صفحه 1:
صفحه 2:
بسم الله الرحمن الرحیم
صفحه 3:
* کتاب تغیبر رفتار و رفتار درمانی نظریه ها و
روش
٠ تاليف : دكتر علی اکبر سیف
صفحه 4:
٠ فصل سوم
٠ برنامه تغيير رفتار و رفتار درمانى
صفحه 5:
* تغییر در رفتار یک فعالیت نظامدار و
هدفمند است که مانند هر فعالیت هدفمند
دیگری نیاز به یک برنامه کار دارد. در
ابتدایی کار لازم است برنامه کار خود را
مشخص کنید.
صفحه 6:
برنامه تغییر رفتار شامل مراحل
زیر می باشد:
1 تعیین رفتار آماج
رفتاری است که مورد مشاهده و اندازه گیری قرار
مى كيرد و بايد تغيير كند و اصلاح شود. در واقع
همان رفتار مشكل افرين يا ناسازكارانه اى است
كه اغلب به صورت كلى و مبهم مثل فزونکاری.
تنبلى, برخاشكرى و افسردكى قابل رويت است و
يا به آن مشكل مطرح شده مى كويند.
صفحه 7:
° مشکلات مطر ح شده از wk خانواده,
دوستان, معلم ويا... مستقيما قابل تغيير و
اصلاح نیستند بلکه باید آنها را تحلیل و اجزایی
رفتاری آنها را مشخص نمود.
صفحه 8:
* نکته: باید تصمیم گرفت که آیا مشکل مطرح
شده را اماج اهداف تغيير قرار دهیم یا به
دنبال مشکلات دیگری که علت مشکل مطرح
شده هستند بگردیم.
# اغلب اوقات مشکلات مطرح شده هدف تغییر
رفتار می شوند اما در برخی موارد مشکلات
مطرح شده در پرتو مشکلات دیگری درک و
درمان می شوند.
صفحه 9:
٠ منال: معمولاً مشکل پرخاشگری کودک از
مشکلات خانوادگی ناشی می شود. بنابراین به
جایی آنکه مستقیماً به تغییر رفتار پرخاشگری
در کودک بپردازیم لازم است در ابتدا به رفع
مشکلات خانوادگی کودک بپردازید.
صفحه 10:
۰ 2 بیان هدف برنامه
“حال كه رفتار هدف تعریف شد بايد به دنبال یک
هدف برنامه باشیم.منظور ما از هدف برنامه,
سطحی از رفتار هدف که تغیبر دهنده ی رفتار
مى خواهد به آن دست يابد. گاهی هدف ما بالا
بردن سطح یک رفتار است(هنگام که با كمبود
یک رفتار مواجه هستیم) و گاهی کاهش دادن
یک رفتار است(در زمانی که با فزونی یک رفتار
مواجه هستیم).
صفحه 11:
* در این مرحله باید تغییراتی را که می خواهیم
در رفتا ر آماج ایجاد کنیم را مشخص نماییم. به
سخن دیگر مشکل تغییر یافته يا اصلاح شده
رفتار را كه يس از اعمال روش تغيير رقثار
حاصل خواهد شد را دقيقا تصوير كنيم. به
eee a le ae ale
مشکل تغییر یافته را رفتار نهایی یا پایانی می
صفحه 12:
٠ 3. آماده كردن هدف رفتاری
٠ اولين كام در تهيه هدف رفتارى تعيين و
توصیف ویژگی های رفتاری است که قرار
است بعداز تغییر و اصلاح رفتار به 2979 dl
اين ویژگی sb رفتاری شامل:
1. شكل ظاهرى رفتار:
۴ یعنی رفتار در چه شکل و صورتی رخ می
دهد.
صفحه 13:
پاهایش را به زمین می کوبد و موهایش را
میکند.
12 شدت با نیرویه ol فتار به چه میزان
است:
مين مي كوبد كه بعد ا رقع at بكلا بلاق ارا بيه
درد مى كيرد.
مثال2: زهرا هنگام نوشتن قلمش را انقدر
برروی کاغذ فشار می دهد که کاغذ سوراخ
صفحه 14:
3. نرخ با فراوانی رفتار:
یعنی تعداد دفعات وقوع رفتار, اگر تعداد
دفعات وقوع رفتار در یک واحد زمانی معین
حساب شود نرخ نام دارد.
