 6:
غزاهایی مان گوشت , تفم مرغ و شیر سرشار از پروقین هستنرء
پروتین شیر و تفم مرغ به صورت معلول و پروتی نگوشت به هورت رشته های
است .کمیور پروتین at, Sb» OB pl» بسیر یکواشیورگور می شور
اسیرهای آمینه وادرهای سازنره پروتئین هست رکه به رو رسته تقسیم می شوثر
شور
۲) اسیرهای آمینه غیرضرور یکه برن انسان , فور قارر به سافت این اسیرهای آمینه است.
بروتئين ها وو متبع رارئر :- منابع عيوائى كه بهترين منبع غذابى بره باكيفيت عالى بروتئين سفيره نقم مرغ يا
> به همين علت ارزش) ييولويلى آن) را ٠٠١ در فر م inl
صفحه 7:
| بزاي زندگن ضروري است. لب مورد نیاز بدن بیشتر ol
شود
azz eB aisle!
شکلی > که آمروزه میشناسیم.
بیش از 7/۷۵ جرم یک انسان از آب تشکیل شدهاست و نیز بیش از 1۷۰ سطح کره زمین
را آب پوشانده است (نزدیک به ۳۶۰ میلیون
دارد رمثلا سوبع زبادي ران كاهو ركلم برشير آب
از 0٠١ ميليون كيلومتر مريع) با وجود اين حجم عظيم آب تنها دو درصد از آبهاى كره
زمين شيرين و قابل شرب است و باقی آن به علت
محلول بودن انواع نمکها خصوصاً نمک طعام غیر قابل استفاده است.
درصد آب شیرین بیش از ٩۰ درصد به صورت منجمد در دو قطب زمین و
بشر واقع شدهاست.
صفحه 8:
مواد
دي
1 - سديم: سديم را با خوردن نمك معمولي به دست مي آو
مي شود تا اعصاب بيام عصبي را خوب منتقل تمايند و ماد
كمبود سديم موجب كرفتكي ماهيجه ها و زيادي آن در خوب م
افزايش فشار خون مي شود و خطر بيماريهاي قلبي را كا
2 - كل
لسیم در شیر پثیر و ماهي به مقدار فراوان یافت مي شود. کمبود کلسیم در کودکان
باعث نرمي استخوان یا راشیتسم مي شود. در اين بيماري استخوان ها شکل طبيعي خود را از د
مي دهند. کلسیم همچنین براي انقباض ماهیچه ها لازم است و در هنگام پاره شدن رگ ها به انعقاد
خون کمک مي كلو
3 - آهن : آهن در گوشت, جگر , میوه ها و سبزیجات یافت مي شود. آهن در خون در مولکول
هموگلوبین وجود دارد. هموگلوبین موجب انتقال اکسیژن مي شود. کمبود آهن سبب کاهش مقدار
سا تس بش
صفحه 9:
-4
ید: ید در اکثر آبهاي آشاميدني غذاهاي دريايي وجود دارد. ما به ید براي
ساختن هورمون تیروکسین احتیاج داریم. این هورمون که توسط غده J
ترشح مي شود موجب بالارفتن سرعت واکنش هاي شيميايي بدن و افزایش
فعاليتهاي بدن مي شود. کمبود ید موجب بيماري کواتر مي شود.
چنین کمبود .ید موجب" غقب ماندگي ذهتي مي شود کمبود ید در دوزان جنيني باغ
نوعي عقب ماندگي ذهني و جسمي به نام بيماري کرتینیسم مي شود.
صفحه 10:
ويتامين ها awe
مقامین ها از مود آلی سووری در رزام غذات محسوب در شون 68 ۳
خاصی 9
بر عهده دارند:اما آگر هر یک از آنها @ Deed
از رژیم غذايي حذف شود. ما دچار بيماري و احتمالاً مرگ خواهیم شد.
ویتامین ها به دو دسته محلول در آب و محلول در چربي تقسیم مي شوند.
1 - ویتامین ۸)قابل حل در چربی) : ویتامین ۸)رتینول) Ly بينايي لازم است.
پهترین منبع اين ویتامین روغن جگرماهي است. با خوردن هویج نیز مقداري از اين ویتامین به بدن ما
مي رسد.
کمبود ویتامین ۸, منجربه کاهش دید در نور کم مي شود. به اين بيماري شب كوري مي گویند.
شدید ویتامین۸ قرنیه ضخیم و خشک مي شود به اين بيماري گزوفتالمي مي گویند.
بشد بدن, سلامتي پوست و دفاع بدن نیز تأثیر دارد.