مثال1: پلدا هر روز بعداز ظهر رفتار قشقرق
را دارد.
مثال2: میلاد در یک نیم روز 10 بار انگشتش
را در دهانش wo برد(نرخ رفتار).
صفحه 15:
٠ 4. طول مدت انجام رفتار:
٠ مثال: قشقرق يلدا 25 دقيقه طول مى كشد.
صفحه 16:
5 دوره نهفتگی رفتار:
یعنی مدتی که طول می کشد تا شخص انجام کار یا
رفتاری که از او خواسته شده است را شروع کند.
مثال1: بعداز اينکه یلدا را بخاطره فشفرق در اتاق
محرومیت قرار دادند 20 دقیقه طول کشید تا دست
از قشقرق برداشت.
مثال2: بعداز اينکه به میلاد گفته می شود ناخن در
دهان نبرد 5 دقيقه طول مى کشد تا انگشتش را از
دهانش خارج كند.
صفحه 17:
۴ 6. مکان با موقعیت انجام رفتار:
* یعنی جای که رفتار در آن رخ میدهد.
* متال1: lob بیشتر در اتاق غذاخوری قشقرق
را می اندازد.
صفحه 18:
۶ 7. کیفیت رفتار؛
* یعنی بررسی Sul رفتار به چه خوبی انجام
می شود.
٠ مثال1: دانش آموز در كلاس از مهارت هاى
استدلال و قياس استفاده مى كند.
صفحه 19:
٠ علاوه بر موارد گفته شده هدفهای رفتاری
دارایی aw ویژگی دیگر نیز هستند:( رابرت
میگر 1962,ترجمه زنگنه و شمشیری
1984/1355(
* الف) رفتار یا عملکرد موردنظر را با تمام ابعاد
ضروری آن بیان کنید.
صفحه 20:
۶ هدف های جدید رفتار باید قابل مشاهده, قابل
اندازه گیری, قابل تکرار باشند و از بکار بردن
وانهايي همچون فهمیدن, درک کردن, دانستن
.. خوددارى كنيد. و به جاى آن از افعالى
همجون گفتن, انجام دادن و حل كردن استفاده
كنيد.
9 مثال: يلدا بايد بتواند هر زمان كه از او خواسته
می شود بدون تنبیه ارام گیرد. يلدا بايد بتواند
پاهای خود را کنترل کند
صفحه 21:
۴ ب) مشخص كردن موقعیت یا شرایطی که
رفتار در آن باید رخ دهد.
1 . درخواست يا دستور كلامى: اين رقم هارا
باهم جمع كن/ بركشتن بهم طرف ميز و با
دوستت به آرافى صحبت كن
2.4 دستورات كتبى: دایره را اینگونه بکش/
برك هاى باييز به اين رنكٌ هستند.
صفحه 22:
٠ 3. توضیحات عملی: اینطوری مداد را می
تراشیم/ به این صورت مسواک می زنیم/بستن
بند كف
° 4.موقعيت محيطى يا زمان بندى: در کارگاه
مهد کودک/ در نهارخوری/در هنگام کاردستی.
* 5.نحویی کمک کردن شما چگونه باشد: بدون
کمک و به طور مستقل/ به کمک خطوط
راهنما/ به کمک مربی.
صفحه 23:
* پ) تعیین ملاک يا معیار پاسخ درست:
* پاسخ درست آن چیزی می باشد که مدنظر
تغییر دهنده رفتار يا معلم است. می توانید
پاسخ درست را بر حسب تعداد پاسخ درست.
درصد آن, تعداد کوشش ها بیان کنید.
* مثلا ژیلا بعداز 20 پاسخ 17 پاسخ درست داده
است و در 5 کوشش متوالی توانست رفتار
موکنی را کاهش دهد.
صفحه 24:
منال:
مشکل مطرح شده: ژاله با دوستانش حرف نمی
زند.
رفتار (عملکرد): ژاله سوال دیگران را جواب
خواهد داد و از دیگران سوال خواهد کرد.
موقعیت یا شرایط: در اتاق بازی. هنگام بازی کردن
با گروه کوچکی از کودکان دیگر.
ملاک با ععیاوغ حداقل یک:سوال و یک جوابه .