صفحه 11:
2 - وینامین هاي گروه ظ)قابل حل در آب) : اولین وبتامین از اين گروه كه قشف شد
اسید نیکوتینیک یا به اختصار نیاسین بود. اين ویتامین در iS گوشت و ماهي یافت
مي شود. کمبود نیاسین سبب بيماري پلاگر مي شود. وبتامین 31)نیامین) که در
مخمر و غلات وجود دارد از مهمترین وبتامينهاي این گروه است. کمبود وبتامین BI
سیب بيماري بري بري مي شود. وینامین 132)ریبوفلاوین) نیز از این گروه وینامین ها
است. اين وینامین در برگ سبزیجات , تخم مرغ و ماهي وجود دارد. کمبود وبتامین
2 موچب ایجاد زخم در اطراف دهان و گاهش رشد فرد مي شود:
3- ویتامین 6) قابل حل در آب) : ویتامین 6 در سبزي هايي مثل اسفناح و میوه هايي
مثل لیمو, لیموترش و پرتقال وجود دارد. اين ویتامین در حفظ و نگهداري پوشش
حفره دهان و سایر سطوح بدن دخالت دارد. کمبود ویتامین 6 موجب بيماري
فلت ده yoo 58 گرما وقامین ترا از مین مي برد.
صفحه 12:
گياهخواري
غذاي گیاه خواران علاوه بر محصولات گياهي شامل فرآورده ها oy
باشد.
فرآورده هاي لبني مواد ضروري براي سلامت انسان را تأمين
ها
nn به معتای پزهیز از خوردن گوشت جانداران است که محکن است
خیاملیپرهلعز زر انب 4دلیورد مللزدبد و ارا نیک کيخاستگاه جانوری دارند نیز بشود.
جندین نوع گیاهعواری وجود دازد که بسته به بوع آن جهت>گیریتگیاهخواران در
برارر دامها و فراوردههای داعی ماوت است: 2
گیاهخواران در کنار نخوردن و یا کمتر خوردن فراوردههای جانوری با آزار و کشتار
أنها نير مخالف اند
برخی از گیاهخواران از پوشیدن لباسهایی مانند جرم, ابريشم, و خز كه از كشتن
جانوران به دست آمده نيز يرهيز مىكنند. در وكنيسم1/603171507))كه كاهى
«گیاهخواری کامل» هم نامیده میشود از همة فراوردههای جانوری, چه از کشتن
تسیو دنت آمده باشتد و چهبا بهرهگیری از آنها (مانتد لبتیات؛ تخم فرع
صفحه 13:
رودني
امروزه کارخانجات بسياري انواع افزودني هاي غذايي طبيعي
اضاقه مي کنند.
محافظت کننده ها با جلوگيري از رانند میکروها: نیمه عفر مها 7 ۱
دهند. 1
ین کننده هاي موسوم به سیکلامات, چاشني, رنگ هاء Sec.
و ترکیبات ضد اکسید شدن از افزودني هاي غذايي به شمار می ۰"
در تهیه بیشتر محصولات غذايي, دارويي, آرايشي و بهداشتي از اقزودنيهاي شيميايي
متفددی استفاده می شود که آکر به فهرست»برکیبات تشکیل دهنده که روی برچست این
محصولات درج ميشود توجه کنید به نام بعضي از اين ترکیبات یا در بعضي موارد
اصطلاح آفروديهای مار برخوردمیکند.
به طور معمول این افزودنيها براي افزایش کیفیت و به خصوص ماندگاري محصولات
اضافه ميشود, اما تکته مهم اين است که مقدار ترکیبات و مواد افزودني که مصرف
ميشود در کیفیت محصول اهمیت فوقالعادهاي دارد و به همین دلیل است که گاه دو
محصول که به ظاهر از ترکیبات مشابه تهیه شدهاند کیفیت بسیار متفاوتي دارند.
ويك
صفحه 14:
خوداز
علتبیماربهایب ریب رو راشیتیسم كمبود كداميكاز وبتا
Dil) و 81
Ay Du)
A Do)
(ونیاستیند132
کدام یکاز گزینه هایزیر از ننقشهاي روتلینن یسک - 2
الف) نقش آنزيمي
ب) شرکت در دفاع از بدن
ج) رشد و ترمیم بافت ها
=~ a 7 7
صفحه 15:
www.marmarok.blogf
7 a.com
به نام خالق هستی
علوم زیستی اول
دبیرستان
فصل :تغذیه
طراحي وگردآوری :بهفر
MBHFAR@JMAIL.COM
غذاها
هیدرات های کربن
چربی ها
پرتئین ها
آب
مواد معدنی
ویتامین ها
گیاه خواری
افزودنی های غذایی
خودآزمایی
فهرست
غذا ها
غذاها نياز ما را به ماده و انرژي تأمين مي ک*نند.آنچه مردم
مصرف می کنند،گاه وابسته به توانایی آنان در تهیه
غذاست،نه نوع نیاز یا جیزی که دوست دارند ،آنچه مي خوريم بايد
مجموعه اي از مواد زير باشد:
هيدرات هاي کربن ،چربي ها ،پروتئين ها ،آب ،مواد معدني
و ويتامين ها.
ف*ه*ر*س*ت*ف*
ه*ر*س*ت
هیدرات های کربن
– 1قندها :قندها انرژي زا هستند .قند ميوه ها گلوکز و فروکتوز و قند
موجود در شير الکتوز است .قند و شکر نيز ساکارز هستند.
– 2نشاسته :نشاسته نيز انرژي زا است بيشتر نان و برنج و
سيب زميني از نشاسته است .هر دانه نشاسته (آميلو پالست) از تعداد فراواني مولکول
نشاسته ساخته شده است .دانه هاي نشاسته را پوششي احاطه مي کند.
– 3سلولز :ديواره سلول هاي گياهي چند اليه اي و عمدتا ً سلولزي است .در بدن ما
آنزيمي که سلولز را تجزيه کنند به وجود نمي آيد .اما وجود سلولز در غذاها به مقدار
مناسب الزم است .رشته هاي سلولزي موجود در غذا الياف نام دارند .الياف موجود در
غذا از ابتال به يبوست و سرطان روده بزرگ نيز جلوگيري مي کنند.
ف6ه6ر6س6
ت
چربی ها
چربي ها نيز انرژي زا هستند و در غذاهاي جانوري و گياهي وجود دارند.
چربي هاي مايع ( روغن) زودتر و آسان تر از چربي هاي جامد(چربي) گوارش مي يابند.
مقدار کلسترول موجود در روغن هاي گياهي بسيار کمتر است.
از یک نگاه ،چربی ها را می توان به دو دسته تقسیم کرد.1:چربی غذایی:به نوعی از
چربی گفته میشود که شما میخورید.
.2چربی بدن:منظور آن چربی است که توسط بدن شما ساخته میشود و بسیار متفاوت
از چربیای است که می خوریم.
چربیها نیز مانند مواد قندی و نشاستهای در بدن تولید حرارت میکنند.
چربیها در حرارت معمولی جامد هستند .آن دسته از چربیها که در حرارت معمولی مایع
میباشند ،به نام روغن شناخته میشوند.
از سوی دیگر چربیها استرهای اسیدهای کربوکسلیک با زنجیر طوالنی میباشند.
س* و روغنها و مومهایی که در طبیعت یافت میشوند ،حاوی استرهایی با جرم
چربیها
ف*ه*ر*
مولکولی باال میباشند که به لیپید نیز معروفند.
ت
پرتئین ها
غذاهايي مانند گوشت ،تخم مرغ و شير سرشار از پروتئين هستند،
پروتئين شير و تخم مرغ به صورت محلول و پروتئين گوشت به صورت رشته هاي جامد
است .1کمبود پروتئين در کودکان در حال رشد بسياري کواشيور کور مي شود.
اسيدهاي آمينه واحدهاي سازنده پروتئين هستند که به دو دسته تقسيم مي شوند
) 1اسيدهاي آمينه ضروري که وجود آنها در غذا ضروري است زير بدن قادر به ساخت آنها نيست و کمبود آنها موجب بيماري مي
شود.
) 2اسيدهاي آمينه غيرضروري که بدن انسان ،خود قادر به ساخت اين اسيدهاي آمينه است.1
پروتئین ها دو منبع دارند -۱:منابع حیوانی :که بهترین منبع غذایی پروتئینی یا پروتئین با کیفیت عالی پروتئین سفیده تخم مرغ یا
*ت است .به همین علت ارزش بیولوژیکی آن را ۱۰۰در نظر می گیرند .
تخم مرغ
پروتئین
ر*س
ف*ه*
آب
آ*ب براي زندگ*ي ضروري اس*ت .آ*ب مورد نياز بدن بيشت*ر از طري*ق آشاميدن تأمي*ن مي
شود
ام*ا آ*ب در غذاهاي مختل*ف ني*ز وجود دارد مثال ً قس*مت زيادي از کاه*و ،کل*م و شي*ر آب
آب مایه حیات و فراوانترین ماده ٔ مرکب برروی سطح کره زمین و بستر اولیه حیات به
شکلی که امروزه میشناسیم.
است.
بیش از ٪۷۵جرم یک انسان از آب تشکیل شدهاست و نیز بیش از ٪۷۰سطح کره زمین
را آب پوشانده است (نزدیک به ۳۶۰میلیون
از ۵۱۰میلیون کیلومتر مربع) با وجود این حجم عظیم آب تنها دو درصد از آبهای کره
زمین شیرین و قابل شرب است و باقی آن به علت
محلول بودن انواع نمکها خصوصا ً نمک طعام غیر قابل استفاده است.
دو درصد آب شیرین بیش از ۹۰درصد به صورت منجمد در دو قطب زمین و
همین*ت
ف*ازه*ر*س
دور از دسترس بشر واقع شدهاست.
مواد معدني
– 1سديم :سديم را با خوردن نمک معمولي به دست مي آوريم .وجود سديم در خون باعث
مي شود تا اعصاب پيام عصبي را خوب منتقل نمايند و ماهيچه ها به انقباض درآيند.
کمبود سديم موجب گرفتگي ماهيچه ها و زيادي آن در خوب موجب
افزايش فشار خون مي شود و خطر بيماريهاي قلبي را کاهش مي دهد.
– 2کلسيم :کلسيم در شير ،پنير و ماهي به مقدار فراوان يافت مي شود ،کمبود کلسيم در کودکان
باعث نرمي استخوان يا راشيتسم مي شود .در اين بيماري استخوان ها شکل طبيعي خود را از دست
مي دهند .کلسيم همچنين براي انقباض ماهيچه ها الزم است و در هنگام پاره شدن رگ ها به انعقاد
خون کمک مي کند.
– 3آهن :آهن در گوشت ،جگر ،ميوه ها و سبزيجات يافت مي شود .آهن در خون در مولکول
هموگلوبين وجود دارد .هموگلوبين موجب انتقال اکسيژن مي شود .کمبود آهن سبب کاهش مقدار
*تخون و بيماري آنمي مي شود.
هموگلوبين
ف*ه*ر*س
– 4يد :يد در اکثر آبهاي آشاميدني غذاهاي دريايي وجود دارد .ما به يد براي
ساختن هورمون تيروکسين احتياج داريم .اين هورمون که توسط غده تيروئيد
ترشح مي شود موجب باالرفتن سرعت واکنش هاي شيميايي بدن و افزايش
فعاليتهاي بدن مي شود .کمبود يد موجب بيماري کواتر مي شود.
همچنين کمبود يد موجب عقب ماندگي ذهني مي شود کمبود يد در دوران جنيني باعث
نوعي عقب ماندگي ذهني و جسمي به نام بيماري کرتينيسم مي شود.
ف*ه*ر*س*ت
ویتامین ها
ویتامین ها از مواد آلی ضروری در رژیم غذایی محسوب می شوند.هر یک از ویتامین ها نقش های
خاصی
بر عهده دارند،اما اگر هر يک از آنها
از رژيم غذايي حذف شود ،ما دچار بيماري و احتماال ً مرگ خواهيم شد.
ويتامين ها به دو دسته محلول در آب و محلول در چربي تقسيم مي شوند.
– 1ويتامين )Aقابل حل در چربي) :ويتامين )Aرتينول) براي بينايي الزم است.
بهترين منبع اين ويتامين روغن جگرماهي است .با خوردن هويج نيز مقداري از اين ويتامين به بدن ما
مي رسد.
کمبود ويتامين ، Aمنجربه کاهش ديد در نور کم مي شود .به اين بيماري شب کوري مي گويند.
بر اثر کمبود شديد ويتامين Aقرنيه ضخيم و خشک مي شود به اين بيماري گزوفتالمي مي گويند.
ويتامينس*Aت
ف*ه*ر*
در رشد بدن ،سالمتي پوست و دفاع بدن نيز تأثير دارد.
– 2ويتامين هاي گروه ) Bقابل حل در آب) :اولين ويتامين از اين گروه که کشف شد
اسيد نيکوتينيک يا به اختصار نياسين بود .اين ويتامين در کبد ،گوشت و ماهي يافت
مي شود .کمبود نياسين سبب بيماري پالگر مي شود .ويتامين )B1تيامين) که در
مخمر و غالت وجود دارد از مهمترين ويتامينهاي اين گروه است .کمبود ويتامين B1
سبب بيماري بري بري مي شود .ويتامين )B2ريبوفالوين) نيز از اين گروه ويتامين ها
است .اين ويتامين در برگ سبزيجات ،تخم مرغ و ماهي وجود دارد .کمبود ويتامين
B2موجب ايجاد زخم در اطراف دهان و کاهش رشد فرد مي شود.
–3ويتامين )cقابل حل در آب) :ويتامين cدر سبزي هايي مثل اسفناج و ميوه هايي
مثل ليمو ،ليموترش و پرتقال وجود دارد .اين ويتامين در حفظ و نگهداري پوشش
حفره دهان و ساير سطوح بدن دخالت دارد .کمبود ويتامين cموجب بيماري
اسکوروي مي شود .گرما ويتامين cرا از بين مي برد.
ف*ه*ر*س*ت
گياهخواري
غذاي گياه خواران عالوه بر محصوالت گياهي شامل فرآورده هاي لبني و تخم مرغ نيز مي
باشد.
فرآورده هاي لبني مواد ضروري براي سالمت انسان را تأمين مي کنند و گياهان الياف،
ويتامين ها
گیاهخو6اری به معنای پرهیز از خوردن گوشت جانداران است که ممکن است
مي دهد.
مانندبدن
مورد نياز
غيراتباع
چربي هاي
و
خاستگاه جانوری دارند نیز بشود.
تشکيل که
را شیری
مواد
غذاهایی
پرهیز از
شامل
چندین نوع گ*یاهخواری وجود دارد که بسته به نوع آن ،جهت گیری گیاهخواران در
برابر دامها و فراوردههای دامی متفاوت است.
گیاهخواران در کنار نخوردن و یا کمتر خوردن فراوردههای جانوری با آزار و ک*شتار
آنها نیز مخالفاند.
برخی از گ*یاهخواران از پوشیدن لباسهایی مانند چرم ،ابریشم ،و خز که از کشتن
جانوران به دست آمده نیز پرهیز میکنند .در وگنیسم))veganismکه گاهی
ه فراوردههای جانوری ،چه از کشتن
«گیاهخواری کامل» هم نامیده میشود از هم ٔ
جانداران به دست آمده باشند و چه با بهرهگیری از آنها (مانند لبنیات ،تخم مرغ،
*ت ،) . . .پرهیز میشود.
سو
عسل،
ف*ه*ر*
زودني هاي غذايي
امروزه کارخانجات بسياري انواع افزودني هاي غذايي طبيعي و مصنوعي را به غذاها
اضافه مي کنند.
محافظت کننده ها با جلوگيري از رشد ميکروبها ،نيمه عمر مواد غذايي را افزايش مي
دهند.
شيرين کننده هاي موسوم به سيکالمات ،چاشني ،رنگ ها ،ترکيبات امولسيون کننده
و ترکيبات ضد اکسيد شدن از افزودني هاي غذايي به شمار مي روند .
در تهيه بيشتر محصوالت غذايي ،دارويي ،آرايشي و بهداشتي از افزودنيهاي شيميايي
متعددي استفاده ميشود كه اگر به فهرست تركيبات تشكيل دهنده كه روي برچسب اين
محصوالت درج ميشود توجه كنيد به نام بعضي از اين تركيبات يا در بعضي موارد
اصطالح افزودنيهاي مجاز برخوردميكنيد.
به طور معمول اين افزودنيها براي افزايش كيفيت و به خصوص ماندگاري محصوالت
اضافه ميشود ،اما نكته مهم اين است كه مقدار تركيبات و مواد افزودني كه مصرف
ميشود در كيفيت محصول اهميت فوقالعادهاي دارد و به همين دليل است كه گاه دو
محصول كه به ظاهر از تركيبات مشابه تهيه شدهاند كيفيت بسيار متفاوتي دارند.
ف*ه*ر*س*ت
خودآزمايي
*ت –1
علتب***يمار*ي*ه*ايب***ريب***ريو را*ش*يتيسم ک**مبود ک**دا*م*يکاز و*ي*تام*ينا*س ؟
Dو B1
)ا**لف
)ب Dو A
)ج Dو A
)و*ن*یاس*تیندB2
ن**يست – 2
؟
ک**دا*م ي**کاز گ**زي*نه هايز*ير از ن**قشهايپ***رو*ت*ئين
الف) نقش آنزيمي
ب) شرکت در دفاع از بدن
ج) رشد و ترميم بافت ها
د) آزاد سازي انرژي
ف*ه*ر*س*ت
www.marmarok.blogf
a.com
6س6ر6ه6ف
ت