شکل .ظاهری؟؛سنوال و جواب:به شكل شفاهی,
صفحه 25:
شدت: به حدی بلند باشد که به وسیله مربی
شنیده شود.
فراوانی؛ حداقل یکبار در روز.
طول مدت: برای 5 روز متوالی.
هدف رفتاری تعریف دقیق رفتار هدف: ژاله به
صورت کلامی سوال کند و جواب سوالات
دیگران را بدهد و صدایی او انقدر بلند باشد که
مربی صدایی او را بشنود و اینکار حداقل
روزی 1 بار در طول 5 روز متوالی انجام دهد.
صفحه 26:
۰ 4 انتخاب روش تغییر رفتار:
۶ بعدازمشخص شدن برنامه تغییر رفتار انتخاب
روش مناسب برای رسیدن به هدف است. که
در هر یک از جهت های زیر امکان پذیر است:
صفحه 27:
۸. افزایش دادن يا نیرومند کردن رفتارهای ضعیف.
.B گسترش يا تعمیم دادن یک رفتار به موقعیت
های تازه.
6 محدود کردن یک رفتار به موقعیت معین.
0. ایجاد کردن يا شکل دادن رفتارهای تازه.
5 . نگهداری و ادامه رفتارهایی که در طول زمان
۴ کاهش تاش با حذف كردن رقتارقات نامطلوب.
صفحه 28:
گاهی کودک انجام یک رفتار را می داند اما در
انجام آن کوتاهی می کند در اینجا رفتار های
دسته ۸ مناسب هستند.
<وقتی کودک در برخی شرایط رفتار مطلوب را
انجام می دهد اما در شرایط دیگر از انجام آن
سرباز میزند, رفتارهای دسته 8 مناسب
هستند.(مثلاً در خانه ارام ولی در مدرسه
شیطنت میکند).
صفحه 29:
* گاهی کودک رفتاری را که در یک موقعیت
مناسب است را در موقعیتی دیگر که مناسب
نیست بكار مى برد(مانند شوخی باهمسالان و
انجام همان شوخی با بزرگسالان) در اینجا
رفتارهای دسته » مناسب می باشند.
صفحه 30:
خگاهی کودک از انجام رفتار مطلوب در یک
موقعیت معین ناتوان است(مثلا نمیتواند بند
کفش خود را ببندد)در اینجا رفتارهای Daiw>
مناسب هستند.
<گاهی ممکن است رفتار کودک برای خودش یا
دیگران مشکل ایجاد کند در اینجا رفتار های
دستهآمناسب است.
صفحه 31:
وابستگی به رابطه aw yy عنصر زیر گفته می
شود
1- شرایطی که رفتار در آن رخ می دهد یا
پیش ایندهای رفتار
2- رفتار
3- نتایج يا پس آیندهای رفتار
صفحه 32:
وابستگیها م بطور طبیعی اتفاق می افتند هم
wo توان آنها را بطور عمدی ترتیب داد.
وقتی که شخص زیر باران می رود خیس می
شود .اين یک وابستگی طبیعی است. در این
رفتار يا ياسخ زير باران رفتن است.
صفحه 33:
° در اجرای برنامه های تغییر رفتار . وابستگیها
را باید به دقت تنظیم کرد و آنها را به اطلاع
فردی که قرار است رفتارش yuck دادة شود
رسانید.
صفحه 34:
۰ نکاتی که در بیان وابستگیها باید به دقت
مشخص شوند عبارتند از:
* تعیین رفتار نهایی, شرایط و ملاک انجام این
صفحه 35:
۰ 6- اجرای روش تغییر رفتار:
* بعداز تعیین رفتار آماج و بیان هدف برنامه و
تهیه هدف رفتاری و انتخاب روش تغییر رفتار
نوبت اجرایی روش تغییر رفتار است بايد
وضعیت رفتار آماج مشخص گردد و منحنی
al b> رسم شود.
صفحه 36:
‘ يعنى بايد براى مدتى رفتا ر مشکل آفرین را به
دقت تحت نظر بكيرد نا ويزكيهاى موجود أن به
خوبى معلوم شوند تا اينكه در مرحله ى اجراى
روش بتواند با مقايسه ى تغييرات ايجاد شده
در رفتار با شرایط خط پایه ,جریان پیشرفت
کار خود را لحظه به لحظه مورد ارزیابی قرار
دهد.
صفحه 37: